Giáo trình kĩ thuật sử dụng bàn phím (nghề tin học văn phòng trung cấp)

Giáo trình gồm 4 bài: Giới thiệu bàn phím, kĩ năng gõ trên phần mềm Typing Master, một số phím tắt thông dụng và sử dụng bộ gõ tiếng Việt.. Nội dung chi tiết: Bài 1: Làm quen với bàn phí

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ NGOẠI NGỮ

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: Kĩ thuật sử dụng bàn phím

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

L ỜI GIỚI THIỆU

Đánh máy vi tính là bộ môn nhằm rèn luyện kĩ năng đánh máy bằng 10 ngón tay khi soạn thảo văn bản Hiện nay có rất nhiều các chương trình hướng dẫn luyện gõ

10 ngón trên bàn phím Cùng với xu hướng chung đó, nhằm góp phần phát triển kĩ năng sử dụng máy tính, giáo trình “Kĩ thuật sử dụng bàn phím” ra đời nhằm đáp ứng cho nhu cầu này

Giáo trình gồm 4 bài: Giới thiệu bàn phím, kĩ năng gõ trên phần mềm Typing Master, một số phím tắt thông dụng và sử dụng bộ gõ tiếng Việt

Giáo trình được sắp xếp logic nhằm hoàn thiện kĩ năng cho học sinh và hướng đến

khả năng làm chủ bàn phím

Do lần đầu biên soạn nên không tránh khỏi sơ suất, chúng tôi rất mong nhận được

sự phản hồi và ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và các em học sinh sinh viên Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

BÀI MỞ ĐẦU: KHÁI QUÁT CHUNG 1

1 Giới thiệu bàn phím máy tính 1

2 Một số phần mềm đánh máy thông dụng 2

3 Lịch sử bàn phím 2

BÀI 1: LÀM QUEN VỚI BÀN PHÍM MÁY TÍNH 8

1 Tìm hiểu phân vùng bàn phím của máy tính để bàn 8

1.1 Các phím chữ cái và số 8

1.2 Các phím chức năng 8

1.3 Các phím điều khiển 8

1.4 Vùng bàn phím phụ 9

2 Hướng dẫn tư thế gõ của từng ngón tay 9

2.1 Tư thế gõ 9

2.2 Tay trái 10

2.3 Tay phải 10

Bài 2: Luyện kỹ năng đánh máy nhanh bằng phần mềm Typing Master 15

1 Giới thiệu cách cài đặt phần mềm 15

1.1 Giới thiệu phần mềm 15

1.2 Cài đặt phần mềm 15

2 Cách khởi động và thoát khỏi phần mềm 2.1 Cách khởi động 16

2.2 Thoát khỏi phần mềm 16

3 Hướng dẫn cách sử dụng phần mềm để luyện kỹ năng đánh máy nhanh 16

Bài 3: Sử dụng bộ gõ tiếng Việt 20 1 Tìm hiểu bảng mã 20

1.1 Bảng mã 20

1.2 Bộ mã UNICODE 23

2 Thao tác với các phương pháp gõ tiếng Việt khác nhau……… 23

2.1 Bảng mã chuẩn Unicode ………23

2.2 Các hệ thống bảng mã trong Unikey, Vietkey 24

Bài 4: Một số phím tắt trong Windows và các trình ứng dụng ………27

1 Phím tắt trong môi trường Windows 27

2 Phím tắt trong các trình soạn thảo 29

2.1 Phím tắt trong hệ soạn thảo văn bản MS Word 29

2.2 Phím tắt trong bảng tính Excel 32

2.3 Phím tắt trong hệ trình chiếu PowerPoint 34

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN KỸ THUẬT SỬ DỤNG BÀN PHÍM

Tên mô đun: Kỹ thuật sử dụng bàn phím

- Tính chất: Là mô đun cơ sở

II M ục tiêu mô đun:

+ Thao tác, sử dụng được bàn phím đạt tốc độ theo yêu cầu

+ Sử dụng được phần mềm ứng dụng Typing Master (Phần mềm gõ mười ngón tay) chính xác đạt yêu cầu về thời gian

+ Sử dụng được ứng dụng bộ gõ tiếng Việt

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập

+ Cần cù, chủ động trong học tập, đảm bảo an toàn trong học tập

III N ội dung mô đun:

1 N ội dung tổng quát và phân phối thời gian:

th ảo luận, Bài

t ập

Ki ểm *

Tra

1 Bài 1: Làm quen với bàn phím máy tính 15 4 11

1 Tìm hiểu phân vùng bàn phím của

1 Giới thiệu cách cài đặt phần mềm 2 1 1

2 Cách khởi động và thoát khỏi

3 Hướng dẫn cách sử dụng phần

mềm để luyện kỹ năng đánh máy

nhanh

3 Bài 3: Sử dụng bộ gõ tiếng Việt 11 3 8

1 Tìm hiểu các bảng mã tiếng Việt 1 1

2 Thao tác với các phương pháp gõ

2 Nội dung chi tiết:

Bài 1: Làm quen với bàn phím máy tính Thời gian: 15 giờ

* Mục tiêu của bài:

- Trình bày được những vấn đề chung, khái quát liên quan đến việc sử dụng bàn phím của máy tính;

- Thao tác được tư thế gõ bàn phím chuẩn;

- Rèn luyện tính nghiêm túc, tỷ mỷ, cẩn thận

* N ội dung bài:

1 Tìm hiểu phân vùng bàn phím của máy tính để bàn

Bài 2: Luyện kỹ năng đánh máy nhanh bằng phần mềm Typing Master

Thời gian: 19 giờ

* Mục tiêu của bài:

- Sử dụng được phần mềm đánh máy Typing Master;

- Luyện được kỹ năng và thao tác đánh máy nhanh;

- Rèn luyện tính nghiêm túc, tỷ mỷ, cẩn thận

* Nội dung bài:

1 Giới thiệu cách cài đặt phần mềm

1.1 Giới thiệu phần mềm

1.2 Cài đặt phần mềm

2 Cách khởi động và thoát khỏi phần mềm

2.1 Cách khởi động

2.2 Thoát khỏi phần mềm

3 Hướng dẫn cách sử dụng phần mềm để luyện kỹ năng đánh máy nhanh 3.1 Lựa chọn bài tập đánh máy nhanh

3.2 Hướng dẫn cách làm bài kiểm tra trên phần mềm Typing Master

* Mục tiêu của bài:

- Hình thành được kỹ năng sử dụng bộ gõ tiếng Việt được phục vụ cho việc soạn thảo văn bản;

- Rèn luyện tính chính xác, khoa học và tác phong công nghiệp

* N ội dung bài:

1 Tìm hiểu các bảng mã tiếng Việt

3.2 Hướng dẫn chọn font chữ tương ứng với bộ gõ

Bài 4: Một số phím tắt trong Windows và các trình ứng dụng

Thời gian: 15 giờ

* Mục tiêu của bài:

- Sử dụng được các phím tắt cơ bản để thao tác nhanh trong môi trường Windows và các trình soạn thảo;

- Rèn luyện tính chính xác, khoa học và tác phong công nghiệp

* N ội dung bài:

1 Phím tắt trong môi trường Windows

1.1 Phím tắt chung

1.2 Phím tắt trên hộp thoại

1.3 Phím đặc biệt trên bàn phím

2 Phím tắt trong các trình soạn thảo

2.1 Phím tắt trong hệ soạn thảo văn bản MS Word

2.2 Phím tắt trong bảng tính Excel

2.3 Phím tắt trong hệ trình chiếu PowerPoint

BÀI MỞ ĐẦU: KHÁI QUÁT CHUNG

Mã bài: MĐ08-01 Giới thiệu

Trong máy tính, một bàn phím là một thiết bị ngoại vi được mô hình một phần theo bàn phím máy đánh chữ

Mục tiêu:

- Trình bày được những vấn đề chung, khái quát liên quan đến việc sử dụng bàn phím của máy tính;

- Thao tác được tư thế gõ bàn phím chuẩn;

1 Giới thiệu bàn phím máy tính

a Khái niệm:

Bàn phím là một thiết bị ngoại vi được mô hình một phần theo bàn phím máy đánh chữ Bàn phím được sử dụng để nhập kí tự, dữ liệu vào máy tính

b Cổng giao tiếp của bàn phím

Bàn phím máy tính kết nối với máy tính qua: PS/2, USB và kết nối không dây

c Các loại bàn phím máy tính

Bàn phím máy tính xách tay: Máy tính xách tay (notebook) ngày nay đã phổ

biến về cơ bản bàn phím vẫn như bàn phím truyền thống nhưng do thiết kế tạo hình cho mỗi dòng máy khác nhau của các hãng khách nhua mà hình dáng cáp kết nối thay đổi theo

Thời gian gần đây có thêm bàn phím có đèn nền (backlight Backlit) có thể tắt bật Backlit

Hình 1: Bàn phím máy tính có đèn nền Bàn phím không dây: Bàn phím không dây là bàn phím sử dụng sóng để kết nối không dây như Bluetooth, wireless

Bàn phím không dây

2 Một số phần mềm đánh máy thông dụng

- Typing Master

- Raid Typing: kết hợp gõ phím với chơi game

- Mario: Phần mềm gõ 10 ngón Mario mô phỏng chơi game để luyện gõ 10 ngón, trong chương trình bạn sẽ hóa thân thành nhân vật Mario trong trò Mario hái nấm và thực hiện luyện gõ 10 ngón

- Typing Trainer: giúp luyện đánh máy nhanh, bổ sung vốn tiếng Anh từ các bài luyện tập, trò chơi Đặc biệt Typing Trainer phân tích lỗi và tiến bộ của người dùng một cách chi tiết

Phần mềm Raid Typing Phần mềm Mario

3 Lịch sử bàn phím

Hiện nay, bàn phím QWERTY là kiểu bàn phím rất phổ biến, được nhiều người

sử dụng Tuy nhiên, ngay từ ban đầu, mục đích thiết kế ra bàn phím QWERTY không hướng tới việc giúp người dùng đánh máy nhanh Thay vào đó, QWERTY chỉ là giải pháp để giúp cho các đòn bẩy của máy đánh chữ không bị tắc bằng cách tách xa các chữ cái được sử dụng thường xuyên

Một thiết kế bàn phím khác thay thế cho QWERTY được phát triển vào năm 1930, bởi tiến sỹ August Dvorak Thiết kế này có mục đích giúp người dùng giảm thiểu việc họ phải với ngón tay quá xa giữa các phím bấm khi gõ, cải thiện tốc độ gõ Bàn phím này

có tên gọi Dvorak Simplified Keyboard và được cấp bằng sáng chế năm 1936 tuy nhiên

nó không thu được thành công như mong muốn

Bàn phím QWERTY

Bàn phím công thái học: Bàn phím 3D do PCD Maltron sản xuất năm 1989

Nói đến bàn phím công thái học, người ta thường nói đến công ty PCD Maltron Họ đã phát triển bàn phím này từ 1977 Nhiều model được thiết kế để giảm thiểu các tổn thương khi sử dụng bàn phím trong thời gian dài, cũng như để hỗ trợ người khuyết tật

PCD Maltron còn thiết kế các mẫu bàn phím 3D có thể vừa khít với bàn tay của người dùng Có bàn phím còn cho phép dùng với 1 tay như chúng ta thấy ở ảnh trên Và mẫu bàn phím dùng với 1 tay này vẫn còn được bán cho đến tận ngày nay

Bàn phím không dùng phím nổi

Người dùng thường quen với các bàn phím có phím bấm nổi có phản hồi xúc giáckhi

gõ Tuy nhiên vào thập niên 80, người ta cũng chấp nhận sử dụng 1 loại bàn phím dùng màng để nhập liệu có tên "membrane" Phím "membrane" còn có khả năng chống nước

và bụi, cũng như giá thành rẻ Nhiều model máy tính di động như Sinclair ZX81 đều sử dụng loại phím này Ngày nay, bàn phím membrane vẫn được dùng trên một số sản phẩm thương mại nhưng trên máy tính thì nó gần như đã biến mất

Bàn phím không dây Freeboard

Sau khi thu được thành công ở mảng PC cho doanh nghiệp, IBM tiếp tục có những đầu

tư để thâm nhập thị trường PC cho người dùng phổ thông Họ tung ra chiếcPCjr vào năm 1984, và một trong những thành phần chính của mẫu PC này là chiếc bàn phím không dây Freeboard, tiền thân của bàn phím Bluetooth ngày nay Freeboard dùng 4 cục pin tiểu AA và kết nối với máy tính thông qua giao tiếp hồng ngoại Bàn phím sử dụng kiểu phím dạng chiclet tương tự như bàn phím mà Apple dùng trên Macbook hiện nay

Bàn phím có thể chuyển đổi layout

Vào năm 1984, Apple tung ra chiếc máy tính IIc, 1 mẫu máy tính cá nhân di động Model này được đi kèm 1 bộ chuyển cho phép người dùng chuyển đổi qua lại giữa bàn phím QWERTY mặc định và bàn phím Dvorak Simplified Keyboard

Bàn phím dùng cho đồng hồ

Vào thập niên 80, máy tính bắt đầu thu nhỏ lại dưới hình dạng của những chiếc đồng hồ Mẫu Data 2000 và UC-2000 của Seiko là những sản phẩm như vậy Chúng có thể lưu trữ được 2.000 kí tự trong bộ nhớ của mình Tuy nhiên, máy vẫn cần phải có một bàn phím rời để nhập liệu Và cả hai chiếc đồng hồ trên đều được bán kèm bàn phím để bạn

có thể dùng khi cần đến

Bàn phím truyền thống

Model M là dòng bàn phím dành cho doanh nghiệp do IBM phát triển năm 1985 Bàn phím này có trên 100 phím bấm và có thiết kế được đánh giá là rất hoàn thiện, đầy đủ, đáp ứng mọi nhu cầu của người dùng Cơ chế lò xo trên Model M giúp các phím nảy trở lại sau mỗi lần nhấn, đồng thời phát ra tiếng lạch cạch mà chúng ta đã rất quen thuộc ngày nay Ngoài ra người dùng cũng có thể thay thế các phím bấm một cách dễ dàng

cùng chất lượng gia công tốt Các model Happy Hacking Keyboard sử dụng 1 lớp màng

để nhận diện thao tác của người dùng Về sau chúng chuyển sang dùng 1 switch điện dung với 1 cục cao su dưới mỗi phím để cung cấp phản hồi xúc giác

Bàn phím biến hình

Để giúp cho việc gõ phím trên các máy PDA dễ dàng hơn, hãng Think Outside đã phát triển 1 trong những mẫu bàn phím full-size đầu tiên có khả năng gập lại được với tên gọi Stowaway Tương tự như các dock bàn phím ngày nay, Stowaway kết nối trực tiếp với máy PDA, giúp người dùng thoải mái nhập liệu với các phím bấm được giãn cách tốt Khi không sử dụng, bạn có thể gập nó lại thành 1 khối nhỏ gọn

có thể cầm trong lòng bàn tay

Bàn phím vô hình

Năm 2002, 1 startup ở thung lũng Silicon là Canesta muốn phát triển 1 công nghệ bàn phím mới giúp tăng thêm tính di động của nó Họ muốn loại bỏ bàn phím vật lý, và sử dụng ánh sáng hồng ngoại để phát ra bàn phím ảo Nó có thể theo dõi chuyển động ngón tay cũng như những cú chạm phím của người dùng thông qua 1 cảm biến có kích thước tương đương 1 hạt đậu

Về sau, startup này cấp bản quyền công nghệ trên cho Celluon, 1 công ty của Hàn Quốc Celluon đã tích hợp bàn phím mới vào nhiều thiết bị như evoMouse, Prodigy iPhone, Magic Cube Sang 2010, Canesta được Microsoft mua lại nhằm phát triển công nghệ nhận diện thao tác tự nhiên của cơ thể người dùng

Bàn phím ảo nổi

Cả bàn phím vô hình lẫn bàn phím ảo thông thường đều có chung nhược điểm là thiếu phản hồi xúc giác Mặc dù bàn phím ảo trên các thiết bị di động ngày nay cũng có thể phát ra phản hồi rung, cũng như có những tiếng lách cách phát ra từ loa khi gõ, hay bàn phím vô hình cũng có thể phát ra âm thanh; tuy nhiên nhìn chung chúng không thể so sánh được với bàn phím vật lý

Hãng Tactus muốn giải quyết vấn đề này bằng cách phát triển 1 bề mặt có thể tạo ra các phím nổi khi gõ phím, hay còn gọi là bàn phím ảo nổi Khi không dùng đến,

các "Tixels" (tactile pixel, hay điểm ảnh xúc giác) này sẽ tự động biến mất để trở lại trạng thái phẳng trên màn hình

Bàn phím chuyên dụng

Với một đối tượng người dùng khác nhau, nhà sản xuất thường phát triển 1 mẫu bàn phím chuyên dụng riêng được tối ưu cho đối tượng đó Ví dụ như bàn phím tối ưu cho dân văn phòng, cho lập trình viên Ngày nay, với sự phát triển của game, các công ty sản xuất bàn phím cũng tung ra những mẫu bàn phím chuyên dành cho game thủ Ví dụ như mẫu Mad Catz S.T.R.I.K.E 7 ra mắt năm 2012, cho phép game thủ bổ sung thêm phím bấm, gắn thêm các "module" như bàn phím số, miếng đệm tay và thậm chí là cả màn hình LCD

BÀI 1: LÀM QUEN VỚI BÀN PHÍM MÁY TÍNH

Mã bài: MĐ08-1 Giới thiệu

Bàn phím thường xuyên được sử dụng trong quá trình dung máy tính, trong chương này

sẽ nói đến vai trò các phím trong bàn phím và cách để có thể sử dụng bàn phím tốt nhất

Mục tiêu

- Sử dụng được phần mềm đánh máy Typing Master;

- Luyện được kỹ năng và thao tác đánh máy nhanh;

1 Tìm hiểu phân vùng bàn phím của máy tính để bàn

- Các phím điều khiển màn hình hiển thị

Print Screen(Sys Rq) : Chụp ảnh màn hình đang hiển thị và lưu vào bộ nhớ đệm Clipboard, sau đó, có thể dán (Paste) hình ảnh

này vào bất cứ ứng dụng nào hỗ trợ hình ảnh, hay các trình xử lý

đồ họa (Paint, Photoshop, ) Ở các chương trình xử lý đồ họa, chọn New trong trình đơn File

và dùng lệnh Paste trong trình đơn Edit (hay dùng tổ hợp phím Ctrl+V) để dán hình ảnh vừa chụp vào ô trắng để xử lý nó như một ảnh thông thường

Scroll Lock: Bật/tắt chức năng cuộn văn bản hay ngưng hoạt động của một chương

trình Tuy nhiên, nhiều ứng dụng hiện nay không còn tuân lệnh phím này nữa Nó bị coi

là "tàn dư" của các bàn phím IBM PC cũ Đèn Scroll Lock hiển thị trạng thái bật/tắt của nút

Pause (Break) : Có chức năng tạm dừng một hoạt động đang thực hiện, một ứng dụng nào đó đang hoạt động

- Các phím điều khiển trang hiển thị

Insert (Ins) : Bật/tắt chế độ viết đè (Overwrite) trong các

trình xử lý văn bản

Delete (Del) : Xóa đối tượng đang được chọn, xóa ký tự nằm bên phải dấu nháy trong các chương trình xử lý văn

bản

Home: Di chuyển dấu nháy về đầu dòng trong các chương trình xử lý văn bản

End: Di chuyển dấu nháy về cuối dòng trong các chương trình xử lý văn bản

Page Up (Pg Up): Di chuyển màn hình lên một trang trước nếu có nhiều trang trong cửa

Ví dụ: khi đèn Num Lock sáng bạn có thể nhập vào nội dung là 2, 4, 6, 8, nhưng khi tắt

đi chúng sẽ được hiểu là các phím điều khiển lên, xuống, qua trái, qua phải

Các phím số và phép tính thông dụng có chức năng giống như máy tính cầm tay Lưu ý dấu chia là phím /, dấu nhân là phím * và dấu bằng (kết quả) là phím Enter

2 Hướng dẫn tư thế gõ của từng ngón tay

2.1 Tư thế gõ

a Tư thế ngồi

- Đầu hơi nghiêng sang bên trái

- Mắt luôn song song với dòng chữ trong tài liệu

- Giữ khoảng cách vị trí trong khoảng từ 40 tới 75 cm so với màn hình máy tính

- Tài liệu soạn thảo luôn để bên trái

- Bên tay phải sử dụng chuột và để bút, thước và những đồ dùng

Hướng dẫn đánh hàng chữ asdfg bên tay trái

Hướng dẫn đánh hàng chữ jkl; bên tay phải

Hướng dẫn kết hợp các ngón tay của hai bàn tay