Đôi đũa trông đơn giản nhưng ẩn chứa nhiều nội hàm văn hóa

Đôi đũa trông đơn giản nhưng ẩn chứa nhiều nội hàmvăn hóa ntdvn.net/van-hoa/doi-dua-trong-don-gian-nhung-an-chua-nhieu-noi-ham-van-hoa-286245.html Đôi đũa là vật dùng thân thuộc không th

Đôi đũa trông đơn giản nhưng ẩn chứa nhiều nội hàm

văn hóa

ntdvn.net/van-hoa/doi-dua-trong-don-gian-nhung-an-chua-nhieu-noi-ham-van-hoa-286245.html

Đôi đũa là vật dùng thân thuộc không thể thiếu trong cuộc sống của người dân Á Đông, đũa là một loại hình văn hóa được cha ông xưa truyền lại (Pixabay)

Đũa là vật bất ly thân trong cuộc sống của người dân Á Đông Khi trẻ bắt đầu tập

ăn, cha mẹ đã dạy chúng cách sử dụng đũa để ăn, vì vậy trẻ biết sử dụng đũa rất

thành thục Có một số người cầm đũa lại không chuẩn lắm vì nhiều lý do khác

nhau Thực ra, đũa là một nét văn hóa do người xưa truyền lại.

Phong cách và nội hàm chế tác đũa truyền thống

Chiều dài của chiếc đũa là bảy tấc sáu phân, đại biểu cho thất tình lục dục của con

người Với chiều dài khoảng 24 cm, là độ dài vừa phải thuận tiện cho việc tự tay chọn

món hoặc gắp món cho khách và con trẻ

Đôi đũa bao gồm hai chiếc đũa, thể hiện âm dương phối hợp, hai chiếc hòa làm một,

thiếu một chiếc là không được Đũa có một đầu hình tròn và đầu kia hình vuông, chính là tượng trưng cho Trời tròn và Đất vuông Điều này trùng khớp với nhận thức về thế giới

của người Á Đông cổ đại

Hình thức phổ biến nhất của đũa là: đầu đũa dùng để gắp thức ăn, đưa cơm vào miệng

là hình tròn, ý nghĩa là đại biểu cho Trời; đầu kia được cầm bằng lòng bàn tay có hình

vuông, tượng trưng cho Đất Đũa bao hàm cả ý nghĩa Trời tròn và Đất vuông Việc dùng đũa ăn cơm, biểu thị cho thấy con người có đồ ăn là nhờ ân điển của đất trời

Mặc dù đưa thức ăn và cơm vào miệng là dựa vào đầu đũa đại biểu cho Trời, nhưng

phía đầu đũa đại biểu cho Đất lại cần chính con người cầm nắm và kiểm soát tốt Nếu

không nắm chắc, đũa sẽ rơi xuống đất, nội hàm này rất sâu xa và đều đang nhắc nhở

chúng ta mỗi ngày

Con người cần hiểu rõ một đạo lý rằng: chỉ khi nhìn được Thiên thời, địa lợi, nắm bắt thời

cơ canh tác thì mới có thể có thu hoạch

Chỉ cần kính Thiên, phù hợp với Thiên thời thì không lo không có ăn (Nguồn ảnh: pixabay)

Có cơm ăn cần biết kính Trời, phù hợp với Thiên thời

Khi ăn, người ta sẽ thấy rằng khi dùng đũa gắp cơm, cần mở miệng đưa đến mép bát

cơm cho vừa với phía đầu đũa tượng trưng cho ‘Trời’, thì sẽ dễ dàng đưa được thức ăn trong bát vào miệng Thậm chí ngay cả nhắm mắt và cơm, ta cũng không phải lo lắng về việc rơi vãi cơm ra sàn Điều này cũng là lời nhắc nhở mọi người nên phù hợp với Thiên thời, không nên đi ngược với Thiên thời, chỉ cần kính Trời, thuận với Thiên thời, việc có cơm ăn không thành vấn đề

Có người bất kính với Trời, mở miệng là oán trách Trời không chiều theo ý mình Điều

này cũng giống như khi ăn cơm, há miệng ra mải nói chuyện không muốn thuận theo đầu đũa đại biểu cho ‘Trời’ mà và cơm vào miệng, cuối cùng sẽ bỏ lỡ cơ hội Có thể khi tất cả mọi người đã ăn no, thì người này khi dừng nói mới phát hiện ra trên bàn đã không còn

gì để ăn nữa

Giai thoại về đôi đũa

Đũa có nhiều tên gọi, được gọi là “Hiệp” (挾) vào thời Tiên Tần, “Trợ” (箸) vào thời nhà

Thương, “Trợ” (箸) hoặc “Trợ” (筯) thời Tùy Đường, thời nhà Tống, Nguyên, Minh, Thanh thì đều gọi là “Trợ” (箸) Trong đó, từ thời nhà Minh trở đi, do từ “Trợ” (箸) và “Trụ” (住)” (ở, cư trú) đồng âm, nên đã đổi “Trợ” thành “Khoái tử” (筷子)

Từ xưa đã có rất nhiều giai thoại về đôi đũa, chẳng hạn như:

Trong “Nho Lâm ngoại sử”, Phạm Tiến sau khi thi đỗ không lâu thì chịu tang mẹ

Ông đều không dùng đũa dát bạc và đũa ngà mà dùng đũa tre trắng để biểu thị

lòng hiếu thảo

Đũa bạc được dùng phổ biến trong hoàng thất, mục đích để nhận biết thức ăn có

độc hay không

Trước đây, trong dân gian, khi gả con gái, phải có đôi đũa là một trong những của hồi môn, mang ý nghĩa “sớm sinh quý tử”

Sau khi một người chết, đũa là thứ không thể thiếu trong món đồ chôn theo người chết, tương truyền rằng các vong linh ở âm gian phải dùng đũa ăn cơm

Trương Lương dùng đũa làm hình tượng diễn giải chiến lược ông định ra cho Lưu Bang tiêu diệt Hạng Vũ

Hàn Ngưng Lễ từng dùng đũa để đoán sự thành bại của Đường Huyền Tông trong việc bình định cuộc nội loạn

Lưu Bị cố ý đánh rơi đũa để chứng tỏ mình bất tài, nhát gan trước Tào Tháo

Đường Huyền Tông từng tặng đũa cho Tể tướng Tống Nhâm Cảnh để khen ngợi

tính tình cương trực như đũa của ông

Đôi đũa đã trải qua ba nghìn năm dài lịch sử và được lưu truyền cho đến ngày nay, và trong dân gian cũng có rất nhiều các nghi thức và kiêng kỵ đặc biệt đối với việc dùng đũa (Nguồn ảnh: pixabay)

Lễ nghi và những điều cấm kỵ

Đôi đũa đã trải qua ba nghìn năm dài lịch sử và được lưu truyền cho đến ngày nay, và

trong dân gian cũng có rất nhiều các nghi thức và kiêng kỵ đặc biệt đối với dùng đũa Ví

dụ, đôi đũa sẽ được coi là vật cát tường và xuất hiện trong lễ cưới, đôi đũa là biểu thị

những điềm lành như có đôi có lứa, nhanh sinh quý tử, hạnh phúc, chung sống hòa

thuận

Việc sử dụng đũa cũng có nhiều quy tắc, chẳng hạn như :

Không được dùng đũa gõ vào mâm chén, dân gian có câu “gõ bát đũa xin ăn cả

đời”, nghĩa là “bần cùng”

Khi dùng đũa ăn cơm, không được dùng tay chỉ vào người khác, không khác gì với việc chỉ trích người khác Điều này cũng giống như chửi mắng người, và không

được phép Khi ăn dùng đũa chỉ vào người khác cũng là hành vi bất lịch sự

Việc dùng miệng ngậm đũa khi ăn là không nên

Lấy đũa gắp món ăn, chọn lựa món mình thích, là biểu hiện điển hình của sự thiếu

tu dưỡng, cực kỳ gây phản cảm

Hãy cẩn thận khi dùng đũa gắp món ăn, không nên gắp quá nhiều một lúc Nếu gắp quá nhiều, sẽ dễ bị rơi thức ăn vào các món ăn khác hoặc rơi lên bàn ăn Đây bị

coi là hành vi thất lễ nghiêm trọng

Không quay ngược đầu đũa khi ăn vì sẽ gây cho người ta cảm giác người này

giống như kẻ đói quá cắm cổ vào ăn, không để ý đến mọi thứ xung quanh

Kỵ huý việc khi ăn dùng một chiếc đũa hoặc 2 chiếc đũa làm thành một để chọc vào các món ăn trên mâm Hành vi này được coi là một sự sỉ nhục đối với những người

ăn cùng bàn

Trong bữa ăn, không được đặt trên bàn các loại đũa có độ dài ngắn khác nhau

Điều này rất đen đủi, có ngụ ý là “chết chóc”

Minh An

Theo Sound of Hope