BÀI 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428-1527)(TT) III. TÌNH HÌNH VĂN HÓA GIÁO DỤC

TÌNH HÌNH VĂN HÓA GIÁO DỤC A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1.Về kiến thức: giúp HS thấy được: - Những nét cơ bản về tình hình văn hóa giáo dục thời Lê sơ.. II/ Giới thiệu bài mới: Kế thừa nền vă

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

Ngày soạn : 19/02/2022

Tiết 42

BÀI 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428-1527)(TT)

III TÌNH HÌNH VĂN HÓA GIÁO DỤC A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1.Về kiến thức: giúp HS thấy được:

- Những nét cơ bản về tình hình văn hóa giáo dục thời Lê sơ

- Thời Lê sơ văn hóa, giáo dục bước phát triển mạnh, đạt được những thành tựu to lơn có giá trị Đây là thời kì cường thịnh của quốc gia Đại Việt

2.Về tư tưởng:

-Nâng cao lòng yêu đất nước, niềm tự hào dân tộc về một thời kì phát triển rực rỡ và hùng mạnh cho Hs

-Giáo dục ý thức trách nhiệm của HS trong học tập và tu dưỡng

3 Về kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử, biết rút ra những nhận xét

B/ ĐỒ DÙNG PHƯƠNG TIỆN:

1 Tranh ảnh về di tích lịch sử, văn hóa thời Lê

2 Tư liệu về Lê Văn Hưu và các công trình kiến trúc

C/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

I/ Kiểm tra bài cũ:

3 Biện pháp để phát triển nông nghiệp thời Lê?

4 Xã hội thời Lê được phân hóa như thế nào?

II/ Giới thiệu bài mới:

Kế thừa nền văn hóa giái dục của thời Lý – Trần, thời Lê là thời kì phát triển nhất, hoàn thiện nhất về văn hóa giáo dục trong năm thế kỉ độc lập(TK X- XV)

III/ Dạy và học bài mới:

1) Tình hình giáo dục thời Lê như thế

nào?

-Hs đọc Sgk và trả lời

2) Em hãy cho biết tình hình giáo dục

thời Lê sơ khác gì với thời Lý Trần?

3)Chế độ thi cử thời Lê sơ như thế

nào? Có đặc điểm gì nổi bật?

-Hs đọc Sgk đoạn chữ nhỏ

-Giới thiệu bia văn miếu Quốc Tử Giám

4) Nêu nhận xét riêng của mình về

tình hình giáo dục thi cử của nhà Lê

sơ

1.Tình hình giáo dục thi cử:

*Giáo dục:

- Dựng lại Quốc Tử Giám ở Thăng Long

- Mở trường ở các lộ, đa số dân đều được đi học

- Ở các đạo phủ đều có trường công

- Sách nho giáo làm tài liệu học và thi

cử

*Thi cử:

- Người nào có học đều được thi cử, trừ

ke phạm tội

- Tổ chức 26 khoa thi

- Tổ chức 3 kì thi: Hương – Hội – Đình (959 tiến sĩ, 20 trạng nguyên)

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật:

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

5)Văn học thời Lê sơ phát triển ra

sao? Nội dung của các tác phẩm văn

học thời Lê sơ phản ánh điều gì?

-Hs đọc Sgk và nêu các tác phẩm văn

học tiêu biểu chữ Nôm, chữ Hán

6) Em có nhận xét gì về văn học thời

Lê?

7) Nêu những thành tựu về sử, địa, y

học, hán học, nghệ thuật sân khấu,

kiến trúc….?

- Học sinh đọc sách và tóm tắt những

thành tựu chính trong các lĩnh vực

8)Thảo luận: Vì sao quốc gia Đại Việt

đạt được những thành tựu trên?

*Văn hóa:

- Văn học chữ Hán tiếp tục phát triển

- Văn học chữ Nôm giữ 1 vị trí quan trọng Nội dung yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần bất khuất của dân tộc

*Sử học :

- Bộ Đại Việt sử kí(10 quyển), Đại Việt

Sử Kí Toàn Thư (15 Quyển), Lam Sơn Thực Lục, Hoàng Triều Quan Chế

*Địa lý :Hồng Đức Bản Đồ, Dư Địa Chí

An Nam Hình Thăng Đồ

*Y học : bản thảo thực vật toát yếu

*Toán học: Toán pháp đại thành, lập

pháp đại thành

* Nghệ thuật sân khấu : chèo, tuồng,

ca múa được phục hồi và phát triển nhanh

*Kiến trúc điêu khắc : Đặc sắc thể hiện

ở công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa)

III/ Sơ kết bài học:Thời Lê sơ đạt được những thành tựu to lớn về văn hóa, giáo

dục, KHKT tạo đà cho lịch sử Việt Nam phát triển tiếp tục ở thời kì sau

IV/ Sơ kết bài tập :

1.Thống kê những thành tựu VH-NT-KHKT thờiLê sơ?

2.Vì sao Đại Việt lại đạt được những thành tựu đó?

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

Ngày soạn : 26/ 02/2022

Tiết 43

CHƯƠNG V : ĐẠI VIỆT CÁC THẾ KỈ XVI-XVIII

BÀI 22 : SỰ SUY YẾU CỦA CÁC NHÀ NƯỚC TẬP QUYỀN ( THẾ KỈ

XVI-XVIII) A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1.Kiến thức:

- Nắm được nội dung bài trước : nhà nước phong kiến tập quyền của Đại Việt phát triển hoàn chỉnh và đạt đến đỉnh cao của thế kỉ XV về các mặt thiết chế chính trị, pháp luật, kinh tế

- Đến đầu thế kỉ XVI, những biểu hiện về sự suy yếu của nhà Lê ngày càng rõ nét trên các mặt chính trị xã hội Nguyên nhân và hậu quả của tình hình đó

2.Tư tưởng :

- Sự suy thoài của nhà nước phong kiến tập quyền (từ vua quan trong triều đình đến quan lại các cấp ở địa phương) dẫn đến mâu thuẫn xã hội sâu sắc và sự căm phẫn của các tầng lớp nhân dân làm bùng nổ những cuộc khởi nghĩa

- Bồi dưỡng cho Hs ý thức bảo vệ sự thống nhất đất nước, chống mọi âm mưu chia cắt lãnh thổ

3.Kĩ năng :

- Vẽ lược đồ hoạt động của nghĩa quân Trần Cảo (ba lần tấn công Thăng Long, vua

Lê phải chạy trốn vào Thanh Hóa)

- Xác định các vị trí địa danh và trình bày diễn biến của các sự kiện lịch sử trên bản

đồ

B/ ĐỒ DÙNG PHƯƠNG TIỆN :

- Bảng phụ

- Lược đồ phong trào công nhân đầu thế kỉ XVI

C/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

I/ Giới thiệu bài mới :

Đầu thế kỉ XVI nhà Lê suy yếu, triều đình mục nát, phong trào đấu tranh lan

rộng, những cuộc chiến tranh phong kiến xảy ra liên tiếp gây hậu quả nghiêm trọng cho đất nước

II/ Dạy và học bài mới:

1)Thế kỉ XVI tình hình nhà Lê như thế

nào?

-Hs đọc và trình bày theo sách

2) Những biểu hiện sự suy thoái của triều

Lê? Và nêu nhận xét riêng của mình?

I.TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ XÃ HỘI 1/Triều đình nhà Lê :

-Thế kỉ XVI triều Lê bắt đầu suy thoái: -Vua ăn chơi xa xỉ, xây dựng lâu đài tốn kém

-Triều đình chia bè tranh giành quyền lực

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

3)Nguyên nhân nào dẫn đến phong trào

khởi nghĩa của nông dân thế kỉ XVI?

- Hs đọc dòng chữ nhỏ Sgk

-Gv phân tích nguyên nhân trực tiếp,

nguyên nhân sâu xa dẫn đến phong trào

đó?

4)Hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa nông

dân thế kỉ XVI?

- Gv đưa lược đồ

5)Chỉ trên lược đổ những phong trào

nông dân lúc bấy giờ?

-Cho Hs đọc toàn bộ bài mục 2

-Cho Hs tóm tắt những phong trào đấu

tranh qua bảng:

Số

tt

HĐ

DB chính

6)Nêu ý nghĩa của phong trào?

7)Thảo luận : vì sao các phong trào đều

sụp đổ?

2/Phong trào khởi nghĩa của nông

dân đầu thế kỉ XVI:

a Nguyên nhân :

- Quan lại địa phương cậy quyền ức hiếp nhân dân, vơ vét, cướp đoạt của cải

-Mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ, giữa nhân dân với nhà nước gay gắt Các cuộc khởi nghĩa bùng nổ

b Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu :

*KN Trần Tuân (đầu 1511) ở Hưng

Hóa (Tây Bắc), Sơn Tây (Phú Thọ- Vĩnh Phúc)

*Khởi nghĩa Lê Hy - Trình Hưng

:15/2 ở Nghệ An – Thanh Hóa

*KN phùng chương : 15/5 ở tam đảo

*KN Trần Cảo : đầu 15/6 ở Đông

Triều (Quảng Ninh)

- Nghĩa quân “Ba Chỏm ” ba lần tấn công Thăng Long, chiếm kinh thành, vua quan chạy trốn vào Thanh Hóa

c Kết quả : các cuộc khởi nghĩa đều

thất bại

d Ý nghĩa : góp phần làm cho nàh Lê

mau chóng sụp đổ

III/ Sơ kết bài học :

Nhà Lê bước vào giai đoạn suy yếu biểu hiện là sừ ăn chơi xa xỉ của vua Lê, sự bất chấp đạo lí của quan lại, đời sống nhân dân cùng cực và họ phải nổi dậy đấu tranh cho triều đình nhàLê suy yếu hơn

IV/ Câu hỏi và bài tập:

1.Nguyên nhân dẫn đến phong trào đấu tranh của nhân dân thế kỉ XVI? 2.Ý nghĩa của phong trào?

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

Ngày soạn : 26 / 02 /2022

Tiết 44

BÀI 22 : SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN

( THẾ KỶ XVI - XVIII )( Tiếp theo) A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.Kiến thức:

Giúp học sinh nắm được

- Đến đầu thế kỉ XVI, những biểu hiện về sự suy yếu của nhà Lê ngày càng rõ nét trên các mặt chính trị xã hội

- Nắm đựợc nguyên nhân và hậu quả của các cuộc chiến tranh Nam- Bắc riều và chiến tranh Trịnh - Nguyễn

2.Tư tưởng :

- Bồi dưỡng cho Hs ý thức bảo vệ sự thống nhất đất nước, chống mọi âm mưu chia cắt lãnh thổ

3.Kĩ năng :

- Vẽ lược đồ - Xác định các vị trí địa danh và trình bày diễn biến của các sự kiện lịch sử trên bản đồ

B/ ĐỒ DÙNG PHƯƠNG TIỆN :

- Tranh ảnh

- Tư liệu

C/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

I/ Giới thiệu bài mới :

Đầu thế kỷ XVI triều đình nhà Lê suy yếu các phe phái tranh chấp quyền lực, chiến tranh liên miên mà nguyên nhân chính là sự xung đột giữa các tập đoàn phong kiến thống trị gây hậu quả nghiêm trọng cho đất nước, nước ta bị chia cắt nhân dân cực khổ, đau thương làm tổn hại đến sự phát triển của đất nước

II/ Dạy và học bài mới :

1)Sự suy yếu của nhà Lê đã thể hiện như

thế nào?

- Hs đọc Sgk

2)Nguyên nhân hình thành Nam - Bắc

Triều?

- Gv giới thiệu Mạc Đăng Dung và

Nguyễn Kim

- Gv giới thiệu tranh 49

3) Vì sao xảy ra cuộc chiến tranh phong

kiến Nam - Bắc Triều?

II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM

- BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN

1/ Chiến tranh Nam- Bắc triều :

* Nguyên nhân hình thành :

- 1527 Mạc Đăng dung cướp ngôi nhà

Lê, Lập ra nhà Mạc (Bắc Triều)

- 1533, Nguyễn kim vào Thanh Hóa, dòng họp Lê lên làm vua lấy danh nghĩa

“phú Lê diệt Mạc” (Nam Triều)

*Diễn biến :

• Hai tâp đoàn phong kiến đánh nhau 50 năm

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7

4)Chiến tranh Nam Bắc Triều đã gây tai

họa gì cho nhân dân ta?

- Hs đọc đoạn chữ nhỏ

- Trả lời tóm tắt và học Sgk

5) Em có nhận xét gì về tính chất của

cuộc chiến ?

- cuộc chiến tranh phi nghĩa

6) Sau chiến tranh Nam - Bắc triều tình

hình nước ta có gì thay đổi?

7) Thế lực họ Nguyễn ở đàng trong

được hình thành như thế nào?

-Gv giới thiệu tình hình đàng ngoài sau

chiến tranh Nam Bắc Triều kết thúc

- Gv giới thiệu về Nguyễn Hoàng

- Giới thiệu qua bản đồ những vùng xảy

ra cuộc chiến của 2 thế lực Nguyễn –

Trịnh

8) Cuộc chiến tranh Nguyễn – Trịnh gây

ra hậu quả gì?

9) Thảo luận : Em có nhận xét gì về

tình hình xã hội nước ta các thế kỉ XVI-

XVII?

- Chính trị mất ổn định, mâu thuẫn

diễn ra gay gắt

- Vua Lê không còn nắm thực

quyền, chúa Trịnh, chúa Nguyễn

nắm quyền ở đàng ngoài, đàng

trong

• 1592Nhà Mạc bỏ chạy lên Cao Bằng, chiến tranh chấm dứt

* Hậu quả (sgk) :

- Mùa màng bị tàn phá

- Nhân dân đói khổ, phiêu bạt

- Chế độ binh dịch nặng nề

2.Chiến tranh Trịnh – Nguyễn :

* Sự hình thành thế lực họ Nguyễn :

- 1545 Nguyễn Kim mất, con rể Trịnh Kiểm lên thay

-Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam

*Diễn biến :

- Đầu thế kỉ XVII, chiến tranh Trịnh - Nguyễn bùng nổ

- 1627-1672 đánh nhau 7 lần cuối cùng lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới phân chia đàng trong, đàng ngoài

*Hậu quả :

- Đất nước hình thành 2 tập đoàn phong kiến Nguyễn đành trong(), Trịnh (đàng ngoài)

- Đất nước bị chia cắt gây bao đau thương cho đan tộc và tổn hại cho sự phát triển của đất nước

III/ Sơ kết bài học :

- Do sự suy yếu của nhà Lê.Thế kỉ XV nước ta đã có 2 cuộc chiến tranh phong kiến gây hậu qủa lớn cho đời sống kinh tế, xã hội đất nước bị chia cắt lâu dài đến thế kỉ 18 chấm dứt

IV/ Câu hỏi và bài tập :

- Hậu quả của cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và chiến tranh Trịnh – Nguyễn ?

Năm học : 2021-2022 Giáo án Lịch Sử 7