Cuốn giáo trình “Lắp ráp và cài đặt máy vi tính” được biên soạn cho học sinh ngành Công nghệ thông tin và có thể làm tài liệu tham khảo cho những ai muốn có kiến thức tổng quát về phần c
LẮP RÁP MÁY VI TÍNH
Chuẩn bị
1.1 Giới thiệu các thành phần máy tính
- Trình bày được tổng quan về phần cứng máy tính
Cấu trúc chung của máy vi tính
Máy vi tính là một hệ thống gồm nhiều thành phần được ghép lại với nhau, đòi hỏi việc lắp đặt hợp lý và khai báo chính xác để đảm bảo hoạt động hiệu quả Ngành Công nghệ Thông tin hiện nay đang phát triển dựa trên nền tảng của các máy tính, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ trong các lĩnh vực công nghệ.
Phần cứng là những đối tượng vật lý hữu hình như vi mạch, bản mạch in, dây cáp, bộ nhớ, màn hình, máy in, thiết bị đầu cuối, nguồn cấp điện, đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý các tín hiệu nhị phân cơ bản Các thiết bị phần cứng này thực hiện chức năng xử lý thông tin ở mức thấp nhất, đảm bảo hoạt động chính xác của hệ thống máy tính.
Phần mềm là các chương trình giúp điều phối hoạt động của phần cứng máy tính và hướng dẫn xử lý dữ liệu Nó gồm hai loại chính: phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng Phần mềm hệ thống điều khiển hoạt động của máy tính khi được đưa vào bộ nhớ chính, còn phần mềm ứng dụng được thiết kế để giải quyết các bài toán hoặc vấn đề cụ thể nhằm đáp ứng nhu cầu riêng trong các lĩnh vực khác nhau.
Máy tính cá nhân PC (Personal Computer): Theo đúng tên gọi của nó là máy tính có thể được sử dụng bởi riêng một người
(Hình 1.1 Máy tính cá nhân PC)
Nguyên tắc hoạt động của máy tính
Trong đó Các mũi tên đại diện cho đường đi của việc trao đổi thông tin giữa người sử dụng với máy tính.
+ Khối nhập / Xuất: Bao gồm các thiết bị phục vụ cho việc nhập dữ liệu và xuất dữ liệu.
Thiết bị nhập dữ liệu ((Input Device): bàn phím (Keyboad), chuột (Mouse), máy quét (scanner)…
Thiết bị xuất dưz liệu (Output Device): màn hình (Monitor), máy in (Printer)…
Ngoài ra, còn có các thiết bị hỗ trợ truyền tin giữa máy tính và bên ngoài ở các vị trí địa lý khác nhau như modem quay số (Modem Fax), card mạng (NIC) và các loại dây cáp (Cable System), giúp đảm bảo kết nối liên tục và ổn định cho hệ thống máy tính.
Khối Xử Lý là bộ xử lý (CPU) chịu trách nhiệm thực hiện các chức năng chính của máy tính, đóng vai trò trung tâm trong quá trình xử lý dữ liệu Đây là thành phần chủ đạo trên bo mạch chính, đảm bảo hoạt động của các thiết bị tính toán và trao đổi thông tin hiệu quả Việc hiểu rõ về khối xử lý giúp người dùng và kỹ thuật viên tối ưu hóa hiệu suất hoạt động của hệ thống máy tính.
+ Khối Bộ Nhớ:Là nơi lưu trữ các chương trình, dữ liệu trên máy tính và được chia làm hai loại:
- Bộ nhớ chính (Primary Memory): bao gồm:
Bộ nhớ chỉ đọc (ROM - Read Only Memory) là vùng lưu trữ các chương trình và dữ liệu quan trọng liên quan đến BIOS của nhà sản xuất, được lưu trữ trực tiếp trên chip CMOS Các thông tin cập nhật và cấu hình của BIOS được giữ lại nhờ vào pin CMOS, giúp duy trì dữ liệu ngay cả khi hệ thống tắt ROM đóng vai trò thiết yếu trong việc khởi động và vận hành của máy tính, đảm bảo sự ổn định và an toàn khi hệ thống khởi động.
+ Bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên – RAM (Random Access Memory): là vùng lưu trữ dữ liệu tạm thời trong suốt quá trình người sử dụng dang làm việc
Dữ liệu trong vùng nhớ này sẽ bị mất đi khi khởi động lại máy tính
- Bộ nhớ phụ (Secondary Memory):
Là nơi lưu trữ các dữ liệu của người sủ dụng và các chương trình được cài đặt trên máy tính như là:
+ Đĩa CD-ROM (Compact Disc), DVD (Digital Video Disc)…
1.2 Các thành phần bên trong máy tính
- Trình bày được các thành phần của máy tính
(Hình 1.2 Sơ đồ tổng quan về cấu trúc máy tính)
Hộp máy chính là khung của máy tính, nơi các thành phần quan trọng được lắp đặt và kết nối để tạo thành CPU hoàn chỉnh Phần khung còn được liên kết với nguồn điện nhằm bảo vệ các linh kiện khỏi hư hỏng do tích điện tĩnh Việc bảo vệ này giúp đảm bảo hiệu suất và tuổi thọ của các thành phần máy tính.
Hộp máy có nhiều dạng hình thức và kích thước đa dạng, nhưng việc sản xuất phải tuân theo các thừa số định dạng quy định kích thước vật lý của mainboard, đảm bảo phù hợp với loại hộp máy phù hợp Hiện nay, các loại mainboard như Full Size AT, Baby AT, LNX đã lỗi thời, dẫn đến việc các hộp máy tương thích với các mainboard này cũng không còn được sản xuất nữa.
Trước đây, phần lớn máy tính sử dụng case có bộ nguồn loại AT, với dây nguồn cắm trực tiếp vào contact ở phía trước của vỏ máy Thường thì vỏ máy này có thiết kế nhỏ gọn, tiết kiệm diện tích Tuy nhiên, hiện nay, vỏ máy loại AT đã không còn phổ biến trên thị trường.
1.1.2.1.2 Case ATX (Advanced Technology eXtended)
Hộp máy ATX được thiết kế sao cho bộ nguồn cung cấp và hộp máy phải tương thích với mainboard ATX:
- Cho phép lắp đặt mainboard ATX với những kích thước:
+ Full size (Kích thước đầy đủ): rộng 12 inch – dài 9.6 inch (305mm x 244mm)
+ Mini ATX: rộng 11.2 inch – dài 8.2 inch (284mm x 208mm) + Micro ATX: rộng 9.6 inch – dài 9.6 inch (244mm x 244mm)
Mặt sau của hộp máy có một phần hở kích thước 6.25 inch x 1.75 inch (15.9mm x 4.45mm), tạo điều kiện thuận lợi để bố trí các cổng vào ra trực tiếp lên phía sau của mainboard Vùng này cho phép các cổng kết nối được lắp đặt trực tiếp mà không cần dùng dây nối qua bộ nối trên mainboard, giúp giảm thiểu rối dây và nâng cao tính thẩm mỹ của hệ thống.
Nguồn ATX được trang bị quạt làm mát để tản nhiệt cho CPU và bộ nhớ chính, giúp loại bỏ cần thiết quạt làm mát riêng cho CPU Quạt nguồn ATX còn thổi khí vào trong hệ thống, tăng áp suất trong khung máy, giảm thiểu sự xâm nhập của bụi bẩn và chất bẩn, nâng cao hiệu quả làm mát và độ bền của các linh kiện.
(Hình 1.4 case ATX) Case gồm các thành phần:
- Nắp vỏ: Phần nắp che của vỏ máy, có loại 1 tấm chụp hoặc hai tấm rời gắn 2 bên.
- Sườn máy: Phần cố định khi nắp đặt thiết bị, dùng để gắn mainboard (Bo mạch chính).
Đèn chỉ báo giúp hiển thị tình trạng hoạt động của các thành phần chính bên trong máy tính, bao gồm đèn báo nguồn (power), đèn báo ổ cứng (HDD), và đèn báo tốc độ (Speed) Một số loại case còn tích hợp đèn cảnh báo nhiệt độ bên trong máy để theo dõi nhiệt độ hệ thống Để các đèn chỉ báo hoạt động chính xác, chúng cần được kết nối đúng với các vị trí tương ứng trên mainboard.
- Công tắc : Gồm công tắc nguồn và công tắc Reset
- Khoang gắn thiết bị: Là các khoang dùng để gắn các loại thiết bị như: ổ đĩa mềm (FDD), ổ đĩa cứng, ổ đĩa CD/DVD, quạt giải nhiệt máy
- Khe cắm : Có vị trí ở phía sau máy dùng để nối các bo mạch giao tiếp (card) bên trong máy tính với các thiết bị bên ngoài.
- Bộ nguồn : Cung cấp điện cho toàn hệ thống Hiện có hai loại nguồn tương ứng là nguồn AT và nguồn ATX
- Linh kiện : Case thường có linh kiện kèm theo, như các loại ốc, khe chặn, mặt nạ vỏ,… dùng để gắn các bo mạch, thiết bị
- Dây cáp : Dây cáp cấp nguồn
Mainboard (bo mạch chủ) được xem như sương sống của máy tính, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối tất cả các linh kiện và thiết bị ngoại vi lại với nhau thành một hệ thống hoàn chỉnh Nó là trung tâm trung chuyển dữ liệu giữa CPU, RAM, card đồ họa và các thành phần khác, đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả của máy tính Việc chọn mua mainboard chất lượng hay phù hợp sẽ ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ và hiệu suất vận hành của toàn bộ hệ thống.
Chức năng chính của Mainboard?
Mainboard là một bản mạch liên kết tất cả các linh kiện và thiết bị ngoại vi thành một bộ máy thốngnhất
Mainboard điều khiểntốcđộ và đường đicủaluồngdữ liệu giữa các thiết bị. Điều khiển, phân phối điện áp cung cấp cho các linh kiện gắn trên
Mainboard là linh kiện quan trọng quyết định đến tuổi thọ của toàn bộ hệ thống máy tính, vì chỉ có nó mới xác định khả năng nâng cấp phần cứng trong tương lai Việc chọn mua mainboard phù hợp giúp kéo dài tuổi thọ của máy và mở rộng khả năng nâng cấp một cách dễ dàng hơn Do đó, mainboard đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hiệu suất và khả năng phát triển của máy tính lâu dài.
Sơ đồ khối của nhiều loại Mainboard có thể khác nhau, nhưng về nguyên tắc hoạt động và cấu trúc phân chia, liên lạc và phân phối nguồn vẫn tương tự nhau Theo sơ đồ khối này, chúng ta có thể thấy các thành phần chính như bộ xử lý trung tâm, bộ nhớ, các khe cắm mở rộng và các kết nối nguồn, tất cả đều hoạt động phối hợp để đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả và ổn định Hiểu rõ sơ đồ khối giúp người dùng nắm bắt cấu trúc hoạt động của Mainboard để nâng cao hiệu quả sử dụng và bảo trì hệ thống máy tính.
Socket CPU, CPU liên lạc với tất cả các thành phần còn lại thông qua Chip cầuBắc.
Chíp cầu Bắc: Trực tiếp quản lý VGA (Kể cả onboard hoặc khe cắm rời như AGP, PCIx) và RAM
Lựa chọn cấu hình máy tính
Trong phần này ta đề cập tới một số điểm cần chú ý, khi lựa chọn những thiết bọ cơ bản như: Nguồn, case, mainboard, CPU, RAM, HDD, CD-ROM
2.1 Các vần đề cần quan tâm khi lựa chọn Case và Nguồn
Ngày nay, bộ nguồn ATX chiếm đa số trên thị trường máy tính mới tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống máy tính Khi cần sửa chữa hoặc nâng cấp một máy tính cũ sử dụng nguồn ATX, việc hiểu rõ về loại nguồn này là điều cần thiết Khi mua case và bộ nguồn, chúng ta cần chú ý đến các đặc điểm như công suất phù hợp, chất lượng đến từ các thương hiệu uy tín và khả năng tương thích với linh kiện của máy Điều này đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định, bền bỉ và đáp ứng nhu cầu sử dụng hàng ngày.
Khi chọn bộ nguồn, bạn cần xác định công suất phù hợp dựa trên số lượng thiết bị cần kết nối Nếu sử dụng nhiều ổ đĩa như CD-ROM, DVD-ROM hoặc muốn lắp thêm nhiều quạt tản nhiệt hoặc máy chủ, nên chọn bộ nguồn có công suất lớn từ 350W trở lên Ngược lại, với các hệ thống thông thường, bộ nguồn có công suất từ 250W-300W là đủ để hoạt động hiệu quả.
Hiện nay, thị trường Việt Nam chủ yếu cung cấp hai loại vỏ máy với mẫu mã đa dạng: loại cao dành cho người muốn trang bị nhiều ổ đĩa và loại thấp phù hợp với những ai yêu thích sự gọn nhẹ và ít ổ đĩa hơn Chọn vỏ máy cao giúp tối ưu hóa khả năng giải nhiệt và mở rộng, phù hợp với nhu cầu nâng cấp trong tương lai Ngược lại, nếu không có nhiều không gian cho dàn máy tính hoặc thiết bị như máy in, bạn có thể tham khảo các dòng máy barebone PC trên thị trường Các sản phẩm barebone của hãng như Iwill, MSI, ECS, Biostar hiện nay có thiết kế hiện đại, nhỏ gọn (thậm chí bằng quyển từ điển như ZPC của Iwill) và hỗ trợ hệ thống đến 800 MHz cùng công nghệ HT Technology, phù hợp với các nhu cầu sử dụng đa dạng.
Hiện nay, nhiều hãng sản xuất bo mạch chủ như Gigabyte, Asus, MSI, Intel, Asrock và các hãng mới như Iwill đã có mặt tại thị trường Việt Nam Khi mua một bo mạch chủ cho máy tính, điều quan trọng là xác định bộ vi xử lý bạn sẽ sử dụng để chọn lựa mainboard phù hợp hơn Các tiêu chí cần xem xét khi chọn mua mainboard bao gồm khả năng tương thích với bộ vi xử lý, khả năng mở rộng, chất lượng linh kiện và tính năng hỗ trợ các công nghệ mới nhất nhằm tối đa hóa hiệu suất làm việc của hệ thống máy tính.
- Loại chân cắm cho CPU
Tốc độ hỗ trợ tối đa cho CPU thể hiện khả năng của mainboard trong việc hỗ trợ tốc độ cao nhất của CPU, được ghi rõ qua các thông số như "Up to" hoặc "Support (S/p)" Khi mainboard ghi "Up to 3.06 GHz", điều này có nghĩa là nó có thể lắp được CPU có tốc độ tối đa 3.06 GHz hoặc thấp hơn, đảm bảo hiệu năng phù hợp và ổn định cho hệ thống của bạn.
- Tốc độ Bus: như đã nói về tốc độ Bus, tốc độ bus càng lớn thì làm cho tốc độ truyền dữ liệu càng cao
Trong thị trường Việt Nam, Intel chiếm phần lớn thị phần CPU, góp phần thúc đẩy sự phổ biến của các bo mạch chủ sử dụng chipset Intel Các hãng sản xuất chipset như Intel, SIS, VIA đều có vai trò quan trọng, nhưng hiện tại, chipset của Intel đang nhận được sự ưu tiên hàng đầu nhờ khả năng tương thích vượt trội với CPU Intel Chính điều này làm cho chipset Intel trở thành lựa chọn ưu việt và được ưa chuộng nhất trong cộng đồng người dùng hiện nay.
- Loại nguồn sử dụng: hiện nay chúng ta chỉ sử dụng loại nguồn ATX với các công suất khác nhau Tùy vào mục đích sử dụng.
Trong các thế hệ máy tính mới hiện nay, hỗ trợ RAM là yếu tố quan trọng, đặc biệt là hai loại RAM phổ biến là DDR I và DDR II Khi chọn RAM, người dùng cần xem xét đến giá cả và khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng của mình để chọn loại phù hợp Đặc biệt, bạn phải chú ý đến mainboard của máy tính để đảm bảo nó hỗ trợ loại RAM mà bạn muốn lắp đặt, nhằm đảm bảo hiệu suất hoạt động tối ưu và tránh các vấn đề về tương thích.
Các thiết bị tích hợp trên bo mạch chủ như VGA, Sound, LAN giúp giảm chi phí mua các thiết bị rời nhưng thường có khả năng hạn chế về hiệu suất và chất lượng so với các linh kiện rời Khi bo mạch chủ tích hợp những thiết bị này, người dùng không cần phải đầu tư thêm vào các thiết bị riêng biệt, tuy nhiên, chất lượng sử dụng có thể không đạt tối đa như các thiết bị rời cao cấp.
Cổng USB hiện nay có nhiều ưu điểm nên được tích hợp phổ biến trên hầu hết các mainboard, trong khi đó, bus ISA đã lỗi thời và không còn được sử dụng Bus PCI vẫn được sử dụng rộng rãi để kết nối các thiết bị như âm thanh, LAN hoặc modem Cổng AGP, còn gọi là cổng đồ họa, thường xuất hiện trên các mainboard không tích hợp VGA onboard, và khi có thì hỗ trợ các chuẩn VGA card 2X, 4X hoặc 8X để phù hợp với các loại card đồ họa khác nhau.
Khi mua mainboard, bạn cần chú ý đến các yếu tố như tính tương thích của các linh kiện trong máy tính để đảm bảo hoạt động hiệu quả Đặc biệt, việc lựa chọn loại Socket phù hợp rất quan trọng, vì các thiết bị trong hệ thống cần phải tương thích chính xác với socket của mainboard để tránh các lỗi không tương thích khi lắp ráp.
Việc chọn CPU khá đa dạng với nhiều loại, trong đó các sản phẩm của Intel chiếm phần lớn thị trường, tiếp theo là AMD với thị phần nhỏ hơn Khi lựa chọn CPU, người dùng cần chú ý đến các đặc điểm quan trọng như hiệu suất xử lý, tiêu thụ điện năng và khả năng tương thích với mainboard để đảm bảo sự phù hợp và tối ưu cho hệ thống của mình.
Chân cắm CPU là yếu tố quan trọng khi chọn mua processor, vì các hãng sản xuất khác nhau thường cung cấp các loại chân cắm khác nhau phù hợp với từng dòng bo mạch chủ Đây là tiêu chí hàng đầu để đảm bảo tính tương thích, giúp người dùng chọn đúng sản phẩm phù hợp với hệ thống của mình.
- Tốc độ CPU: Tốc độ CPU là yếu tố quyết định khẳ năng xử lý của máy tính
Bộ nhớ đệm ngoài (External Cache) là nơi lưu trữ dữ liệu và lệnh chương trình thường xuyên sử dụng, giúp truy cập nhanh hơn mà không cần tìm kiếm nhiều lần Tổ chức cache tối ưu hóa hiệu suất hệ thống bằng cách lưu giữ dữ liệu trong các vùng nhớ tốc độ cao và sắp xếp các liên kết sao cho dữ liệu cần đến nằm trong cache Khi bộ nhớ cache càng lớn và hiệu quả, tốc độ xử lý của máy tính càng được nâng cao rõ rệt.
Bus hệ thống là thành phần quyết định tốc độ truyền dữ liệu trong máy tính, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu năng xử lý CPU có bus càng lớn, khả năng truyền dữ liệu càng nhanh, giúp tăng tốc độ xử lý tổng thể của hệ thống Hiện nay, ví dụ điển hình là CPU Pentium IV với tốc độ 800MHz, thể hiện khả năng truyền dữ liệu cao nhờ vào bus hệ thống đủ lớn.
Có những vấn đề ta phải cần phải biết khi lựa chọn RAM:
Loại RAM: Ngày nay các loại RAM thường có SDRAM, DDRAM I, DDRAM II, tùy vào khe cắm của mainboard mà ta lựu chọn loại RAM nào.
Dung lượng RAM (MB, GB): RAM có dung lượng càng lớn thì càng làm việc hiệu quả.
Tốc độ BUS của RAM, được đo bằng MHz, thể hiện khả năng truyền dữ liệu của RAM trong một lần cho CPU xử lý Một bus RAM có tốc độ cao hơn giúp cải thiện hiệu suất hoạt động của máy tính, đảm bảo dữ liệu truyền nhanh chóng và mượt mà hơn Do đó, việc chọn RAM có tốc độ BUS cao sẽ nâng cao khả năng làm việc hiệu quả của hệ thống máy tính của bạn.
Các sự cố thường gặp
6 Sao lưu phục hồi hệ thống 7 1 5 1
CHƯƠNG1: LẮP RÁP MÁY VI TÍNH
Mã chương: MH15-01 Để lắp ráp máy PC hiệu quả, kỹ thuật viên cần hiểu rõ các khái niệm tổng quát về mặt vật lý và cơ học của máy tính Việc nắm vững kiến thức này giúp đảm bảo quá trình lắp đặt diễn ra chính xác, an toàn, và tối ưu hiệu suất hoạt động của hệ thống.
Kỹ năng tháo rời máy nhanh chóng mà không gây hư hại vỏ hoặc các bộ phận lắp ghép bên trong là yếu tố quan trọng Sau đó, cần nhận dạng chính xác từng cụm bộ phận, các bản mạch mở rộng (Expansion Board) và các đầu nối (Connector) để đảm bảo quá trình lắp ráp và sửa chữa diễn ra hiệu quả.
Sau khi hoàn tất quá trình chuẩn đoán và sửa chữa, kỹ thuật viên cần có khả năng lắp ráp lại máy móc và các phần vỏ bọc của nó đúng như lúc ban đầu, đảm bảo không gây hư hại gì cho các bộ phận Việc lắp ráp chính xác là bước quan trọng để đảm bảo máy hoạt động ổn định và bền bỉ sau sửa chữa Kỹ thuật viên phải đảm bảo quá trình lắp ráp không làm hỏng các phần của thiết bị, giữ nguyên hiện trạng ban đầu của máy Những kỹ năng lắp ráp chính xác giúp duy trì chất lượng sửa chữa và tối ưu hoá hiệu suất của thiết bị sau sửa chữa.
Bài viết nhằm mục đích xác định các cụm bộ phận công tác khác nhau trong máy tính và đề xuất những nguyên tắc lắp ráp tổng quát để xây dựng một PC hiệu quả Việc hiểu rõ các thành phần như CPU, RAM, card đồ họa và bo mạch chủ giúp nâng cao hiệu suất hệ thống Tuân thủ các nguyên tắc lắp ráp chắc chắn, an toàn và dễ dàng bảo trì sẽ đảm bảo hoạt động ổn định của máy tính Các hướng dẫn này hỗ trợ người dùng xây dựng PC phù hợp với nhu cầu sử dụng, từ chơi game đến làm việc chuyên nghiệp Tối ưu hóa quy trình lắp ráp sẽ giảm thiểu rắc rối và nâng cao tuổi thọ của thiết bị.
Nội dung của bài gồm có nhứng vấn đề sau:
- Các thành phần bên trong máy PC
- Những điều cần lưu ý khi tháo lắp máy
- Các yếu tố hình thù máy
- Trình bày được các thành phần chính của máy tính
- Các nhiệm vụ chính của các thành phần trong máy tính
- Lựa chọn thiết bị để đáp ứng yêu cầu công việc
- Lắp ráp được một máy vi tính hoàn chỉnh và giải quyết các sự cố khi lắp ráp
- Cẩn thận trong thao tác tháo lắp linh kiện máy tính.
- Tự tin khi sửa chữa máy tính
1.1 Giới thiệu các thành phần máy tính
- Trình bày được tổng quan về phần cứng máy tính
Cấu trúc chung của máy vi tính
Máy vi tính là một hệ thống gồm nhiều thành phần được ghép kết hợp với nhau để hoạt động hiệu quả Để đảm bảo máy tính hoạt động trơn tru, các thành phần cần được lắp ghép hợp lý và khai báo đúng cách với các phần mềm và thiết bị khác Ngành Công nghệ Thông tin ngày nay dựa trên nền tảng của các máy tính, phát triển mạnh mẽ dựa trên sự kết hợp tối ưu của phần cứng và phần mềm.
Phần cứng gồm các thiết bị vật lý như vi mạch, bản mạch in, dây cáp nối mạch điện, bộ nhớ, màn hình, máy in, thiết bị đầu cuối và nguồn nuôi, đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý thông tin cơ bản Các thành phần phần cứng này thực hiện các chức năng xử lý tín hiệu nhị phân ở mức độ thấp nhất để đảm bảo hoạt động của hệ thống máy tính.
Phần mềm là các chương trình điều khiển và phối hợp hoạt động của phần cứng máy tính, giúp hướng dẫn xử lý dữ liệu một cách hiệu quả Phần mềm máy tính được chia thành hai loại chính: phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng Phần mềm hệ thống, khi được đưa vào bộ nhớ chính, có nhiệm vụ hướng dẫn toàn bộ hoạt động của máy tính, đảm bảo các thành phần hoạt động nhịp nhàng Trong khi đó, phần mềm ứng dụng được thiết kế để giải quyết các bài toán hoặc vấn đề cụ thể nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng biệt trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Máy tính cá nhân PC (Personal Computer): Theo đúng tên gọi của nó là máy tính có thể được sử dụng bởi riêng một người
(Hình 1.1 Máy tính cá nhân PC)
Nguyên tắc hoạt động của máy tính
Trong đó Các mũi tên đại diện cho đường đi của việc trao đổi thông tin giữa người sử dụng với máy tính.
+ Khối nhập / Xuất: Bao gồm các thiết bị phục vụ cho việc nhập dữ liệu và xuất dữ liệu.
Thiết bị nhập dữ liệu ((Input Device): bàn phím (Keyboad), chuột (Mouse), máy quét (scanner)…
Thiết bị xuất dưz liệu (Output Device): màn hình (Monitor), máy in (Printer)…
Ngoài ra, còn có các thiết bị hỗ trợ truyền tin giữa máy tính và bên ngoài ở các vị trí địa lý khác nhau như modem quay số, máy fax, card mạng (NIC) và các loại dây cáp (Cable System).
Khối Xử Lý chính là bộ xử lý (CPU), đảm nhận chức năng thực hiện các lệnh và xử lý dữ liệu của máy tính Nó hoạt động như trung tâm điều khiển, phối hợp các thiết bị khác để đảm bảo quá trình trao đổi thông tin trên bo mạch chính diễn ra hiệu quả Vai trò của CPU vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo hiệu suất hoạt động của hệ thống máy tính.
+ Khối Bộ Nhớ:Là nơi lưu trữ các chương trình, dữ liệu trên máy tính và được chia làm hai loại:
- Bộ nhớ chính (Primary Memory): bao gồm:
Bộ nhớ chỉ đọc – ROM (Read Only Memory) là vùng lưu trữ các chương trình và dữ liệu liên quan đến BIOS của nhà sản xuất, được lưu trữ trên chip CMOS Các thiết lập và dữ liệu liên quan đến BIOS được bảo vệ và giữ nguyên ngay cả khi tắt nguồn, nhờ vào pin CMOS duy trì hoạt động của bộ nhớ này ROM đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động hệ thống và đảm bảo cấu hình phần cứng hoạt động chính xác.
+ Bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên – RAM (Random Access Memory): là vùng lưu trữ dữ liệu tạm thời trong suốt quá trình người sử dụng dang làm việc
Dữ liệu trong vùng nhớ này sẽ bị mất đi khi khởi động lại máy tính
- Bộ nhớ phụ (Secondary Memory):
Là nơi lưu trữ các dữ liệu của người sủ dụng và các chương trình được cài đặt trên máy tính như là:
+ Đĩa CD-ROM (Compact Disc), DVD (Digital Video Disc)…
1.2 Các thành phần bên trong máy tính
- Trình bày được các thành phần của máy tính
(Hình 1.2 Sơ đồ tổng quan về cấu trúc máy tính)
Hộp máy đóng vai trò như khung chịu trách nhiệm chứa đựng các thành phần của máy tính Trong hộp máy, các linh kiện như bo mạch chính, CPU, bộ nhớ và các thiết bị lưu trữ được lắp đặt và kết nối với nhau để tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh Phần khung còn được liên kết với nguồn điện nhằm đảm bảo cung cấp năng lượng ổn định cho toàn bộ hệ thống Ngoài ra, hệ thống tản nhiệt của hộp máy giúp ngăn chặn quá nhiệt và bảo vệ các linh kiện khỏi hư hỏng do dòng điện tĩnh sinh ra.
Hộp máy có đa dạng về hình thức và kích thước, tuy nhiên việc sản xuất hộp phải tuân theo các tiêu chuẩn và thừa số định dạng để phù hợp với kích thước của mainboard Hiện nay, các mainboard Full Size AT, Baby AT và LNX đã trở nên lỗi thời, dẫn đến việc các loại hộp máy tương thích với những mainboard này không còn được sản xuất nữa.
Trước đây, phần lớn máy tính sử dụng case có bộ nguồn loại AT với dây nguồn cắm trực tiếp vào contact phía trước của vỏ máy Những vỏ máy này thường có kích thước nhỏ gọn, tiết kiệm không gian Tuy nhiên, hiện nay, vỏ máy loại AT đã không còn phổ biến và được thay thế bằng các dòng case mới hơn.
1.1.2.1.2 Case ATX (Advanced Technology eXtended)
Hộp máy ATX được thiết kế sao cho bộ nguồn cung cấp và hộp máy phải tương thích với mainboard ATX:
- Cho phép lắp đặt mainboard ATX với những kích thước:
+ Full size (Kích thước đầy đủ): rộng 12 inch – dài 9.6 inch (305mm x 244mm)
+ Mini ATX: rộng 11.2 inch – dài 8.2 inch (284mm x 208mm) + Micro ATX: rộng 9.6 inch – dài 9.6 inch (244mm x 244mm)
Mặt sau của hộp máy có một phần hở kích thước 6.25 inch x 1.75 inch (15.9mm x 4.45mm), giúp bố trí các cổng vào ra trực tiếp lên phía sau mainboard Vùng này cho phép kết nối các cổng vào ra mà không cần sử dụng dây cáp nối, giúp tạo sự gọn gàng và thuận tiện trong lắp đặt.
Nguồn ATX được trang bị quạt làm mát nguồn điện để duy trì nhiệt độ tối ưu cho CPU và bộ nhớ chính, giúp loại bỏ nhu cầu sử dụng quạt làm mát riêng cho CPU Quạt nguồn ATX thổi khí vào bên trong khung hệ thống, tăng áp suất trong case, từ đó ngăn chặn bụi và chất bẩn xâm nhập hiệu quả hơn Điều này không chỉ giúp hệ thống hoạt động ổn định hơn mà còn giảm tiếng ồn, nâng cao tuổi thọ các linh kiện quan trọng.
(Hình 1.4 case ATX) Case gồm các thành phần:
- Nắp vỏ: Phần nắp che của vỏ máy, có loại 1 tấm chụp hoặc hai tấm rời gắn 2 bên.
- Sườn máy: Phần cố định khi nắp đặt thiết bị, dùng để gắn mainboard (Bo mạch chính).