Đánh giá tác dụng của phương pháp ngâm chân kết hợp bài thuốc toan táo nhân thang điều trị bệnh nhân tâm căn suy nhược thể can thận âm hư

-■EVALUATING THE EFFECT OF THE COMBINED FOOT BATH METHOD TOAN TAO NHAN THANG TREATMENT OF PATIENTS WITH NEURASTHENIATYP ENEGATIVE KIDNEY LIVERABATEMENT Lê Thị Hải Yến1, Đỗ Thanh Hiền 2 T

BÀI NGHIÊN CỨU -■

EVALUATING THE EFFECT OF THE COMBINED FOOT BATH

METHOD TOAN TAO NHAN THANG TREATMENT OF PATIENTS WITH NEURASTHENIATYP ENEGATIVE KIDNEY LIVERABATEMENT

Lê Thị Hải Yến1, Đỗ Thanh Hiền 2

Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên

TÓM TẮT

Nghiên cứu với mục tiêu đánh giá tác dụng của phương pháp ngâm châm kết hợp bài thuốc toan táo nhân thang trong điêu trị bệnh nhân tâm căn suy nhược thể can thận âm hư Nghiên cứu được thực hiện trên 30 bệnh nhân tâm căn suy nhược thể can thận âm hư được điêu trị bắng phương pháp ngâm châm kết hợp bài thuốc toan táo nhân thang trong thời gian 20 ngày.

Kết quả: Số người bệnh đau đấu nhiều chiếm 50%, sau điếu trị không còn ai Số người bệnh cả ngày đêm chỉ ngủ 2-3 giờ trước điểu trị chiếm 46,7% sau điêu 3% Tỷ lệ người bệnh có trí nhở kém giảm từ 47% xuống còn 6,7% Tỷ lệ người bệnh có độ tập trung chú ý đạt loại kém giảm từ 37% xuống 10%.

Kết luận: Phương pháp ngâm châm kết hợp bài thuốc toan táo nhân thang có tác dụng cải thiện đáng kể trí nhớ ngắn hạn và khả năng tập trung di chuyển cũng như triệu chứng đau đấu và rối loạn giấc ngủ

Từ khóa: Ngâm châm, toan táo nhân thang, tâm căn suy nhược.

SUMMARY

The research aimed at evaluating the effects of foot bath with method toan tao nhan thang treatment of patients with neurasthenia typ enegative kidney liver abatement 30 patients with periarthritis neurasthenia typ enegative kidney liver abatement for 20 days.

Results: The number of patients with a lot of headaches accounted for 50%, after treatment there was no one left The number of patients who slept all day and night only 2-3 hours before treatment accounted for 46.7% after 3% treatment The percentage of patients with poor memory decreased from 47% to 6.7% The percentage

of patients with poor attention span decreased from 37% to 10%.

Conclusion: The research aimed at evaluating the effects of foot bath with method toan tao nhan thang has

a quite good therapeutic effect, has a significant effect on improving short-term memory and ability to focus and move as well as symptoms of headaches and sleep disturbances.

Keywords: foot bath, method toan tao nhan thang, periarthritis neurasthenia.

Ngày nhận bài: 20/01/2022

Ngày phản biện: 25/01/2022

Ngày châp nhận đăng: 15/2/2022

16 I TẠP CHÍYDUOC CÓ TRUYÉN VIÈT NAM SỐ 01 (421-2022

ĐẶT VẤN ĐỂ

Tâm căn suy nhượccòn gọi là suynhượcthần

kinh là một bệnh thuộcnhóm rối loạn thẩn kinh

chức năng theo phân loại bệnh quốctế (ICD-1 o)[6]

Trước đây bệnhphổ biếnhơnở các nước phươngtây

Ở ViệtNam, theo Vũ HữuNgõ và cộngsự, trong số

cácbệnhnhânđến khám tại chuyênkhoa Tamthẩn

có tới 60-70% số ngườicó trạng thái tâm căn suy

nhược [2] Bệnh tâm cănsuy nhược vớinhữngbiểu

hiện trên lầm sàng là trạngtháihưng phấn suy giảm,

hay quên, đau đầu,mất ngủ nằm trongphạmvi

nhiều chứng bệnh trong YHCTnhư Kiện vong, Đấu

thống, Thất miên, ảnh hưởng đếnkhả năng làm

việc và chất lượng cuộcsống.Với mục đích cung cáp

thêm chocác nhà lâmsàng một phương pháp điều trị

bệnh tâm cănsuy nhược thể can thận âmhư, chúng

tôitiếnhành nghiên cứu đề tài “Đánhgiá tác dụng

của phương pháp ngâm chần kết hợp bài thuốc

toan táo nhân thang điểu trị bệnh nhân tâm cănsuy

nhượcthểcan thận âmhư” với mục tiêu:

- Đánhgiá tác dụng củangầm chân kết hợpbài

thuốc Toan táo nhân thang trong điều trịbệnh tầm

căn suy nhược thể can thậnâmhư

ĐÔI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

Đối tượng nghiên cứu

Baogồm 30 bệnh nhân bịbệnhTầmcăn suy

nhược thểcanthận âm hư, không phân biệt giới

tính, nghềnghiệp, thời gian mắc bệnh được khám

và điều trị tại Khoa Yhọc cổ truyền Bệnh viện

Trungương TháiNguyên,thời giantừ tháng 1 năm

2021 đếntháng 12năm2022

Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân

* Tiêu chuẩn lâm sàng theo y học hiện đại

- Chọnbệnh nhântheo tiêu chuẩn chẩn đoán

lầm sàng của phân loại bệnh Quốc tế (ICD-10)

- Mệtmỏidai dẳng và tăng lên sau căng thẳng

vế trí óc

- Cơ thể suy yếunhanhsaucố gắng vểthê’ lực,

cócăn nguyên tâmlý

- Cóít nhất 2trong cáctriệuchứng sau: + Có cảmgiác đau mỏi cơ

+ Chóngmặt

- Đau căng đầu

- Rối loạngiấcngủ

- Không cókhả năng thưgiãn

- Tính tình dễcáu giận

- Khó tiêu

- Bệnhnhân trên 18tuổi

- Đốngýtham gianghiên cứu vàtuânthủ quy

trình điểu trị

* Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân theo Y học cổ truyến

- Những bệnhnhân được chẩn đoán là tầm căn suynhượcthể can thận âmhưcó các triệu chứng

theoYHCT nhưsau:

- Đẩu đau âm ỉ,thườngđau cảđấu

- Hóihộp, hay xúc động, buồn vui thát thường,

ngủ ít hay chiêmbao

- Miệng khô, họng khô người hay bứt rứt, hoặc bừng nóng (bốchoả)đại tiện táo

- Mệt mỏi, đau lưng,ù tai, mất ngủ, hay quên

- Chát lưỡi đỏ, rêu lưỡi có ánh vàng, mạch huyền

tếhoặc tế sác

- Nam giới có thểdi tinhvà nữgiới rốiloạn kinh nguyệt

- Người bệnh khôngđồng ý tham gia nghiên cứu

- Người bệnh khôngtuân thủ thời gian điểu trị

và phương pháp điểu trị

Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân

- Bệnh nhân không được chẩn đoán tâm căn

suy nhược thể can thậnâm hư

- Bệnhnhân khôngđồng ý tham gianghiên cứu

Phác đổ điểu trị

Nhóm nghiên cứu: gồm 30 bệnh nhân được

điều trị bằng ngầm chân kết hợp bài thuốc Toan

TẠPCHÍY DƯỢC CỐ TRUYÉN VIỆT NAM số 01(421-2022 I 17

BÀI NGHIÊN CỨU

táonhân thang theo quy trình sau:

- Bệnh nhânđược điểutrịbằng bằng ngầmchân

với bệutrìnhngày 1 lần vào buổi sáng,thời gian

ngâm 30 phút X 20 ngày

- Bệnh nhân được sử dụng thuốcsắctheođơn

ngày 1 thangX 20 ngày

Phương pháp nghiên cứu

Thiết kế nghiên cứu

Thiết kê' theophươngpháp nghiên cứu canthiệp

lâm sàng, tiếncứu, so sánhtrước và sau điếu trị

Một số tiêu chí đánh giá: Chỉ tiêu đặc điểm chung

- Phânbố theo nhóm tuổi

- Phânbố theogiới tính

- Phân bốtheo nguyên nhân mắc bệnh

Chỉ tiêu lâm sàng

- Các chỉ tiêu tiến hành đánh giá trướckhi bệnh

nhân điểu trị

- Biến đổi các triệu chứng chủquan củabệnh

nhân sau điểu trị: đau đầu, mất ngủ, chóng mặt,

mệt mỏi

Xử lý số liệu

Cácsố bệu thuthập được xử lý theo thuật toán

thống kê Y sinhhọc, sử dụngphần mểmSPSS 18.0

KẾT QUẢ NGHIÊN cửu

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu

Đặc điểm vê tuổi

Bảng 1 Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi.

Nhận xét:Bảng 1 cho thấy nhóm tuổi hay mắc

bệnhnhất là nhóm tuổi 41-50 tuổi chiếm 40% tiếp theolà nhóm tuổi 23-30 tuổi chiếm23,3% Nhóm

tuổi ít gặp nhấtlàtrên 60 tuổichiếm8,5%

Nguyên nhân gây bệnh

Bảng 2 Phân bố người bệnh theo nguyên nhân gây bệnh

Sang chấn tâm lý cáp 8 26,7 Sang chán tâm lý trường diên 22 73,3

Nhận xét: Bảng 2 cho thấynguyên nhàn gầy

bệnh chủ yếu là sang chấn tầm lý trường diễn chiếm 73,3%, sangchấntâm lýcấp chiếm 26,7%

Kết quả sau điếu trị

Tâm căn suy nhược thể can thận âm hư sau điểu trị

Bảng 3 Bảng kết quả triệu chứng lâm sàng trước và sau điêu trị

Triệu chửng lâm sàng

20 ngày

p

Khả năng làm việc

Mệt không làm được việc 14 46,6 0 0,0

Chi làm một lát đã mệt 9 29 3 10 <0,001 Làm được tới gần cuối ngày mới mệt 4 13,4 10 33,5

18 I TẠP CHÍY DƯỢC CỔ TRUYẼN VIỆT NÁM số 01 (42)-2022

—— o

Rói loạn giẫc ngủ

Cả ngày đêm chi ngủ 2-3 giờ

Ngủ ít hơn bình thường giác ngủ ngát quăng

Hơi khó ngủ lúc bắt đáu đi ngủ

Dỗ ngủ, ngủ như trước khi bị bệnh

14 10 4 2

46,7

333 133 6,7

1 2 11 16

3 6 37 53

<0,001

Chóng mặt

Không đi lại được hoặc đi lại phải dìu

Đi lại được, nhưng cảm giác không vững

Chi chóng mặt khi thay đổi tư thé

Không chóng mặt

12 13 3 2

40 43 10 7

4 2 16 8

13 7 53 27

<0,001

Đau đâu

Đau nhiếu

Đau trung bình

Đau ít

Không đau

15 10 4 1

50 33 13 4

0 2 16 12

0 7 53 40

<0.001

Nhận xét: Kếtquả ở Bảng3 cho thấy -Chóng mặt

1 -Khả năng làm việc: Só ngưètì bệnh khôngđilại được hoặc phải diu

Số người bệnh mệt mỏi khônglàmviệcđược chiếm 40%,sauđiểutrị còn 13%

J trước điểu trị là 46,6%, sau điểutrị không còn ai Số ngườibệnh chỉ chóng mặt khithay đói tưthế

ì Số người bệnh chỉ làm mộtlát đã mệt trước chiếm 10%, sau điểutrị tăng lên53%

; điều trị chiếm 29%,sau điểutrị giảm còn 10% Só người bệnh khôngchóng mặtchiếm7%, sau

Số người bệnh làmviệc đến cuối ngày mới mệt điéu trịtănglên 27%

chiếm 13,4% sau điểu trị tăng lên 33,5% - Đau đáu

- Rối loạn giấc ngủ: Số người bệnh đau đáu nhiéuchiếm 50%, sau

Số người bệnh cả ngày đêm chỉ ngủ 2-3 giờ điểu trị không còn aL

trước điểu trị chiếm46,7% sau điểu3% Sốngười bệnhđau đáu nặng trung bình33%,

; Số người bệnh ngủ ít hơn bìnhthường, ngủ sau điéutrị còn 7%

rigắt quãng trước điểu trị có 33,3 %,sau điéu trị Só ngườibệnhkhông đau đáuchiếm 4%, sau

Số người bệnh ngủ bình thường từ 6,7% trước Biến đổi trí nhớ ngắn hạn và khả năng tập trung

điều trị, sau tăng lên chiếm 53% di chuyển

Bắng 4 Trí nhớ ngắn hạn trước và sau điều trị

Mức độ

p

1 Khá

TẠP CHÍY DUOC cõ TRUYẼN VIÊT NAM SỐ 01 (421-2022 I 19

BÀI NGHIÊN CỨU

Nhận xét: kết quảởBảng 4 cho thấy

-Tỷlệ người bệnhcó trí nhớ tốt tăng từ 13%

lên 40%

-Tỷ lệ người bệnhcótrí nhớ khá tăng từ 6,7%

lên47%

- Tỷ lệ người bệnh cótrí nhớ trungbình giảm từ 33,3% xuống 6,7%

- Tỷ lệ người bệnhcótrí nhớ kém giảm từ 47%

xuống còn6,7%.

Bảng 5 Độ tập trung trước và sau điều trị

Nhận xét:qua bảng 5thấy

- Tỷ lệ người bệnhcó độ tập trungchúýđạt loại

tốt tăng từ 7% lên37%

- Tỷ lệngười bệnh có độ tập trungchúýđạt loại

khá tăng từ13%lên47%

- Tỷ lệngười bệnh có độ tập trung chúýđạt loại

trung binh giảm từ 37% xuống 10%

- Tỷ lệ người bệnh có độ tập trung chúýđạt loại

kémgiảmtừ 37% xuống 10%

BÀN LUẬN

Vế đặc điếm của nhóm nghiên cứu

- Nguyên nhângây bệnh

Trong số 30 bệnh nhân chúng tôi nghiên cứu có

tám người bệnh sangchấn tâm lý cấpchiếm 26,7%

còn lại 22 bệnh nhânsangchấntâm lý thường diễn

chiếm 73,3% Kết quảnày cũng tươngtự với các

nghiên cứutrước đây theo Ngô Qụang Hùng số

bệnh nhândo sang chấn tâm lýđộtngộtlà22,41

phẩn trămdo sang chấn tâm lý kéo dàilà 77,59%

[3] Nhiềutác giả đã cho rằng nguyên nhân gầy

bệnh tâm căn suy nhượclà do sang chấntâm lýcấp

tính và trường diễn [4].Những người có thói quen

sống lànhmạnh khi gặp tác độngcủastress cảm xúc

dễ bị rốiloạn thần kinh chức năng do tốc độ phát

triển củaxãhộicao làm cho cuộc sốngkhông ổn

địnhlànguyên nhân gầybệnh vàmệt mỏi không rõ

nguyên nhântăng caocông việc căngthẳng kéo dài

là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh

Vế tác dụng của ngâm chân kết hợp bài thuốc toan táo nhân thang trong điểu trị tâm căn suy nhược thể can thận âm hư

Biến đổi cảm giác chủ quan của người bệnh sau điểu trị

- Đau đấu, rối loạn giấc ngủ

Đauđẩu là một trong các triệu chứng bệnh nhân

hay gặp nhiều nhấttrước điều trị có sốngười bệnh

đauđẩunhiều chiếm 50%, sau điểu trị khôngcòn

ai Số ngườibệnh đau đầu nặng trungbình 33%,

sau điềutrịcòn 7% Sốngười bệnh khôngđau đấu chiếm 4%,sau điểutrị chiếm 40% Qua đó chúng tôi thấy triệu chứng đau đấu đápứng tốt với điểu trị

nhiều bệnh nhân sau ngâmchân kết hợp bài thuốc toàn tạo nhân ngàythứ năm đã thấy dễ chịu nhiểu càng về sau càngthấy khoankhoáihơnkhông còn cảm giác khó chịu đau đầu nữa.Kết quả nghiêncứu của chúng tôi tương tự với kếtquảnghiên cứu của

20 I TẠPCHÍY DUỌC CỐ TRUYÉN VIỆT NAM

các tác giả khác như Ngô Qụang Hùng sauđiểutrị

không đauđầu chiếm 67,24% [3]

Rối loạn giấc ngủlà dấu hiệu thường gặp trên

bệnh nhân tâm căn suy nhược [l][s] Sau 20

ngày điềutrị sốngườibệnh cả ngày đêm chỉ ngủ

2-3 giờ trước điểu trị chiếm 46,7% sau điều 3%,

số người bệnhngủ íthơn bìnhthường, ngủngắt

quãng trướcđiều trịcó33,3%, sau điểu trịcòn 6%,

số người bệnh ngủ bìnhthường từ 6,7% trước điều

trị, sau tăng lên chiếm 53% Kếtquả nghiên cứu

của chúng tôi phù hợp với nghiên cứu của một

số tác giả khácNgô Quang Hùng sau điểutrị ngủ

bình thường chiếm 68,97%[3] Như vậy sau20

ngày điểu trị hiệu quả điềutrịđối với triệu chứng

rối loạngiấcngủđượcduytrì kháổn định

Vùngbàn chân cósáu đường kính đi quaba kinh

âm,ba kinh dương.Do đó các thông tin bệnhlý của

các cơ quan tạngphủ đểu có thể thôngqua kinh

mạch từ chầnchần là nơi mẫncảm nhất đểphản ánh

sức khỏe toàn thânviệcngầm chângiúp khí huyết

kinh mạch lưu thông, Ngâm chân thông qua phương

thức phản xạ thẩn kinh điểu độngcác hệ thống trong

cơthể không ngừng duy trì liên hệ hợp tácvà điểu

tiết làm cho chức năng sinh lý củatạng tương quan

đượcđiểuhòa đạt đến mục tiêuchữa bệnh

KẾT LUẬN

Ngầmchân kết hợp bàithuốc toantáo nhân thang

điềutrị bệnh tâmcăn suy nhược thểcan thận âm hư

đạthiệu quả caotrong đó đạthiệuquả tốt nhất với

các triệu chứng đau đầu Rốiloạn giấc ngủ.Sốngười

bệnhđau đấu nhiểu chiếm50%, sau điếu trị không

còn ai Sốngười bệnh đauđầu nặng trung bình 33%,

sau điều trịcòn 7% Số ngườibệnh không đauđầu

chiếm 4%, sau điều trị chiếm 40% Số người bệnh

cả ngày đêm chỉ ngủ 2-3 giờ trướcđiểu trị chiếm

46,7% sau điểu 3%, số ngườibệnh ngủ ít hơn bình

thường, ngủ ngắt quãngtrướcđiểu trị có 33,3%,

sau điếu trị còn 6%, số người bệnh ngủ bình

thường từ 6,7% trước điếu trị, sau tàng lên chiếm

53% Ngoài ra còn cảithiện đáng kể trí nhớ ngắn hạn vàkhảnăngtập trungdi chuyển với kếtquả

sau điều trị Tỷ lệngườibệnhcótrínhớ kém giảm

từ47% xuống còn 6,7% Tỷ lệ ngườibệnh có độ tập trung chúýđạt loại kém giảm từ 37% xuống10%

KIÊN NGHỊ

Phương phápđiều trị bệnh tâm căn suy nhược

thể can thật âm hư bằng ngâm chân kết hợp bài

thuốc toan táonhân thang cho hiệu quảcao, phương

tiện đơn giản dễ sử dụng đế nghịthốngnhấtvàphổ

biến rộng rãi chocác cơsở chăm sóc sức khỏe tại các

xã phường cùng triển khai thựchiệngóp phần chăm

sóc sức khỏecho người bệnh tại cộng đông tốt hơn Cấn tiếp tục mở rộng nghiêncứu các thê’ khácvà

xây dựng phácđổ điểu trị cho các thể

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Ytế, Chươngtrình quốc giaYhọc cổ truyền

(1996),Linh khu Nhà xuất bảnY họcHàNội

2 Vũ Hữu Ngỏ, Nguyễn Vân Anh, Trấn Quốc Hiếu và cộng sự (1997) “Nghiên cứu hổi cứu điểu trị suy nhược thần kinh bằng Y học cổ truyền”

Kỷ yếucáccông trìnhnghiên cứu khoa học, nhà xuất bản Y họcHà Nội tr49-61

3 Ngô Qụang Hùng (2002), Đánh giá tác dụng

điềutrịcủa điện châm trên bệnh nhân Suy nhược

thẩn kinh thể cường qua lâm sàng và điện não đổ,

Luận văn Thạc sỹ y học, Đại họcY HàNội

4 M.Ferreri (1997),Sinh lý học stress, stress từ bệnh học tâm thẩn đến cách tiếp cận trong điểu trị Nhà xuất

bản Y học HàNội, tr 21-24 Người dịch Nguyễn Việt

5 S.N Đaviđencôp (1968), Rối loạn thẩn kinh chức năng, Nhà Xuất bản Matxcova,tr.9-85

6 World Health organization (1992),The ICD-10

classification of mental and behavionral disorders,

pp 109-110

TẠP CHÍY DUOC CÓ TRUYẼN VIỆT NAM SỐ 01(42)-2022 21