12,0 điểm Bàn về lao động nghệ thuật của nhà văn, Mác-xen Pruxt cho rằng: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới”.. Giới thiệu vấn đề c
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
GIA LAI
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi có 01 trang)
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2017 – 2018 Môn: NGỮ VĂN
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề)
Ngày thi: 13/03/2018
Câu 1 (8,0 điểm)
Suy nghĩ của em về thông điệp được rút ra qua câu chuyện sau:
Bài thuyết giảng
Tại ngôi làng nhỏ, vào ngày chủ nhật, có vị giáo sư thường đến nói chuyện
về cuộc sống Hôm nay ông đến thăm nhà của cậu bé vốn không hề muốn chơi hay kết bạn với ai Cậu bé mời vị giáo sư vào nhà và lấy cho ông một chiếc ghế ngồi bên bếp lửa cho ấm Trong im lặng, hai người cùng ngồi nhìn những ngọn lửa nhảy múa Sau vài phút, vị giáo sư lấy cái kẹp, cẩn thận nhặt một mẩu than hồng đang cháy sáng ra và đặt nó sang bên cạnh lò sưởi Rồi ông lại ngồi xuống ghế, vẫn im lặng Cậu bé cũng im lặng quan sát mọi việc Cục than đơn lẻ cháy nhỏ dần rồi tắt hẳn
Vị giáo sư nhìn đồng hồ và nhận ra đã đến giờ ông phải đi thăm nhà khác Ông chậm rãi đứng dậy, nhặt cục than lạnh đặt vào giữa bếp lửa Ngay lập tức, nó lại bắt đầu cháy, tỏa sáng với ánh sáng và hơi ấm của những cục than xung quanh
nó Khi vị giáo sư đi ra cửa, cậu bé chủ nhà nắm tay ông nói:
- Cảm ơn bài thuyết giảng của bác!
(Phỏng theo Vặt vãnh và hoàn hảo, NXB Văn hóa Thông tin)
Câu 2 (12,0 điểm)
Bàn về lao động nghệ thuật của nhà văn, Mác-xen Pruxt cho rằng: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới”
Qua truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trích tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
……… ….Hết ………
(Thí sinh không được sử dụng tài liệu, giám thị không giải thích gì thêm.)
Họ và tên thí sinh Số báo danh Phòng thi
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
GIA LAI
CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2017 – 2018 HƯỚNG DẪN CHẤM Môn: NGỮ VĂN
(Hướng dẫn chấm gồm 05 trang)
I Yêu cầu chung
Do đặc trưng môn Ngữ văn và tính chất của kì thi, giám khảo chủ động, linh hoạt vận dụng hướng dẫn chấm và chuẩn cho điểm để đánh giá chính xác bài làm của thí sinh Hướng dẫn chấm chỉ xác định những yêu cầu cơ bản, trên cơ sở đó người chấm cần cân nhắc từng trường hợp cụ thể để cho điểm
Những bài viết có sự sáng tạo, có cảm xúc và giàu chất văn cần được khuyến khích Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng, khác với đáp án nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ bản hoặc trình bày có lí lẽ và thuyết phục thì giám khảo linh động cho điểm.
Bài thi được chấm theo thang điểm 20, lấy đến 0.25; không làm tròn điểm
II Đáp án và thang điểm
1 Suy nghĩ về thông điệp được rút ra qua câu chuyện Bài thuyết giảng 8,0
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Biết cách làm bài nghị luận xã hội về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
- Biết vận dụng kết hợp các thao tác lập luận để làm sáng tỏ vấn đề
- Bố cục và luận điểm rõ ràng, diễn đạt lưu loát, cảm xúc chân thành, có sức thuyết phục; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Thí sinh có nhiều cách trình bày suy nghĩ của mình Tuy nhiên, bài
viết cần thể hiện được các nội dung cơ bản sau:
a Giới thiệu vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm)
Sống tách biệt, khép kín thì cuộc sống trở nên vô nghĩa; khi hòa mình với mọi người, cá nhân mới thực sự sống có ý nghĩa
0,5
b Giải thích, chứng minh (2,5 điểm)
- Giải thích
+ Khi đặt mẩu than hồng ra khỏi lò sưởi, nó cháy nhỏ dần rồi tắt hẳn: con người bị tách ra khỏi môi trường tập thể, cộng đồng, thế
giới mà họ cần thuộc về, sự sống của họ sẽ lụi tàn, vô nghĩa
+ Mẩu than lạnh khi được đặt lại vào giữa bếp lửa, ngay lập tức bắt cháy, tỏa sáng: mỗi người khi được hòa mình vào tập thể, được
tiếp sức bởi tập thể sẽ có thêm điều kiện để phát huy năng lực, sở
trường, khẳng định tài năng, nhân cách
0,5
0,5
Trang 3→ Thông điệp rút ra: sống tách biệt, đơn độc, khép kín, cuộc sống
sẽ lụi tàn, vô nghĩa Chỉ có hòa mình vào tập thể, cá nhân mới tỏa sáng,
cuộc sống khi đó mới thực sự có ý nghĩa
- Chứng minh bằng lập luận và dẫn chứng cụ thể
0,5
1,0
c Bàn luận, mở rộng vấn đề (3,0 điểm)
- Hòa mình với mọi người, sẽ có được niềm vui; gắn bó với tập thể
sức mạnh của con người sẽ được nhân lên, khi đó tập thể cũng thêm
vững mạnh, phát triển
- Thế giới luôn biến động không ngừng, luôn có những điều xảy ra
nằm ngoài khả năng giải quyết của một cá nhân, đất nước, nếu không
hợp sức, một cá nhân, một đất nước lẻ loi, đơn độc hoàn toàn có thể bị
nhấn chìm, đè bẹp Bởi thế, hội nhập để cùng phát triển là xu thế tất yếu
của thời đại hiện nay
- Cần phân biệt giữa lối sống hòa đồng với lối sống a dua theo đám
đông Sự hòa đồng cho ta thêm sức mạnh, khẳng định được bản thân;
thói a dua chỉ khiến ta đánh mất chính mình
- Phê phán những người sống khép kín, không hòa nhập với cộng
đồng, sống tách rời tập thể
0,75
0,75
0,75
0,75
d Bài học nhận thức và hành động (1,5 điểm)
- Cần có ý thức sống hòa đồng, vì cộng đồng, không nên sống khép
kín, tách biệt, cá nhân chủ nghĩa
- Cần có hành động thiết thực, tích cực đóng góp sức mình để xây
dựng và phát triển cộng đồng, xã hội ngày càng tốt đẹp hơn
0,75 0,75
e Khái quát vấn đề nghị luận (0,5)
Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết sống hòa mình
vào tập thể, vì tập thể Hãy đừng để cuộc sống tàn lụi trong cô độc, lẻ
loi
0,5
2 Bàn về lao động nghệ thuật của nhà văn, Mác-xen Pruxt cho rằng:
“Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới
mà cần một đôi mắt mới”
Qua truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, đoạn trích “Tức nước
vỡ bờ” trích tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố, em hãy làm sáng tỏ ý
kiến trên
12,0
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Hiểu yêu cầu của đề, biết cách làm bài nghị luận một ý kiến bàn về
văn học
- Nắm vững vấn đề nghị luận; biết giải thích, phân tích, chứng minh,
đánh giá vấn đề đó qua khả năng cảm thụ tác phẩm văn chương tinh tế,
Trang 4sâu sắc
- Bố cục rõ ràng, văn viết mạch lạc, có cảm xúc, không mắc lỗi
chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Thí sinh có thể trình bày bài làm theo nhiều cách nhưng cần làm rõ những ý cơ bản sau:
a Xác định vấn đề nghị luận (1,0 điểm)
Bàn về vấn đề cái nhìn, cách nhìn hiện thực đời sống, con người của nhà văn trong quá trình sáng tạo nghệ thuật
1,0
b Giải thích vấn đề trên cơ sở lí luận văn học (2,0 điểm)
- Lao động nghệ thuật của nhà văn thực chất là quá trình nhà văn
thâm nhập, khám phá, phát hiện hiện thực đời sống, con người Tác
phẩm văn học là thành quả của hoạt động lao động ấy Một nhà văn
thực sự tài năng khi biết đào sâu vào hiện thực, biết tìm tòi để “khơi
những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có” Và chỉ khi đó
họ mới tạo ra được những tác phẩm thực sự có giá trị, sống mãi với thời gian
- Mượn cách nói hình ảnh, Mác-xen Pruxt muốn nhấn mạnh: lao động nghệ thuật thật sự không phải là cần tìm ra những hiện thực mới,
đề tài mới mà cần phải có cái nhìn, cách nhìn mới Hay nói cách khác cùng một hiện thực đời sống, cùng một đề tài phản ánh nhưng nếu nhà văn có cái nhìn, cách nhìn mang tính khám phá, phát hiện mới mẻ, sâu sắc, độc đáo về hiện thực, đề tài đó thì tác phẩm của họ sẽ có giá trị, tài năng của họ sẽ được khẳng định
1,0
1,0
c Phân tích, chứng minh (8,0 điểm)
(Học sinh phân tích đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trích tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố và truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao để làm sáng
tỏ vấn đề.)
- Ngô Tất Tố và Nam Cao là hai cây bút xuất sắc của văn học hiện thực Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, cùng phản ánh hiện thực xã hội Việt Nam ở nông thôn những năm trước Cách mạng tháng Tám, cùng viết về đề tài người nông dân nghèo nhưng mỗi tác giả lại có những nét riêng biệt, mới mẻ, độc đáo trong việc lựa chọn vấn đề và cách thức phản ánh
1,0
- Nam Cao với tác phẩm Lão Hạc (3,5)
+ Nam Cao phản ánh hiện tượng người nông dân chất phác, hồn hậu
bị bần cùng hóa trong đói khổ, quằn quại trong những giằng xé nội tâm, cuối cùng phải chọn cái chết để bảo toàn nhân cách; qua đó ông tố cáo
2,0
Trang 5chế độ thực dân phong kiến, ngợi ca những phẩm chất cao đẹp của người nông dân: giàu tình yêu thương, giàu lòng tự trọng
+ Truyện không có những xung đột căng thẳng, không chọn bối cảnh rộng lớn, chỉ soi chiếu vào không gian nhỏ hẹp nhưng làm nổi bật những vấn đề có ý nghĩa lớn lao; thông qua miêu tả nội tâm để bộc lộ phẩm chất, tính cách nhân vật
→ Sáng tác của Nam Cao là lời kêu cứu cho nhân phẩm của người nông dân trong xã hội thực dân phong kiến trước hiện tượng bị bần cùng hóa
(Phân tích dẫn chứng cụ thể trong tác phẩm để làm sáng tỏ.)
1,0
0,5
- Ngô Tất Tố với đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” (3,5)
+ Ngô Tất Tố, phản ánh hiện tượng người nông dân bị áp bức, bóc lột, chà đạp bởi chính sách sưu thuế vô lí và sự bất nhân tàn bạo của xã hội thực dân phong kiến; qua đó ông khẳng định sức sống, sức phản kháng mạnh mẽ của người nông dân
+ Đoạn trích xây dựng những xung đột gay gắt giữa giai cấp thống trị và nhân dân lao động, bối cảnh hiện thực mang tính điển hình; thông qua hành động khắc họa tính cách nhân vật
→ Sáng tác của Ngô Tất Tố là tiếng kêu cấp cứu cơm áo cho nông dân cùng khổ, là tiếng nói dõng dạc khẳng định nhân phẩm tốt đẹp của
họ trong bùn nhơ của xã hội thực dân phong kiến
(Phân tích dẫn chứng cụ thể trong tác phẩm để làm sáng tỏ.)
2,0
1,0
0,5
d Đánh giá chung (1,0 điểm)
- Nam Cao và Ngô Tất Tố là những cây bút tài năng có nhiều khám
phá, phát hiện mới mẻ về hiện thực đời sống ở nông thôn và người nông dân Việt Nam những năm trước Cách mạng tháng Tám
- Việc lựa chọn vấn đề và cách thức phản ánh của hai nhà văn khác nhau nhưng đó đều là những vấn đề cốt yếu của hiện thực, có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc Chính điều này đã tạo nên nét riêng, độc đáo cho các sáng tác của họ trong dòng chảy văn học hiện thực Việt Nam giai đoạn
từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám 1945
0,5
0,5
Lưu ý: Giám khảo chỉ cho điểm tối đa ở các ý khi thí sinh đảm bảo đúng
kiến thức và đáp ứng tốt các yêu cầu về kĩ năng
……….Hết………