CHƯƠNG 1 : MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài Như vậy với những ưu thế nổi vốn có của mình thì Trung Quốc đã có mộtnền văn minh vô cùng rực rỡ về nhiều mặt, trong đó nổit bật như chữ viết, văn
Giới hạn nội dung, thời gian và không gian
- Giới hạn nội dung nghiên cứu
Trong chủ đề này em tập trung nghiên cứu 3 vấn đề chính:
+ Thành quả cống hiến và giá trị văn hóa văn minh trường tồn của nền văn minh Trung Hoa cổ đại
+Giá trị khai sáng và ý nghĩa mở đường theo thời gian và lịch sử cụ thể của nền văn minh Trung Hoa cổ đại
+ Nền văn minh Hy Lạp cổ đại cho đến ngày nay
+ Nền văn minh Hy Lạp cổ đại
Những cơ sở lý thuyết và thực tiễn của chủ đề/đề tài nghiên cứu
Cơ sở lý luận
Văn minh là một xã hội phức tạp thể hiện qua sự phát triển đô thị hóa, nơi thành thị trở thành động lực kinh tế, văn hóa và trật tự xã hội Nó đi kèm với phân tầng xã hội, phản ánh sự phân chia địa vị, quyền lực và nguồn lực giữa các nhóm người Văn minh còn hiện diện ở các hình thức quản trị và chính phủ được tổ chức, cùng với các hệ thống giao tiếp mang tính biểu tượng như chữ viết, cho phép ghi nhận, lưu trữ và truyền đạt tri thức qua các thế hệ Nói ngắn gọn, văn minh là sự kết hợp giữa tổ chức xã hội, quản lý công cộng và phương tiện giao tiếp tượng hình giúp con người hợp tác và phát triển.
Các nền văn minh có mối liên hệ mật thiết với nhau và thường được nhận diện chủ yếu qua các đặc điểm kinh tế - chính trị - xã hội Những đặc điểm này bao gồm sự tập trung quyền lực, thuần hóa cả con người và các sinh vật khác, sự chuyên môn hóa lao động, các hệ tư tưởng về tiến bộ và siêu quyền lực được nhúng sâu vào văn hóa, cùng với các di tích kiến trúc, đánh thuế và sự phụ thuộc của xã hội vào canh tác và bành trướng lãnh thổ.
Trong lịch sử, nền văn minh thường được hiểu là một nền văn hóa lớn hơn và
Trong nghĩa rộng, nền văn minh được xem như đối lập với các nền văn hóa nhỏ hơn, như xã hội du mục, các cộng đồng săn bắt hái lượm và xã hội bộ lạc phi tập trung Nền văn minh hình thành tại các khu định cư đông dân, được tổ chức thành các tầng lớp xã hội phân cấp và gồm cả đô thị lẫn nông thôn kết nối với nhau, tham gia nông nghiệp thâm canh, khai thác, sản xuất và buôn bán ở quy mô nhỏ Nền văn minh tập trung quyền lực và mở rộng sự kiểm soát của con người đối với phần còn lại của tự nhiên, bao gồm cả những người khác Nó gắn liền với sự hình thành của thị trấn và thành phố; sự xuất hiện sớm của nền văn minh thường gắn với giai đoạn cuối của Cách mạng thời đại đồ đá mới, khi quá trình cách mạng đô thị và sự hình thành nhà nước diễn ra nhanh chóng, đánh dấu một phát triển chính trị có sự tham gia của giới cầm quyền.
Trung Hoa có nhiều nhà khoa học danh tiếng đã đóng góp cho nền văn minh phương Đông, đặc biệt nổi bật ở các lĩnh vực triết học, toán học và thiên văn học Những đóng góp này vẫn tồn tại và được ứng dụng cho đến ngày nay, tiếp tục ảnh hưởng tới khoa học, công nghệ và đời sống hiện đại.
1.3.2 Những cơ cở lý luận được vận dụng trong đề tài
Tiểu luận dựa trên các phương pháp cơ bản như phương pháp nghiên cứu tổng hợp và phương pháp biện chứng lịch sử, kết hợp phân tích, tổng hợp, so sánh và đối chiếu từ các số liệu tham khảo và thông tin thu thập được, cùng với cơ sở lý thuyết dựa trên đề cương tài liệu tham khảo và từ nguồn tin tức báo chí, truyền thông Tất cả số liệu được chọn lọc và sử dụng một cách hợp lý và hiệu quả nhất để khái quát một cách toàn diện nền văn minh Trung Hoa cổ đại và từ đó hiểu được nhiều điều về nền văn minh từ rất lâu đời.
Nội dung
Nhận diện những thành tựu của nền văn minh Trung Hoa cổ đại
Văn minh Trung Hoa hình thành từ các thung lũng dọc theo Hoàng Hà và Trường Giang trong thời kỳ đá mới, nhưng cái nôi của nền văn minh dân tộc được cho là ở trung và hạ lưu của sông Hoàng Hà, tức Đồng bằng Hoa Bắc, nơi nền văn minh dần mở rộng, phát triển và duy trì như ngày nay Với hàng ngàn năm lịch sử tồn tại, đây là một trong những nền văn minh lâu đời và vĩ đại nhất thế giới Các văn bản ghi chép lịch sử cổ đại của Trung Hoa được cho là có niên đại từ triều Thương (khoảng 1700–1046 TCN), mặc dù một số nguồn như Sử ký (khoảng 100 TCN) và Trúc thư kỷ niên cho rằng triều đại Hạ đã tồn tại trước Thương Một số phong tục văn hóa, hệ thống chính trị và cả triết học được phát triển mạnh mẽ suốt thời kỳ Nhà Chu.
Năm 221 TCN được coi là thời điểm Trung Quốc bắt đầu thống nhất và bước vào kỷ nguyên đế chế dưới sự cai trị của Tần Thủy Hoàng, vị vua đã thống nhất đất nước, cho xây Vạn lý trường thành để bảo vệ biên giới phía Bắc và chuẩn hóa chữ viết, các hệ thống đo lường và tiền tệ Trải qua gần 4000 năm đế chế (khoảng 2000 TCN – 1912 CN), nền văn minh Trung Hoa phát triển rực rỡ với những thành tựu nổi bật như giấy, in ấn và la bàn Trong suốt thời gian này, có hai nền đế chế trên toàn Trung Quốc phụ thuộc vào các tộc người ngoại quốc thiểu số: người Mông Cổ lập nên nhà Nguyên và người Mãn Châu lập nên nhà Thanh.
Vào năm 5000 TCN, các cộng đồng nông nghiệp đã trải rộng khắp phần lớn lãnh thổ Trung Quốc ngày nay Từ đồng bằng sông Vị, họ mở rộng về phía đông, song song với sông Hoàng Hà, bắt nguồn từ dãy núi Côn Lôn và lan ra về vùng hoàng thổ ở đồng bằng phía bắc, nơi có rừng trụi và nguồn nước để trồng kê Khoảng năm 5500 TCN, họ săn hươu, nai và các loài thú khác, câu cá để làm thức ăn Họ thuần hóa chó, lợn và gà Họ đào đất để xây những ngôi nhà một phòng, mái bằng đất sét hoặc rơm; nhiều căn nhà ngầm hòa thành một làng Họ đã có guồng quay tơ và biết đan dệt, và chế tạo đồ gốm có trang trí.
Tình trạng lụt lội ở Hoàng Hà nghiêm trọng hơn rất nhiều so với khu vực dọc Trường Giang phía nam Dọc theo Trường Giang và ven biển đồng bằng phía Bắc, nông nghiệp phát triển, nhưng người dân sống gần Hoàng Hà phải chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt để lũ lụt và tưới tiêu mùa màng, từ đó kích thích một nỗ lực tổ chức xã hội tốt hơn Đồng bằng phía Bắc Trung Quốc trở thành vùng đất lớn nhất với mật độ dân cư đông đúc Nền văn hóa tiền sử Hồng Sơn hình thành ở Hoa Bắc và đặt nền móng cho văn hóa Trung Quốc sau này Khi sản xuất được kha khá lương thực so với nhu cầu, các chiến binh được thúc đẩy để chinh phục thay vì chỉ cướp bóc Các vị vua chinh phục đã xuất hiện ở đồng bằng phía Bắc Trung Quốc cũng như ở Tây Á Xã hội thời kỳ đầu ở Trung Quốc có giai cấp và sự hình thành này được cho là bắt nguồn từ đồng bằng phía Bắc Trung Quốc, nơi được cho là thuộc về nhà Hạ và bắt đầu cai trị vào khoảng năm 2200 TCN.
Trong thời gian từ năm 1927 đến 1937, tại Chu Khẩu Điếm phía tây nam Bắc Kinh, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã phát hiện di tích của người vượn Trung Quốc, hay còn gọi là người vượn Bắc Kinh, với hài cốt hóa thạch và các di tích văn hóa còn tồn tại Người vượn Bắc Kinh sống cách đây khoảng 50–60 vạn năm, là giống người nguyên thủy có thể chế tạo và sử dụng công cụ đá cơ bản như rìu, búa và biết dùng xương làm dụng cụ Các khu khai quật nơi cư trú của người vượn Bắc Kinh đã phát hiện nhiều xương hóa thạch cùng dụng cụ đá, thậm chí có nồi chảo đã có lửa đốt, cho thấy họ đã biết đốt lửa Vào hai năm 1922 và 1923, người Hà Sáo ở Nội Mông được phát hiện, được cho là gần với người hiện đại hơn và sống cách đây khoảng 20 vạn năm Trong hai năm 1933 và 1934, người Sơn Đỉnh Động ở Chu Khẩu Điếm được phát hiện; giống người này dùng nhiều đồ đạc bằng xương, ít đồ đá Xã hội nguyên thủy hình thành các công xã không bóc lột, không có giai cấp, cuộc sống mông muội; sau đó đến thời kỳ đồ đá, Trung Quốc được khai sáng bởi văn hóa Ngưỡng Thiều.
Về vương quốc thì có một số quốc gia tiêu biểu như : Nhà Hạ, Nhà Thương, Nhà Chu, Nhà Xuân Thu, Thời Chiến Quốc
Về các đế quốc tiêu biểu trong lịch sử Trung Quốc, có một chuỗi triều đại nổi bật gồm Nhà Tần, Nhà Hán, Nhà Tấn, Nhà Tùy, Nhà Đường, Nhà Tống, Nhà Nguyên, Nhà Minh và Nhà Thanh; mỗi đế quốc đóng vai trò quan trọng trong sự thống nhất đất nước, mở rộng lãnh thổ, phát triển kinh tế và văn hóa, đồng thời để lại di sản quản trị và văn hoá sâu đậm cho nền văn minh Trung Hoa.
2.1.3 Địa Lý Địa lý Trung Quốc kéo dài khoảng 5.026 km ngang qua theo khối lục địa Đông Á giáp với biển Đông Trung Hoa, vịnh Triều Tiên, Hoàng Hải, và Biển Đông, giữa Bắc Triều Tiên và ViệtNam trong một hình dạng thay đổi của các đồng bằng rộng lớn, các sa mạc mênh mông và các dãy núi cao chót vót, bao gồm các khu vực rộng lớn đất không thể ở được Nửa phía Đông của quốc gia này là các vùng duyên hải rìa các đảo là một vùng bình nguyên phì nhiêu, đồi và núi, các sa mạc và các thảo nguyên và các khu vực cận nhiệt đới Nửa phía Tây của Trung Quốc là một vùng các lưu vực chìm trong các cao nguyên, các khối núi, bao gồm phần cao nguyên cao nhất trên trái đất.
Quốc gia rộng lớn và vùng nội địa phía tây khô cằn đặt ra những thách thức chiến lược cho công tác phòng thủ quốc gia Dù có hàng loạt bến cảng dọc theo bờ biển dài khoảng 18.000 km, định hướng truyền thống vẫn nghiêng về nội địa, nhằm xây dựng một quốc gia hùng mạnh với trung tâm phát triển tại Hoa Trung và Hoa Nam, và mở rộng tới vùng đồng bằng Bắc Hoàng Hà Phía nam, Cao nguyên Tây Tạng tạo thành một cao nguyên rộng với độ cao lớn; phía bắc, sau Cao nguyên Tây Tạng là các sa mạc Gobi và Taklamakan, trải dài từ tây bắc sang phía đông qua Mông Cổ.
Chính trị tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được vận hành trong khuôn khổ xã hội chủ nghĩa với hệ thống bán tổng thống và một đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Trung Quốc Quyền lực nhà nước tại PRC được thực thi thông qua Đảng Cộng sản, Quốc vụ viện và các đại diện ở cấp tỉnh và địa phương Đảng Cộng sản Trung Quốc dựa vào thông tin nội bộ để quản lý và theo dõi các bất đồng nội bộ giữa nhân dân Tài liệu số 9 được Cục Quản lý Tập-Lý của Đảng Cộng sản Trung Quốc lưu hành vào năm 2013 nhằm thắt chặt kiểm soát hệ thống tư tưởng, đảm bảo sự lãnh đạo tối cao của nhà nước xã hội chủ nghĩa và không bị thách thức bởi các ảnh hưởng từ phương Tây.
Vị trí Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia trên danh nghĩa, phục vụ với tư cách đứng đầu nghi lễ của Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc là người đứng đầu chính phủ, chủ trì Quốc vụ viện bao gồm bốn Phó Tổng lý và người đứng đầu các bộ, ngành Do là hệ thống đơn đảng, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm giữ quyền lực và quyền hạn tối cao đối với nhà nước và chính phủ Các vị trí Chủ tịch nước,Tổng Bí thư, và Chủ tịch Quân ủy Trung ương đã được trao cho một cá nhân duy nhất kể từ năm 1993, cho phép cá nhân này nắm quyền trên luật pháp và thực tế trên cả nước.Dân số lớn của Trung Quốc, sự khổng lồ về mặt địa lý và sự đa dạng xã hội đã hạn chế nỗ lực cai trị của Bắc Kinh Cải cách kinh tế trong những năm 1980 và sự giảm bớt quá trình ra quyết định từ chính quyền trung ương, kết hợp với sự quan tâm mạnh mẽ của các quan chức Đảng Cộng sản đối với việc làm giàu cho chính họ, đã làm cho chính quyền trung ương ngày càng khó khăn để khẳng định quyền lực của mình Quyền lực chính trị đã trở nên ít có tính cá nhân hơn và có tính thể chế hơn so với giai đoạn 40 năm đầu của CHNDTH Ví dụ, Đặng Tiểu Bình chưa bao giờ là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước, hoặc Thủ tướng Trung Quốc, nhưng là lãnh đạo của Trung Quốc trong một thập kỷ Ngày nay, thẩm quyền của các nhà lãnh đạo Trung Quốc gắn liền với địa bàn cơ sở của họ nhiều hơn.
Vụ việc của các Nhà xuất bản Missing Booksellers ở Hồng Kông đã báo động cho công chúng rằng cuộc đối đầu chính trị của các cán bộ chính trị khác nhau ở cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn là chủ đề chính của chính trị Trung Quốc.
Xã Hội Trung Quốc phần lớn thời gian hơn 2.000 năm lịch sử, kinh tế Trung Quốc luôn được xem là một trong những nền kinh tế lớn và phức tạp nhất trên thế giới, với những lúc thì hưng thịnh, khi thì suy thoái Kể từ khi tiến hành cuộc cải cách kinh tế vào năm 1978, Trung Quốc đã trở thành một trong các nền kinh kế lớn có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất Năm 2019, quy mô nền kinh tế Trung Quốc với hơn 1,4 tỷ dân đạt mức 27,8 nghìn tỷ USD - đứng số một thế giới tính theo sức mua tương đương (PPP), GDP danh nghĩa thực tế đạt mức 14,1 nghìn tỷ USD, đứng vị trí thứ 2 sau Hoa Kỳ, thu nhập bình quân đầu người đạt mức 10,098 nghìn USD/người - xếp hạng 65 toàn cầu Trung Quốc là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và có quân đội thường trực lớn nhất thế giới, với ngân sách quốc phòng lớn thứ nhì Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trở thành một thành viên của Liên Hiệp Quốc từ năm 1971,khi chính thể này thay thế Trung Hoa Dân quốc trong vị thế thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc Trung Quốc cũng là thành viên của một số tổ chức đa phương chính thức và phi chính thức, trong đó có WTO, APEC, BRICS, SCO và G-20 Trung Quốc là một cường quốc và một số học giả nhận định đây là một trong những siêu cường tiềm năng trên thế giới.Trung Quốc đang có mục tiêu trở thành một siêu cường có thể cạnh tranh với Mỹ trên mọi mặt kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa; thậm chí đặt tham vọng thay thế Mỹ để trở thành siêu cường số một thế giới, mặc dù mục tiêu này không dễ đạt được cũng như bản thân Trung Quốc hiện vẫn là một nước công nghiệp mới đang phát triển.
Dù đạt được những thành tựu kinh tế ấn tượng, Trung Quốc đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng ở cả nội tại lẫn ngoại vi Trong nước, ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng thu nhập và sự chênh lệch mức sống giữa đô thị và nông thôn là những vấn đề nổi bật, kèm theo tham nhũng và sự bất ổn từ phong trào ly khai ở Tân Cương, Tây Tạng và Hồng Kông Bên ngoài, các lệnh trừng phạt cấm vận thương mại và công nghệ từ phía Hoa Kỳ đang tác động đến hoạt động kinh tế và chuỗi cung ứng của nước này.
Trung Hoa là nơi nảy nở và nuôi dưỡng một trong những tôn giáo lâu đời nhất và cũng là quê hương của nhiều truyền thống triết học thế giới Nho giáo và Đạo giáo, sau đó được Phật giáo gia nhập, hình thành “tam giáo” đã định hình Trung Hoa; các hệ thống đan xen này không có ranh giới rõ ràng, không tuyên bố độc quyền và các yếu tố của mỗi tôn giáo cùng tồn tại với tôn giáo dân gian Trung Hoa Hoàng đế Trung Hoa tuyên bố Thiên mệnh và tham gia các hoạt động tôn giáo của đất nước Đầu thế kỷ 20, các quan chức và trí thức có đầu óc cải cách tấn công tôn giáo như mê tín; từ năm 1949, Trung Quốc được cai trị bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc, một đảng vô thần, cấm các đảng viên đang nắm chức thực hành tôn giáo Trong chuỗi chiến dịch chống tôn giáo từ cuối thế kỷ 19 đến Cách mạng Văn hóa (1966–1967), nhiều tín ngưỡng bị phá hủy hoặc buộc phải hoạt động ngầm Chính phủ chỉ chính thức công nhận năm tôn giáo: Phật giáo, Đạo giáo, Hồi giáo, Tin lành và Công giáo (Giáo hội Công giáo Trung Quốc độc lập với Giáo hội ở Rome) Đến đầu thế kỷ 21, ngày càng có sự công nhận chính thức của Nho giáo và tôn giáo dân gian như một phần di sản văn hóa của Trung Hoa Dân gian hay tôn giáo phổ biến, hệ thống tín ngức và thực hành phổ biến nhất, đã phát triển và thích nghi từ ít nhất thời Thương và Chu trong thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên Các yếu tố cơ bản của một giải thích thần học và tâm linh về bản chất vũ trụ đã trở lại thời kỳ này và được xây dựng thêm trong Thời kỳ Axial Về cơ bản, tôn giáo Trung Hoa liên quan đến lòng trung thành với shen, thường được dịch là “linh hồn”, định nghĩa một loạt các vị thần và bất tử, có thể là các vị thần của môi trường tự nhiên hoặc các nguyên tắc tổ tiên và các giá trị của văn minh Triết học Nho giáo và thực hành tôn giáo bắt đầu sự tiến hóa lâu dài của chúng trong thời Chu; Đạo giáo được nhà Hán phát triển và hệ thống hóa; Phật giáo Trung Quốc trở nên phổ biến rộng rãi dưới thời nhà Đường, và các nhà tư tưởng Nho giáo tiếp tục phát triển các triết lý của mình, cùng với sự trỗi dậy của các phong trào cứu rỗi và các giáo phái địa phương Kitô giáo và Hồi giáo cũng được giới thiệu đến Trung Hoa trong các giai đoạn sau.
7 Kitô giáo đã không bén rễ tại Trung Hoa cho đến khi nó được giới thiệu lại vào thế kỷ 16 nhờ các nhà truyền giáo Dòng Tên Vào đầu thế kỷ 20, các cộng đồng Kitô giáo đã phát triển, nhưng sau năm 1949, các nhà truyền giáo nước ngoài đã bị trục xuất, và các nhà thờ được đưa vào dưới các thể chế do chính phủ kiểm soát Sau cuối những năm 1970, các quyền tự do tôn giáo cho cácKitô hữu được cải thiện và các nhóm tôn giáo Trung Hoa mới xuất hiện:Trung Hoa cũng thường được coi là ngôi nhà của chủ nghĩa nhân văn và thế tục, tư tưởng thế giới này bắt đầu từ thời Khổng Tử.
Ảnh hưởng của nền văn minh Trung Hoa ảnh hưởng đến các nước
- Ảnh hướng đến Việt Nam về văn hoá, chữ viết, KHKT, tôn giáo (Nho giáo) :
Nho giáo xuất phát ở Trung Quốc do Khổng Tử sáng lập, du nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc và được nhà Lý công nhận bằng việc xây Văn Miếu thờ Khổng Tử; từ thời Lê, Nho giáo trở thành tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị và làm nền tảng cho một thiết chế quân chủ tập quyền theo mô hình Đông Á, đồng thời nắm giữ những nguyên lý cơ bản của phép trị nước, trong đó chế độ khoa cử được xem là biện pháp chiến lược trọng yếu Chế độ khoa cử được tổ chức theo hệ thống cổ xưa: thời Trần có 14 khoa thi (10 khoa chính thức và 4 khoa phụ), đỗ đại khoa lên tới 282 người và được phong học vị Thái học sinh; năm 1374 tổ chức thi Đình cho tiến sĩ; ba người đỗ đầu được gọi là Tam khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa), sau này bổ sung thêm học vị Hoàng giáp Tầng lớp nho sĩ ngày càng phát triển với những nhân tài nổi bật của đất nước như Lê Văn Hưu, Đoàn Nhữ Hài, Nguyễn Trung Ngạn, Trương Hán Siêu, Mạc Đĩnh Chi và Chu Văn An.
+Kiến trúc: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hoàng thành Thăng Long, thành nhà
Hồ và một số công trình đền đài, tượng điêu khắc, tứ linh (long, ly, quy, phượng), … có sự pha trộn phong cách kiến trúc của Trung Hoa.
Văn học - nghệ thuật Việt Nam dựa trên cơ sở tư tưởng Phật giáo và Nho giáo, hình thành nền tảng tư tưởng cho các tác phẩm và phong cách sáng tác Tư tưởng Nho giáo có ảnh hưởng sâu rộng đến dòng văn học yêu nước và tinh thần dân tộc, định hình những chủ đề hướng tới đất nước và con người Việt Nam Chữ Hán chi phối rất lớn đến hệ thống văn học nghệ thuật và đời sống văn hóa của nhân dân.
Những tiến bộ về khoa học tự nhiên như bàn tính, lịch can chi và chữa bệnh bằng châm cứu đã để lại dấu ấn sâu đậm và tác động rộng lớn đến nền văn minh Đại Việt, đồng thời ảnh hưởng đáng kể tới nền văn minh nước ta trong giai đoạn hiện tại.
Nhật Bản và Trung Quốc, hai nền văn hóa phương Đông cổ, đều tôn trọng vai trò của giới tính với hệ thống gia trưởng và người đứng đầu gia đình thường là đàn ông lớn tuổi nhất; xã hội ở cả hai nước có gia đình mở rộng và sự phân cấp xã hội ảnh hưởng đến người già và giáo viên Sự khiêm tốn của phụ nữ là đặc trưng chung, dù các giới hạn đối với phụ nữ ở đây có mức độ khác nhau so với một số nước Trung Đông Cả hai nền văn hóa đều nhấn mạnh giá trị của Khổng giáo và Phật giáo như các khuôn mẫu đạo đức sống Kanji của Nhật Bản có mối liên hệ với chữ Hán, cho thấy sự liên thông giữa người Trung Quốc và người Nhật ngay cả khi họ không hiểu cùng một ngôn ngữ Trong thời hiện đại, hai nước đều tiếp nhận ảnh hưởng của phương Tây nhưng vẫn bảo toàn ngôn ngữ và chữ viết riêng; đồ Tây ngày càng phổ biến trong trang phục và đời sống hàng ngày, trong khi trang phục truyền thống chỉ dành cho lễ hội và kỷ niệm Cả hai nước có sự giao thoa văn hóa liên tục dẫn đến những điểm tương đồng về âm nhạc, nghệ thuật, điêu khắc và kiến trúc, như mái chùa dốc đặc trưng; võ thuật ngày càng phổ biến ở cả Nhật Bản và Trung Quốc với những khác biệt riêng về kỹ xảo.