Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá.. Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THCS Độc Lập – Tự do-Hạnh Phúc
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ I - MÔN NGỮ VĂN KHỐI 6
NĂM HỌC 2022 – 2023
Ôn tập kiến thức đã học từ tuần 1 đến tuần 16 (SGK Ngữ văn 6 tập 1)
I.Tóm tắt kiến thức trọng tâm:
Yêu cầu nắm được nội dung, các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, ý nghĩa của văn bản, tóm tắt được truyện theo các sự việc chính, Phương thức biểu đạt chính, thể thơ, vần, nhịp
+Tìm hiểu thể thơ lục bát
A PHẦN ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
3 Thể thơ lục bát: Là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam
- Số câu, số chữ mỗi dòng: Mỗi bài thơ ít nhất gồm hai dòng với số tiếng cố định: dòng sáu
tiếng (dòng lục) và dòng tám tiếng (dòng bát)
- Gieo vần:
+ Gieo vần chân và vần lưng đặc trưng của thể lục bát
+ Tiếng thứ sáu của dòng lục gieo vần xuống tiếng thứ sáu của dòng bát, tiếng thứ tám của dòng bát gieo vần xuống tiếng thứ sáu của dòng lục tiếp theo
- Ngắt nhịp: thường ngắt nhịp chẵn 2/2/2 hoặc 4/4
1 Văn bản gồm các chủ đề sau:
Chủ đề 1: TRuyền thuyết
Chủ đề 3: Vẻ đẹp quê hương
Chủ đề 4: Những trải nghiệm trong đời
Chủ đề 5: Trò chuyện cùng thiên nhiên
Tìm hiểu một số văn bản thơ, ca ngoài chương trình
2 Tiếng Việt:
Học sinh ôn lại các kiến thức tiếng Việt đã học: Từ đơn, từ phức, từ láy , thành ngữ, trạng ngữ…
* Yêu cầu:
- Nhận biết được các đơn vị kiến thức tiếng Việt cơ bản
- Nêu vài trò, tác dụng của các đơn vị kiến thức
- Vận dụng kiến thức trong thực hành nói và viết
3 Tập làm văn: Văn tự sự và biểu cảm
* Yêu cầu:
- Nắm vững thể loại văn tự sự.biểu cảm
- Lập dàn ý và viết bài văn tự sự , biểu cảm hoàn chỉnh
Lưu ý: GV ra các dạng bài tập vận dụng kiến thức đã học vào việc giải quyết vấn đề thực tiễn
II Cấu trúc đề kiểm tra: Trắc nghiệm + tự luận (Thời gian 90 phút)
- Phần 1: Đọc hiểu: 6 điểm (Ngữ liệu ngoài chương trình )
- Phần 2: Làm văn: 4 điểm (Hs viết một bài Tập làm văn, đoạn văn theo yêu cầu đề)
Tham khảo một số dạng câu hỏi phần đọc hiểu
Trang 2
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
1 Câu chuyện về hai hạt mầm
Có hai hạt mầm nằm cạnh nhau trên một mảnh đất màu mỡ Hạt mầm thứ nhất nói:
- Tôi muốn lớn lên thật nhanh Tôi muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá
Và rồi hạt mầm mọc lên
Hạt mầm thứ hai bảo:
- Tôi sợ lắm Nếu bén những nhánh rễ vào lòng đất sâu bên dưới, tôi không biết sẽ gặp phải điều gì ở nơi tối tăm đó Và giả như những chồi non của tôi có mọc ra, đám côn trùng sẽ kéo đến và nuốt ngay lấy chúng Một ngày nào đó, nếu những bông hoa của tôi có thể nở ra được thì bọn trẻ con cũng sẽ vặt lấy mà đùa nghịch thôi Không, tốt hơn hết là tôi nên nằm ở đây cho đến khi cảm thấy thật an toàn đã
Và rồi hạt mầm nằm im và chờ đợi
Một ngày nọ, một chú gà đi loanh quanh trong vườn tìm thức ăn, thấy hạt mầm nằm lạc lõng trên mặt đất bèn mổ ngay lập tức
(Thảo Nguyên, Nguồn: Hạt giống tâm hồn - Từ những điều bình dị)
Câu 1: Thông điệp cuộc sống trong lời hạt mầm thứ nhất:“ Tôi muốn lớn lên thật nhanh Tôi
muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân Tôi muốn cảm nhận
sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá.” ?
Câu 2.: Từ văn bản trên, em rút ra bài học gì về cách sống đẹp
2.ĐOẠN THƠ : Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
“ Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
Ru cho cái khuyết tròn đầy Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau Bàn tay mang phép nhuộm màu Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi ”
( À ơi tay mẹ - Bình Nguyên)
Câu 1: Qua bài thơ tác giả muốn gửi tới người đọc những thông điệp gì?
Câu 2: Kể tên một bài thơ em được học trong chương trình sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6 ca
ngợi tình mẫu tử? Nêu tác giả của bài thơ đó
Trang 33 Đọc bài ca dao sau và thực hiện các yêu cầu:
Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con (Ca dao)
Câu 1 Em hiểu bài ca dao muốn nhắn gửi chúng ta điều gì?
Câu 2 Từ thông điệp của bài ca dao trên, em rút ra bài học gì về phận làm con đối với cha mẹ 4.Đọc đoạn thơ sau:
Quê hương đẹp mãi trong tôi Dòng sông bên lở bên bồi uốn quanh Cánh cò bay lượn chòng chành Đàn bò gặp cỏ đồng xanh mượt mà Sáo diều trong gió ngân nga Bình yên thanh đạm chan hòa yêu thương Bức tranh đẹp tựa thiên đường Hồn thơ trỗi dậy nặng vương nghĩa tình
(Bức tranh quê – Thu Hà)
Câu 1 Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: “Bức tranh đẹp tựa thiên đường.”
Câu 2 Từ đoạn thơ trên, gợi cho em tình cảm gì đối với quê hương?
5 Đọc bài thơ sau và thực hiện yêu cầu bên dưới
TÓC CỦA MẸ TÔI
Mẹ tôi hong tóc buổi chiều Quay quay bụi nước bay theo gió đồng
Tóc dại mẹ xõa sau lưng Bao nhiêu sợi bạc chen cùng sợi đen
Tóc sâu của mẹ tôi tìm Ngón tay lần giữa ấm mềm yêu thương
Trang 4Bao nhiêu sợi bạc màu sương Bấy nhiêu lần mẹ lo buồn vì tôi
Con ngoan rồi đấy mẹ ơi Ước gì tóc mẹ bạc rồi lại xanh
(Phan Thanh Nhàn, trích Con muốn mặc áo đỏ đi chơi, NXB Kim Đồng, Hà Nội,
2016)
Câu 1 Em nhận xét như thế nào về mong ước của người con qua hai dòng thơ cuối bài?
(Học sinh viết 2 câu trở lại)
Con ngoan rồi đấy mẹ ơi Ước gì tóc mẹ bạc rồi lại xanh
Câu 2 Bài thơ khơi gợi ở em những cảm xúc, suy nghĩ gì về người mẹ của mình? Em mong
muốn làm điều gì cho mẹ? ( Học sinh viết 3 câu trở lại)
6 Đọc văn bản sau:
À ơi tay mẹ
Bàn tay mẹ chắn mưa sa Bàn tay mẹ chắn bão qua mùa màng
Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng
À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon
À ơi này cái trăng tròn
À ơi này cái trăng còn nằm nôi
Bàn tay mẹ thức một đời
À ơi này cái Mặt Trời bé con Mai sau bể cạn non mòn
À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru
Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
Ru cho cái khuyết tròn đầy Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau
Bàn tay mang phép nhiệm mầu Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi
Trang 5Ru cho sóng lặng bãi bồi Mưa không chỗ dột ngoại ngồi vá khâu
Ru cho đời nín cái đau
À ơi Mẹ chẳng một câu ru mình
( Bình Nguyên )
Câu 1 Ý kiến của em về vai trò của gia đình đối với mỗi người? (Trả lời khoảng 3-4 dòng) Câu 2 Từ bài thơ “ À ơi tay mẹ”, hãy viết một đoạn văn (5-6 dòng) nêu cảm nhận của em về
hình ảnh đôi bàn tay của mẹ
7 Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
CÂU CHUYỆN VỀ CHIM ÉN VÀ DẾ MÈN
Mùa xuân, đất trời đẹp Dế Mèn thơ thẩn ở cửa hang, hai con Chim Én thấy tội nghiệp bèn
rủ Dế Mèn dạo chơi trên trời Mèn hốt hoảng Nhưng sáng kiến của Chim Én rất giản dị: Hai Chim Én ngậm hai đầu của một cọng cỏ khô Mèn ngậm vào giữa Thế là cả ba cùng bay lên Mây nồng nàn, đất trời gợi cảm, cỏ hoa vui tươi
Dế Mèn say sưa Sau một hồi lâu miên man Mèn ta chợt nghĩ bụng: “Ơ hay, việc gì ta phải gánh hai con én này trên vai cho mệt nhỉ Sao ta không quăng gánh nợ này đi để dạo chơi một mình có sướng hơn không?” Nghĩ là làm Nó bèn há mồm ra và nó rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành
(Theo Đoàn Công Lê Huy trong mục “Trò chuyện đầu tuần”
của báo Hoa học trò số 1056 21/4/2014)
Câu 1 Em có đồng ý với cử chỉ và hành động của Dế Mèn trong câu chuyện không? Vì sao? Câu 2 Hãy rút ra bài học mà em tâm đắc nhất sau khi đọc văn bản “Câu chuyện về Chim Én
và Dế Mèn”
8.Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
MẸ
Lặng rồi cả tiếng con ve Con ve cũng mệt vì hè nắng oi Nhà em vẫn tiếng ạ ời Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru Lời ru có gió mùa thu Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về
Trang 6Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
(Trần Quốc Minh, SGK Tiếng Việt 2, tập 1 NXBGD, 2002)
Câu 1 Hãy rút ra bài học mà em tâm đắc nhất sau khi đọc xong bài thơ trên
Câu 2 Theo em, mẹ có vai trò như thế nào trong mỗi gia đình?
9 Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi:
MẸ TÔI
Con cò lặn lội bờ sông Lam lũ nuôi chồng, nuôi cả đàn con
Tháng năm thân mẹ hao mòn Sớm khuya vất vả, héo hon khô gầy
Cho con cuộc sống hàng ngày Dạy con khôn lớn dựng xây cuộc đời
Lẽ thường nước mắt chảy xuôi
Vu Lan nhớ mẹ, con ngồi lệ tuôn
Biển khơi, nhờ có nước nguồn Phận con chưa kịp đền ơn cao dày
Tâm nhang, thấu tận trời mây Cầu hương linh mẹ, tháng ngày thảnh thơi
Cửu tuyền (1) , mẹ hãy ngậm cười Cha sinh, mẹ dưỡng, một đời tri ân
Phạm Văn Ngoạn
(Nguồn: https://www.webtretho.com/f/sach-truyen-tho/top-12-bai-tho-luc-bat-hay-ve-cha-me) (1) :
Cửu tuyền: cửu: chín; tuyền: suối; chín suối, tức là âm phủ
Câu 1.Theo em, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm qua bài thơ.
Câu 2 Từ thông điệp của bài thơ, em có cách ứng xử như thế nào với cha mẹ mình?
10 Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu Dang tay đón gió gật đầu gọi trăng Thân dừa bạc phếch tháng năm Quả dừa- đàn lợn con nằm trên cao Đêm hè hoa nở cùng sao
Trang 7Tàu dừa - chiếc lược chải vào mây xanh
Ai mang nước ngọt nước lành
Ai đeo bao hũ rượu quanh cổ dừa Tiếng dừa làm dịu nắng trưa Gọi đàn gió đến cùng dừa múa reo Trời trong đầy tiếng rì rào Đàn cò đánh nhịp bay vào bay ra Đứng canh trời đất bao la
Mà dừa đủng đỉnh như là đứng chơi
(Cây dừa , Trần Đăng Khoa , Thơ Thiếu nhi chọn lọc, NXB Văn học, 2018, tr.99)
Câu 1 Trần Đăng khoa muốn gửi tới người đọc thông điệp gì qua bài thơ Cây dừa?
Câu 2 Qua nội dung của bài thơ, em nhận thấy mình cần làm gì để gắn bó cuộc sống với thiên
nhiên?
11 Đọc đoạn ngữ liệu sau:
Bao nhiêu khổ nhọc cam go Đời cha chở nặng chuyến đò gian nan!
Nhưng chưa một tiếng thở than Mong cho con khỏe, con ngoan vui rồi
Cha như biển rộng, mây trời Bao la nghĩa nặng đời đời con mang!
(Trích bài thơ Ngày của cha - Phan Thanh Tùng
Nguồn: https://meta.vn)
Câu 1 Em hiểu gì về thông điệp mà tác giả Phan Thanh Tùng muốn gửi gắm qua đoạn thơ? Câu 2 Từ thông điệp của đoạn thơ trên, em rút ra bài học gì về trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ?
PHẦN II: VIẾT VĂN
ĐỀ 1 Hãy kể lại một trải nghiệm đáng nhớ bên cạnh người thân hoặc gia đình em
Đề 2 Kì nghỉ hè là khoảng thời gian vô cùng bổ ích để chúng ta được vui chơi, rèn luyện thân
thể, tham gia các hoạt động tập thể giúp đỡ mọi người Hãy viết bài văn kể lại một trải nghiệm
làm được việc tốt của em trong dịp hè vừa qua
Đề 3 Cuộc đời mỗi người là những trải nghiệm thú vị và đáng nhớ Hãy viết một bài văn kể lại
kỉ niệm mà em nhớ nhất
Đề 4 Trong cuộc sống, có trải nghiệm đem lại cho em niềm vui, niềm tự hào và hạnh phúc; có
trải nghiệm để lại trong em nỗi buồn, nỗi sợ hãi và sự nuối tiếc,… Nhưng dù thế nào, từ những
Trang 8trải nghiệm đó, em cũng tự rút ra những bài học để trưởng thành hơn Hãy kể lại một trải
nghiệm đã trở thành kỉ niệm sâu sắc nhất của em
Đề 5 Viết bài văn kể về một trải nghiệm sâu sắc của bản thân em trong cuộc sống (một chuyến
về quê, một chuyến đi chơi xa, làm được việc tốt, một lần mắc lỗi, )
Đề 6 Em hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày cảm nhận của em về một bài thơ
lục bát mà em đã học?
Đề 7 Từ bài thơ Việt Nam quê hương ta em hãy viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về vẻ
đẹp quê hương ?
Đề 8 Kể lại một nhân vật lịch sử trong các truyện truyền thuyết mà em yêu thích nhất
- Hết -
Lưu ý: Đề cương chỉ mang tính chất tham khảo
- - Ngày …./… /2022
BGH
Ngày / /2022
TTCM
Ngày 15 / 11 / 2022
GVBM Phạm Thị Xoan