SKKN đổi mới các hình thức đánh giá môn ngữ văn cho HS lớp 10 trường THPT quỳnh lưu 4 gắn với các tiêu chí đổi mới

Lí do chọn đề tài Bản thân tôi tự nhận thấy việc giảng dạy môn Ngữ Văn hiện nay còn nhiềubất cập, việc đánh giá chủ yếu thông qua hình thức viết bài nên chưa phát huyđược tính tích cực c

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI ĐỔI MỚI HÌNH THỨC ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN CHO HỌC SINH LỚP 10 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC

Ở TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4

Môn: Ngữ Văn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4

……………………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI ĐỔI MỚI HÌNH THỨC ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN CHO HỌC SINH LỚP 10 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC Ở

TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4

Môn:Ngữ Văn Tác giả: Trần Thị Việt Hằng

Tổ chuyên môn: Văn- Anh Năm: 2022

Số điện thoại liên hệ: 0397801157

2.3 Các giải pháp nâng cao đổi mới hình thức

đánh giá môn Ngữ Văn cho học sinh theohướng phát triển phẩm chất, năng lực ở lớp

10, Trường THPT Quỳnh Lưu 4

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lí do chọn đề tài

Bản thân tôi tự nhận thấy việc giảng dạy môn Ngữ Văn hiện nay còn nhiềubất cập, việc đánh giá chủ yếu thông qua hình thức viết bài nên chưa phát huyđược tính tích cực chủ động cũng như phẩm chất năng lực của HS Nguyện vọngmong được đổi mới từ hình thức, phương pháp giảng dạy đến đổi mới hình thứcđánh giá học sinh tạo cơ hội cho học sinh được học tập chủ động, sáng tạo

Từ thực tế xã hội: Bối cảnh đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội có nhiềuthay đổi, đòi hỏi người học không chỉ có kiến thức lí luận mà cần có các kĩ năng,phẩm chất và năng lực cần thiết để đáp ứng xu thế phát triển của xã hội Trongthực tế việc đổi mới dạy học môn Ngữ Văn đang được tiến hành khá khẩn trươngnhưng chủ yếu đang dừng lại ở việc đổi mới phương pháp và hình thức tổ chứcdạy học chứ chưa tiếp cận nhiều đến mục đích của việc đổi mới phương pháp vàhình thức dạy học cần hướng đến đổi mới hình thức đánh giá học sinh, tạo cơ hội

để học sinh phát triển phẩm chất và năng lực qua thực hành

Từ thực tế đội ngũ giáo viên: Một bộ phận không nhỏ giáo viên đang sửdụng hình thức đánh giá học sinh theo hình thức truyền thông chỉ dựa vào bài viết,thiếu đổi mới, thiếu sáng tạo, chưa hấp dẫn, chưa bám sát sự thay đổi của đờisống, chưa kịp thời nắm bắt được nhu cầu, đặc điểm tâm lý, năng lực đa diện của

HS dẫn tới thiếu hiệu quả trong giảng dạy Học sinh chủ yếu được đánh giá thôngqua hình thức, kĩ năng viết bài trong thực tế học sinh cần thành thạo cả 4 kĩ năng:Nghe nói, đọc viết, thực hành, trải nghiệm

Từ thực tế học sinh: Học sinh hiện nay tiếp cận công nghệ thông tin sớmnên việc nắm bắt kiến thức cơ bản của bài học học sinh có thể chủ động tự học, tựkhám phá và tự hoàn thiện Giáo viên chọn đổi mới hình thức đánh giá học tập củahọc sinh sẽ tạo điều kiện học sinh phát huy nhiều năng lực như năng lực giao tiếp,năng lực hợp tác, công nghệ thông tin, tự chủ tự học, thẩm mỹ và phát triển phẩmchất trách nhiệm, chăm chỉ, trung thực, nhân ái, yêu nước HS cần phải biết nghe,nói, đọc, viết và biết sử dụng công nghệ thông tin, thuyết trình, làm dự án, làmphim, trình bày trước đám đông, thiết kế một sản phẩm giáo dục

Yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và định hướng đổi mới phươngpháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục theo định hướng phẩm chất năng lựccủa Chương trình GDPT 2018: áp dụng các phương pháp tích cực hoá hoạt độngcủa học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động chohọc sinh, tạo môi trường học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề đểkhuyến khích học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, tự phát hiệnnăng lực, nguyện vọng của bản thân, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, pháthuy tiềm năng và những kiến thức, kĩ năng đã tích luỹ được để phát triển Đây lànhiệm vụ hàng đầu của các nhà trường, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, ngànhgiáo dục đang đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng cán bộ quản lí và đội ngũgiáo viên thực hiện Chương trình GDPT 2018

Tầm quan trọng của các đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn sẽ tăngtính tự giác, khả năng sáng tạo, định hướng được sở trường, năng khiếu, nghềnghiệp cho học sinh trong tương lai

Quá trình thực hiện đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho HS khối

10 nói riêng, học sinh THPT nói chung theo định hướng phẩm chất, năng lực họcsinh ở trường THPT Quỳnh Lưu 4 nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai Chương trìnhGDPT 2018

1.2 Tính mới của đề tài

Đề tài tập trung thực hiện đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho họcsinh lớp 10 nói riêng và học sinh THPT ở Trường THPT Quỳnh Lưu 4, thông quađổi mới hình thức đánh giá các sản phẩm, dự án, mô hình học tập, thiết kế của cánhân, nhóm, tổ, lớp Đổi mới các tiêu chí đánh giá nhằm tăng sức hấp dẫn, phongphú và hiệu quả của bộ môn Ngữ Văn

Đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá môn Ngữ Văn theo định hướngphát ,triển phẩm chất, năng lực thông qua giờ học sáng tạo phát huy hiệu quả caotrong việc đổi mới phương pháp học tập của học sinh Tạo nhiều sân chơi để họcsinh được phát huy khả năng sáng tạo thông qua các hoạt động cụ thể

- Phát huy được sự chủ động, sáng tạo trong vận dụng các hình thức dạy họctích cực của giáo viên và hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh đa dạngphong phú, đổi mới

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về các phương pháp, hình thức tổ chức các hìnhthức đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm đổi mới giờ học sáng tạo, tạohứng thú cho học sinh

- Khảo sát điều tra thực trạng và nhu cầu của giáo viên về đổi mới các hình

thức đánh giá học sinh So sánh đánh giá học sinh theo hình thức truyền thống vàcác hình thức đánh giá của GV theo hướng đổi mới đối với HS lớp 10 TrườngTHPT Quỳnh Lưu 4

- Khảo sát điều tra thực trạng thực hiện hình thức đánh giá của đội ngũ giáo

viên môn Ngữ Văn tại trường THPT Quỳnh Lưu 4 hiện nay và hiệu quả sau khi đổimới hình thức đánh giá HS của GV

- Đề xuất với nhóm chuyên môn, tổ chuyên môn và Ban Giám hiệu tổ chứccác giờ dạy sáng tạo, hội thảo chuyên đề về đổi mới giờ dạy từ đó nhằm đổi mớihình thức đánh giá nâng cao chất lượng học tập cho HS và phương pháp, hình thứcdạy học của đội ngũ GV.

1.5 Đối tượng nghiên cứu

Đổi mới các hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho HS lớp 10 trường THPTQuỳnh Lưu 4 gắn với các tiêu chí đổi mới

1.6 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến phương pháp, hình thức tổ chứccác môn môn học nói chung và môn Ngữ Văn nói riêng

- Phương pháp điều tra, khảo sát lấy ý kiến của học sinh về việc đổi mớihình thức đáng giá HS thông qua thông qua giờ học

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành tổ chức thực hiện các hoạtđộng đổi mới các hình thức đánh giá HS qua các giờ dạy và rút ra kết luận, kiểmnghiệm tính khả thi của đề tài

PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI

2.1 Cơ sở lí luận

- Chương trình GDPT cấp THPT năm 2006 và Chương trình GDPT mới

2018 bao gồm hệ thống chương trình các môn học và các hoạt động giáo dục bắtbuộc Trong đó đề cao đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và đa dạng cáchình thức kiểm tra đánh giá HS Các hình thức đáng giá bao gồm: Đánh giá ở lớp,đánh giá ở nhà, đánh giá thông qua các hoạt động giáo dục, trải nghiệm, sáng tạo

dự án học tập, sản phẩm, mô hình học tập Bên cạnh những giờ học đã quy địnhcòn có thêm các giờ học tự chọn, giờ hoạt động trải nghiệm…

- Mục tiêu thông qua các hình thức đánh giá kết quả của HS là cơ sở để đánhgiá sự hình thành và phát triển nhân cách con người, giúp HS tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0

- Đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn đối với HS là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng trong đổi mới dạy và học của các nhà trường hiện nay, nhất làkhi toàn ngành giáo dục đang tích cực triển khai Chương trình GDPT mới 2018

- Đổi mới các hình thức đánh giá HS là hình thức đánh giá khả năng tiếpnhận kiến thức, phát triển phẩm chất năng lực học tập của người học và các nănglực hoạt động giáo dục trong đó giáo viên chủ động đổi mới phương pháp, hìnhthức tổ chức các hoạt động giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất, năng

lực HS để từ đó làm cơ sở cho việc đổi mới hình thức đánh giá HS Dưới sự hướngdẫn, tổ chức dạy học của giáo viên, từng cá nhân học sinh (HS) được tham gia trựctiếp vào các hoạt động đổi mới với tư cách là chủ thể hoạt động

2.2 Cơ sở thực tiễn

Dạy học môn Ngữ Văn hiện nay GV cần chủ động, tích cực đổi mới cácphương pháp, hình thức dạy học để đáp ứng nhu cầu của xã hội và tạo nguồn cảmhứng đối với người học Học sinh được giao nhiệm vụ, chủ động thực hiện dướinhiều hình thức khác nhau, tự nghiên cứu, trải nghiệm và thực hành, xây dựng kếhoạch, mục tiêu học tập, mô hình, dự án Qua đó hình thành, rèn luyện các kĩ năng

và thể hiện được phẩm chất, năng lực; bổ trợ và cùng với các hoạt động giáo dụckhác trong chương trình thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục

- Những khó khăn khi thực hiện các hoạt động giáo dục thông qua đổi mớihình thức đánh giá môn Ngữ Văn 10 ở Trường THPT Quỳnh Lưu 4

+ Những tồn tại, khó khăn: Năm học 2021 - 2022 tình hình dịch Covid 19đang diễn biến phức tạp, việc đến trường học trực tiếp của HS còn phụ thuộc vào

kế hoạch của từng địa phương, trường học GV đang thực hiện nhiệm vụ giảng dạytrực tuyến, trực tiếp và kết hợp cả 2 hình thức Do đó việc đổi mới kiểm tra đánhgiá học sinh phải được tiến hành linh hoạt, chủ động Bên cạnh đó đa số giáo viênđang sử dụng hình thức kiểm tra đánh giá ở lớp thông qua các bài kiểm tra viết, cónghĩa mới chỉ phát huy kĩ năng đọc hiểu và tạo lập văn bản Trong khi đó mục tiêugiáo dục hướng đến phát triển phẩm chất năng lực cho HS Đặc biệt đặc trưng của

bộ môn Ngữ văn hướng học sinh ngoài kĩ năng tạo lập văn bản còn phát huy kĩnăng nghe, nói, đọc, viết Các năng lực tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề, năng sửdụng công nghệ thông tin…

+ Khảo sát và so sánh mức độ hài lòng của GV đối với đánh giá HS qua cácbài kiểm tra truyền thống và các hình thức đánh giá mới

TT Kiểm tra hình thức

truyền thống

Hài lòng

Chưa hài lòng

Kiểm tra hình thức đánh giá mới Hài

lòng

Chưa hài lòng

video, xây dựng môhình học tập, viết bàiluyện tập (ở lớp, ở nhà,

viết

XD bài

Làm video Mô hình

Báo cáo sản phẩm

Hồ sơ học tập

Lớp

10A2

SL44

-GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (M) dưới hình thức nào? 60% 20% 10% 10% 0%-GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (15 phút) dưới hình thức

nào?

Viếtbài100%

Lớp

10 A4

SL43

-GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (M) dưới hình thức nào? 32% 20% 10% 10% 28%-GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (15 phút) dưới hình thức

nào?

Viếtbài

Lớp

10A6

SL43

- GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (M) dưới hình thức nào? 60% 20% 10% 10% 0%

- GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (15 phút) dưới hình thức

nào?

Viếtbài

Lớp 10 - GV tổ chức kiểm tra thường 30% 20% 10% 10% 30%

SL 43

xuyên (M) dưới hình thức nào?

- GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (15 phút) dưới hình thức

nào?

Viếtbài

Lớp

10A9

SL42

- GV tổ chức kiểm tra thường

xuyên (M) dưới hình thức nào?

+ Đánh giá thực trạng thực hiện: Khi tiến hành đổi mới hình thức đánh giámôn Ngữ Văn cho HS lớp 10 tôi nhận thấy một số điểm nổi bật như sau: Với giáoviên chủ động xây dựng kế hoạch giảng dạy, nội dung kiến thức và có nhiều đổimới các hình thức đánh giá HS Thông qua các hình thức đánh giá đa dạng nhưthuyết trình, hùng biện, sổ tay văn học, nhật kí học tập, video, báo cáo cá nhân…học sinh được phát huy nhiều kĩ năng và phẩm chất năng lực, hạn chế gây áp lựchọc tập cho học sinh Về phía HS có sự chuẩn bị, hợp tác, tích cực, chủ động vàrất sáng tạo, ý thức tự giác cao và có trách nhiệm hơn với việc học tập của bảnthân

- Đánh giá hiệu quả đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn theo địnhhướng phát triển phẩm chất năng lực, GV đã tổ chức thực hiện trong quá trìnhgiảng dạy HS khối 10 ở trường THPT Quỳnh Lưu 4

+ Đa dạng các hình thức đánh giá môn Ngữ Văn đối với HS

+ Xây dựng các tiêu chí đánh giá môn Ngữ Văn đối với HS;

+ Sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo của GV trong việc lựa chọn các giờ dạy + Hiệu quả của đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho HS trong vàsau khi GV tiến hành thực hiện

2.3 Các giải pháp nâng cao đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho học sinh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực ở lớp 10, Trường THPT Quỳnh Lưu 4

2.3.1 Thực hiện nhiệm vụ đổi mới dạy học môn Ngữ Văn theo hướng toàndiện: từ đổi mới phương pháp, hình thức, kỹ thuật dạy học đến đổi mới hình thứcđánh giá môn Ngữ Văn cho HS theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lựcphù hợp yêu cầu của chương trình đổi mới 2018

- Mục đích: Thống nhất quan điểm đổi mới của xã hội, ngành giáo dục và

chỉ đạo, lãnh đạo chuyên môn, tổ nhóm chuyên môn nhà trường

- Yêu cầu: GV kết hợp đổi mới phương pháp, hình thức, kĩ thuật, lựa chọn

nội dung dạy học phù hợp với thực tiễn

- Thời gian: Tiến hành trong quá trình giảng dạy

- Cách thức thực hiện: Xây dựng các kế hoạch, các hình thức đánh giá, tiêu

chí đánh giá HS theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS

+ Xây dựng kế hoạch dạy học gắn với đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá:

Kế hoạch đổi mới trong kiểm tra đánh giá gắn với bài dạy

hoạch dạy học gắn với

đổi mới kiểm tra, đánh

giá học sinh

- GV lập kế hoạch dựđịnh các nội dung, hìnhthức đổi mới trong kiểmtra đánh giá HS (báo cáo,

mô hình, dự án, hồ sơ)học tập

HS tiến hành nhiệm vụhọc tập theo kế hoạch

Bước 3: GV tiến hành

kiểm tra, đánh giá việc

thực hiện nhiệm vụ của

HS

- HS báo cáo sản phẩm,kết quả học tập

- HS rút kinh nghiệm,hoàn thành sản phẩmtheo yêu cầu của GV saukhi được nhận xét

Bước 4: GV chấm điểm,

nhận xét thực hiện nhiệm

vụ của HS

GV thực hiện ghi chép ýthức học tập, tinh thần,thái độ và sự tiến bộ của

HS trong học tập

- HS tiếp tục luyện tập,củng cố và tìm tòi mởrộng kiến thức

động đổi mới cách ra đề theo hướng mở để hạn chế tối đa việc HS viết bài theo vănmẫu, thiếu tính sáng tạo, sử dụng tài liệu GV giảng dạy chủ động xây dựng kếhoạch nội dung và hình thức trong đổi mới kiểm tra đánh giá để từ đó giúp họcsinh chủ động trong học tập, giáo viên linh hoạt trong các hình thức đánh giá sau:

Hình thức đánh giá

- Chủ đề văn thuyết minh:

làm video,thuyết trình, báocáo sản phẩm

- Làm video

- Thuyết trình

- Báo sáo sản phẩm học tập

- Hùng biện

- Chủ đề: Trình

bày một vấn đề

- Làm video, thuyết trình,

- Báo cáo sản phẩm

- Thuyết trình,hùng biện

- Tổ chức cuộc thi

- Chủ đề:

Những yêu cầu của việc sử dụng Tiếng Việt Báo cáo

sản phẩm cánhân với các chủđề:

+ Tiếng Việt trong tôi!

Khoảnh khắc tháng 3! Cảm

ơm mẹ!

- Báo cáo sản phẩm

- Thuyết trình, hùng biện

- Tổ chức cuộc thi

đề bài theo hướng

Thực hiện theođịnh hướng củatổ/ nhóm chuyên

Đổi mớicách thứcđặt vấn

+ Làm văn:

Nghị luận tự sựtrung đại

đề, cách

ra đề bàitheo

đề bài theo hướngmở

Thực hiện theođịnh hướng củatổ/ nhóm chuyênmôn

+ Đọc hiểu:

Nghị luận trungđại

+ Làm văn:

Nghị luận thơtrung đại

Đổi mớicách thứcđặt vấn

đề, cách

ra đề bàitheo

hướng mở

2.3.2 Giáo viên tiến hành tổ chức “Giờ dạy giáo viên sáng tạo”

- Mục đích: Trước hết muốn đổi mới hình thức đánh môn ngữ Văn cho học

sinh thì giáo viên phải chủ động đổi mới cách thức tổ chức giờ dạy giáo viên sángtạo theo chuyên đề, chủ đề để phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS, nâng caonăng lực, phẩm chất cho HS làm cơ sở cho HS hoạt động để từ đó đổi mới hìnhthức đánh giá HS Hiện nay nhiều giờ học Văn vẫn nặng lí thuyết, kiến thức trongkhi thực tế với sự phát triển của công nghệ thông tin nội dung kiến thức HS có thểtiếp cận từ nhiều kênh, nguồn khác nhau Do đó giáo viên nên chủ động xây dựngcác hoạt động học tập phù hợp, lôi cuốn, hấp dẫn để HS chủ động tham gia HSđược nói, được diễn, được đặt câu hỏi, được tranh luận, được phản biện Thôngqua những giờ dạy sáng tạo giáo viên có thể phát hiện những năng lực của HS,những điểm còn hạn chế và quá trình tiến bộ trong ý thức học tập làm cơ sở choviệc đánh giá lấy điểm hoặc cộng điểm khuyến khích để động viên, ghi nhận cácem

- Yêu cầu: GV thiết kế giáo án theo phương pháp đổi mới, HS thực hiện tốt

nhiệm vụ học tập được giao

- Cách thức thực hiện: Giờ dạy giáo viên sáng tạo

+ Giáo viên xây dựng KH dạy học; các tiêu chí của bài dạy và đánh giá HSnhư sau:

Bài dạy Hình thức đổi Tiêu chí đánh giá Đánh giá kết

quả học tập,

mới xây dựng bài,

Tập trung thi hát dân ca ba miền

- Sự chuẩn bị (kịch bản, phục trang, đạo cụ…)

- Kịch bản, diễn xuất-Tinh thần hợp tác, sự chủ động sáng tạo,

- Đánh giá công bằng, ghi nhận, khuyến khích HS bằng lời khen, điểm số

-Chia 3 nhóm:+ Nhóm 1: Dân

ca Bắc bộ+ Nhóm 2: Dân

ca Trung bộ+ Nhóm 3: Dân

- Sự chuẩn bị (kịch bản, phục trang…)

- Kịch bản, diễn xuất-Tinh thần hợp tác, sự chủ động sáng tạo,

- Đánh giá công bằng, ghi nhận, khuyến khích HS

- Hiểu được mâu thuẫn, xung đột và ý nghĩa của truyện cười

- GV cho nhóm,

tổ chấm điểm các thành viên trong tổ

- GV kiểm tra, nhận xét, đánh giá và lấy điểm miệng, 15 phút các HS tham gia vào các hoạtđộng học tập

- - Sự chuẩn bị (kịch bản, phục trang, đạo cụ, dẫn chương trình MC …)

- - Kịch bản, diễn xuất

- - Tinh thần hợp tác, sự chủ động sáng tạo

- Đánh giá công bằng, ghi nhận, khuyến khích HS

- Hiểu được lời dẫn cưới dídỏm thông minh của chàngtrai và lời thách cưới khéo léo của cô gái

- Ý nghĩa nhân văn đằng sau bài ca dao hài hước

- GV cho nhóm,

tổ chấm điểm các thành viên trong tổ

- GV kiểm tra, nhận xét, đánh giá ý thức, thái

độ học tập của

HS và lấy điểm miệng, 15 phút cho các HS tham gia vào các hoạt động học tập

a Tổ chức thi hát dân ca ba miền

Để chuẩn bị bài học Khái quát văn học dân gian Việt Nam GV chủ động

và hướng dẫn HS tiếp nhận kiến thức văn học dân gian với những đặc trưng, thểloại giá trị đồng thời có thể chọn nội dung để dạy phù hợp với tinh thần đổi mới.Muốn đạt hiệu quả với hình thức dạy học dưới hình thức sân khấu hóa thì GV cần

có kế hoạch giao nhiệm vụ học tập cho HS sưu tầm những câu ca dao dân ca, bài hát ru, dân ca 3 miền

- Mục đích:

+ Hướng HS vào hình thức học tập sáng tạo

+ Phát huy khả năng diễn xuất, sáng tạo, làm việc nhóm

+ GV đổi mới hình thức đánh giá điểm số cho HS thông qua ý thức, thái độ,năng lực

- Yêu cầu: Hát đơn ca, song ca, tốp ca có phụ họa, đóng vai

- Thời gian: Lồng vào trong Bài dạy Khái quát VHDG theo PPCT

- Hình thức: Chia 3 nhóm tổ chức cuộc thi: Hát dân ca ba miền có phụ họa

(Nhóm 1: Dân ca miền Bắc, Nhóm 2: Dân ca Miền Trung, Nhóm 3: Dân ca MiềnNam)

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS, tiến hành kiểm tra quá trình thực hiện

(trước 1 tuần)

Bước 2: HS chịu trách nhiệm phân công nhiệm vụ, hình thức, kịch bản, diễn

viên, dụng cụ phương tiện hỗ trợ học tập Đăng kí tiết mục biểu diễn

Bước 3: Tổ chức thực hiện tại lớp

- Hoạt động 1:

+ MC Dẫn chương trình giới thiệu về dân ca 3 miền (văn hóa, đời sống, lao

động, mơ ước…) từ đó mang đến những lời ca tiếng hát Ý nghĩa lời ca tiếng hát

để xua tan nỗi vất vả trong lao động sản xuất, gửi gắm những ước mơ, khát vọng,quan niệm về cuộc sống, bồi đắp đời sống tâm hồn cho người dân Thể hiện đặctrưng văn hóa mỗi vùng miền

+ GV dẫn dắt, giới thiệu về bài dạy

- Hoạt động 2: Tiến trình dạy học Các nhóm trình bày tiết mục đã đăng kí

+ Nhóm 1: Tiết mục Bèo dạt mây trôi

+ Nhóm 2: Tiết mục Anh yêu em như câu hò ví dặm (Âm hướng dân ca) + Nhóm 3: Tiết mục Áo mới Cà Mau

- Hoạt động 3: Luyện tập

+ Viết cảm nhận chung của em về giai điệu, âm hưởng của dân ca?

- Hoạt động 4: Mở rộng, tìm tòi: Thử sức với lời mới cho bài dân ca: Giận

thương (Dân ca xứ Nghệ)

- Đánh giá kết quả thực hiện:

+ Các tổ nhóm thể hiện rõ tình thần hợp tác từ khâu chuẩn bị chọn bài đến

xây dựng tiết mục, tập luyện, tìm những phương tiện hỗ trợ cho tiết mục của nhómmình Nhiều em thể hiện năng khiếu của bản thân, được tham gia hỗ trợ bè, phụhọa…

(Hình ảnh tại tiết học VHDG của lớp 10 A4 năm học 2021-2022)

+ Định hướng cho HS thưởng thức âm nhạc, dàn dựng tiết mục phát huynăng lực thẩm mĩ, sáng tạo Kết nối văn học và âm nhạc

+ HS cảm nhận được sức hấp dẫn, sắc thái riêng của văn học dân gian, đặcbiệt dân ca ba miền thông qua hình tượng, ca từ, giai điệu

b.Tổ chức sân khấu hóa

VD: Khi dạy bài Ca dao hài hước (số 1- SGK Ngữ văn 10 tập 1), GV chọn

hình thức sân khấu hóa hoạt động giáo dục

- Mục đích:

+ Hướng HS vào hình thức trải nghiệm diễn xướng VHDG

+ Phát huy khả năng diễn xuất, sáng tạo, thẩm mĩ

+ GV đổi mới hình thức đánh giá điểm số cho HS thông qua ý thức, thái độ,năng lực

- Yêu cầu: Các nhóm nắm vững công việc của nhóm mình dựa trên việc tìm

hiểu văn bản ca dao hài hước số 1

- Thời gian: Tổ chức dạy học tại lớp theo PPCT

- Hình thức: Phân công 2 nhóm (Nhóm 1 gia đình nhà trai và nhóm 2 gia

đình nhà gái)

Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS, tiến hành kiểm tra quá trình thực hiện

(trước 1 tuần)

Bước 2: HS chịu trách nhiệm phân công nhiệm vụ, hình thức, kịch bản, diễn

viên, dụng cụ phương tiện hỗ trợ học tập

Bước 3: Tổ chức thực hiện tại lớp

Hoạt động 2: Tiến trình dạy học

+ MC: Dẫn chương trình xuất hiện và giới thiệu về tình yêu của chàng trai

cô gái trong bài ca dao Từ tình yêu đến hôn nhân phù hợp với truyền thống vănhóa và khát vọng của đôi lứa, hai bên gia đình Truyền thống của người Việt lễcưới hỏi phải được tổ chức theo nghi lễ truyền thống với các thủ tục: chơi nhà, dạmngõ, ăn hỏi, nạp tài, xin dâu… Sau quá trình tìm hiểu gia đình chàng trai sang nhàgái ăn hỏi tổ chức nghi lễ dẫn cưới

+ MC: Giới thiệu gia đình nhà trai với gia đình nhà gái cùng nghi lễ dẫncưới gồm: (Tượng trưng) Mời đại diện gia đình nhà trai phát biểu Mời cô dâu đáplời (thách cưới) và đại diện nhà gái đáp lễ Hai gia đình trên tinh thần thấu hiểu,chia sẻ, tôn trọng

+ MC: Đan xen chương trình các nhóm, cá nhân: Văn nghệ, lời chúcphúc…

+ GV: Cho HS thảo luận, tranh luận, nhận xét lời dẫn cưới của chàng trai lễ

vật mà chàng dự định sẽ dẫn sang để cưới nàng gồm (Voi, trâu, bò) và sau đó chàng dần “con chuột béo” Nhưng rõ ràng chẳng ai dẫn cưới lại dẫn “chuột” vì

vậy đây chỉ là cách nói khéo léo của chàng trai và niềm tin người nông dân về hạnhphúc Bởi điều quan trọng là tình cảm chàng giành cho nàng Lời thách cưới của

cô gái “Nhà em thách cưới một nhà khoai lang” HS dựa vào hình ảnh, lời dẫn,

cảm xúc và nghệ thuật diễn xuất của các diễn viên để tìm hiểu nội dung ý nghĩa bài

ca dao hài hước

+ GV khen ngợi tinh thần chuẩn bị, biểu diễn của các em

+ GV: Dẫn dắt để HS bày tỏ cảm xúc, cách đánh giá về hình tượng chàngtrai và cô gái Rút ra vẻ đẹp nghĩa tình của người lao động và ý nghĩa nhân văntrọng nghĩa tình hơn vật chất của người Việt Tinh thần lạc quan của người laođộng trong mọi hoàn cảnh

- Hoạt động 3: Luyện tập

+ Hình dung của em về chàng trai và cô gái trong bài ca dao hài hước + Hình thức: Ghi nhanh lên bảng những ấn tượng về chàng trai và cô gái.(Chàng trai: Thông minh, hóm hỉnh, dí dỏm, hài hước, khoác lác, khéo mồm

Cô gái: duyên dáng, tinh tế, tâm lí, hiểu chuyện, biết điều)

- Hoạt động 4: Mở rộng, tìm tòi: Sưu tầm bài ca dao hài hước

- Đánh giá kết quả thực hiện:

Với hình thức sân khấu hóa, diễn xướng VHDG cá nhân tôi nhận thấy:

+Về kiến thức: HS có nhiều góc nhìn để tiếp nhận văn bản VHDG theo đúngđặc trưng thể loại

+Về năng lực: HS được tham gia vào quá trình tiếp nhận văn bản qua hìnhthức diễn xướng, nhiều em được phát huy khả năng diễn xuất, thể hiện tư duy sángtạo, tính thẩm mĩ

+ Không khí lớp học vui vẻ, HS hào hứng đúng màu sắc của ca dao hàihước

+ Ý nghĩa: lan tỏa tinh thần lạc quan, yêu cuộc sống

+ GV dựa vào ý thức học tập, tình thần tự giác, sáng tạo của HS để đổi mớihình thức đánh giá HS về ý thức, thái độ học tập, sự hợp tác, sáng tạo, kết nối, kiếnthức, kĩ năng… Với hình thức đánh giá này sẽ khuyến khích tinh thần tự học, sángtạo của các em

+ GV chấm điểm cho những HS tham gia vào các hoạt động học tập

2.3.3 Tiến hành đổi mới hình thức đánh giá môn Ngữ văn cho HS lớp 10dưới các hình thức khác nhau

- Mục đích:

Trước hết muốn đổi mới các hình thức đánh giá môn Ngữ Văn 10 theohướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS thì giáo viên phải chủ động GV giaonhiệm vụ học tập cho HS cụ thể, tạo điều kiện cho HS được thể hiện năng lực củabản thân như: thuyết trình hùng biện, mô hình sáng tạo, dự án học tập, làm các sảnphẩm học tập… Qua các hình thức đánh giá, GV chủ động hơn trong giảng dạy và

HS tích cực, sáng tạo trong học tập

Trên cơ sở đổi mới các hình thức đánh giá môn Ngữ Văn cho HS lớp 10, GVxác định năm học 2021 - 2022 diễn biến dịch Covid 19 đang phức tạp, các trườngchủ yếu tiến hành hình thức dạy học trực tuyến và kết hợp trực tiếp và trực tuyến

Vì vậy giáo viên cần chủ động xây dựng kế hoạch dạy học, nội dung và tiêu chígắn với đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá để theo dõi chất lượng học tập, sự chủđộng tự học, ý thức tự giác học tập của học sinh làm cơ sở đánh giá việc tiếp nhậnkiến thức của học sinh kịp thời, phát triển các kĩ năng, năng lực và phẩm chất chocác em Qua đó khuyến khích tinh thần tự học, sáng tạo, ý thức tự giác, tráchnhiệm đối với việc học tập của bản thân

Kiểm

tra TX (4)

- Kiến thức văn học dân gian:

+ Sử thi Đăm Săn- đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây”: Bình luận về hành

động giết Mtao Mxây của Đăm Săn?

+ Truyện cổ tích Tấm Cám: Viết tin nhắn,

thư, thông điệp

+ Truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy: Thực hành rèn luyện

tu đức+ Ca dao hài hước+ Sưu tầm dân ca ví dặm

- Nội dung kiến thức

- Hình thức, tính thẩmmĩ

- Tư duy logic

- Tính sáng tạo

- Kiến thức trình bày một vấn đề: Chia 4nhóm Thực hiện sản phẩm báo cáo dướihình thức video và thuyết trình có hìnhảnh

+ Nhóm 1: Bạo lực học đường+ Nhóm 2: Thực trạng tham gia giaothông của HS trường THPT Quỳnh Lưu 4+ Nhóm 3: Bảo vệ môi trường ở địaphương em

+ Nhóm 4: Sống lành mạnh

- Thời gian hoàn thành

- Nội dung, thông tinkiến thức

- Tinh thần hợp tác, tựgiác, hoạt động nhóm

- Tính thẩm mĩ

- Khả năng tư duy,sáng tạo

- Tập trung vào mảng VHDG thể loại tự

sự (Văn tưởng tượng, nghị luận)+ VHGD:

Đề 1: Em hãy tưởng tượng mình là chiếc

nỏ thần để kể lại câu chuyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy?

Để 2: Em hãy hóa thân vào quả thị để kểlại câu chuyện của cuộc đời Tấm?

- Khả năng cảm thụvăn học đến kĩ năngviết bài

- Tư duy logic, sángtạo

- Tư duy lập luận, phảnbiện

- Hạn chế tình trạng

HS sử dụng tài liệu,sao chép máy móc

lòng-+ Lời bày tỏ của Phạm Ngũ Lão qua bài

thơ Tỏ lòng?

+ Phía sau bức tranh Cảnh ngày hè của

Nguyễn Trãi?

+ Triết lí sống Nhàn của Nguyễn Bỉnh

Khiêm qua bài thơ Nhàn?

+ Em hãy lắng nghe lời tâm sự của

Nguyễn Du gửi gắm qua bài thơ Đọc Tiểu Thanh kí?

- Khả năng cảm thụvăn học đến kĩ năngviết bài

- Tư duy logic, sángtạo

-Tư duy lập luận, phảnbiện

- Hạn chế tình trạng

HS sử dụng tài liệu,sao chép máy móc

a Hình thức viết bài báo cáo luyện tập

- Mục đích: Phần luyện tập, tìm tòi, mở rộng nằm trong các bước của tiến

trình dạy học Hiện nay việc HS soạn bài thường theo câu hỏi ở phần hướng dẫnhọc bài của SGK do đó các em dựa vào tài liệu, chủ yếu ghi chép đối phó, thậm chí

có em không đọc văn bản Do đó sau khi đã tiếp nhận nội dung kiến thức trên lớp,

GV cần chủ động giao bài tập luyện tập về nhà để các em củng cố thêm kiến thức

và tìm tòi mở rộng vấn đề được học sâu sắc hơn

- Yêu cầu: 100% HS tham gia viết bài luyện tập và nạp bài đầy đủ để GV

đánh giá lấy điểm cho HS

VD1: Bài tập báo cáo sản phẩm sau khi học xong truyện cổ tích Tấm Cám:

+ Em hãy viết tin nhắn, lời cảnh báo gửi đến mẹ con Cám?

+ Chia sẻ hành trình gieo hạt thiện lành của em?

+ Thư gửi Tấm

- Hình thức: Tin nhắn, thông điệp, thư, lời cảnh báo, video, nhật kí học tập,

thuyết trình

- Các bước tiến hành:

+ Bước 1: GV chủ động chọn vấn đề có sức gợi mở và kết nối giữa kiến

thức và thực tiễn cho HS GV giao nhiệm vụ thực hành luyện viết ở nhà Thời gian(1 tuần nạp bài)

+ Bước 2: HS nạp bài theo kế hoạch

+ Bước 3: GV chấm và nhận xét đánh giá kết quả của HS

+ Bước 4: Lấy điểm HS1 cho các em.

- Nguyên tắc đối với các câu hỏi luyện tập GV giao cho HS phải mới, cósức gợi mở, kích thích sự sáng tạo Hạn chế tối đa câu hỏi tái hiện thông thường

HS dễ sao chép và dựa dẫm tài liệu

- Kết quả

+ Các sản phẩm HS báo cáo rất sáng tạo, có em làm video bày tỏ quan điểm

về thiện- ác, giá trị của truyện cổ tích mang lại Có em tập trung vào lời nhắn gửiđến mẹ con Cám về tội lỗi đã gây nên cho cô Tấm Ngoài ra còn là những bài họcnhắc nhở mỗi người bài học về sống nhân ái, bao dung Biết lên án, đấu tranh vớicái ác, cái xấu Ý thức gieo hạt thiện lành trong cuộc sống của mỗi người

+ Đi từ bài học mà truyện cổ tích mang lại HS vận dụng vào thực tiễn cuộcsống trong ứng xử, hành động làm những việc tốt Hiểu được mong muốn của nhândân ở mọi thời đại về cuộc sống công bằng, thiện thắng ác Nuôi dưỡng đời sốngtâm hồn của các em

+ HS xây dựng ý thức “gieo hạt thiện lành” bằng những việc làm nhỏ bé

hàng ngày như: chăm chỉ phụ giúp cha mẹ công việc, tham gia tích cực vệ sinh lớphọc, bảo vệ môi trường, hỗ trợ bạn nghèo trong trường, lớp

+ GV đã dựa trên những bài tập giao cho HS làm ở nhà để đánh giá lấy điểmthường xuyên, đồng thời phát triển phẩm chất năng lực như năng lực quan sát,năng lực tư duy và phẩm chất nhân ái, trách nhiệm cho các em

VD2: Sau khi học xong truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy em hãy viết bản kế hoạch thực hành việc “tu đức” của bản thân?

Bài thu hoạch lớp 10 A7

Trong truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy sau

khi giúp nhà vua xây thành xong Rùa Vàng ở lại ba năm rồi từ biệt ra về

Vua cảm tạ nói: “Nhờ ơn của thần, thành đã xây được Nay nếu có giặc ngoài thì lấy gì mà chống?” Rùa Vàng đáp: “Vận nước suy thịnh, xã tắc an nguy đều do mệnh trời, con người có thể tu đức mà kéo dài thời vận” Em hãy lập kế hoạch “tu đức” của bản thân và ghi lại vào sổ tay văn học, hồ sơ, nhật kí học tập.

- Mục đích: Khắc sâu kiến thức từ văn bản văn học đến kiến thức đời sống

thực tiễn cho HS Giáo dục đạo đức nhân cách cho các em

- Yêu cầu: Học sinh xây dựng được kế hoạch, viết vào sổ ghi chép, sổ tay văn

học, nhật kí học tập

- Hình thức: Lập kế hoạch cá nhân thực hành việc “tu đức” của bản thân

- Nguyên tắc: HS đi từ quan sát, lắng nghe, đặt câu hỏi, phản biện, đánh giá

Suy ngẫm, trải nghiệm, liên tưởng của bản thân

+ Về phẩm chất: Các em được rèn luyện phẩn chất yêu nước, nhân ái, tráchnhiệm thông qua lắng nghe, quan sát, chứng kiến những vấn đề trong thực tiễn đờisống để từ đó có ý thức rèn luyện bản thân, tu dưỡng hàng ngày từ những điều nhỏnhất.

+ Về kiến thức: Kiến thức về truyền thuyết Truyện An Dương Vương và MịChâu- Trọng Thủy đã giúp học sinh hiểu ra nhiều vấn đề: Đó là sự chủ quan, mấtcảnh giác, đó là bài học giải quyết mối quan hệ chung - riêng Bài học về dựngnước và giữ nước Bên cạnh đó là bài học xương máu về việc thực hành tu đức từnhững việc làm nhỏ nhất Việc tu đức diễn ra từng ngày làm nên một quá trình dài,suốt cuộc đời để con người sống có ý nghĩa, cống hiến cho xã hội những giá trị tốtđẹp

+ Về kĩ năng sống: Giúp HS hiểu vấn đề sâu sắc nhất chính là đạo đức Khicon người có đạo đức thì sẽ làm nên được nhiều điều tốt đẹp từ đó làm biết ứng

xử, hành động dựa trên đạo đức Định hướng nghề nghiệp cho tương lai sở thích,năng lực cũng phải lấy đạo đức làm nền tảng