THỰC TIỄN áp DỤNG căn cứ LY hôn tại tòa án (CHUYÊN đề THUỘC bộ môn LUẬT hôn NHÂN và GIA ĐÌNH) cơ sở THỰC tập tòa án NHÂN dân cấp CAO tại hà nội

định về ly hôn của vợ hoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng, bởi vì theo Khoản 3Điều51 Luật HN&GĐ năm 2014,không cần phải có thêmcụm từ“theo yêu cầucủavợhoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng

BỘTƯPHÁP BỘGIÁO DỤCVÀĐÀOTẠO

TRƯỜNGĐẠIHỌCLUẬTHÀNỘI

LƯƠNG THANH SƠN441419

BÁOCÁO THỰCTẬPCHUYÊNMÔN

ĐỀTÀI 12 THỰCTIỄNÁPDỤNGCĂNCỨLYHÔNTẠITÒAÁN

HN&GĐ: Hônnhânvà gia đìnhTTDS: TốtụngdânsựTAND: TòaánnhândânTANDTC: TòaánnhândântốicaoVKSND: Việnkiểmsátnhândân

MỤCLỤC

Trangbìa phụ i

Lờicamđoan ii

Danhmụccáctừviếttắt iii

Mụclục iv

MỞĐẦU 1

1 Giớithiệuchungvề cơsởthựctập 1

1.1 GiớithiệuvềđịabànthànhphốNinhBình-tỉnhNinhBình 1

1.2 GiớithiệuvềTòaánnhândânthànhphốNinhBình-tỉnhNinhBình 1

2 Lýdolựachọnnộidungbáocáothực tập 2

3 Cáckếhoạchtriểnkhaithựctậpcụthểđểthựchiệnbáocáothựctập 2

NỘIDUNG 2

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÁC VỤ ÁN HÔN NHÂN VÀGIA ĐÌNH THEO THỦ TỤC TỐ TỤNG DÂN SỰ VÀ GIẢI QUYẾT CÁC VỤÁNHÔNNHÂNVÀGIAĐÌNHTHEOTHỦTỤCTỐTỤNGDÂNSỰ 3

1.1 VụánHN&GĐtheothủtụcTTDS 3

1.1.1 KháiniệmvụánHN&GĐ 3

1.1.2 CácloạitranhchấpvềHN&GĐtheophápluậtTTDSViệtNam 3

1.1.3 ĐặctrưngpháplýcủatranhchấpvềHN&GĐ 4

1.2 GiảiquyếtcácvụánHN&GĐtheothủtụcTTDS 4

1.2.1 KháiniệmgiảiquyếtcácvụánHN&GĐtheothủtụcTTDS 4

1.2.2 ĐặcđiểmgiảiquyếtcácvụánHN&GĐtheothủtụcTTDS 4

1.2.3 Mộtsốquy địnhvềgiảiquyếtcác vụánHN&GĐtheothủtụcTTDS 5

Chương 2: THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN VỀ HÔN NHÂN VÀ GIAĐÌNHTHEOTHỦTỤCTỐTỤNGDÂNSỰCỦATÒAÁNNHÂNDÂNTHÀNHP HỐNINHBÌNH 6

2.1 Nhữngkếtquả đã đạtđượctrongviệcgiảiquyếtcácvụánvềHN&GĐ6 2.2 Thựct i ễ n q u y t r ì n h g i ả i q u y ế t v ụ á n về H N & G Đ t h e o t h ủ t ụ c T T D S c ủ a TANDthànhphốNinhBình 10

2.2.1 Thựctiễnvềthủtụctiếpnhậnvàxửlý đơnkhởikiện 10

2.2.2 Thựctiễnthụlývụán 12

2.2.3Thực tiễnthuthậpchứngcứ, tiếpcận,côngkhaichứng 12

2.2.4.Thựctiễnhòagiải 13

2.2.5Thựctiễnxétxử,raquyếtđịnhgiải quyếtvụánvềHN&GĐ tạiTAND thànhphốNinhBình 13

CHƯƠNG 3: NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG GIẢI QUYẾTCÁC VỤ ÁN VỀ HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH THEO THỦ TỤC TỐ

TỤNG DÂNSỰCỦATÒAÁNNHÂNDÂNTHÀNHPHỐNINHBÌNH 14

3.1 Thuậnlợi 14

3.2 Mộtsốkhókhăn,vướngmắc 15

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNGCAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN VỀ HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH THEOTHỦTỤCTỐTỤNGDÂNSỰ 16

4.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp HN&GĐ theo thủ tụcTTDS 16

4.2 Kiến nghị giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả trong việc giải quyết tranhchấptrongHN&GĐtheothủtụcTTDS 16

KẾTLUẬN 17

DANHMỤCTÀILIỆUTHAMKHẢO 18

PHỤLỤC 20

MỞĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Quan tâm đến gia đình là đúngvìnhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốtthìgiađình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là giađình.Chính vì vậy, muốn xâydựngchủ nghĩa xã hội là phải chú ý hạt nhân cho tốt”.1Ngày nay, trong bối cảnh đấtnướcbước sang giai đoạn phát triển mới, cùng với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đạihóađất nước và hội nhập quốc tế, đất nước ta đang chịu những tác động tích cực vàtiêucực,khôngchỉvềmặtkinhtếmàcòncảvềmặtvănhóa,xãhội.Giađìnhvớitưcáchlàtếbào của xã hội cũng không tránh khỏi sự tác động đa chiều đó: gia đình hạtnhân(haithếhệ)đangdầnthaythếcấutrúcgiađìnhtruyềnthống(nhiềuthếhệ);việcđềcao tự do của cá nhân trong gia đình đã làm cho sự gắn kếtgiữa cha, mẹ, con vàgiữacácthànhviênkháccóxuhướnggiảmsút;quanhệsởhữu,…

2Quantrọnghơncảđólàsự thiếu bền vững về hôn nhân, tình trạng ly thân, ly hôn gầnđây có xu hướng nămsau cao hơn năm trước, đặc biệt là trong các gia đình trẻ và hệlụy để lại sau khi ly hônlàvô cùng lớn Tiềm ẩn đằng sau những vụ ly hôn là những yếu

tố bất ổn, sự lỏng lẻotrong kết cấu của gia đình khi mà mỗi thành viên đều có thể dễdàng tự quyết định sốphận của cuộc sống gia đình, vai trò, trách nhiệm của người vợ,người chồng cũng dầnbịxem nhẹ, sợi dây liên kết tình cảm giữa vợ - chồng, bố mẹ -con cái ngày càng xacách, dẫn đếnsựbất ổn, khủnghoảng trongcuộcsốngxã hội

Xuất phát từ thực trạng đó, Luật HN&GĐ năm 2014 đã quy định về căn cứlyhôntrên nguyên tắc vừa đảm bảo quyền tự do ly hôn của vợ chồng, vừa là cơ sởpháplýchính đáng để Tòa án giải quyết ly hôn chính xác theo bản chất của hôn nhân đãtanvỡ Tuy nhiên, căn cứ ly hôn hiện nay rất chung chung, khó xác định, ảnh hưởngđếncông tác xét xử ly hôn Bởi vậy, với mong muốn tìm hiểu rõ hơn về các căn cứ lyhônvà nghiên cứu việc áp dụng căn cứ ly hôn trong thực tiễn giải quyêt các vụ án ly

hôncủa Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội,em xin lựa chọn đề tài: “Thực tiễn áp

dụngcăn cứ ly hôn tại Tòa án” của Bộ môn Luật HN&GĐ làm báo cáo thực tập

chuyênmôn Gắn liền với kì thực tập – kì học dựa trên thực tiễn quan sát, làm việc tại

cơ quannhà nước, nên việc tìm hiểu, tiếp cận các căn cứ của vợ chồng khi ly hôn đượcsinhđộng, kĩcàng, kết hợphàihòagiữakiếnthứclý luậnvàhoạt độngthực tiễn

1 Bàinóichuyện của BácHồtạiHộinghịcán bộthảoluậnDự thảo Luậthônnhânvà Giađình,tháng10-1959.

2DươngThịThùyLinh,CăncứlyhôntheoLuậtHônnhânvàgiađìnhnăm2014vàthựctiễnápdụngtrongviệc

giảiquyếttranhchấplyhôn, Luận vănthạcsỹLuậthọc, Khoa Luật– ĐHQGHN,2019,tr.1

Để có được kiến thức lý luận tốt để vận dụng vào thực tiễn nghiên cứu vụ ánvàđạt hiệu quả cao trong quá trình thực tập thì không thể thiếu sự hướng dẫn, giúp đỡ tậntình của chú Nguyễn Huy Tú – Trưởng phòng Thụ lý

hồ sơ Tòa án nhân dân cấp caotại Hà Nội cùng với các bác, cô, chú, anh, chị trong cơ quan đã tạomọi điều kiện thuậnlợi giúp kì thực tập của em hoàn thành và đạt được kết quả tốt nhất Em xin dành lờicảm ơn chânthành nhất đến toàn bộ lãnh đạo, cán bộ nhân viên Tòa án nhân dân cấpcaotại HàNội

NỘI DUNGCHƯ ƠNGI

hệ hônnhântồntại chỉlàhìnhthức,tìnhcảm vợchồngđãthựcsựtan vỡ

Ở Việt Nam, ly hôn được thực hiện dưới sự kiểm soát của Nhà nước Ly hônlàmột biện pháp chấm dứt hôn nhân được thừa nhận từ rất sớm trong pháp luậtViệtNam,từthờikỳphongkiến,thờikỳ Phápthuộccho đếnnay

Theo từ điển luật học của Viện khoa học pháp lý – Bộ Tư pháp, ly hôn

đượchiểu là: “chấm dứt quan hệ vợ chồng do TAN công nhận hoặc quyết định theo

yêu cầucủa vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chồng”3 Khoản 8 Điều 8 Luật HN&GĐnăm

2000quyđịnh:“LyhônlàchấmdứtquanhệhônnhândoTòaáncôngnhậnhoặcqu

yếtđịnh theo yêu cầu của vợ hoặc của chồng hoặc của cả hai vợ chồng” Tại Khoản 14Điều 3 Luật HN&GĐ

năm 2014 quy định: “Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồngtheo

bảnán,quyếtđịnhcóhiệulựcphápluậtcủaTòaán” Đâylàđiểmmớitrongquy

Từđiểnluậthọc,NXBViệnkhoahọcpháplý–BộTưpháp,tr.460

định về ly hôn của vợ hoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng, bởi vì theo Khoản 3Điều51 Luật HN&GĐ năm 2014,không cần phải có thêmcụm từ“theo yêu cầucủavợhoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng”, bởi vì theo Khoản 3 Điều 51 LuậtHN&GĐnăm2014quyđịnh:ngoàivợ,chồngcóquyềnyêucầulyhônthìcòncómộtsốchủthể khác không phải là vợ, chồng nhưng cũng có quyền yêu cầu ly hôn trong một sốtrường hợp đặc biệt, đó làcha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giảiquyếtly hôn khi một bên

vợ, chồng do bịb ệ n h t â m t h ầ n h o ặ c m ắ c b ệ n h k h á c m à không thểnhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạolực gia đình

do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tínhmạng,sứckhỏe,tinthần củahọ

Như vậy, về mặt pháp lý, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân trong lúccảvợ và chồng đều còn sống Đây là biện pháp cuối cùng mà pháp luật cho phép thựchiện trong trường hợp cuộc sống

vợ chồng lâm vào tình trạng khủng hoảng mà khôngthểkhắcphụcbằngbấtkỳbiệnphápnàokhác

1.1.2 Kháiniệmcăncứlyhôn

Nếu như kết hôn là khởi đầu để xác lập nên quan hệ vợ chồng thì ly hôn cóthểcoi là điểm cuối của hôn nhân khi quan hệ này thực sự tan rã Khi đời sống hônnhânkhông thể duy trì được nữa thì ly hôn là một giải pháp cần thiết cho cả đôi bênvợchồng Ly hôn giải phóng cho các cặp vợ chồng và những thành viên trong giađìnhthoát khỏi xung đột, mâu thuẫn, bế tắc trong cuộc sống Bằng các quy định về lyhôn,Nhà nước cũng hướng tới bảo vệ lợi ích của gia đình, của xã hội khi xác địnhnhữngđiều kiện cho phép chấm dứt quan hệ hôn nhân trước pháp luật, gọi chung làcăn cứ lyhôn

Như vậy, ta có thể hiểu khái niệm “căn cứ ly hôn” có thể hiểu là: những tìnhtiếthay các điều kiện pháp lý do pháp luật quy định, chỉ khi có những tình tiết, hay điềukiện đó, thì Tòa án mới quyếtđịnh cho vợ chồng ly hôn Hoặc căn cứ ly hôn là nhữngyếu tố để xác định đúng tìnhtrạng tan vỡ thực sự về tình cảm, đời sống vợ chồng, mụcđích của hôn nhân từ đó Tòa án cho phép vợchồng ly hôn Hay có thể hiểu một cáchngắn gọn: “Căn cứ ly hôn là cơ sở pháp lý được luật định dựatrên cơ sở hôn nhân tanvỡ, dựavàođó đểTòa án giảiquyếtcácvụviệcly hôn”

Theo Điều 55 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định: “Trong trường hợp vợ

chồngcùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận vềviệc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảođảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếukhông thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chínhđángcủavợvàconthì Tòa ángiải quyết việclyhôn”.

Theo quy định của Luật HN&GĐ 2014 thì trong trường hợp hai vợ chồngcóyêu cầu thuận tình ly hôn, sự tự nguyện của hai vợ chồng khi yêu cầu chấm dứthônnhân là một căn cứ quyết định việc chấm dứt hôn nhân Bảo đảm “thật sự tựnguyện lyhôn” là cả hai vợ chồng đều được tự do bày tỏ ý chí của mình, không bị cưỡng ép,không bị lừa dối trong việcthuận tình ly hôn Việc thể hiện ý chí thật sự tự nguyện lyhôn của hai vợ chồng đềuphải xuất phát từ trách nhiệm đối với gia đình họ, phù hợpvớiyêucầucủa phápluậtvàchuẩnmực,đạođứcxãhội

Cũngt r o n g Đ i ề u 5 5 , L u ậ t H N & G Đ n ă m 2 0 1 4 , t r o n g v i ệ c t h u ậ n t ì n h

l y h ô n , ngoài ý chí thật sự tự nguyện xin thuận tình ly hôn của vợ chồng, đòi hỏi hai vợ chồngcòn phải có sự thoả thuận

về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc,giáo dục con trên cơ sởđảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ và con, nếu vợ chồngkhông thoả thuận đượchoặc tuy có thoả thuận nhưng không bảo đảm quyền và lợi íchchínhđángcủavợvàconthìToàánquyếtđịnh giảiquyếtviệclyhôn

Trongt r ư ờ n g h ợ p v ợ c h ồ n g c ù n g y ê u cầ u x i n l y h ô n t h ì T o à á n v ẫ n p h ả i t i ế

n hành hoà giải, mục đích là để vợ chồng rút đơn yêu cầu ly hôn và đoàn tụ vớinhau.ViệccholyhôntrongtrườnghợpthuậntìnhnàyđốivớiTòaánlàkhôngphảidễ,bởi

vìkhócóthểđịnhlượngkhichỉdựatrênyếutốthỏathuậntựnguyệnthậtsựcủahaivợ chồngnếu không xem xét đến các yếu tố tình trạng mâu thuẫn vợ chồng đến đâu,mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống hônnhân đến cấp độ nào và gắn với việc thỏa thuậncủa họ đến đâu về việc chăm sóc, nuôidưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn Thực tế,nguyên nhân phát sinh tranh chấp trongcuộc sống vợ chồng dẫn đến ly hôn hay thuậntình ly hôn cũng là do tình cảm của vợchồng bị rạn nứt, một trong hai bên đã khônglàm tròn nghĩa vụ của mình với gia đìnhhay vì tự ái cá nhân hoặc hiểu lầm trong quanhệ của vợ hoặc chồng mình nên đãquyết định yêu cầu Tòa án giải quyết cho họ đượcly hôn Nhưng khi có sự giải thích,phân tích đúng, sai trong quan hệ của họ của ngườilàm công tác hòa giải để khuyên

họ nên bỏ qua những lầm lỗi, tha thứ cho nhauđểquaylạichungsống vớ in hau thìh ọđã hiểura vàquay lạiđ oàn tụ chungsố ng v

ớ inhau và Tòa án cũng không phải giải quyết về các vấn đề kéo theo như con và tài sản.Nếu hoà giải thành tức là vợchồng rút đơn thuận tình ly hôn thì Toà án lập biên bảnhoà giải thành, sau 15 ngày kể

từ ngày Toà án lập biên bản hoà giải thành mà các bênđương sự không thay đổi ý kiếnthì Toà án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụán(Điều1 0 , Đ i ề u 1 8 6 , Đ i ề u 1 8 7 B ộ l u ậ t T T D S n ă m 2 0 0 4 ) C ò n k h i h o à g i ả

i k h ô n g thành, các bên thực sự tự nguyện ly hôn nhưng không thoả thuận được về việc chia tàisản hoặc việc trông nom,chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì Toà án lập biên bảnvề việc hoà giải đoàn tụkhông thành và về những vấn đề hai bên không thoả thuậnđược hoặc có thoả thuậnnhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con,đồng thời mở phiên Toàxét xử theo thủ tục chung (điểm d, khoản 2, Điều 179 Bộ luậtTTDSnăm 2004)

1.2.2 Căn cứ ly hôn khi ly hôn trong trường hợp ly hôn do một bên vợ hoặcchồngyêu cầu

Ly hôn theo yêu cầu của một bên là trường hợp chỉ có một trong hai vợchồng,hoặc cha, mẹ, người thân thích của một trong hai bên yêu cầu được chấm dứtquan hệhôn nhân Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về ly hôntheo yêucầucủamột bênnhư sau:

Thứ nhất, đối với trường hợp khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giảitại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ,chồngcóhànhvibạolựcgiađìnhhoặcviphạmnghiêmtrọngquyền,nghĩavụcủa

vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung khôngthểkéo dài,mụcđíchcủahôn nhânkhôngđạt được.

Trước tiên, khi có yêu cầu ly hôn của vợ, chồng, Toà án phải tiến hành điềutravà hoà giải, nếu hoà giải không thành thì Toà án cần xác định tình trạng của quanhệhôn nhân, xem có căn cứ ly hôn không để giải quyết Việc giải quyết ly hôn cầnphảichính xác Nếu xét xử đúng, kết quả đó sẽ phù hợp với nguyện vọng của các bên,bảovệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình Ngược lại, nếu việc giảiquyếtkhông chính xác sẽ dẫn tới tan vỡ hạnh phúc gia đình, phá huỷ một cuộc hônnhân còncó thể cứu vãn được và gây ra hậu quả không đáng có Mặt khác, giải quyết ly hôncũng đòi hỏi sự linh hoạttrong việc vận dụng căn cứ ly hôn đối với mỗi trường hợp cụthể

Luật HN&GĐ năm 2014 đã bổ sung điểmmới khic h o l y h ô n k h i c ó

h à n h v i bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền và nghĩa vụ của vợ,chồng Nhưvậy, luật hiện hành quy định rất rõ “bạo lực gia đình” là căn cứ để giảiquyết cho lyhôn Bởi qua tổng kết thực tiễn giải quyết các án kiện ly hôn của Toà áncho thấy số vụly hôn có hành vi ngược đãi, đánh đập chiếm tỉ lệ cao nhất trong các nguyên nhân dẫnđến ly hôn ở nước tatrong đó thì đa phần phụ nữ là nạn nhân của tình trạng này Tìnhtrạng bạo lực tronggia đình ngày càng gia tăng và thể hiện tính chất nghiêm trọng củanó Tình trạng bạolực trong gia đình xảy ra do nhiều lý do khác nhau Có trường hợpdo cuộc sống vậtchất quá khó khăn Có trường hợp do ghen tuông, nghi ngờ một bênngoại tình nên đãđánh đập nhau Tệ cờ bạc, nghiện ngập cũng là lý do dẫn đến tìnhtrạng vợ chồng đánhđập, ngược đãi nhau Đa phần bạo lực trong gia đình dẫn đến tìnhtrạng vợ chồng ly hôn, có trườnghợp dẫn đến án mạng Bên cạnh đó, đối với nhữngviphạmkhác,nhữngmâuthuẫn,xungđột,bấtđồngtrongđờisốngvợchồng làlýdođể lyhôn thì luật cũng quy định rõ ràng phải có cơ sở nhận định chung rằng tình trạngtrầm trọng, đời sống chung không thểkéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được thìmớigiải quyết cho ly hôn

Như vậy, rõ ràng Luật HN&GĐ năm 2014 đã đưa yếu tố lỗi để xem xét cholyhôn, qua đó thể hiện sự tiếp thu quy định của một số nước trên thế giới khi có sựkếthợpgiữa thựctrạngcủa hônnhânvàyếutốlỗi đểgiải quyếtviệc lyhôn

Qua đó, có thể thấy rằng việc đưa ra những nguyên nhân của hôn nhân lâmvàotình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhânkhôngđạt được để cụ thể hóa căn cứ cho ly hôn “vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặcvi phạm nghiêm trọngquyền, nghĩa vụ của vợ, chồng” trong Luật Hôn nhân và giađình năm 2014 đã tạo cơ

sở pháp lý rõ ràng cho Tòa án khi giải quyết việc ly hôn theoyêu cầu của một bên.Đây là một quy định rất tiến bộ mang ý nghĩa quan trọng nhằmcụ thể hóa Hiến phápnăm 2013 về quyền con người và bảo vệ quyền con người trongtiến trình hội nhậpquốc tế Điều này cũng tạo sự thống nhất trong việc áp dụng phápluậtkhi giảiquyếtviệcly hôntrongcảnước

Khi thực tế quan hệ vợ chồng ở trong “tình trạng trầm trọng, đời sốngchungkhông thể kéo dài” thì thường dẫn tới hậu quả làm cho “mục đích của hôn nhânkhôngđạt được” Mục đích của hôn nhân là tình yêu giữa nam và nữ muốn chungsống vớinhau suốt đời, cùng nhau xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững trên cơ sởgiúp đỡnhau cùng tiến bộ Con người tiến tới hôn nhân với mục đích mong muốn cóđược mộtcuộc sống hạnh phúc Do vậy, khi mục đích hôn nhân “không đạt được” thì quan hệhôn nhân thường có tácđộng ngược lại Khi đó chấm dứt hôn nhân được giải quyếtbằngviệclyhôn

Mục đích của hôn nhân nói chung xuất phát từ bản chất của hôn nhân Toàánkhông thể dựa vào mục đích của hai người kết hôn mà xem xét có đạt được haykhôngđể giải quyết ly hôn Phần lớn mục đích của nam và nữ trước khi kết hôn làhướng tớixây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững nhưng cũng có nhiều cuộc hôn nhânđược xáclập bắt đầu từ những mục đích khác nhau Dù cho họ từng kết hôn với mụcđích nào đichăng nữa thì mục đích của hôn nhân bền vững, hạnh phúc vẫn là tiêu chuẩn cao nhấtmà bất kỳ ai kết hôncũng hướng tới Tuy nhiên, mục đích của vợ hay chồng đôi khicũng ảnh hưởng tớicuộc sống gia đình nếu như nó không đạt được sau khi kết hôn.Mục đích của haingười không phải bao giờ cũng giống nhau Hôn nhân có thể đemđến cho người nàynhưng lại không làm thoả mãn mục đích của người kia hoặc cả haingười Vì vậy, điềucần thiết là phải hiểu được mục đích của hôn nhân Nhà làm luật ởđây muốn nói đếnmục đích cốt lõi của hôn nhân là xây dựng gia đình hạnh phúc, bềnvững Hôn nhânvới mục đích rất phong phú và có thể thay đổi nhưng mục đíchcủahônnhânlạimangtínhcốđịnhduynhất.Bấtcứmộtcuộchônnhânnào,nếukhông

đạtđượcmụcđíchđó thìviệcduytrì nólàkhôngcầnthiếtvàvợchồngcóthểđượclyhôn.

Thứ hai, đối với trườnghợp vợ hoặc chồng của ngườib ị T ò a á n t u y ê n

b ố mấttích yêucầulyhôn thì Tòaán giải quyết cholyhôn.

Tuyên bố một người mất tích là một sự kiện pháp lý nhằm xác định mộtngườicụ thể “hoàn toàn không rõ tung tích, cũng không rõ còn sống hay đã chết”(theo từđiển tiếng Việt) Theo quy định tại Điều 78 Bộ luật Dân sự năm 2005: “Khimột ngườibiệt tích 2 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìmkiếm theo quy định củapháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xácthựcvềviệcngườiđócònsốnghayđã chếtthìtheoyêucầucủangườicóquyền,lợiíchliênquan, Tòa

án có thể tuyên bố người đó mất tích….” Khoản 2 Điều 55 Luật Hônnhânvàgiađìnhnăm2014cũngquyđịnhvềcăncứcholyhôncóđềcậptớitrườnghợpyêu cầu ly hôn khi một trong hai người mất tích như sau: “Trong trường hợp vợ hoặcchồng của người bị Tòa án tuyên

bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cholyhôn.”

Trường hợp đồng thời yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích và yêu cầu Tòa ángiảiquyết ly hôn, cần lưu ý Tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn có bằng chứng chứngminhđược chồng hoặc vợ đã biệt tích từ hai năm trở lên kể từ ngày có tin tức cuốicùng vềchồng (vợ), mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theoquyđịnh của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việcngườiđócònsốnghayđã chết.Việctuyênbốcánhânmấttíchcóýnghĩahếtsức quantrọng.Nó gópphần bảo vệ lợi ích của cá nhân cũng như các chủ thể có liên quan Việc xácđịnh đúng điều kiện và hậu quả pháp lícủa các tuyên bố này là cơ sở đảm bảoquyềnlợichocác ch ủ t hể, đ ồ n g th ời gópphầ nt hự c h i ệ n cóh iệ u quả n h ư n g q uy đị

n hc ủ a phápluậttrong tuyênbố cáccánhânmất tích

Trong quan hệ hôn nhân và gia đình, việc chồng hoặc vợ bị mất tích đãảnhhưởng sâu sắc tới quan hệ vợ chồng và các thành viên trong gia đình Cần phảigiảiphóng chồng thoát khỏi “hoàn cảnh đặc biệt” này, khi họ có yêu cầu được ly hônvớingườichồng (vợ) đã bịtòaántuyên bốmấttích

Thứ ba, đối với trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ cóhành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe,tinhthần của ngườikia

Theođó,theoquyđịnhtrongLuậtHônnhânvàgiađìnhthìcóthểxinlyhônthay cho người thân và luật cũng quy định cụ thể về lý do xin ly hôn, trong đó bạo lựcgia đình là một lý do, căn cứ đểngười chồng hoặc người vợ có quyền yêu cầu tòa áncho ly hôn Cụ thể tại Khoản 2,Điều 51 trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 cóquy định như sau: 2.Cha,mẹ,ngườithânthích kháccó quyền yêu cầu tòaá n g i ả i quyếtly hôn khi một bên vợ, chồng dobịb ệ n h t â m t h ầ n h o ặ c m ắ c b ệ n h k h á c m à không thể nhận thức,làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạolực gia đình do chồng,

vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng,sứckhỏe,tinhthần củahọ.Như vậy, thay vì chỉ vợ, chồng hoặc cả hai người mới có quyền yêu cầu tòaángiải quyết ly hôn như trước đây thì kể từ nay, căn cứ để cha, mẹ, người thân thíchkháccũng có quyền yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâmthần hoặc mắc bệnh khác màkhông thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình,đồng thời là nạn nhân của bạolực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởngnghiêmtrọngđếntínhmạng,sứckhỏe,tinh thầncủahọ

Quy định này tháo gỡ cho nhiều trường hợp mong muốn xin ly hôn thaychongười thân bị mất năng lực hành vi mà không được do trước đây chỉ quy định việclyhôn phải do chính đương sự (vợ, chồng) yêu cầu, trong khi họ lại bị mất năng lựchànhvi dân sự dẫn đến không có năng lực hành vi tố tụng dân sự để xin ly hôn Chính điềunày đã dẫn tới thực trạng córất nhiều trường hợp vợ hoặc chồng muốn ly hôn nhưnglại Tòaán không thể tiến hànhgiải quyết được,c ó n h i ề u v ụ v i ệ c k é o d à i t r o n g r ấ t nhiều năm vớinguyên nhân duy nhất là do người vợ hoặc chồng bị mất năng lực hànhvidân sự.Bên cạnh đó, đối với trường hợp này các nhà làm luật yêu cầu cha, mẹ,ngườithân thích khác của vợ hoặc chồng cần phải chứng minh được việc người chồnghoặcvợ bị mất năng lực hành vi dân sự phải là nạn nhân của bạo lực gia đình dochồng,

vợcủahọgâyralàmảnhhưởngnghiêmtrọngđếntínhmạng,sứckhỏe,tinhthầncủahọ

Tuy nhiên, theo quan điểm của người viết thì quy định này là không cần thiết bởichỉcần khi một bên vợ, chồng bị tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhậnthức,làmchủđượchànhvicủamìnhthìlúcnàycuộchônnhânđãkhôngcònhạnhphúc,xétvề góc độ tình cảm thìm ụ c đ í c h b a n đ ầ u c ủ a h ô n n h â n k h ô n g

đ ạ t đ ư ợ c n ê n c ầ n phải giải quyết ly hôn cho hai bên khi có yêu cầu củangười thân của họ, tránh sự ràngbuộc, bế tắc, chứ không cần thiết phải có hậu quả lànạn nhân của bạo lực gia đình dochồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêmtrọng đến tính mạng, sức khỏe, tinhthầncủahọnhư quy địnhcủaluật

Vậy nên, nhằm bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cũngnhưgóp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật thì các nhà lập pháp cần xem xétlạiquyđịnh trênnhằmđiều chỉnhmột cáchthấuđáo nộidungnày

Sách,tàiliệuthamkhảo,website

1 AnhBằng,http://hangluatanhbang.vn/blogs/dan-su-hngd/trinh-tu-thu-tuc-giai-

2 Bích Phương – Ngọc Trâm, Tình huống thực tiễn: Tranh chấp hôn nhân và giađình hay dân sự? Xác định thẩm quyền giải quyết của Tòa

3 BùiTiếnBình,“Giảiquyếtcácvụviệcchiatàisảnchungcủavợchồngkhilyhôn trên địa bàn thành phố Sơn LA”, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đạihọc Luật HàNội,2018

4 CôngtyLuậthợpdanhNamViệtLuật,Trìnhtự,thủtục

giảiquyếtvụándânsự,

5 ĐinhThịMinhMẫn,“Giảiquyếttranhchấpvềchiatàisảnchungcủavợchồngkhi ly hôn”, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội,2014

6 GiáoTrìnhLuậtTốtụngdânsựViệtNam,TrườngĐạihọcLuậtHàNội,NXBTưpháp,2017

7 Giải mã nguyên nhân khiến các cuộc hôn nhân đổ vỡ,

8 Hội nghị công bố kết quả và tổng kết Tổng điều tra dân số và nhà ở năm

2019,

9 Huỳnh Thu Hương, Đặc trưng pháp lý của tranh chấp về hôn nhân và giađình,https://phaptri.vn/dac-trung-phap-ly-cua-tranh-chap-ve-hon-nhan-va-gia-

10 Khotrithức số,Thựctiễngiảiquyếttranhchấpvề

tàisảnvợchồngkhilyhôn,https://khotrithucso.com/doc/p/thuc-tien-giai-quyet-tranh-chap-ve-tai-san-vo-

11 Lê Mình Trường, Hôn nhân là gì ? Quan hệ hôn nhân là gì ? Đặc điểm

hônnhân,he-

12 Lê Minh Trường, Ly hôn là gì ? Quy định pháp luật về li

16 NguyễnThịHồngThắm,Vụánlàgì?Vụánhìnhsựđượcphụchồikhinào?,https://

luatminhkhue.vn/vu-an-la-gi -khai-niem-vu-an-duoc-hieu-nhu-the- nao .aspx ,truy cậpngày 6/3/2022

17 Phạm Hồng Minh Hoàng, “Chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳhônnhântheophápluậtViệtNam”,LuậnvănthạcsĩLuậthọc,KhoaLuậtĐạihọcQuốcgiaHàNội,2013

18 Vansudia.net, Giới thiệu khái quát về thành phố Ninh

Bình,https://vansudia.net/gioi-thieu-khai-quat-thanh-pho-ninh-binh/ , truy cập ngày1/3/2022

19 Vụ án dân sự là gì?, Phạm Kim Oanh,gi/,truy cậpngày 4/3/2022

https://luathoangphi.vn/vu-an-dan-su-la-20 Vì đâu hôn nhân đổ vỡ?,

21 Wiki Luật, Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp về hôn nhân và gia

đình,

22 Womanday/Phunuonline, 10 điều phụ nữ nên biết về ly

1 Điều28BộLuậttốtụngDânsựnăm2015

“Điều2 8 N h ữ n g t r a n h c h ấ p v ề h ô n n h â n v à g i a đ ì n h t h u ộ c t h ẩ m q u y ề n g i ả i quyếtcủa Tòa án

+Thỏathuậncủavợ,chồngvềngườitrựctiếpnuôiconvànghĩavụcấpdưỡngnuôicon sauly hôn.

+Nếukhôngthỏa thuậnđược thìđềnghịTòaángiảiquyếtnhưthế nào?

Khi nhận đơn khởi kiện nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp ngay giấy xácnhận đã nhận đơn cho người khởi kiện Đối với trường hợp nhận đơn qua dịch vụ bưuchính thì trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn, Tòa án phải gửi thôngbáo nhận đơn cho người khởi kiện Trường hợp nhận đơn khởi kiện bằng phương thứcgửi trực tuyến thì Tòa án phải thông báo ngay việc nhận đơn cho người khởi kiện quaCổngthông tinđiện tửcủaTòa án (nếu có).

2 Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, ChánhánTòa án phâncôngmột Thẩmphánxem xét đơnkhởi kiện.

3 Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phảixemxétđơnkhởi kiện vàcómộttrong cácquyếtđịnhsauđây:

a) Yêucầusửađổi,bổsungđơnkhởikiện;

b) Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường hoặc theo thủ tục rútgọn nếu vụ án có đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1Điều317của Bộ luậtnày;

c) Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho người khởikiệnnếu vụán thuộcthẩmquyềngiảiquyết của Tòaánkhác;