M Đ U Ở ẦViệt Nam ta được đánh giá là một trong những thị trường thương mại điện tử TMĐT phát triển nhanh nhất ở khu vực Đông Nam Á , với mức tăng trưởng cao và liên tục từ năm 2015
Trang 1H C VI N NÔNG NGHI P VI T NAM Ọ Ệ Ệ Ệ
KHOA KẾ TOÁN & QTKD
- -TI U LU N Ể Ậ MÔN : LOGISTICS TRONG TMĐT
K66LogisB K66LogisB K66LogisB K66LogisB K66LogisB
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU
PHẦN II: HẠ TẦNG CƠ SỞ CỦA LOGISTICS TRONG TMĐT
1 Hạ tầng công nghệ thông tin……….………… 3
1.1 Mạng máy tính……… 3
1.2 Website……….… ….5
1.3 Các công cụ trao đổi thông tin trên Mạng……… ………6
1.4 Cơ sở hạ tầng về an toàn và bảo mật……….……… 7
2 Hạ tầng pháp lí……….………….8
3 Hạ tầng thanh toán……….…….……… 9
3.1 Thanh toán bằng ví điện tử……….……….… 9
3.2 Thanh toán qua Mobile Banking……….………….…… ………… 9
3.3 Thanh toán bằng thẻ……… ……….10
3.5 Thanh toán bằng chuyển khoản ngân hàng……….…… …… 11
4 Hạ tầng logis trong TMĐT……… ….…… 13
4.1 Kho hàng……….….… … 13
4.3 Hệ thống giao hàng……… …… … 14
4.4 Công nghệ ứng dụng trong Logistics……… ….………16
5 Cơ sở hạ tầng nhân lực……….….… 20
6 Cơ sở hạ tầng kinh tế- xã hội……….…….…….21
7 Giải pháp……….… ……23
PHẦN III: KẾT LUẬN ……… … ….25
PHẦN IV: TÀI LIỆU THAM KHẢO……….………… …… 26
Trang 3I M Đ U Ở Ầ
Việt Nam ta được đánh giá là một trong những thị trường thương mại điện tử (TMĐT) phát triển nhanh nhất ở khu vực Đông Nam Á , với mức tăng trưởng cao và liên tục từ năm 2015 đến nay.Song song với đó Logistics luôn giữ vai trò quan trọng trong dây chuyền thương mại từ người bán đến người mua với các quy trình hoàn tất đơn hàng , cáckhâu đóng gói, vận chuyển, thu tiền và chăm sóc khách hàng,…điều này cho thấy giữa TMĐT và Logistics có mối liên kết chặt chẽ với nhau.Nhất là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 ,vào thời điểm mà mọi người ưu tiên chọn mua trực tuyến thay vì trực tiếp tại các cửa hàng để tuân thủ các phương pháp giãn cách xã hội ,thói quen tiêu dùng và mua sắm từ thời điểm này đã có sự chuyển biến mạnh mẽ
Tuy nhiên , do chưa có nhiều kinh nghiệm cũng như quy hoạch hạ tầng yếu kém trong khi tốc độ tăng trưởng nhanh,TMĐT Việt Nam đã bộc lộ rất nhiều vấn đề về hệ thống pháp lý, đội ngũ nhân sự, các phương thức hỗ trợ khách hàng, đặc biệt là hệ thống
logistics Đóng vai trò là cầu nối trực tiếp giữa người bán và người mua dưới sự hỗ trợ từ hệ thống ảo ,Logistics trở thành yếu tố then chốt trong sự thành công của nền TMĐT.Hiểu được nhu cầu của khách hàng , người tiêu dùng muốn được mua hàng nhanh chóng,giao hàng nhanh mà vẫn an toàn và chắc chắn ,…Các doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống logistics có đủ khả năng đáp ứng được nhu cầu của khách hàng để gây dựngnên uy tín ,thu hút hút vốn đầu tư và cả khách hàng của mình.Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng logistics trong TMĐT cần thiết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng là không dễ dàng đạt được Ta sẽ cùng tìm hiểu từng khía cạnh để có thể xây dựng nên một hệ thống “ thành công nhất ”
II HẠ TẦNG CƠ SỞ CỦA LOGISTICS TRONG TMĐT
1 Hạ tầng công nghệ thông tin
1.1 Mạng máy tính
Trang 4Mạng máy tính (computer network) là sự kết hợp các máy tính lại với nhau thông qua các thiết bị nối kết mạng và phương tiện truyền thông (giao thức mạng, môi trường truyền dẫn) theo một cấu trúc nào đó và các máy tính này trao đổi thông tin qua lại với nhau.
Mạng máy tính chia thành các loại:
1.1.1 Mạng LAN
Mạng LAN (Local Area Network) thường được sử dụng trong một doanh nghiệp để cung cấp kết nối Internet cho tất cả những người cùng ở một không gian với một kết nối Internet duy nhất Tất cả các thiết bị Internet có khả năng được cấu hình như các nút trong một mạng LAN và có thể được kết nối với Internet thông qua một máy tính riêng
1.1.3 Mạng Intrarnet
Mạng Intrarnet là một mạng nội bộ mở rộng, về cơ bản nó là một mạng máy tính mà người dùng từ bên trong công ty có thể tìm thấy tất cả các nguồn lực của mình mà ko phải ra ngoài công ty khác
1.1.4 Mạng SAN
Mạng SAN (Storage Area Network) cung cấp một cơ sở hạ tầng tốc độ cao để di chuyển dữ liệu giữa các thiết bị lưu trữ và máy chủ tập tin Hiệu suất của mạng SAN rất nhanh, có sẵn các tính năng dự phòng, khoảng cách giữa các máy trong mạng SAN có thể
Trang 5lên đến 10 km Mạng San có mức chi phí cực thấp nhưng lại mang trong mình hiệu quả khá cao, lựa chọn tối ưu cho các doanh nghiệp.
Mạng INTRANET có thể bao gồm các mạng LAN, WAN và MAN
Tùy theo tiêu chí mà có các cách phân loại khác nhau :
- Theo cấu trúc và cách hoạt động
+ Website tĩnh: chủ yếu sử dụng ngôn ngữ html (và css, javascript), nội dung trên đó ít khi hoặc hiếm khi được chỉnh sửa (sau khi đăng), thường không có tương tác của người dùng Do những hạn chế, hiện nay website tĩnh rất ít được sử dụng
+ Website động: ngoài html, css và javascript, còn dùng thêm 1 ngôn ngữ lập trình server như ASP.NET hay PHP và một cơ sở dữ liệu như SQL Server, MySQL, web có nội dung thường xuyên và dễ dàng thay đổi, có thể dựa trên tương tác với người dùng Đa
số hiện nay chúng ta thấy là website động
- Theo mục đích chính của website
+ Website giới thiệu công ty: chứa đầy đủ các thông tin cần thiết về công ty, bao gồm
cả lịch sử hình thành phát triển, thành tự, sản phẩm dịch vụ, thông tin liên lạc
+ Website giới thiệu cá nhân: thường tập trung giới thiệu về thành tự của người đó, vớivai trò như 1 bản CV đẹp có sẵn, hoặc với mục đích để xây dựng thương hiệu cá nhân.+ Website bán hàng: cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa, để giới thiệu và chào hàng
Trang 6- Theo lĩnh vực cụ thể :
+ Website tin tức
+ Web du lịch, bán vé máy bay
+ Website bất động sản
+ Website nội thất, xây dựng
+ Website giáo dục, đào tạo, học tiếng Anh
1.3 Các công cụ trao đổi thông tin trên Mạng
1.3.1 Thư điện tử - Email
Email (Electronic mail) là một phương thức trao đổi dữ liệu giữa các thiết bị điện tử với nhau (như điện thoại di động, máy tính, máy tính bảng) thông qua đường truyền Internet
Để sử dụng dịch vụ email cần có : Địa chỉ email, tên đăng nhập và mật khẩu truy cập vào hộp thư : Địa chỉ email được quản lý bỏi 1 mail server
1.3.2 Truyền, tải tập tin- FTP
FTP File Transfer Protocol) là dịch vụ dùng để trao đổi các tập tin giữa các máy tính trên Internet với nhau FTP thường được dùng để truyền (upload) các trang web từ nhữngngười thiết kế đến các máy chủ và cũng thường được dùng để tải ( download) các chươngtrình và các tập tin
1.3.3 Làm việc từ xa – Telnet
Làm việc từ xa chính là việc người lao động sử dụng các thiết bị công nghệ liên lạc, giao tiếp hiện đại để làm việc ở bất cứ đâu để thực hiện công việc Do thực hiện công việc thông qua internet nên bạn có thể ngồi tại nhà, quán cà phê hoặc bất cứ chỗ nào mà vẫn hoàn thành được công việc được giao
1.3.4 Dịch vụ mạng dữ liệu
Trang 7Dịch vụ mạng xã hội (tiếng Anh: Social Networking Service – SNS) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian Những người tham gia vào dịch vụ mạng xã hộiđược gọi là cư dân mạng.
Dịch vụ mạng xã hội có những tính năng như chat, e-mail, phim ảnh, voice chat, chia
sẻ file, blog và xã luận
Dịch vụ mạng xã hội được phân thành bốn loại:
• Các dịch vụ mạng xã hội giao lưu được sử dụng chủ yếu để giao lưu với bạn bè hiện tại (ví dụ: Facebook)
• Mạng xã hội trực tuyến là mạng máy tính phân tán, nơi người dùng giao tiếp với nhau thông qua các dịch vụ internet
• Dịch vụ mạng xã hội được sử dụng chủ yếu trong việc giao tiếp phi xã hội giữa các cá nhân (ví dụ: LinkedIn, một trang web định hướng nghề nghiệp và việc làm)
• Các dịch vụ mạng xã hội điều hướng được sử dụng chủ yếu để giúp người dùng tìm thông tin hoặc tài nguyên cụ thể (ví dụ: Goodreads)
1.4 Cơ sở hạ tầng về an toàn và bảo mật
Trên mạng một Website thương mại điện tử thường có khả năng gặp các loại tấn công sau:
- Các cuộc tấn công kĩ thuật
- Tấn công từ chối dịch vụ (DOS- Denial-of-service)
- Tấn công từ chối dịch vụ phân tán (DDOS- Distributed denial - of- service)
Một số kỹ thuật cơ bản mà tin tắc (hacker) hay sử dụng để tấn công:
-Vi-rút là một đoạn mã chương trình được chèn vào trong máy chủ bao gồm cả hệ điều hành, thường lây lan qua thư điện tử, cửa sổ chat
Trang 8- Sâu (Worm) là một chương trình phần mềm chạy độc lập sử dụng nguồn lực của máy chủ để tự duy trì và có khả năng lan truyền vào máy tính khác.
- Vi-rút macro hoặc sâu macro là một vi-rút hoặc sâu có thể thực hiện được khi một đốitượng ứng dụng có chứa macro được sử dụng khi thực hiện chương trình
- Con ngựa thành Tơ-roa (Troy) là kỹ thuật che giấu các đoạn mã dưới vỏ bọc của các loại virus khác hoặc trong phần mềm máy tính thông thường để bí mật xâm nhập thông tin cá nhân, mật khẩu, chiếm quyền điều khiển máy tính
2 Hạ tầng pháp lí
Để thúc đẩy phát triển logistics và thương mại điện tử, nhà nước cần đảm bảo cải thiệnmôi trường pháp lý, thông qua việc ban hành và thực thi các đạo luật liên quan đến hợp đồng điện tử, quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ thông tin thanh toán, bảo vệ người tiêu dùng, Đồng thời, ban hành các văn kiện dưới luật điều chỉnh các hoạt động thương mại, thích ứng với pháp lý và tập quán quốc tế về giao dịch Thương mại điện tử
Việc xây dựng khuôn khổ pháp lý logistics và thương mại điện tử phải dựa trên hai nguyên tắc cơ bản:
Một là, khuôn khổ pháp lý logistics và thương mại điện tử phải được xây dựng trên cơ
sở nền tảng của các khuôn khổ pháp lý điều chỉnh giao dịch thương mại, logistics truyền thống
Hai là, khuôn khổ pháp lý logistics và thương mại điện tử phải xoá bỏ các rào cản kiềm chế sự phát triển của logistics và thương mại điện tử
Cơ sở pháp lý của logistics và thương mại điện tử bao gồm:
- Thừa nhận tính pháp lý của các văn bản điện tử, chữ ký điện tử và có các thiết chế pháp lý
- Bảo vệ về mặt pháp lý các thanh toán điện tử (bao gồm cả việc pháp chế hoá các tổ chức phát hành thẻ thanh toán)
Trang 9- Bảo vệ pháp lý đối với vấn đề sở hữu trí tuệ (bao gồm vấn đề bản quyền tác giả) liên quan đến mọi hình thức giao dịch điện tử.
- Bảo vệ pháp lý với mạng thông tin, chống tội phạm thâm nhập với các mục đích bất hợp pháp
- Tiêu chuẩn hóa công nghiệp và thương mại
- Các quy định về thuế quan và hệ thống thuế trên mạng
3 Hạ tầng thanh toán
Chức năng quan trọng nhất của các trang web thương mại điện tử chính là việc tiến hành hoạt động thanh toán trực tuyến thông qua mạng Internet Thanh toán trong lĩnh vựcthương mại điện tử có thể dưới nhiều hình thức
3.1 Thanh toán bằng ví điện tư
Hình thức thanh toán hoá đơn bằng ví điện tử được sử dụng rộng rãi trong thời đại ngày nay Chỉ với một vài thao tác đơn giản là bạn có thể thanh toán tại bất kỳ nơi nào chấp nhận thanh toán Một số ví điện tử phổ biến hiện nay: Momo, Zalo Pay, SmartPay, Shopee Pay,…
Hầu hết việc đăng ký tài khoản, dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam đều miễn phí Bằng cách cài đặt ứng dụng và liên kết ngân hàng để chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng hoặc nộp tiền mặt là bạn đã có thể thanh toán
Bên cạnh đó, các nhà cung cấp dịch vụ cũng hỗ trợ người dùng nhiều chi phí trong quátrình sử dụng Thanh toán hoá đơn bằng ví điện tử giúp người tiêu dùng có thể thực hiện các giao dịch mua sắm một cách nhanh chóng
3.2 Thanh toán qua Mobile Banking
Hơn 80% dân số đang sử dụng điện thoại thông minh mỗi ngày Chúng ta có thể bắt gặp hình ảnh điện thoại thông minh ở khắp mọi nơi Đây chính là nền tảng để các ngân hàng phát triển mô hình Mobile Banking
Trang 10Nắm bắt lấy cơ hội này, đa số các ngân hàng đều đã ra mắt ứng dụng Mobile Banking của riêng mình để người dân có thể thuận tiện giao dịch Người tiêu dùng không cần phải mang theo tiền mặt khi đi mua sắm như trước.
Họ có thể thanh toán hoá đơn chỉ với một chiếc điện thoại đã được cài đặt sẵn ứng dụng của các ngân hàng và có kết nối mạng Hệ thống thanh toán qua Mobile Banking đang được các nhà cung cấp dịch vụ nâng cấp để đáp ứng được tối đa nhu cầu của khách hàng
3.3 Thanh toán bằng thẻ
Thanh toán hoá đơn bằng thẻ đã không còn xa lạ trong thế kỷ XIX Có rất nhiều nơi chấp nhận thanh toán bằng thẻ Do đó, bạn có thể dễ dàng thanh toán mọi thứ chỉ bằng một lần quẹt thẻ
Có hai loại thẻ chính được sử dụng trong thanh toán:
+ Thanh toán bằng thẻ ghi nợ nội địa: Thẻ ghi nợ nội địa là loại thẻ có phạm vi sử dụng trong quốc gia mà nó được phát hành Thẻ được liên kết với tài khoản ngân hàng của người sử dụng Bạn cần phải nạp tiền vào tài khoản ngân hàng mới có thể sử dụng được thẻ
+ Thanh toán bằng thẻ tín dụng: Thẻ tín dụng là thẻ thanh toán trước trả tiền sau Ngân hàng sẽ cấp một hạn mức tín dụng nhất định cho chủ thẻ chi tiêu theo yêu cầu Sau
đó, chủ thẻ phải hoàn trả số tiền đã sử dụng trong thời hạn thanh toán nếu không sẽ bị tính thêm lãi suất
3.4 Thanh toán bằng séc trực tuyến
Séc trực tuyến hay séc điện tử là hình thức thanh toán hoá đơn cho phép người dùng thanh toán qua Internet thay vì dùng séc bằng giấy như trước Người thanh toán sẽ
chuyển tờ séc điện tử tới ngân hàng của mình
Trang 11Sau khi ngân hàng kiểm tra tính hợp lệ của tờ séc sẽ tiến hành chuyển tiền cho người được thanh toán Toàn bộ quá trình thanh toán được thực hiện trực tuyến nên tiết kiệm thời gian, chi phí hơn so với séc bằng giấy.
Các chuyên gia ước tính chi phí sử dụng séc điện tử chỉ bằng 1/3 so với chi phí sử dụng séc bằng giấy
3.5 Thanh toán bằng chuyển khoản ngân hàng
Chuyển khoản ngân hàng là hình thức thanh toán hoá đơn được người tiêu dùng ưa chuộng trong nhiều năm gần đây Họ có thể chuyển tiền tới đối tác thông qua ATM hoặc thao tác ngay trên điện thoại, máy tính Đa phần các doanh nghiệp đều sử dụng phương thức thanh toán này trong các giao dịch kinh tế Thêm vào đó, chuyển khoản là một tronghai hình thức thanh toán được chấp nhận trên hóa đơn
3.6 Thanh toán qua cổng thanh toán điện tư
Cổng thanh toán điện tử là hệ thống phần mềm trung gian nhằm kết nối người mua, người bán với ngân hàng để hỗ trợ và thực hiện thanh toán hoá đơn
Cổng thanh toán điện tử được các nhà cung cấp phát triển với tính năng bảo mật cao,
an toàn Giúp cho việc thanh toán trên các trang thương mại điện tử được diễn ra nhanh chóng, tiện lợi
Theo Evans và Schmalensee để đánh giá xem hình thức thanh toán điện tử nào được sửdụng nhiều nhất phải dựa trên những nhân tố sau:
+ Tính độc lập: Một vài hình thức thanh toán điện tử phải sử dụng đến phần mềm và
phần cứng riêng biệt để tiến hành thanh toán Hầu hết tất cả các hình thức thanh toán điệntử đều yêu cầu người bán phải cài đặt những phần mềm chuyên biệt để có thể cho phép khách hàng thực hiện thanh toán trực tuyến Và thường thì các hình thức thanh toán này không được các tổ chức ủng hộ
+ Kết nối và Di chuyển: Tất cả các hình thức thanh toán điện tử đều chạy trên một hệ
thống riêng biệt nhằm kết nối với hệ thống và ứng dụng của các doanh nghiệp khác
Trang 12Thanh toán điện tử thường phải được kết nối với những ứng dụng có sẵn và máy tính sẽ
hỗ trợ làm việc này
+ An ninh: Người bán trước khi tiến hành một hình thức thanh toán điện tử thường tự
đặt ra những câu hỏi như: Việc chuyển tiền có mức độ an toàn đến đâu? Kết quả của quá trình chuyển tiền như thế nào? Hay nếu rủi ro của người bán lớn hơn rủi ro đối với người mua thì hình thức thanh toán nào là không được chấp thuận? Liệu hình thức thanh toán
đó có dễ bị giả mạo hay không?
+ Khả năng lần theo dấu vết: Nếu người mua thanh toán bằng tiền mặt thì người bán
sẽ rất khó khăn để biết được tiền thanh toán đang ở khu vực nào, trong khi nếu thanh toánbằng thẻ tín dụng hay séc thì người bán có thể có được câu trả lời tiền
+ Thanh toán: Hầu hết người bán chỉ chấp thuận thẻ tín dụng đối với những đơn hàng
từ nhỏ tới lớn Với hàng hóa có chi phí quá nhỏ (chỉ vài đôla) thì thẻ tín dụng sẽ không được sử dụng Ngoài ra, thẻ tín dụng sẽ không được dùng đối với những đơn hàng có giá trị quá lớn – như việc mua một chiếc máy bay
+ Dễ dùng: Đối với hình thức thanh toán điện tử B2C, thẻ tín dụng là phương tiện sử
dụng nhiều nhất Còn đối với thanh toán điện tử B2B, câu hỏi đặt ra là liệu hình thức thanh toán nào có thể được dùng cho cả hình thức mua sắm offline hiện có
+ Phí giao dịch: Nếu sử dụng thẻ tín dụng để thanh toán thì người bán phải trả phí
giao dịch lên tới 3% giá trị đơn hàng Điều này sẽ khiến cho những người mua với giá trị hàng thấp sẽ tìm một hình thức thanh toán thay thế khác với mức phí thấp hơn
+ Quy định: Tất cả hình thức thanh toán đều tuân theo quy tắc của quốc tế, quốc gia
Thậm chí khi có một hình thức thanh toán mới được giới thiệu thì nó cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định hiện hành PayPal là giải pháp thanh toán bị cho là vi phạm các quy định trong lĩnh vực ngân hàng
Hiện nay có bốn hình thức thanh toán phổ biến cả trong lĩnh vực thương mại truyền thống và thương mại điện tử B2C, đó là tiền, séc, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ Thẻ tín dụng là
Trang 13hình thức thanh toán trực tuyến phổ biến và phát triển nhất hiện nay 85% người tiêu dùng trên thế giới đã sử dụng thẻ tín dụng để mua hàng trực tuyến Riêng tại Mỹ con số này là 96% Loại hình thanh toán trực tuyến phổ biến thứ hai trên thế giới là tiền điện tử
do các công ty cung cấp Tiền điện tử dùng để mua sắm hàng hóa và dịch vụ, tuy nhiên
nó không thể chuyển thành tiền mặt
Thanh toán điện tử hiện nay phát triển rất nhanh trên thế giới, đặc biệt là ở các nước phát triển Các nước đang phát triển đang rất cố gắng để xây dựng cơ sở hạ tầng thanh toán tốt theo kịp với các nước phát triển nhằm đẩy nhanh hơn nữa hoạt động thương mại quốc tế không chỉ giữa các tổ chức với nhau mà còn giữa các cá nhân độc lập Hơn nữa, thanh toán điện tử giúp cho việc triển khai dịch vụ công điện tử trở nên dễ dàng hơn Thông qua các phương tiện thanh toán điện tử người dân có thể tiến hành trả phí, lệ phí, đóng thuế
Theo đó, vị trí của trung tâm thực hiện đơn hàng (hay kho hàng thương mại điện tử) quyết định rất nhiều đến hiệu quả hoạt động Kho hàng thương mại điện tử được đặt ở vị trí trung tâm các thành phố lớn, những khu vực có hệ thống giao thông kết nối và có thể tận dụng hệ thống vận tải đa phương thức