TIỂU LUẬN đề tài BIẾN đổi xã hội ẢNH HƯỞNG của DỊCH COVID 19 đối với sự THAY đổi của các hộ GIA ĐÌNH ở THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

--- ---BÀI TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI: BIẾN ĐỔI XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG CỦA DỊCH COVID 19 ĐỐI VỚI SỰ THAY ĐỔI CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GVHD : Bùi Minh HàSinh viên thực hiện : Nguyễ

-

-BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: BIẾN ĐỔI XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG CỦA DỊCH COVID 19 ĐỐI VỚI SỰ THAY ĐỔI CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH Ở THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH

GVHD : Bùi Minh HàSinh viên thực hiện : Nguyễn Chi BảoMSSV : xxxxxxxxx

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tên đề tài 1

1.2 Tính cấp thiết của vấn đề 1

1.3 Những cơ sở lí thuyết và thực tiễn của chủ đề nghiên cứu 2

1.3 1 Khái niệm liên quan 2

1.3.2 Cơ sở lí luận, lí thuyết của đề tài nghiên cứu 2

1.3.3 Cơ sở phương pháp, dữ liệu được vận dụng trong đề tài 3

CHƯƠNG 2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3

2.1 Thực trạng “Ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với sự thay đổi của các hộ gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh” 3

2.2 Phân tích yếu tố tác động của “Ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với sự thay đổi của các hộ gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh” 8

2.3 Bình luận về hiện tượng “Ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với sự thay đổi của các hộ gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh” 17

CHƯƠNG 3 KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

273,423,556 ca nhiễm coronavirus, một con số vô cùng kinh khủng Bên cạnh đó, Covid 19 đã lấy đi sinh mạng của 5,356,534 Những quốc gia có số

ca mắc và tử vong nhiều nhất tính đến hiện tại là USA, India và Brazil

Trong đó, Việt Nam đứng thứ 32/224 quốc gia với tổng số ca mắc lên đến 1.508.473, một con số cực kì lớn Không một ai có thể nghĩ đến Covid 19

có thể mang đến thảm hoạ lớn như thế, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đờisống đời sống của con người Những cơn sóng lây nhiễm Covid 19 mới và các giải pháp để hạn chế lây nhiễm đã áp đặt lên đời sống xã hội đã ảnh hưởng nặng nề đến sự tồn tại, vận hành và phát triển của nhiều quốc gia

Tại thành phố Hồ Chí Minh, lao động cùng các hoạt động vận chuyển sản phẩm, hàng hoá bị hạn chế hoặc cấm lưu thông trong thời gian dịch đã làm cho 80% lao động Thành phố (hơn 3,7 triệu người) bị giảm hoặc mất thu nhập Theo Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, ở TP Hồ Chí Minh

đã có khoảng 300.000 người lao động trở về các tỉnh do dại dịch Như vậy chiếm khoảng 6% lao động ở thành phố Bên cạnh đó, việc lao động thất nghiệp về quê, thực hiện 3 tại chỗ, các quy tắc 5k, cách ly toàn xã hội,… đã dẫn đến phát sinh nhiều vấn đề trong các hộ gia đình Nảy sinh nhiều mâu thuẫn trong vấn đề kinh tế, giáo dục con các, sự khó khăn trong tương tác giữa các thế hệ,… đã dẫn đến những hệ quả tích cực lẫn tiêu cực ở các gia đình Hơn thế nữa, đại dịch còn gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ, tinh thần của nhân dân Khiến nhiều đứa trẻ phải rơi vào hoàn cảnh mất cha, mất mẹ, không ai chăm sóc Đại dịch Covid 19 đã và đang để lại nhiều hậu quả nặng

nề cho đời sống của con người

1

1.3 Những cơ sở lí thuyết và thực tiễn của chủ đề nghiên cứu

1.3.1 Khái niệm liên quan

*Biến đổi xã hội là gì?

Biến đổi xã hội là một hiện tượng có tính phổ biến nhưng về mặt hình thức và nội dung lại không giống nhau trong các xã hội khác nhau và ở

những thời điểm khác nhau

*Gia đình là gì?

Gia đình là một nhóm hoặc cộng đồng người sống chung và gắn bó vớinhau trên các quan hệ như tình cảm, hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng hayquan hệ giáo dục

Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội Vì vậy, có thể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế xã hội mà có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa con người Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ

mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người

*Đại dịch Covid 19 là gì?

Đại dịch Covid 19 là một bệnh truyền nhiễm với nguyên nhân là virus SARS-CoV-2 và các biến thể của nó đang diễn ra phức tạp trên phạm vi toàn thế giới Bắt đầu vào cuối tháng 12 năm 2019 với tâm dịch đầu tiên là tại Vũ Hán thuộc miền Trung Trung Quốc, khởi nguồn từ một nhóm những người mắc bệnh viêm phổi không rõ tác nhân

1.3.2 Cơ sở lí luận, lí thuyết của đề tài nghiên cứu

Lí luận dựa trên các lí thuyết:

Lí thuyết xung đột của Karl Marx Theo quan điểm của ông, mọi xung đột đều bắt nguồn tự sự phân công lao động, quyền sở hữu tư liệu sản xuất

và sự khác nhau về quyền lợi kinh tế dẫn đến hình thành các giai cấp,

tầng lớp khác nhau Dịch bệnh Covid ảnh hưởng đến các hộ gia đình, dẫnđến sự thay đổi về chức năng của các thành viên trong gia đình từ đó có thể gây ra xung đột Dựa trên lí thuyết xung đột của các Marx ta có thể dự đoán các xung đột, tìm ra nguyên nhân và hướng giải quyết thích hợp

3

Lí thuyết hành động xã hội của M.Weber Theo ông, trong quá trình hành động xã hội, các cá thể sử dụng những công cụ như các tư duy duy lí gắn với các hành động có chủ đích, có ý thức hành động vì một giá trị nào

đó Các hành động xã hội do một chủ thể thực hiện có liên quan đến ít nhất hai cá thể trở lên Dựa trên lí thuyết này ta có thể hiểu rõ được các hành vi của từng cá nhân trong gia đình Xác định được nguyên nhân của hành vi đó

Lí thuyết chức năng T.Parson, nhà duy chức năng nổi tiếng đã chỉ ra

“trạng thái cân bằng” của xã hội Ông cho rằng khi xã hội ở trạng thái này

nó không chỉ không đứng yên mà vẫn diễn ra sự vận động hơn thế nữa còn

có thể xảy ra các xung đột nội tại Nó được tạo thành bởi các yếu tố phụ thuộc nhau Dựa vào lí thuyết này ta có thể hiểu, khi có sự thay đổi nào đó ởmột bộ phận gia đình sẽ dẫn đến làm mất đi trạng thái cân bằng trong hộ giađình đó Lúc đó, sẽ có sự biến đổi Sự biến đổi này làm thay đổi sự sắp xếp

và tương tác giữa các bộ phận trong gia đình Khi có sự biến đổi khác tiếp theo sẽ đứa hộ gia đình đó trở về trạng thái cân bằng trở lại

1.3.3 Cơ sở phương pháp, dữ liệu được vận dụng trong đề tài

Phương pháp vận dụng trong đề tài: phương pháp định lượng và

phương pháp sử dụng số liệu, dữ liệu có sẵn trên internet

CHƯƠNG 2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2.1 Thực trạng “Ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với sự thay đổi của các hộ gia

đình ở thành phố Hồ Chí Minh”

Việt Nam nói chung và Hồ Chí Minh nói riêng đã và đang gánh chịu hậu quả của đợt dịch thứ tư Thực tế đã chứng minh, ngoài những tác động xấu đến kinh tế vĩ mô, đại dịch còn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống sinh hoạt của những người lao động và các hộ gia đình Hàng triệu công nhân đã mất việc, gây ảnh hưởng nặng nền đến kinh tế của các hộ gia đình từ đó gâymất ổn định cho nền kinh tế quốc gia Theo số liệu Tổng cục Thống kê,

trong quý II năm 2021, khoảng 12,8 triệu người từ 15 tuổi trở lên đã bị ảnh hưởng tiêu cực, bao gồm mất việc làm, tạm nghỉ, làm việc luân phiên, giảm giờ làm, hoặc giảm thu nhập Quy mô lực lượng lao động giảm 0,7% trong

khi có thêm 1,6% người lao động thất nghiệp hoặc thiếu việc làm trong quý

II năm 2021 so với quý II năm 2019 Tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng thêm lần lượt 0,2 điểm phần trăm và 1,3 điểm phần trăm trong quý II năm 2021 so với quý II năm 2019 Mức lương thực tế vẫn thấp hơn 1,3%

so với quý II năm 2019 Trong quý II năm 2021, tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức lên đến 57,4%, mức cao nhất trong ba năm qua

Hiện nay, dịch bệnh vẫn con đang diễn biến phức tạp trên cả nước, nhất là

ở thành phố Hồ Chí Minh Tác động của covid 19 đã khiến nhiều người laođộng rơi vào cảnh khó khăn, đặc biệt là những người làm công nhân, ngườilàm công ăn lương, người làm lao động tự do,… Do ảnh hưởng của đại dịch, thực hiện giãn cách toàn xã hội đã đẩy các nghành dịch vụ như du lịch, nhà hàng, khách sạn, giao thông vận tải,…rơi vào cảnh ngừng hoạt động lâu dài Khiến nhiều người lao động phải mất việc Hơn thế nữa, dịch bệnh Covid kéo dài đã làm hàng chục ngàn cơ sở, doanh nghiệp phải đóng cửa, tạm dừng hoạt động hoặc chỉ hoạt động cầm chừng khoảng 30-50% trên tổng số lao động do thực hiện quy tắc ba tại chỗ và các quy định giảncách của nhà nước Cùng với đó, sự thiếu hụt lao động do các quy định của nhà nước, các lao động phải thực hiện cách li, điều trị Covid hoặc do người lao động trở về quê để tránh dịch Trong đó tỉ lệ thiếu hụt lao động

ở thành phố Hồ Chí Minh là 31,8%

Song song với đó tỉ lệ thất nghiệp ở thành phố Hồ Chí Minh rất cao vàđứng đầu cả nước Thành phố Hồ Chí Minh có 23.199 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (chiếm 29,1% doanh nghiệp rút lui của cả nước, tăng 14,8%

so với cùng kỳ năm 2020) Theo số liệu của trung tâm dịch vụ việc là ở

thành phố Hồ Chí Minh, tính chung 5 tháng đầu năm 2021, trung tâm đã tiếp nhận 56.921 hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động,

khoảng 248.000 lượt người thông báo việc làm hằng tháng, tương đương với việc đang có khoảng 248.000 người lao động đang hưởng tiền trợ cấp thất nghiệp Theo số liệu của Tổng cục thống kê, thì tỷ lệ thanh niên không

có việc làm ở Thành phố Hồ Chí Minh trong quý III năm 2021 là 15,12%, cao hơn 1,7 lần so với thành phố Hà Nội (8,85%) Hơn thế nữa, người lao động ở thành phố Hồ Chí Minh phải chịu ảnh hưởng sâu sắc với việc mức

5

lương bị giảm sâu, giảm 2,6 triệu đồng( tức khoảng 31%) so với quý trước,

và giảm khoảng 2,5 triệu đồng(tức khoảng 30,3%) so với cùng kì năm

trước Mức lương trung bình của của lao động ở thành phố Hồ Chí Minh chỉ khoảng 5,8 triệu đồng, thấp nhất so với các năm gần đây Dịch bệnh đã

và đang tác động mạnh mẽ vào nguồn thu nhập của các hộ gia đình ở Hồ Chí Minh Kinh tế giảm sút, lao động dư thừa, nguồn thu nhập bị mất,… khiến cho nhiều gia đình ở đây phải thắc chặt chi tiêu, sử dụng nguồn tiền tiết kiệm, vay mượn,…

Hình 1 Covid 19 tác động mạnh đến tình trạng kinh tế hộ gia đình

Hơn thế nữa, cơn bão Covid 19 còn đến và lấy đi người thân của nhiều

hộ gia đình Nhiều đứa trẻ phải rơi vào tình trạng mất cha, mất mẹ nhất là những bé mồ côi cả cha lẫn mẹ Đây là một vấn đề lớn, ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lí cũng như sức khoẻ của con trẻ, có thể để lại hậu quả lâu dài sau này Và nếu không được quan tâm chăm sóc đúng mực, trẻ em có thể gây thương tổn cho chính mình và cho xã hội Hiện nay, trên cả nước có hơn

2000 trẻ mồ coi Trong đó thành phố Hồ Chí Minh có khoảng hơn 1500

trường hợp trẻ em mồ coi vì đại dịch Covid Chiếm 75% trên tổng số các trường hợp trẻ em mất cha, mẹ vì dịch bệnh trên toàn quốc Thực là một con

số đáng báo động Có các nhóm trẻ mất cha hoặc mẹ, nhưng người còn sốnglại không đủ sức làm trụ cột kinh tế gia đình có thể dẫn đến trẻ bị suy dinh

dưỡng, học hành sa sút,… Khi điều kiện kinh tế không đủ khiến con trẻ phảilao động sớm có thể dẫn đến việc trẻ em bị làm dụng về sức khoẻ, tình dục, thậm chí còn có thể dẫn đến trẻ em bị xa vào con đường nghiện ngập tham gia vào các tệ nạn xã hội Về vấn đề y tế, nếu trẻ không có đủ điều kiện

chăm sóc sức khoẻ, không được quan tâm đúng mức khiến trẻ cảm thấy lo

âu kéo dài dẫn đến trầm cảm,… Đây là vấn đề sức khoẻ và tinh thần cấp bách

Bên cạnh đó, việc giáo dục con cái trong giai đoạn dịch bệnh cũng đang là vấn đề lớn.Thực tế cho thấy, việc giáo dục con cái nâng cao nhận thức, hướng dẫn con trẻ các kĩ năng, ứng phó các rủi ro trong thời kì dịch bệnh là rất cần thiết Nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh cơn bão Covid đã vàđang tấn công sâu rộng vào mọi mặt đời sống xã hội, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ gia đình nên vấn đề này lại càng được quan tâm hơn Chẳng hạn việc phải làm cho các thành viên trong gia đình nhận thức được rằng, trong thời gian này, bất kể ai trong gia đình cũng có thể trở thành F0 và có thể trở thành nguồn lây lan cho các thành viên trong gia đình Đặc biệt là, tránh tâm lí chủ quan khi thành phố dần hoạt động trở lại Giáo dục nâng cao ý thức của các thành viên trong gia đình về sự nguy hiểm của đại dịch Covid 19

Hình 2 Nâng cao ý thức, tìm hiểu về dịch bệnh

7

Cùng với đó, việc tiếp thu kiến thực trường lớp bằng phương pháp trựctiếp ở nhiều địa phương đã và đang gặp nhiều khó khăn Nhiều gia đình

không đủ điều kiện kinh tế để có đủ phương tiện vật chất cho con em học tập Trong hơn 1,3 triệu học sinh ở Hồ Chí Minh, Thì có khoảng 77.000 họcsinh không đủ điều kiện học trực tuyến, do không có thiết bị, không có

internet hoặc thiếu cả hai Chiếm khoảng 5-6% trên tổng số học sinh Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hồ Chí Minh, Trong 650.000 học sinh tiểu học thì có 55.000 học sinh không có điều kiện học trực tuyến Chiếm khoảng 8% trên tổng số học sinh bậc tiểu học Ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông trong tổng số 700.000 học sinh thì có 17.000 học sinh không có thiết bị chiếm khoảng 2% và 5.000 có thiết bị nhưng thiếu internetchiếm khoảng 0,7% trên tổng số học sinh bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông Ảnh hưởng sâu sắc đến vấn đề giảng dạy, hoạt động của trường, lớp tác động đến sự phát triển của trẻ em và học sinh ở nước ta Theo số liệubài khảo sát 64 hộ gia đình ở Hồ Chí Minh của K25, lớp 21030502, trường Đại học Tôn Đức Thắng có tới 37,5% số hộ gia đình đánh gia vấn đề học tập của con em mình ở mức ảnh hưởng và khoảng 39% số hộ gia đình đánh giá vấn đề này ở mức rất ảnh hưởng Đây cũng là một vấn đề nóng cần sớm được giải quyết

Hình 3 Nhiều học sinh và giáo viên gặp khó khăn trong quá trình học và

giảng dạy

Nhìn vào các số liệu để thấy, đợt dịch thứ tư đã và đang làm thay đổi mọi mặt của đời sống, dân sinh và an sinh xã hội đặc biệt là những ảnh

hưởng nghiêm trọng đối với người lao động và các hộ gia đình Gây ra các biển đổi trong đời sống gia đình trên cả mặt vật chất lẫn tinh thần Các hộ gia đình ở Việt Nam nói chung và Hồ Chí Minh nói riêng đã và đang phải gồng gánh, vượt qua những thách thức chưa từng để giữ chắc vai trò làm hậu phương cho Tổ Quốc chống dịch và là nơi bình yên giữa đại dịch phức tạp

2.2 Phân tích yếu tố tác động của “Ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với sự thay đổi của các hộ gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh”

v Yếu tố chủ quan

Do cơn bão Covid 19 bất ngờ ập tới, gây ra nhiều khó khăn cho cuộc sống xã hội ở Việt Nam nói chung và Hồ Chí Minh nói riêng Tuy đã có nhiều biện pháp được đề ra để phần nào cải thiện cuộc sống của các hộ gia đình tình trạng covid vẫn còn diễn biến phức tạp Thế nhưng vẫn có những thiếu xót từ đó gây ra nhiều hệ quả trong đời sống gia đình

Trước hết, đại dịch covid đã ảnh hưởng sâu rộng đến vấn đề tài chính của các hộ gia đình Trong giai đoạn dịch bệnh, nhiều thành viên trong hộ gia đình là các trụ cột tài chính bị mất đi công việc, ảnh hưởng nghiêm

trọng đến cuộc sống vật chất của các thành viên trong gia đình, nhất là các gia đình có điều kiện kinh tế trung bình và kém Ví dụ, tỉ lệ nghèo ở các hộ gia đình có thành viên làm trong nghành may mặc tăng từ 14% đến 16% Hơn thế nữa, việc mất đi 50% thu nhập hoặc thất nghiệp càng làm tăng

thêm tỉ lệ nghèo ở các gia đình đó Một người cha, người lao động không chính thức ở Tân Phú, Hồ Chí Minh chia sẽ:” Tôi vư฀a mới vay tiền tư฀ ngân hàng để mua một chiếc xe con, đăng ký làm lái xe taxi và hy vọng kiếm

thêm tiền Nợ và lQi thì vRn phải trả đều nhưng mà do lệnh cách ly xQ hội tôi không kiếm được tiền.” Dịch bệnh Covid đã đẩy nhiều gia đình có hoàn

cảnh khó khăn càng lâm vào cảnh khốn khó hơn Khi thu nhập bị giảm sút,

9

tiết kiệm, vay mượn người thân để chi trả phí sinh hoạt( điện, nước, ) Đa

số các hộ gia đình đều phải suy xét cẩn thận về vấn đề tài chính, chi phí sinhhoạt hằng ngày

Theo khảo sát các hộ gia đình ở Hồ Chí Minh của K25, lớp 21030502, trường Đại học Tôn Đức Thắng về tác động của dịch Covid 19

đến 64 hộ gia đình

Bảng 1 Bảng số liệu thống kê 64 hộ gia đình ở Hồ Chí Minh

Theo bản thống kê trên, trước giản cách hộ gia đình không thực hiện tiết kiệm chiếm 15,6%, hộ gia đình thực hiện tiết kiệm chiếm 84,4% trên tổng số 64 hộ Qua đó cho thấy, hầu hết các hộ gia đình đều thực hiện tiết kiệm tiền trước giản cách, các hộ không thực hiện có khả năng lớn thuộc vào các hộ nghèo và cận nghèo Không có trường hợp các hộ gia đình sử dụng nguồn tiền tiết kiệm trước giản cách, nếu có cũng chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ Theo lí thuyết hành động xã hội của M.Weber, ta có thể suy ra hànhđộng thực hiện tiết kiệm hàng tháng của các hộ gia đình nhằm hướng tới những mục đích là duy trì và phòng ngừa sự cố bất chợt cho gia đình Theo thuyết chức năng của T.Parson, ta có thể suy ra ảnh hưởng của cơn bão

Covid đã tác động đến điều kiện kinh tế gia đình làm phá vỡ “ sự cân bằng”

Nội dung

Số hộ gia đình Trước giản cách Trong giản cách (từ tháng 5

Có sử dụng

tiền tiết

kiệm

Không có trường hợp sử dụng tiền tiết kiệm (trừ trường hợp ốm đau nặng )

Có 12 hộ gia đình không sử dụng tiền tiết kiệm

Có 42 hộ sử dụng tiền tiết kiệm (10 hộ còn lại không thực hiện tiết kiệm)