THỊ HIẾU ÂM NHẠC CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY VÀ VẤN ĐỀGIÁO DỤC THẨM MỸ QUA ÂM NHẠC.. Từ định nghĩa này suy ra, có thể coi thị hiếu âm nhạc là khả năng của mỗi cá nhân trong khi đánh giá sản ph
Trang 1THỊ HIẾU ÂM NHẠC CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY VÀ VẤN ĐỀ
GIÁO DỤC THẨM MỸ QUA ÂM NHẠC.
1. Các khái niệm liên quan
- Thị hiếu thẩm mỹ là sở thích của con người về phương diện thẩm
mỹ Đó là thái độ tình cảm của con người trước đối tượng thẩm mỹ trong cuộc sống và nghệ thuật Từ định nghĩa này suy ra, có thể coi thị hiếu âm nhạc là khả năng của mỗi cá nhân trong khi đánh giá sản phẩm âm nhạc, từ đó kết luận về sự hay - dở, xác định thái độ thích hay không thích đối với tác phẩm
- Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh để diễn đạt tình cảm, cảm xúc của con người Âm nhạc sử dụng cơ cấu giai điệu,
âm điệu, âm sắc, cường độ … được phát ra từ giọng nói con người hoặc phát ra từ những công cụ nhân tạo đặc thù ( gọi là nhạc cụ )
—> Vì thế nó được chia ra hai loại chính: thanh nhạc và khí nhạc Thanh nhạc là âm nhạc dựa trên lời hát thể hiện rõ ý tưởng và tình cảm Còn khí nhạc là âm nhạc dựa trên âm thanh thuần túy của các nhạc cụ nên trừu tượng, gây cảm giác và sự liên tưởng
2. Phân tích, đánh giá thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay
Phân tích thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay
- Xu hướng âm nhạc truyền cảm hứng: Đây là xu hướng âm nhạc không ồn
ào, màu mè nhưng lại giúp lan tỏa nhiều thông điệp tích cực Nó nói được một cách trúng và trực tiếp những tâm sự của thế hệ trẻ hiện nay Sở dĩ nó thu hút, trở thành xu hướng hấp dẫn như vậy là vì những bản nhạc đó mang ca từ giàu chất triết lý dựa trên trải nghiệm thật sự của người nghệ
sĩ với đời sống Đó là kiểu âm nhạc giàu hình ảnh, ví von nhưng không quá khó hiểu đi liền với giai điệu thời thượng, tiết tấu phù hợp với giới trẻ khiến nó dễ dàng đọng lại trong lòng công chúng trẻ Những cái tên nổi bật phải kể đến là Đen Vâu, Vũ hay những nhóm nhạc như Ngọt, Cá Hồi Hoang, Dalab, Chillies Âm nhạc của họ là hơi thở, là tâm sự, là tiếng lòng của giới trẻ sống ở đô thị
- Bên cạnh đó, giới trẻ cũng ngày càng ưa chuộng các dòng nhạc sâu lắng nhưng đầy sức hút Đó chính là Indie và Lofi
+ Indie: Indie đơn giản là những bản nhạc sinh ra từ chất liệu và góc nhìn riêng của người nghệ sĩ, luôn đi cùng với chữ “tự”: tự sáng
Trang 2tác, tự hát, tự thu và… tự tình Như cách người ta giãi bày vào nhật
ký, nhạc Indie là nơi người nghệ sĩ nói lên tâm tư thông qua ngôn
từ nhẹ nhàng và âm điệu đơn giản, không có quá nhiều tầng nhạc hay âm thanh điện tử xen vào Những bài nổi bật như: Lạ lùng- Vũ, Một đêm say- Thịnh Suy
+ Lofi: Khi dòng nhạc đại chúng đang dần tiến vào lãnh địa của âm thanh điện tử chất lượng cao, thì thể loại nhạc Lofi (viết tắt của Low-fidelity: chất lượng thấp) lại sử dụng những âm thanh chất lượng thấp với những lỗ hổng kỹ thuật chỉ gặp khi nghe băng đĩa
cũ, như rè, giựt,… Thông thường Lofi chỉ toàn nhạc không lời với
âm điệu chậm rãi, bay bổng của Soul, Jazz, hay sự phá cách của Hiphop Hiếm hoi lắm mới có thể bắt gặp tiếng người dưới dạng lời thoại ngắn về một câu chuyện nào đó Thể loại âm nhạc chậm chạp, lãng đãng, có chút trầm buồn như thế này, ngạc nhiên thay lại rất được lòng một cộng đồng trẻ trên khắp thế giới
- Nguyên nhân thu hút giới trẻ: Tất cả giai điệu, lời ca đều xuất phát từ tấm lòng thấu hiểu, đồng cảm chân thành của nghệ sĩ đối với khán giả, tạo nên sự kết nối trong tâm hồn
Thật ra, dưới lớp vỏ bọc vui vẻ, năng động, giới trẻ ngày nay còn là một
thế hệ khép kín, cô độc Họ luôn cần một nơi để giải tỏa những tâm tư khó nói, những cảm giác khó giải, hoặc tìm kiếm những liều thuốc tâm hồn giữa quá nhiều rối ren, áp lực Âm nhạc là một trong những liệu pháp đơn giản, nhanh chóng và hiệu quả nhất để giải tỏa căng thẳng Đồng thời, những bản nhạc có giai điệu nhẹ nhàng, gợi nhớ những kỷ niệm đẹp thường mang đến hiệu quả làm dịu thần kinh tốt Chính đặc điểm này đã khiến cộng đồng trẻ tìm đến, hoặc vô thức bật liên tục cả ngày những thể loại nhạc này
- Đặc biệt, có một xu hướng âm nhạc đang rầm rộ những năm gần đây đó
là remake lại những bản nhạc xưa Bằng cách phối lại, làm mới các giai điệu, tiết tấu những bài hát đã trở nên vô cùng bắt tai, phù hợp với thị hiếu của giới trẻ hiện nay Đơn cử như “Tâm tình”- Hương Mùa Hè remake từ các ca khúc tình yêu của nữ ca sĩ Mỹ Tâm đã được đón nhận rất nồng nhiệt
- Và cũng không có gì đáng nói nếu xu hướng âm nhạc này không đưa ra một số ca khúc kiểu "mì ăn liền" với ca từ nhảm nhí, dung tục với một số
ca sĩ chưa cho thấy tài năng mà chỉ cho thấy đủ loại scandal và các chiêu trò để tạo tên tuổi Một tác phẩm âm nhạc có giá trị tư tưởng - nghệ thuật, tác động tích cực tới tâm hồn của người xem - nghe bao giờ cũng bắt đầu
Trang 3từ cảm xúc trong sáng, là kết quả của quá trình lao động nghệ thuật
nghiêm túc, cùng với sự thăng hoa cảm xúc Thế nhưng, xem - nghe một
số sản phẩm của xu hướng âm nhạc thị trường lại dễ nhận ra tính "ăn xổi", dễ dãi từ lối ăn mặc của ca sĩ đến phối khí, múa minh họa, Loại sản phẩm đó được phát tán, lan truyền qua in-tơ-nét và đã tác động đến một bộ phận công chúng trẻ, làm hình thành trong bộ phận này kiểu thị hiếu âm nhạc không phù hợp với truyền thống văn hóa, không phù hợp với sự phát triển con người Có thể thấy, rất nhiều ca sĩ đang chạy theo hướng không mấy tích cực này Như Chi Pu với phát ngôn gây sốc: “Ở Việt Nam cầm mic lên đã là ca sĩ rồi.” và sau đó tung ra hàng loạt những bài hát mang ca từ nhảm nhí, thậm chí là dung tục, hình ảnh mv thì phản cảm Điển hình ca khúc “Sashimi” cũng đã bị VTV 24h lên án trong chuyên mục “Góc nhìn văn hóa” Hay khoảng thời gian gần đây, nhiều ca
sĩ cho ra mắt các ca khúc với ngôn từ nhảm nhí, nội dung thì sáo rỗng, không mang ý nghĩa nghệ thuật Họ cố gắng truyền thông cho ca khúc của mình bằng cách tạo trend chẳng mấy hay ho trên nền tảng Tiktok, như “Ừ! Em xin lỗi” của Hoàng Yến Chibi, “Tất cả đứng im” của Ngô Kiến Huy…
Đánh giá thị hiếu âm nhạc của giới trẻ: Có thể thấy, thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay đang thay đổi theo hướng tích cực khi họ ngày càng ưa chuộng những dòng nhạc mang ý nghĩa “chữa lành”, truyền cảm hứng nhưng vẫn không kém phần bắt tai và mới mẻ Tuy thị hiếu thẩm mỹ của một bộ phận công chúng vẫn còn thấp kém nhưng đa số những sản phẩm đó vẫn bị giới trẻ tẩy chay và lên án Điều đó cũng phần nào chứng tỏ thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay
đã dần dần cải thiện theo hướng tích cực hơn
3. Vấn đề giáo dục thẩm mỹ qua âm nhạc
Vai trò của âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ :
a. Âm nhạc góp phần hoàn thiện ý thức thẩm mỹ :
• Có th nói, âm nh c chính là khía c nh th m m trong s t ể ạ ạ ẩ ỹ ự ươ ng tác gi a ữ
i u ki n xã h i và i u ki n t nhiên Nó bao quát c toàn b i u
ki n s ng và ho t ệ ố ạ độ ng c a con ng ủ ườ i
• B i th , âm nh c tác ở ế ạ độ ng đế n toàn b th gi i tình c m, c m xúc, lý trí ộ ế ớ ả ả
và ý chí c a con ng ủ ườ i
• Do ó, giáo d c th m m thông qua âm nh c s giúp con ng đ ụ ẩ ỹ ạ ẽ ườ i hình thành nên nh ng ý th c th m m úng ữ ứ ẩ ỹ đ đắ n, kích thích các tình c m lành ả
m nh, góp ph n t ng c ạ ầ ă ườ ng ý chí, xóa b n i bu n, s u u t và t o m t ỏ ỗ ồ ự ấ ạ ộ
ngu n n ng l ồ ă ượ ng m i cho tình c m ớ ả
Trang 4b. Âm nhạc góp phần bồi dưỡng năng lực cảm xúc :
• s có m t c a ngh thu t âm nh c v i t cách là n i hàm ch a ự ặ ủ ệ ậ ạ ớ ư ơ ứ
cái đẹ đượ p, c con ng ườ ế i ti p nh n m t cách tích c c, s trau d i ậ ộ ự ẽ ồ
v n hóa c m quan, b i d ă ả ồ ưỡ ng và làm phong phú n ng l c c m ă ự ả
xúc c a con ng ủ ườ i.
• Thi u i s d n d t c a nó, con ng ế đ ự ẫ ắ ủ ườ ẽ i s không th th c hi n ể ự ệ
c s “nhào n n v t ch t theo quy lu t c a cái p” và c ng có
ngh a là thi u i m t ph ĩ ế đ ộ ươ ng th c c b n ứ ơ ả để con ng ườ ự i t hoàn thi n chính b n thân mình ệ ả
c. Âm nhạc góp phần định hướng thị hiếu lành mạnh :
• âm nh c, hay nói c th h n là nh ng tác ph m âm nh c chân chính s ạ ụ ể ơ ữ ẩ ạ ẽ
có tác độ ng tích c c trong vi c hình thành, c ng c và phát tri n sâu s c ự ệ ủ ố ể ắ
các tính cách để đả m b o cho m t th hi u tr thành m t th hi u th m m , ả ộ ị ế ở ộ ị ế ẩ ỹ
ngh thu t lành m nh ệ ậ ạ
• i u ó c ng có ngh a, âm nh c góp ph n quan tr ng Đ ề đ ũ ĩ ạ ầ ọ đố ớ i v i quá trình phát tri n các t duy hình t ể ư ượ ng c a con ng ủ ườ i B i, khi ti p thu ở ế đượ c các hình t ượ ng t t ố đẹ p trong cu c s ng và trong âm nh c, tâm h n con ộ ố ạ ồ
ng ườ ẽ ở i s tr nên phong phú, trong sáng h n, t ó, th hi u th m m ơ ừ đ ị ế ẩ ỹ
c ng s tr nên t t ũ ẽ ở ố đẹ p h n ơ
d. Âm nhạc góp phần giáo dục lý tưởng thẩm mỹ :
• âm nh c ã óng m t vai trò to l n trong ti n trình phát tri n c a xã h i, ạ đ đ ộ ớ ế ể ủ ộ
tr thành ph ở ươ ng ti n ph n ánh nh ng tâm t , tình c m c a con ng ệ ả ữ ư ả ủ ườ i trong m i quan h c ng ố ệ ộ đồ ng, thiên nhiên, lao độ ng, đấ u tranh c a t ng ủ ừ
dân t c, qu c gia ộ ố
• N i dung và hình th c trong âm nh c c ng góp ph n vào vi c phát tri n ộ ứ ạ ũ ầ ệ ể
trí tu , ý th c t p th và kh n ng nh n th c cho con ng ệ ứ ậ ể ả ă ậ ứ ườ i Suy cho cùng, giáo d c th m m thông qua âm nh c là giúp con ng ụ ẩ ỹ ạ ườ i nh n th c, ậ ứ
c m nh n ả ậ đượ c cái đẹ p, là ph ươ ng ti n ệ để ở ộ m r ng cái đẹ p.
• Âm nh c góp ph n quan tr ng ạ ầ ọ đố ớ i v i vi c hình thành và phát tri n các ệ ể
b ph n trong cái t ng th ý th c th m m c a ch th , giúp con ng ộ ậ ổ ể ứ ẩ ỹ ủ ủ ể ườ i phân bi t ệ đượ c các đố ượ i t ng đẹ p hay x u, t o cho con ng ấ ạ ườ i kh n ng ả ă
th ưở ng th c nh ng s c thái và s hòa h p c a chúng ứ ữ ắ ự ợ ủ
Vấn đề giáo dục thẩm mỹ qua âm nhạc
+ Giáo dục thẩm mỹ là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo nhằm hình thành, phát triển các năng lực nhận thức, cảm thụ và sáng tạo thẩm mỹ của con người Bằng những đặc thù riêng của mình, âm nhạc được coi là một trong những phương tiện hiệu quả nhất góp phần hình thành ở con người quan hệ thẩm mỹ đúng đắn với hiện thực và nghệ thuật.
+Vấn đề giáo dục thẩm mỹ qua âm nhạc vẫn chưa được chú trọng đúng mức Với lớp trẻ, do những yếu tố làm nên thị hiếu thẩm mỹ ( trình độ am hiểu nghệ thuật, lứa tuổi, nghề nghiệp, thế giới cảm xúc, tới sở thích của cá nhân, trình độ và sự tích lũy tri
Trang 5thức, sự trải nghiệm, đặc điểm văn hóa địa phương, nhất là truyền thống văn hóa của cộng đồng, trong đó mỗi người là thành viên, ) còn chưa sâu sắc, chưa cơ bản, cho nên khả năng đánh giá, sự lựa chọn thẩm mỹ chưa định hình rõ nét Vì thế, xã hội và thế hệ đi trước cần giúp họ từng bước hình thành thị hiếu thẩm mỹ, dẫn dắt bằng một
lý tưởng thẩm mỹ đúng đắn, lành mạnh.
+Cùng với đó, nền giáo dục nên đưa vào chương trình học các thể loại nhạc gắn liền với bản sắc dân tộc để giới trẻ tiếp cận dễ dàng Làm cho nền âm nhạc truyền thống vẫn cháy mãi trong tâm hồn mọi người.
Vậy làm thế nào để giáo dục thẩm mỹ, nâng cao thị hiếu âm nhạc của giới trẻ ?
+Trước hết, chúng ta phải định hướng đúng đắn thể loại nhạc cho từng thế hệ, xây dựng một môi trường lành mạnh Chúng ta phải khẳng định âm nhạc dù có hiện đại đến mấy vẫn phải mang bản sắc văn hóa Việt Nam.
+Bên cạnh đó, chúng ta phải hiểu sâu sắc tâm hồn, cốt cách thể loại nhạc mà mọi người có xu hướng nghe Điều đó thể hiện phổ biến rộng rãi thông qua các công tác tổ chức với những tác phẩm có chất lượng cao cùng sự biểu diễn tài năng của các ca sĩ tài năng hiện nay.
+Mặt khác, lớp trẻ phải được thường xuyên tiếp cận với âm nhạc dân tộc và âm nhạc thính phòng để các dòng âm nhạc không loại trừ nhau mà bổ sung hoàn thiện cho nhau, góp phần làm cho đời sống âm nhạc đa dạng, phong phú và lành mạnh.