I,Lý do chọn đề tài M t s ph ng pháp giúp h c sinh làm t t các bài th c hành, ng d ng môn M thu tộ ố ươ ọ ố ự ứ ụ ỹ ậ l p 8ớ Y BAN NHÂN DÂN HUY N ĐAN PH NGỦ Ệ ƯỢ TR NG THCS L NG TH VINHƯỜ ƯƠ Ế .taài liệu cao đẳng đại học, tài liệu luận văn, giáo trình thạc sy, tiến sỹ, tài liệu THCS MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT CÁC BÀI THỰC HÀNH ỨNG DỤNG MÔN MỸ THUẬT LỚP 8
Trang 2đồng thời giúp các em bớc đầu biết vận dụng những hiểu biết về mỹ thuật vào học tập và cuộc sống hàng ngày Giờ dạy mỹ thuật, giáo viên cung cấp kiến thức cho tất cả các học sinh Kiến thức mỹ thuật có những qui ớc chung, có những khái niệm rất trừu tợng không thể giải thích rạch ròi, không thể chứng minh bằng công thức cũng không có những qui định dứt khoát về tỉ lệ Những kiến thức chung chung, trừu tợng của mỹ thuật sẽ đợc vận dụng vào từng bài vẽ cụ thể Bài vẽ đẹp, đạt yêu cầu hay yếu kém là do cách suy nghĩ, tìm tòi của ngời học Mỗi học sinh có cách khai thác đề tài, cách bố cục, xây dựng hình tợng, cách vẽ màu riêng, không giống nhau Tuy cùng một đề tài, cùng một tên gọi, cùng nhìn, cùng vẽ một mẫu nhng sẽ có nhiều kết quả khác nhau Có thể nói bài tập mỹ thuật “không có đáp số” chung cho tất cả Bởi mỹ thuật là cách tạo ra cái đẹp, và cái đẹp
ở bài vẽ đợc thể hiện ở nhiều hình, nhiều vẻ, tùy thuộc vào sự hớng dẫn của giáo viên, vào khả năng suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo và quan trọng hơn là cả sự hứng thú của học sinh
Trên cơ sở cấu trúc chơng trình môn mỹ thuật 8 : Đa số
là những bài ứng dụng, thực hành thuộc các phân môn :
Vẽ tranh, vẽ trang trí, vẽ theo mẫu - Giống với năm lớp
6, 7 nhng yêu cầu đối với mỗi bài cao hơn, khả năng ứng dụng trong thực tế nhiều hơn Để gây hứng thú học tập cho học sinh, tránh sự nhàm chán vì lặp lại những bài
đã học đồng thời để đạt đợc mục tiêu của bài học, giáo viên cần có những kiến thức sâu hơn, rộng hơn về mỹ
Trang 3thuật, cần có phơng pháp giảng dạy hợp lý, đồ dùng dạy học, tranh ảnh minh họa đầy đủ, đẹp, khoa học để học sinh hứng thú học tập, từ đó học sinh tiếp nhận kiến thức một cách dễ dàng và sâu sắc, khích lệ trí sáng tạo thẩm mỹ trong mỗi học sinh, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen với cái đẹp, tìm tòi thể hiện cái
đẹp theo ý muốn
2 Phạm vi thời gian thực hiện đề tài :
Bắt đầu thực hiện từ năm học 2021 - 2022 đối với
môn mỹ thuật khối 8 trờng THCS Lơng Thế Vinh - Đan ợng - Hà Nội
Ph-PHẦN B: QUá TRìNH THựC HIệN Đề TàI
1 Tình trạng thực tế khi cha thực hiện đề tài :
Phần lớn học sinh có biểu hiện chủ quan vì cho rằng đây là những bài đã học, đã làm nhiều trong năm lớp 6, 7 Dẫn đến việc các em lời quan sát, so sánh, tìm tòi và hiệu quả cuối cùng của bài vẽ không nâng cao hơn, chỉ dừng ở mức độ nh bài vẽ của học sinh lớp 7 Một số lợng nhỏ học sinh tỏ ra không hứng thú vẽ bài Các em vẽ chỉ để có đủ bài nộp nên bài vẽ của những đối tợng này thờng không đạt yêu cầu
2 Số liệu điều tra trớc khi thực hiện đề tài :
Qua kết quả của những bài vẽ đầu tiên của học sinh trong năm lớp 8, số liệu cụ thể nh sau :
Khối 8 : Tổng số học sinh : 198
Đ TẠ CH AƯ Đ TẠ
Trang 4t p v i tinh th n hăng say, c m nh n đậ ớ ầ ả ậ ược cái hay, cái đ p đẹ ược th hi n tể ệ ừ
n i dung và hình th c m i khi các em v m t b c tranh. Bên c nh đó còn m tộ ứ ỗ ẽ ộ ứ ạ ộ
s h c sinh nhút nhát, r t rè ch a m nh d n nói lên nh ng suy nghĩ c a mình,ố ọ ụ ư ạ ạ ữ ủ
m t s em còn chán n n không thích h c v T t c nh ng v n đ trên r t đángộ ố ả ọ ẽ ấ ả ữ ấ ề ấ
lo ng i, nh hạ ả ưởng l n đ n vi c h c Mĩ thu t c a h c sinh cho nên tôi đã ti nớ ế ệ ọ ậ ủ ọ ế hành đi u tra m t s l p xem có bao nhiêu em thích h c v và không thíchề ở ộ ố ớ ọ ẽ
h c v đ t đó tìm ra bi n pháp kh c ph c.ọ ẽ ể ừ ệ ắ ụ
3.2: Bi n pháp ti n hành ệ ế
T th c t gi ng d y giai đo n đ u, ph n đông h c sinh yêu thíchừ ự ế ả ạ ở ạ ầ ầ ọ môn h c. Bên c nh đó có m t s em r t th , th m chí chán n n đ n gi h c,ọ ạ ộ ố ấ ờ ơ ậ ả ế ờ ọ
đi u này khi n cho ti t h c tr nên n ng n , không h ng thú. Vì v y vi c kh cề ế ế ọ ở ặ ề ứ ậ ệ ắ
ph c tâm lý cho h c sinh qu là khó khăn và h t s c c n thi t. D a vào tâm lýụ ọ ả ế ứ ầ ế ự
c a h c sinh là thích khen ng i, đ ng viên và hay tò mò nên trủ ọ ợ ộ ước th i gian th cờ ự hành, tôi gi i thi u cho các em m t s tác ph m v tiêu bi u c a nh ng ho sĩớ ệ ộ ố ẩ ẽ ể ủ ữ ạ nhí trong trường b n đ các em xem và t h c t p theo cách v , cách th hi nạ ể ự ọ ậ ẽ ể ệ tranh. Phân tích cho các em th y đấ ược cái hay, cái đ p đẹ ược th hi n qua cácể ệ
b c tranh đó, đ ng viên các em ai cũng có th v đ p. Vì th s căng th ng vàứ ộ ể ẽ ẹ ế ự ẳ chán n n trong m i gi h c đả ỗ ờ ọ ược gi m b t đi, các em đã có h ng thú h n v iả ớ ứ ơ ớ các ti t h c. Sau đó trong nh ng bài h c v tranh tôi khuy n khích các em vế ọ ữ ọ ẽ ế ẽ nhi u và v đ p cho h c sinh t nh n xét, t đánh giá tác ph m c a b n có đ pề ẽ ẹ ọ ự ậ ự ẩ ủ ạ ẹ hay không đ p và vì sao? Nh v y tôi đã hẹ ư ậ ướng d n cho các em bi t t nh nẫ ế ự ậ xét, đánh giá được bài v c a mình.ẽ ủ
Môn h c Mĩ thu t không ch đòi h i các em v ph i đ p các bài t pọ ậ ỉ ỏ ẽ ả ẹ ậ
th c hành mà còn đòi h i các em có s c m nh n giá tr ngh thu t, n m đự ỏ ự ả ậ ị ệ ậ ắ ượ c
m c tiêu giáo d c trong m i bài h c. Vì th trong quá trình gi ng d y tôi đ uụ ụ ở ỗ ọ ế ả ạ ề
ph i l a ch n các phả ự ọ ương pháp sao cho phù h p.ợ
Trang 5Vi c mu n h c sinh th c s t p trung vào môn h c thì đòi h i ph i cóệ ố ọ ự ự ậ ọ ỏ ả
s quan tâm c a giáo viên, giáo viên c n ph i chu n b đ y đ bài d y, đ dùngự ủ ầ ả ẩ ị ầ ủ ạ ồ
d y h c ph i sát v i n i dung bài h c, đ p và h p d n đ lôi cu n h c sinh.ạ ọ ả ớ ộ ọ ẹ ấ ẫ ể ố ọ
Mu n h c sinh th hi n đố ọ ể ệ ược nh ng tác ph m theo c m nh n c a riêngữ ẩ ả ậ ủ mình thi người giáo viên ph i g i ý, gi ng gi i đ c bi t là ph i t o ra đả ợ ả ả ặ ệ ả ạ ượ ckhông khí sôi n i, tho i mái, h c mà ch i, ch i mà h c, khích l , đ ng viên h cổ ả ọ ơ ơ ọ ệ ộ ọ sinh t tìm tòi, t sáng t o ra nh ng cái hay, cái đ p m i bài h c, t đó h cự ự ạ ữ ẹ ở ỗ ọ ừ ọ sinh có th l a ch n và v n d ng linh ho t vào các bài t p sau này c a mình.ể ự ọ ậ ụ ạ ậ ủ Trên th c t mu n có ti t h c tr lên h p d n, luôn cu n, tìm tòi, khámự ế ố ế ọ ở ấ ẫ ố phá, phát huy được trí tưởng tượng, sáng t o c a mình thì giáo viên là ngạ ủ ườ i
ph i hi u sâu s c đả ể ắ ược m c tiêu giáo d c. Vì th ti t h c m i có th t t h n,ụ ụ ế ế ọ ớ ể ố ơ ngoài ra ph i áp d ng cho các em ti p xúc th c t v i t nhiên.ả ụ ế ự ế ớ ự
Giúp các em c m nh n đả ậ ược v đ p muôn màu c a th gi i th c, hẻ ẹ ủ ế ớ ự ướ ngcác em vào vi c ch n n i dung tranh, s d ng s c màu, hi u đệ ọ ộ ử ụ ắ ể ược b c c, cáchố ụ
ch n hình m ng chính, ph và lu t xa g n. Sau đó các em t th hi n theo c mọ ả ụ ậ ầ ự ể ệ ả
nh n riêng c a mình. Nh ng bu i h c nh v t đã đem l i cho h c sinh s h ngậ ủ ữ ổ ọ ư ậ ạ ọ ự ứ thú và n tấ ượng t t đ p đ i v i t ng ti t h c.ố ẹ ố ớ ừ ế ọ
Nói tóm l i, vi c gi ng d y môn Mĩ thu t trong trạ ệ ả ạ ậ ường THCS tuy là ki nế
th c r t c b n, song đ ch t lứ ấ ơ ả ể ấ ượng giáo d c đ t hi u qu l i là m t v n đụ ạ ệ ả ạ ộ ấ ề khó khăn đòi h i ngỏ ười giáo viên làm công tác gi ng d y môn Mĩ thu t (còn g iả ạ ậ ọ
là môn giáo d c th m mĩ cho h c sinh) ph i th c s linh ho t và khéo léo, ph iụ ẩ ọ ả ự ự ạ ả
g n gũi v i h c sinh, hi u rõ đ c đi m tâm lý c a các em là chóng thích, chóngầ ớ ọ ể ặ ể ủ chán. M t khác khi giáo d c ngh thu t c n d a vào c m h ng m i sáng tácặ ụ ệ ậ ầ ự ả ứ ớ
được. N m ắ
được đ c đi m này tôi đã ch n nh ng th i đi m thích h p đ đ ng viên khíchặ ể ọ ữ ờ ể ợ ể ộ
l các em luôn tôn tr ng ý nghĩ c a các em, không áp đ t, đòi h i cao đ i v iệ ọ ủ ặ ỏ ố ớ các em, người giáo viên ph i có tính kiên trì, nh n l i trong gi ng d y.ả ẫ ạ ả ạ
B ng nh ng bi n pháp nh v y tôi th y h c sinh trằ ữ ệ ư ậ ấ ọ ường tôi có r t nhi uấ ề
ti n b trong h c t p môn Mĩ thu t c v tâm lý và năng l c. Khi các em cóế ộ ọ ậ ậ ả ề ự
ni m say mê ngh thu t thì vi c truy n th k thu t s thu n l i h n, gi h cề ệ ậ ệ ề ụ ỹ ậ ẽ ậ ợ ơ ờ ọ
s i n i h n, đi u đó thúc đ y kh năng sáng t o c a các em, lôi cu n các emổ ổ ơ ề ẩ ả ạ ủ ố vào môn h c và h c t t b môn.ọ ọ ố ộ
Trang 63.3. M t s bi n pháp nh m nâng cao ch t lộ ố ệ ằ ấ ượng d y và h c mônạ ọ
Mĩ thu t Trậ ở ường THCS
Căn c vào m c tiêu giáo d c đã đ ra cho b c ti u h c, xác đ nh rõ vaiứ ụ ụ ề ậ ể ọ ị trò và m c tiêu giáo d c c a b môn cũng thông qua th c t gi ng d y áp d ngụ ụ ủ ộ ự ế ả ạ ụ
phương pháp m i giúp h c sinh th c hi n t t b môn Mĩ thu t tôi t kh ngớ ọ ự ệ ố ộ ậ ự ẳ
đ nh và rút ra m t s kinh nghi m sau :ị ộ ố ệ
Môn Mĩ thu t là môn dành th i gian ch y u đ h c sinh th c hành, doậ ờ ủ ế ể ọ ự
v y giáo viên c n thi t k bài d y nh m t k ho ch t ch c các ho t đ ng,ậ ầ ế ế ạ ư ộ ế ạ ổ ứ ạ ộ
đ h c sinh ch đ ng, tích c c tham gia và phát huy h t kh năng và năng l cể ọ ủ ộ ự ế ả ự
c a mình m i bài v ủ ở ỗ ẽ
Trong m i ti t h c, giáo viên c n l a ch n và ph i h p các phỗ ế ọ ầ ự ọ ố ợ ươ ngpháp d y h c đ luôn luôn t o đạ ọ ể ạ ược không khí h c t p vui v , nh nhàng, h pọ ậ ẻ ẹ ấ
d n, lôi cu n h c sinh, tránh gi h c t nh t, khô c ng.ẫ ố ọ ờ ọ ẻ ạ ứ
Đ i v i m t s bài v tranh đ tài, giáo viên có th t ch c cho h cố ớ ộ ố ẽ ề ể ổ ứ ọ sinhho t đ ng v theo t , theo nhóm đ các thành viên trong nhóm có d p thạ ộ ẽ ổ ể ị ể
hi n năng l c cá nhân trệ ự ước b n bè, th y cô giáo.ạ ầ
Có th đ a các trò ch i h tr cho n i dung bài h c khi th y c n thi t,ể ư ơ ổ ợ ộ ọ ấ ầ ế phù h p.ợ
T o m i đi u ki n đ t t c h c sinh ch đ ng, tích c c tham gia vàạ ọ ề ệ ể ấ ả ọ ủ ộ ự tham gia có hi u qu các ho t đ ng, quan tâm nhi u h n đ n các h c sinh nhútệ ả ạ ộ ề ơ ế ọ nhát, ch a tích c c ho t đ ng.ư ự ạ ộ
Tu theo n i dung c a t ng bài, giáo viên đi u ch nh th i gian th cỳ ộ ủ ừ ề ỉ ờ ự hành c a h c sinh cho phù h p, không th c hi n máy móc cho t t c các bài.ủ ọ ợ ự ệ ấ ả Trong quá trình th c hi n các ti t d y, giáo viên c n l u ý h c sinhự ệ ế ạ ầ ư ọ
hi u bi t cái đ p, c m nh n cái đ p làm tr ng tâm, không nên đi sâu rèn luy nể ế ẹ ả ậ ẹ ọ ệ
Trang 7ư Ph i hi u đả ể ược đ c đi m tõm lý c a tr , hi u bi t đặ ể ủ ẻ ể ế ược m c đ c mứ ộ ả
nh n c a h c sinh v th gi i xung quanh thụng qua cỏc bài h c.ậ ủ ọ ề ế ớ ọ
ư Luụn tụn tr ng g n gũi h c sinh.ọ ầ ọ
ư Ph i cú tớnh kiờn trỡ trong cụng tỏc gi ng d y, khộo lộo đ ng viờn k pả ả ạ ộ ị
th i đ i v i cỏc em.ờ ố ớ
ư Vi c quan tr ng yờu c u c a m i ti t h c là giỏo viờn ph i chu n bệ ọ ầ ủ ỗ ế ọ ả ẩ ị
đ y đ đ dựng tr c quan, tr c quan ph i đ p, h p d n đ h c sinh quan sỏt.ầ ủ ồ ự ự ả ẹ ấ ẫ ể ọ ư S d ng linh ho t trong ph i h p cỏc phử ụ ạ ố ợ ương phỏp d y h c.ạ ọ
ư Thường xuyờn trao đ i đ tỡm ra phổ ể ương phỏp d y h c thớch h p.ạ ọ ợ
ư ng d ng thụng tin ph n m m cụng ngh thụng tin vào mụn Mĩ thu tỨ ụ ầ ề ệ ậ
nh qua đĩa, băng hỡnh, cú nh v y ch t lư ư ậ ấ ượng h c t p m i đ t k t qu cao.ọ ậ ớ ạ ế ả ưTụi nh n th y đ tài này cú nh ng u đi m sau :ậ ấ ề ữ ư ể
ư V phớa giỏo viờn v n d ng linh ho t cỏc phề ậ ụ ạ ương phỏp d y h c, l i núiạ ọ ờ
c ch cú ph n m m d o h n, ho t đ ng c a giỏo viờn trờn l p ớt (ch y u làử ỉ ầ ề ẻ ơ ạ ộ ủ ớ ủ ế giỏo viờn t ch c cho h c sinh ho t đ ng) mà đem l i hi u qu cao.ổ ứ ọ ạ ộ ạ ệ ả
ư V phớa h c sinh cỏc em bi t t khỏm phỏ nh ng đi u m i l trong bàiề ọ ế ự ữ ề ớ ạ
h c, theo cỏch nghĩ và cỏch hi u c a mỡnh m t cỏch đ c l p tớch c c, bi t c mọ ể ủ ộ ộ ậ ự ế ả
nh n đậ ược nh ng cỏi hay, cỏi đ p t nh ng bài h c c th mà cỏc em đữ ẹ ừ ữ ọ ụ ể ượ c
h c, đọ ược làm quen
* Nh ng v n đ c n l u ý khi ỏp d ng vào t ng bài th c hành, ng d ng:ữ ấ ề ầ ư ụ ừ ự ứ ụ
I - mục tiêu bài học :
Căn cứ vào từng thể loại bài vẽ giáo viên đặt ra những mục tiêu cụ thể phù hợp với khả năng của học sinh
Trang 8và kiến thức của bài học Trong quá trình giảng dạy giáo viên luôn bám sát mục tiêu và cùng với học sinh hoạt động để đạt đợc mục tiêu đã đề ra
Ii - chuẩn bị :
a Giáo viên :
- Su tầm, tham khảo những tài liệu liên quan đến kiến thức bài học nhằm mục đích bổ xung, đẩy sâu những kiến thức về mỹ thuật cho học sinh
- Chuẩn bị đầy đủ tranh minh hoạ (nếu giáo viên không quen minh hoạ trực tiếp lên bảng), tranh phiên bản cho học sinh tham khảo đối với mỗi bài đồng thời chuẩn bị sẵn cụ thể phơng án sử dụng những tranh phiên bản, tranh minh hoạ đó nh thế nào (giới thiệu tranh vào phần nào, trong thời gian bao lâu, nhằm mục đích gì) Các hình minh hoạ phải mang tính khoa học, hợp lý và ở các dạng khác nhau để gợi ý cho học sinh suy nghĩ, tìm tòi
- Đối với những bài vẽ theo mẫu giáo viên cần chuẩn
bị những mẫu mới, có cấu trúc đẹp, hình dáng phong phú (có thể chuẩn bị vài bộ mẫu vẽ cho học sinh vẽ theo nhóm)
Trang 9Không nên hớng dẫn chung chung, dàn trải hoặc nhắc lại một cách nhàm chán kiến thức đã học.
iv - Các hoạt động dạy học :
a Hớng dẫn học sinh quan sát nhận xét :
Quan sát, nhận xét mẫu rất cần thiết cho dạy mỹ thuật Quan sát, nhận xét mẫu giúp học sinh tiếp cận với bài học, hiểu khái niệm, tìm hiểu sơ bộ về mẫu và nhận ra vẻ đẹp của nó, tạo điều kiện cho các em vẽ một cách hứng thú
Quan sát nhận xét ở các loại bài vẽ :
+ Vẽ theo mẫu :
Học sinh quan sát, nhận xét về vị trí, nguồn sáng chiếu tới, hình dáng, cấu trúc tỉ lệ đậm nhạt và màu sắc chung của mẫu Từ đó học sinh có ý định bố cục để hình vẽ cân đối với trang giấy, làm cho bài vẽ thuận mắt, đẹp hơn, đồng thời cảm nhận vẻ đẹp của mẫu
+ Vẽ trang trí :
Học sinh quan sát, nhận xét về cách sắp xếp hình mảng, cách vẽ hoạ tiết, cách vẽ màu, vẽ đậm nhạt Qua
đó học sinh thấy đợc vẻ đẹp đa dạng của mẫu, sẽ khích
lệ các em suy nghĩ để có bài vẽ khác và đẹp theo ý mình
+ Vẽ tranh :
Quan sát, nhận xét giúp các em hiểu cách khai thác đề tài, cách bố cục, cách tìm hình tợng, cách vẽ màu và thấy đợc vẻ đẹp của tranh
Trang 10Tuỳ thuộc vào từng bài vẽ mà giáo viên định ra thời gian cho phần quan sát, nhận xét một cách hợp lý Quan sát, nhận xét sẽ đan xen với lời giảng giải, phân tích của giáo viên trong suốt giờ dạy Quan sát, nhận xét có ý nghĩa đến kết quả bài vẽ, vì nó gây cảm hứng, lôi cuốn học sinh đến bài vẽ có kết quả.
Dạy phần này cần nhẹ nhàng, hấp dẫn Các phơng pháp thờng vận dụng là : Phơng pháp quan sát, phơng pháp trực quan, phơng pháp so sánh
b Hớng dẫn học sinh cách vẽ :
Sau khi học sinh đã quan sát nhận xét đối tợng,
đã hiểu sơ bộ đối tợng thì phần hớng dẫn cách vẽ sẽ trả lời cho câu hỏi “Vẽ nh thế nào là đẹp”
Đối với môn mỹ thuật, cách tiến hành vẽ cho mỗi loại bài thờng giống nhau, lặp lại qui trình chung Nên nếu bài dạy nào cùng nhắc lại “điệp khúc” chung đó thì hiệu quả bài vẽ sẽ không cao, học sinh không hứng thú học tập Mỗi dạng bài tập cần có hớng dẫn cụ thể Ví
dụ : khung hình và cách vẽ khung hình của bài này nh thế nào ? Hình mảng và cách vẽ hình mảng ở bài trang trí hình vuông, hình tròn giống nhau và khác nhau nhthế nào ?
Qui trình chung về hớng dẫn cách vẽ diễn ra nh sau :
+ Vẽ theo mẫu :
- Đo hoặc ớc lợng chiều cao nhất so với chiều ngang rộng nhất của mẫu để xác định khung hình của mẫu và vẽ phác khung hình vào trang giấy sao cho cân đối, đảm bảo cho hình vẽ có tỉ lệ hài hoà với trang giấy Bố cục hình vẽ vừa phải, không to quá, nhỏ quá hay xô lệch sang phải, sang trái, lên trên hoặc xuống dới quá
- Ước lợng tỉ lệ bộ phận của mấu theo chiều cao, chiều ngang
- Nhìn mẫu vẽ phác nét cơ bản bằng các nét mờ