Đầu tư trực tiềp nước ngoài trong nghành Lâm nghiệp VN những năm 1990-2002

Luận văn : Đầu tư trực tiềp nước ngoài trong nghành Lâm nghiệp VN những năm 1990-2002

Lời nói đầu

Trong những năm qua, nớc ta đã đạt đợc những thành tựu đáng khích

lệ trong công cuộc đổi mới kinh tế Nền kinh tế Việt Nam đã từng bớc thoátkhỏi nghèo nàn, lạc hậu và bớc đầu có tích luỹ Nớc ta đã ra khỏi cuộc khủnghoảng kinh tế – xã hội nghiêm trọng và kéo dài hơn 15 năm Đến nay, thế

và lực của nớc ta đã có sự biến đổi về chất Chúng ta đã tạo đợc những tiền

đề cần thiết để chuyển sang thời kỳ phát triển mới: Đẩy mạnh CNH, HĐH

đất nớc

Trong chiến lợc phát triển kinh tế xă hội đến năm 2010 và những nămtiếp theo Đảng và chính phủ Việt Nam đã đa ra chỉ tiêu tăng trởng kinh tế vớimức bình quân là 7,5 %; năm 2010 tổng sản phẩm trong nớc (GDP) tăng ítnhất gấp đôi năm 2000 và phấn đấu đến năm 2020 nớc ta cơ bản trở thành n-

ớc công nghiệp theo hớng hiện đại hóa Để thực hiện mục tiêu tăng trởng đócần giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề, trong đó đầu t là một trong những tháchthức lớn nhất và khó giải quyết nhất đối với nền kinh tế nớc ta hiện nay.Theo bộ kế hoạch và đầu t, để đạt tốc độ tăng trởng kinh tế 7- 8 % năm trong

10 năm tới thì nhu cầu vốn đầu t giai đoạn 2001- 2005 cần khoảng 53- 55 tỉUSD Con số này là lợng lớn so với khả năng tích luỹ của Việt Nam, do vậycần phải tính đến khả năng huy động nguồn vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài Ngày nay, không ai lại không biết đến vai trò to lớn của vốn đầu t đốivới sự tăng trởng và phát triển kinh tế xã hội.Việc thu hút vốn đầu t nớcngoài là một cách tạo vốn nhanh và có hiệu quả mà các nớc nghèo trên thếgiới đều hết sức quan tâm Đầu t trực tiếp ngoài là hoạt động kinh tế đốingoại có vị trí hết sức quan trọng và trở thành xu hớng của thời đại Đối vớinớc ta, tiến hành phát triển kinh tế xã hội theo những yêu cầu mới, từ mộtxuất phát điểm thấp thì đầu t trực tiếp nớc ngoài hết có ý nghĩa và vai trò hếtsức quan trọng trong thời kỳ đầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá

đất nớc Đầu t trực tiếp nớc ngoài là nguồn bổ xung vốn quan trọng, là kênhchuyển giao hữu hiệu, là giải pháp làm nâng cao thu nhập cho ngời lao động

và tạo nguồn thu ngân sách

Từ sự nhận thức về tầm quan trọng của đầu t trực tiếp nớc ngoài trongthời kỳ đầu của sự nghiệp CNH, HĐH chính phủ Việt Nam đã liên tục banhành những chính sách thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài, những chính sách

đó đã làm cho các nhà đầu t nứơc ngoài rất chú ý Đến nay, nguồn vốn đầu ttrực tiếp nớc ngoài đợc đăng ký và cam kết đạt 44,5 tỷ USD, vốn thực hiên

đạt 19,6 tỷ USD

Tuy nhiên, vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài chỉ mới tập trung chủ yếu ởcác ngành công nghiệp và dịch vụ Còn đối với lâm nghiệp vốn đầu t trựctiếp nớc ngoài tuy có tăng thêm trong mấy năm gần đây nhng còn chiếm tỷtrọng hết sức nhỏ bé trong tổng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài vào nền kinh tế.Mặc dù lâm nghiệp giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế ViệtNam Sở dĩ vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài vào ngành lâm nghiệp Việt nam cònhạn chế là do một số nguyên nhân chính sau:

Tuy Việt Nam đã có cơ chế chính sách khá thông thoáng nhằm thu hútvốn đầu t nớc ngoài nhng có thể nói môi trờng đầu t hiện nay của ta cha thực

sự hấp dẫn, kể cả môi trơng pháp lý và môi trờng kinh tế- xã hội

Lâm nghiệp vốn là ngành sản xuất có lợi nhuận thấp, chi phí cao, độrủi ro cao chậm thu hồi vốn, mặt khác cơ sở hạ tầng nông thôn nớc ta còn

đang thấp kém

Đối tác đầu t nớc ngoài thờng muốn cùng đối tác trong nớc kết hợp

đầu t cùng chia lợi nhuận, cùng chịu rủi ro nhng vốn đối ứng trong nớc cònhạn hẹp

Trong giai đoạn tới để phát triển Lâm nghiệp nớc ta với tốc độ cao và

ổn định, việc thu hút và sử dụng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài trong nông lâmnghiệp là rất quan trọng, một câu hỏi nghiên cứu đặt ra: “ Làm thế nào để thuhút và sử dụng có hiệu quả vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài trong Lâm nghiệp?”Xuất phát từ thực trạng đầu t trực tiếp nớc ngoài trong Lâm nghiệp Việt Nam

và tính cấp thiết của vấn đề này, em chọn đề tài Đầu t“ trực tiếp nớc ngoài trong ngành Lâm nghiệp Việt Nam những năm 1990- 2002 ” Với đề tài này

em muốn có một cái nhìn toàn cảnh về thực trạng đầu t trực tiếp nớc ngoàitrong ngành lâm nghiệp nớc ta những năm qua, đánh giá một cách sâu sắchơn những tác động của đầu t trực tiếp nớc ngoài đối với ngành lâm nghiệp

và thấy đợc những vấn đề đặt ra đối với hoạt động đầu t nớc ngoài tại ViệtNam, từ đó đề nghị một số giải pháp nhằm thu hút và sử dụng có hiệu quả

nguồn vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài trong lâm nghiệp phục vụ sự nghiệp pháttriển kinh tế của đất nớc.

Đề tài gồm những vấn đề chính sau:

chơng I : Kiến thức cơ bản về đầu t nớc ngoài và lâm nghiệp Việt Nam Chơng II : Thực trạng đầu t nớc ngoài vào lâm nghiệp Việt Nam thời gian

Kiến thức cơ bản về đầu t trực tiếp nớc ngoài và Lâm

nghiệp Việt Nam.

1 Đầu tầu t nớc ngoài

I Một số vấn đề cơ bản của đầu t quốc tế

1 khái niệm về đầu t quốc tế.

Đầu t quốc tế là phơng thức đầu t vốn, tài sản ở nớc ngoài để tiến hànhsản xuất, kinh doanh, dịch vụ với mục đích tìm kiếm lợi nhuận và nhữngmục tiêu kinh tế xã hội nhất định

Về bản chất, đầu t quốc tế là những hình thức xuất khẩu t bản, mộthình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hoá Đây là hai hình thức xuất khẩuluôn bổ xung và hỗ trợ cho nhau trong chiến lợc thâm nhập thị trờng của cáccông ty, tập đoàn nớc ngoài hiện nay

2 Các hình thức chủ yếu của đầu t quốc tế:

Vốn đầu t có hai dòng chính: Đầu t của t nhân và trợ giúp phát triểnchính thức của các chính phủ và các tổ chức quốc tế

2.1 Đầu t của t nhân.

Đầu t của t nhân đợc thực hiện dới ba hình thức: Đầu t trực tiếp, đầu tgián tiếp và tín dụng thơng mại, thực hiện bằng nguồn vốn cuủa t nhân nớcngoài

a Đầu t trực tiếp.

Đây là hình thức đầu t chủ yếu trong đó chủ đầu t nớc ngoài đầu ttoàn bộ hay phần đủ lớn vốn đầu t của các dự án nhằm giành quyền điềuhành hoặc tham gia điều hành các dịch vụ sản xuất hoặc kinh doanh

b Đầu t gián tiếp.

Đây là hình thức đầu t quốc tế quan trọng, trong đó chủ đầu t nớcngoài đầu t bằng hình thức mua cổ phần của các công ty ở nớc sở tại(ở mứckhống chế nhất định) để thu lợi nhuận mà không tham gia điều hành trực tiếp

- Vốn đầu t dới dạng tiền tệ dễ chuyển thành các phơng tiện đầu tkhác, doanh nghiệp vay vốn toàn quyền sử dụng các khoản vốn vay

- Chủ đầu t nớc ngoài thu lợi nhuận thông qua lãi suất ngân hàng cố

định theo khế ớc vay độc lập với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp vay,

có quyền sử dụng tài sản thế chấp hoặc yêu cầu cơ quan bảo lãnh thanh toánkhoản vay trong trờng hợp bên vay không có khả năng thanh toán

2.2 Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA).

Đây là các khoản viện trợ không hoàn lại và các khoản tài trợ có hoànlại( cho vay dài hạn với một số thời gian ấn định và lãi suất thấp) của cácchính phủ, các hệ thống tổ chức Liên Hợp Quốc, các tổ chức phi chính phủ,

tổ chức tài chính quốc tế ( Nh WB, ADB và IFM…) dành cho chính phủ và) dành cho chính phủ vànhân dân nớc nhận viện trợ Các cơ quan và tổ chức hỗ trợ phát triển nói trên

đợc gọi chung là đối tác viện trợ nớc ngoài

ODA là nguồn vốn tài trợ của nớc ngoài, các nhà tài trợ không trựctiếp điều hành dự án, nhng có thể tham gia gián tiếp dới hình thức nhà thầu

hoặc hỗ trợ chuyên gia Nguồn vốn ODA gồm viện trợ không hoàn lại và cáckhoản viện trợ hoàn lại Tuy vậy, nếu quản lý, sử dụng vốn kém hiệu quả sẽ

có nguy cơ để lại gánh nặng nợ nần trong tơng lai

Nguồn vốn ODA có các hình thức cơ bản nh: Hỗ trợ dự án, hỗ trợ phi

dự án và tín dụng thơng mại

II Các vấn đề cơ bản về đầu t trực tiếp nớc ngoài.

1 Khái niệm và bản chất của đầu t trực tiếp nớc ngoài.

Đầu t trực tiếp nớc ngoài (Foreign Direct Investment) là một hình thứccủa đầu t quốc tế Sự ra đời và phát triển của nó là kết quả tất yếu của quátrình quốc tế hoá và phân công lao động quốc tế Đầu t trực tiếp nớc ngoài đ-

ợc xem xét nh một hoạt động kinh doanh ở đó có yếu tố di chuyển vốn quốc

tế và kèm theo sự di chuyển vốn là chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý

và các ảnh hởng kinh tế xã hội khác đối với nớc nhận đầu t

Theo Luật đầu t nớc ngoài Việt Nam, đầu t trực tiếp nớc ngoài có thể

đợc hiểu nh là việc các tổ chức, cá nhân nớc ngoài trực tiếp đa vào Việt Namvốn bằng tiền hoặc bất cứ tài sản nào đợc chính phủ Việt Nam chấp nhận đểhợp tác với bên Việt Nam hoặc tự mình tổ chức các hoạt động sản xuất kinhdoanh trên lãnh thổ Việt Nam

Dới góc độ kinh tế ta có thể thấy bản chất của đầu t trực tiếp nớcngoài là hình thức đầu t quốc tế đợc đặc trng bởi quá trình xuất khẩu t bản từnớc này sang nớc khác, một hình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hoá Đầu

t nớc ngoài đợc hiểu là một hoạt động kinh doanh Một dạng quan hệ kinh tế

có nhân tố nớc ngoài Nhân tố nớc ngoài ở đay không chỉ là sự khác biệt vềmặt quốc tịch hoặc về lãnh thổ c trú thờng xuyên của các bên tham gia vàoqun hệ đầu t trực tiếp nớc ngoài mà còn thể hiện ở việc t bản bắt buộc phảivợt qua khỏi tầm kiểm soát của một quốc gia Việc di chuyển này nhằm mục

đích phục vụ kinh doanh tại các nớc tiếp nhận đầu t, đồng thời lại là điềukiện để xuất khẩu máy móc đầu t nguyên vật liệu và khai thác tài nguyên củanớc chủ nhà

Theo Luật Đầu t nớc ngoài của Việt Nam, đầu t trực tiếp nớc ngoàigồm có những hình thức cơ bản sau:

* Doanh nghiệp liên doanh.

Đây là doanh nghiệp do các bên nớc ngoài và nớc chủ nhà cùng gópvốn, cùng kinh doanh Cùng hởng lợi và chia sẻ rủi ro theo tỷ lệ góp vốn

Doanh nghiệp liên doanh đợc thành lập theo hình thức công ty trách nhiêmhữu hạn, có t cách pháp nhân theo luật pháp nớc nhận đầu t Mỗi bên liêndoanh chịu trách nhiệm với bên kia và doanh nghiệp liên doanh trong phạm

vi phần vốn của mình trong vốn pháp định Tỷ lệ góp vốn của bên nớc ngoàihoặc các bên nớc ngoài do các bên liên doanh thoả thuận Theo luật đầu t củaViệt Nam, vốn góp của bên nớc ngoài không thấp hơn 30% vốn pháp địnhcủa doanh nghiệp liên doanh, và trong quá trình hoạt động không đợc giảmvốn pháp định Đối các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng tại các vùng có điềukiện kinh tế, xã hội khó khăn, các dự án đầu t vào miền núi, vùng sâu, vùng

xa các dự án trồng rừng tỷ lệ này có thể thấp đến 20% Nhng phải đợc cơquan cấp giây phép đầu t chấp nhận

* Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài.

Doanh nghiệp loại này là doanh nghiệp sở hữu của nhà đầu t nớc ngoài(tổ chức hoặc cá nhân nớc ngoài) do nhà đầu t nớc ngoài thành lập tại nớcchủ nhà, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm với kết quả hoạt động kinh doanh.Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài đợc thành lập theo luật pháp nớc chủnhà

* Các hình thức xây dựng chuyển giao kinh doanh

- Hình thức hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao (BOT): Đây

là hình thức chủ đầu t tự chịu trách nhiệm tiến hành xây dựng kinh doanhcông trình trong một thời gian dài đủ để thu hút vốn đầu t và có lợi nhuậnhợp lý Sau khi kết thúc dự án, toàn bộ công trình xẽ đợc chuyển giao cho n-

ớc chủ nhà và không thu bất cứ khoản tiền nào

- Hợp đồng xây dựng- chuyển giao- kinh doanh (BTO): Với hình thức

này sau khi xây dựng xong, nhà đầu t chuyển giao cho nớc chủ nhà Chínhphủ giành cho nhà đầu t quyền kinh doanh công trình đó trong một thời giannhất định để thu hồi đủ vốn đầu t và có lợi nhuận hợp lý

- Hợp đồng xây dựng- chuyển giao (BT): Đối với hình thức này, sau

khi xây dựng xong , nớc chủ nhà xẽ tạo điều kiện cho chủ đầu t nớc ngoàithực hiện dự án khác để thu hồi đủ vốn và có lợi hợp lý

* Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Đây là loại hình đầu t trong đó các bên tham gia hợp đồng ký kết thoảthuận để tiến hành một hoặc nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh ở nớc

nhận đầu t, trên cơ sở quy định rõ đối tợng, nội dung kinh doanh, nghĩa vụ,trách nhiêm và phân chia kết quả kinh doanh cho các bê tham gia.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh do đại diện có thẩm quyền của các bênhợp tác kinh doanh ký Thời hạn có hiệu lực của hợp đồng do các bên thoảthuận và cơ quan có thẩm quyền của nớc nhận đầu t phê chuẩn

2 Các nhân tố ảnh hởng đến đầu t trực tiếp nớc ngoài

2.1 Các nhân tố bên trong một quốc gia:

Từ phía nớc chủ nhà, các nhân tố hấp dẫn đầu t trực tiếp nớc ngoài lànguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú (nh dầu mỏ ở IRAN, ả rập xê út, Côoét…) dành cho chính phủ và), nguồn nhân lực dồi dào (nh lao động đông, giá rẻ ở Trung Quốc, Ân’

độ…) dành cho chính phủ và), thị trờng rộng lớn (nh Braxin, Trung Quốc…) dành cho chính phủ và) Môi tròng kinh tế vĩmô thuận lợi (nh lạm phát thấp, tỷ giá hối đoái ổn định…) dành cho chính phủ và) và chính trị ổn

định cũng là nhân tố hấp dẫn các nhà đầu t nớc ngoài Khuân khổ thể chế vàpháp lý thuận tiện nh nền kinh tế mở, hớng dẫn xuất khẩu, đồng tiền có khảnăng chuyển đổi dễ ràng, chơng trình t nhân hoá quy mô lớn, tham gia cáckhối thơng mại khu vực và thế giới, cơ sở hạ tầng vật chất hiện đại, hoànthuế quan nhập khẩu, có các biện pháp khuyến khích đầu t nớc ngoài…) dành cho chính phủ và làcác nhân tố ảnh hơng lớn đến thu hút và sủ dụng vốn đầu t trực tiếp nớcngoài Các chính sách thay thế nhập khẩu, chính sách chống độc quyền,chính sách ngoại thơng (thuế quan, hạn ngạch…) dành cho chính phủ và) của nớc chủ nhà đôi khikhiến các nhà đầu t nớc ngoài tìm cách dặt cơ sở sản xuất kinh doanh ngaytại nớc chủ nhà

2.2 Các nhân tố bên ngoài một quốc gia:

Ngoài nhân tố bên trong thu hút vốn đầu t nớc ngoài còn bị ảnh hởngbởi các nhân tố bên ngoài quốc gia đó nh tình hình kinh tế- xã hội, chính trịcủa nớc đi đầu t, chính sách đầu t ra nớc ngoài của nớc đi đầu t (miễn thuếsản phẩm chế biến tại một số cỏ sở chế biến của họ ở nớc ngoài) Trên góc

độ doanh nghiệp các nhà đầu t nớc ngoài phân tán rủi ro bằng cách đầu t tạinhiều điạ điểm kkhác nhau, các hãng đầu t sang nớc khác để cạnh tranh vớimột số doanh nghiệp của quốc gia đi đầu t khác

3 Vai trò của đầu t trực tiếp nớc ngoài đối với nền kinh tế các nớc đang phát triển.

3.1 Vai trò tích cực của đầu t trực tiếp nớc ngoài với các nớc đang phát triển.

Tác dụng của đầu t trực tiếp nớc ngoài đối với các nớc đang phát triểnrất to lớn, nó vừa có tính tích cực vừa có tính tiêu cực Vấn đề là ơ chỗ các n -

ớc đang phát triển phải biết tận dụng những điểm tích cực để phục vụ chocông nghiệp hoá đất nớc của mình, đồng thời chủ động tỉnh táo phòng ngừa

để hạn chế đến mức tối đa những tác động tiêu cực

3.1.1 Đầu t trực tiếp nớc ngoài tạo nguồn vốn để phát triển kinh tế.

Đầu t trực tiếp nớc ngoài là nguồn bổ xung vốn quan trọng để các nớc

đang phát triển thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Bù đắp cho

sự thiếu hụt nguồn vốn trong nớc Hầu hết các nớc, nhất là các nớc đang pháttriển đều có nhu cầu về vốn để thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá đất n-

ớc Thực tế ở nhiều nớc đang phát triển, mà nổi bật là các nớc ASEAN và

Đông A’, nhờ có FDI đã giải quyết một phần khó khăn về vổn nên đã thựchiện thành công quá trình công nghiệp hoá đất nớc Các nớc có tỷ lệ tích luỹvốn trong nớc còn thấp là một trở ngại lớn cho sự phát triển kinh tế – xãhội Đầu t trực tiếp nớc ngoài là một hình thức huy động vốn để hỗ trợ chonhu cầu đầu t của kinh tế Bên cạnh đó đầu t trực tiếp nớc ngoài còn có u thếhơn hẳn so với các hình thức huy động vốn khác nh việc vay vốn nớc ngoàiluôn đi cùng với một mức lãi xuất nhất định và đôi khi trở thành gánh nặngcho nền kinh tế Hoặc nh các khoản viện trợ thờng đi kềm với các điều kiện

về chính trị, can thiệp vào công việc nội bộ của nền kinh tế Điều này ít xảy

ra với đầu t trực tiếp nớc ngoài

Đối với các nhà đầu t của nớc chủ nhà đầu t trực tiếp nớc ngoài gópphần làm giảm bớt sự rủi ro về tài chính mà các nhà đầu t trong nớc khôngthể một mình kham nổi Bởi vì khi liên doanh với một đối tác đầu t nớc ngoàithì: Thứ nhất là họ có nhiều kinh nghiệm trong kinh doanh nên ngăn chặn vàhạn chế rủi ro về tài chính Thứ hai, là trong tình huống xí nghiệp liên doanhvới đối tác nớc ngoài và nớc chủ nhà có nguy cơ đe doạ rủi ro thì công ty mẹ

sẽ có biện pháp cứu giúp cũng nh hỗ trợ sản xuất, tiêu thụ sản xuất, trợ giúptài chính…) dành cho chính phủ và để doanh nghiệp liên doanh thu đợc vốn bỏ ra

Đầu t trực tiếp nớc ngoài của các công ty vào nớc sở tại tạo ra các tác

động tích cực đối với việc huy động các nguồn vốn khác của nớc chủ nhà.Thông thờng một nớc mà tiếp nhận đợc nhiều đầu t trực tiếp nớc ngoài sẽ tác

động tích cực đối với việc huy động các nguồn vốn ODA…) dành cho chính phủ và Tạo đợc lòng tincủa chủ nợ ngân hàng, chính phủ các nớc khác Bên cạnh đó đầu t trực tiếpnớc ngoài góp phần ảnh hởng tích cực đối với lòng tin của ngời dân và gópphần vào việc huy động vốn trong dân

Ngoài ý nghĩa tăng cờng vốn đầu t nội địa, đầu t trực tiếp nớc ngoàicòn bổ xung đáng kể nguồn thu ngân sách của các chính phủ các nớc đangphát triển Thông qua thuế từ các xí nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài Đây lànguồn thu quan trọng cho vốn ngân sách và ngoại tệ để đầu t các dự án côngcộng trong giai đoạn đầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Cùng với tác dụng tạo nguồn vốn cho các nớc đang phát triển đầu ttrực tiếp nớc ngoài góp phần tăng trởng kinh tế của các nớc này Nó là tiêu

đề là chỗ dựa để khai thác những tiềm năng to lớn ở các nớc đang phát triển

để phát triển nền kinh tế Vốn đầu t ở các nớc đang phát triển làm tăng đầu t,nhờ đó các nhân tố nh lao động đợc sử dụng tăng lên, năng xuất lao độngtăng lên theo Qua đó làm tăng trởng kinh tế của các nớc này

3.1.2 Tạo công ăn việc làm và nâng cao chất lợng lao động.

Các dự án đầu t trực tiếp nớc ngoài cũng thu hút một lợng lớn lao

động, góp phần giải quyết tình trạng thất nghiệp ở các nớc đang phát triển

đầu t trực tiếp nớc ngoài ảnh hởng trực tiếp đến cơ hội tạo công ăn việc làmthông qua việc cung cấp việc làm trong các công ty có vốn nớc ngoài Đầu ttrực tiếp nớc ngoài còn tạo ra cơ hội việc làm trong các tổ chức khác của nớc

sở tại khi mà các nhà đầu t nớc ngoài mua hàng hoá, dịch vụ từ các nhà sảnxuất trong nớc, hoặc thuê họ thông qua những hợp đồng gia công chế biến.Thờng đầu t trực tiếp nớc ngoài góp phần tích cực tạo việc làm trong cácngành sử dụng nhiều lao động nh ngành may mặc, công nghiệp chế biến…) dành cho chính phủ vàví

dụ tính đến năm 1996 lợng làm việc trực tiếp trong các dự án có vốn đầu ttrực tiếp nớc ngoài ở Trung Quốc là 16 triệu ngời, ở Việt Nam là 22 vạn ng-

ời Việc tạo công ăn việc làm cũng có nghĩa tăng thêm thu nhập cho ngờilao động và từ đó là điều kiện tăng tích luỹ trong nớc

Đầu t trực tiếp nớc ngoài góp phần phát triển nguồn nhân lực nâng cao

kỹ năng quản lý kinh doanh cho nớc chủ nhà Chính các chủ đầu t nớc ngoài

tổ chức mở các lớp đào tạo về quản lý kỹ năng làm việc đã góp phần tíchcực vào việc bồi dỡng đào tạo đội ngũ lao động ở nớc sở tại Để cán bộ vàcông nhân nớc sở tại có khả năng quản lý và sử dụng cá công nghệ tiên tiến

và yêu cầu của công việc Đó chính là đội ngũ nòng cốt trong việc học tập,tiếp thu kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, năng lực quản lý điều hành tiên tiếncủa nớc ngoài Cùng với nó các nhân viên ngời bản xứ có thể tiếp cận đợckho thông tin khổng lồ và kỹ năng quản lý của công ty mẹ Mặt khác các dự

án đầu t trực tiếp nớc ngoài có yêu cầu cao về chất lợng lao động và trả lơngvới mức cao, quản lý tiên tiến, sử dụng công nghệ hiện đại…) dành cho chính phủ vàđiều đó đã kíchthích và đặt ra yêu cầu khách quan cho nhiều ngời lao động nớc chủ nhà phải

tự học tập nâng cao năng lực lao động, trình độ chuyên môn, ngoại ngữ…) dành cho chính phủ và để

có thể tham gia làm việc tại các công ty có vốn đầu t nớc ngoài

3.1.3 Nâng cao năng lực công nghệ.

Song song với việc tạo nguồn vốn bổ xung cho các nớc đang phát triển

đầu t trực tiếp nớc ngoài còn là một kênh quan trọng để đa kỹ thuật mới kỹnăng quan lý mới vào các nớc đang phát triển Thông qua đầu t trực tiếp nớcngoài nớc chủ nhà có thể tiếp nhận đợc những công nghệ này Qua đó đầu ttrực tiếp nớc ngoài có thể thúc đẩy sự đổi mới kỹ thuật của nớc nhận đầu t

nh góp phần tăng năng xuất cuả các yếu tố sản xuất, thay đổi cấu thành sảnphẩm, và xuất khẩu Thúc đẩy phát triển các nghề mới đặc biệt là nhữngngành đòi hỏi hàm lợng công nghệ cao Vì thế nó có tác dụng to lớn đối vớiquá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá chuyển dịch cơ cấu, tăng trởngnhanh ở các nớc nhận đầu t cùng với việc chuyển giao các công nghệ phần “cứng” tiên tiến, đầu t trực tiếp nớc ngoài còn chuyển giao các công nghệphần “mềm” nh kỹ năng quản lý, bí quyết công nghệ…) dành cho chính phủ và cho nớc nhận đầu t.Qua chuyển giao công nghệ làm cho trình độ công nghệ của nớc chủ nhàngày một cao hơn, từ đó nâng dần năng lực của nớc chủ nhà Đến một mức

độ nào đó nớc chủ nhà không chỉ tiếp thu công nghệ mà còn “ làm chủ” côngnghệ và phát minh, cải tiến công nghệ mới điển hình về lĩnh vực này là cácnớc công nghiệp mới, nổi bật là Hàn Quốc Đứng về lâu về dài thì đây chính

là lợi ích căn bản nhất đối với các nớc đang phát triển

3.1.4 Thúc đẩy chuyển dich cơ cấu kinh tế.

Trong điều kiện kinh tế mở, các quan hệ kinh tế quốc tế tạo ra độnglực và điều kiện cho sự chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế của các quốc gia

Trong đó đầu t trực tiếp nớc ngoài là một động lực mạnh mẽ có ý nghĩa tolớn đến sự chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế.

Thông qua hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài các nớc đang phát triển

sẽ tham gia ngày càng nhiều vào quá trình phân công lao động quốc tế Đểhội nhập vào nền kinh tế thế giới, tham gia vào quá trình liên kết giữa các n-

ớc đòi hỏi các nớc đang phát triển phải có sự thay đổi cơ cấu kinh tế cho phùhợp với sự phân công lao động quốc tế Sự chuyển dịch cơ cấu ở các nớc

đang phát triển sẽ ngày càng tiến bộ hơn phù hợp với trình độ phát triển kinh

tế thế giới Bên cạnh đó đầu t trực tiếp nớc ngoài thúc đẩy nhanh quá trìnhchuyển dịch cơ cấu của nớc đang phát triển

Đầu t trực tiếp nớc ngoài tạo ra động lực và điều kiện để chuyển dịchnhanh cơ cấu kinh tế nớc nhận đầu t theo hớng tiến bộ Thông qua đầu t trựctiếp nớc ngoài đã làm xuất hiện nhiều lĩnh vực, ngành nghề mới ở các nớc

đang phát triển Cùng với nó đầu t trực tiếp nớc ngoài giúp các nớc đang pháttriển sẽ phát triển nhanh chóng trình độ kỹ thuật công nghệ ở nhiều ngànhkinh tế, góp phần thúc đẩy tăng năng xuất lao động ở các ngành này và làmtăng tỷ phần của nó trong nền kinh tế Một tác động khác là đầu t trực tiếp n-

ớc ngoài kích thích phát triển một số ngành và đồng thời một số ngành bịmai một và đi đến chỗ bị xoá sổ Ngoài ra đầu t trực tiếp nớc ngoài còn làmphát triển một số vùng nhất định nhất là những vùng có nhiều lợi thế vànhiều năng lực phát triển và đợc khuyến khích nhiều Những tác động này đãlàm cho cơ cấu nền kinh tế của nớc nhận đầu t thay đổi một cách mạnh mẽ

3.1.5 Một số lợi ích khác của đầu t trực tiếp nớc ngoài

Thông qua hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài của các nớc đang pháttriển có thể tiếp cận với thị trờng thế giới Bởi vì hầu hết các hoạt động đầu ttrực tiếp nớc ngoài đều do các công ty đa quốc gia thực hiện mà các công tynày có lợi thế trong việc tiếp cận với khách hàng bằng những hoạt động dàihạn dựa trên cơ sở thanh thế, uy tín của họ về kiểu dáng của sản phẩm…) dành cho chính phủ và

Với các nớc đang phát triển sử dụng đầu t trực tiếp nớc ngoài nh mộtcông cụ để hợp tác quốc tế và kích thích liên kết kinh tế với các cơ sở kinh tếtrong nớc Thông qua tiếp xúc với các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoàicác doanh nghiệp trong nớc mở rộng đợc quy mô và năng lực kinh doanh củamình

Đầu t trực tiếp nớc ngoài góp phần cải thiện căn bản cán cân thanhtoán quốc tế cho các nớc đang phát triển Bởi vì hầu hết các dự án đầu t trựctiếp nớc ngoài là sản xuất sản phẩm “Hớng vào xuất khẩu” đầu t trực tiếp n-

ớc ngoài đóng góp vào việc xuất khẩu hàng hóa khá lớn đối với các nớc đangphát triển

Đầu t trực tiếp nớc ngoài là một trong những hình thức hợp tác đầu tquốc tế Thông qua hình thức đầu t trực tiếp nớc ngoài, nớc chủ nhà có thêm

điều kiện mở rộng quan hệ quốc tế

3.2 Những tác động tiêu cực của đầu t trực tiếp nớc ngoài.

3.2.1 Về kinh tế

Bên cạnh những tác động tích cực đến nền kinh tế các nớc đang pháttriển thì đầu t trực tiếp nớc ngoài còn có những tác động tiêu cực

Hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài nhiều khi làm cho lợi ích của nhà

đầu t nớc ngoài nhiều khi vợt qua lợi ích nớc sở tại Vì để thu hút đầu t trựctiếp nớc ngoài, nớc nhận đầu t phải áp dụng một số u đãi cho các nhà đầu tnh: Giảm thuế, miễn thuế trong một thời gian khá dài cho phần lớn các dự án

đầu t nớc ngoài Hoặc việc trả tiền của họ cho việc thuê đất, nhà xởng và một

số dịch vụ trong nớc thấp, nhiều trờng hợp còn thấp hơn so với nhà đầu ttrong nớc Hay trong một số trờng hợp đợc Nhà nớc đảm bảo thuế quan

Trong nhiều trờng hợp đầu t trực tiếp nớc ngoài gây ra chi phí sản xuấtcao ở nớc sở tại và nớc sở tại phải mua hàng hoá với giá cao do nhà đầu t nớcngoài sản xuất Vì các nhà đầu t nớc ngoài thờng tính giá cao cho nhữngnguyên vật liệu, bán thành phẩm, thiết bị máy móc mà họ nhập vào để thựchiện đầu t việc làm này đã đem lại nhiều lợi ích cho chủ đầu t, chẳng hạn

nh chốn đợc thuế của nớc sở tại đánh vào thu nhập cao của chủ đầu t, hoặc

để giấu giếm lợi nhuận thực tế mà họ kiếm đợc từ đó sẽ hạn chế đối thủcạnh tranh khác xâm nhập vào thị trờng

Nhiều nhà đầu t nớc ngoài đã lợi dụng chỗ hở của pháp luật và thiếukinh nghiệm trong quản lý của nớc sở tại để chốn thuế gian lận và vi phạmnhững quy định về bảo vệ môt trờng sinh thái và những lợi ích khác của nớc

sở tại

3.2.2 Về chuyển giao công nghệ.

Chuyển giao công nghệ là một mặt tác động lớn của đầu t trực tiếp nớcngoài, nhng còn tồn tại nhiều hạn chế và tiêu cực, không chuyển giao đúng

quy định nh (chuyển giao còn nhỏ giọt, từng phần và thông thờng là côngnghệ lạc hậu, gây ô nhiễm…) dành cho chính phủ và với giá cao hơn giá mặt bằng quốc tế) Nguyênnhân này là do:

* Dới tác động của cách mạng khoa học kỹ thuật, cho nên máy móccông nghệ nhanh chóng trở nên lỗi thời, lạc hậu, vì vậy họ thờng chuyển giaonhững máy móc đã lạc hậu cho nớc nhận đầu t để đổi mới công nghệ đổi mớisản phẩm nâng cao chất lợng sản phẩm ở chính nớc họ

* Vào giai đoạn đầu của sự phát triển, hầu hết các nớc đều sử dụngcông nghệ sử dụng nhiều lao động Tuy nhiên sau một thời gian phát triểngiá lao động sẽ tăng lên, kết quả là giá thành sản phẩm cao Vì vậy họ muốnthay thế công nghệ này bằng những công nghệ có hàm lợng chất sám cao đểhạ giá thành sản phẩm

Việc chuyển giao công nghệ lạc hậu đã gây ra những thiệt hại cho nớcnhận đầu t nh là:

* Rất khó có thể xác định đợc giá trị thật của những máy móc chuyểngiao đó, do đó nớc nhận đầu t thờng bị thiệt hại trong việc tính tỷ lệ góp vốntrong các xí nghiệp liên doanh, và hậu quả bị thua thiệt trong việc chia sẻ lợinhuận

* Chất lợng sản phẩm thấp, chi phí sản xuất cao do đó sản phẩm trongnớc khó có thể cạnh tranh trên thị trờng quốc tế

3.2.3 Về cơ cấu ngành và lãnh thổ.

Đầu t trực tiếp nớc ngoài làm cơ cấu đầu t theo ngành và lãnh thổ củanớc sở tại bất hợp lý, gây ra tình trạng đầu t tràn lan kém hiệu quả và tàinguyên thiên nhiên bị khai thác quá mức Các nhà đầu t trực tiếp nớc ngoàinhiều khi sản xuất và bán những hàng hoá không thích hợp cho các nớc đangphát triển thậm chí đôi khi còn có hại cho sức khoẻ con ngời và gây ô nhiễmmôi trờng Vì mục đích của nhà đầu t là kiếm lợi nhuận nên họ đầu t vàonhững nơi có lợi nhất, do đó nhiều khi lợng vốn nớc ngoài đã làm tăng thêm

sự mất cân đối giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị Sự mất cân đốinày có thể dẫn đến bất ổn về chính trị

Đầu t trực tiếp nớc ngoài gây ra tình trạng phân phối không đồng đều

ở nớc sở tại Khi các công ty nớc ngoài vào nớc sở tại họ tuyển dụng ngời lao

động tại địa phơng và thờng họ đợc hởng tiền lơng cao hơn mức trung bìnhcủa địa phơng Điều này gây ra sự bất bình đẳng về thu nhập giữa các tầnglớp dân c và các vùng, đồng thời tạo ra nạn chảy máu chất xám ở nớc sở tại

Trong số các nhà đầu t trực tiếp nớc ngoài cũng có trờng hợp vào đểhoạt động tình báo gây rối trật tự trị an, an ninh chính trị Nh trờng hợp củachính phủ Xanvado Agiende ở Chi Lê bị lật đổ năm 1973 là một ví dụ về sựcan thiệp của công ty xuyên quốc gia (ITT) và chính phủ Mỹ can thiệp vàocông việc nội bộ của Chi Lê

Đầu t trực tiếp nớc ngoài cũng có thể gây ảnh hởng xấu về mặt xã hội.Những ngời dân bản xứ làm thuê cho nhà đầu t nớc ngoài có thể bị muachuộc, biến chất, thay đổi quan điểm, lối sống và nguy hiểm hơn họ có thểphản bội tổ quốc Các tệ nạn xã hội có thể gia tăng cùng với đầu t trực tiếp n-

ớc ngoài nh nạn mại dâm, nghiện hút…) dành cho chính phủ và

2 Lâm nghiệp Việt Nam.

I Một số đặc điểm của ngành lâm nghiệp Việt Nam

1 Vài nét về Ngành Lâm nghiệp Việt Nam.

Việt Nam nằm trong vành đai nhiệt đới Châu A’, nhiệt đới ẩm thuộckhu vực gió mùa Đông Nam A’, đợc trải rộng trên 4 vùng lớn phức tạp nh:Trung du, đồng bằng, miền núi, ven biển Đất đai nông lâm nghiệp, địa bànnông thôn trải trên nhiều vĩ độ, nhiều độ cao, nhiều vùng khí hậu khác nhau,gắn liền với sự hình thành và cấu tạo của đất Vì vậy trong quá trình xâydụng và phát triển ngành lâm nghiệp chúng ta có nhiều thuận lợi cơ bản đồngthời có những khó khăn lớn

Thời tiết, khí hậu Việt Nam có những thuận lợi rất cơ bản, đó là hàngnăm có lợng ma bình quân theo mùa, cờng độ ánh sáng lớn, nhiệt độ trungbình 23 độ C, hệ sinh thái phong phú đa dạng Nhờ những thuận lợi cơ bản

đó mà nớc ta có thể gieo trồng và thu hoạch quanh năm với nhiều giống câytrồng vật nuôi phong phú có giá trị kinh tế cao nh: (Cao su, cà phê, chè,

điều…) dành cho chính phủ và) cây công nghiệp ngắn ngày nh: (lạc, đậu tơng, đay, mía…) dành cho chính phủ và)

Do điều kiện thiên nhiên thuận lợi, Việt Nam có nguồn tài nguyênthiên nhiên rừng rất phong phú, đa dạng, nhiều thế hệ sinh thái rừng tiêu biểucho vùng nhiệt đới Rừng Việt Nam không chỉ cung cấp nhiều loại lâm sản

có giá trị cao mà còn có vai trò quan trọng đối với việc bảo vệ và cải thiệnmôi trờng sinh thái Nhiều khu rừng có giá trị bảo tồn thiên nhiên, nghiêncứu khoa học, là cảnh quan đẹp, nơi nghỉ mát, tham quan du lịch v.v…) dành cho chính phủ và

Bên cạnh những thuận lợi nói trên, điều kiện tự nhiên Việt Nam cũnggây nhiều khó khăn lớn nh: Lợng ma lớn, ma nhiều tập trung vào một vàitháng (tuỳ theo vùng) trong năm, gây lũ lụt, ngập úng Mùa khô thờng gâykhô hạn thiếu nớc không chỉ cho lâm nghiệp mà còn ảnh hởng đến đời sốngsinh hoạt của ngời dân nhất là ở các tỉnh miền Trung Việt Nam khí hậu ấm,

ẩm ớt dễ phát sinh và lây lan sâu bệnh, dịch bệnh gây ra tổn thất lớn đối vớimùa màng, cây trồng và vật nuôi

Lâm nghiệp mà cụ thể là ngành công nghiệp rừng là ngành kinh tếquan trọng, chúng ta có nhiệm vụ quản lý và xây dựng 9,3 triệu ha rừng tựnhiên và rừng trồng cùng với hơn 10 triệu hecta đất rừng có khả năng sảnxuất nông lâm nghiệp

Nhà nớc rất quan tâm tới việc bảo vệ và phát triển rừng Vì vậy, nghềrừng đã từng bớc đợc xây dựng, củng cố, phát triển và đã có những đóng góptích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần nâng cao đờisống nhân dân, nhất là đồng bào các dân tộc vùng trung du và miền núi

Hơn một phần ba thế kỷ qua, khoa học-công nghệ đã trở thành mộttrong những động lực phát triển kinh tế lâm nghiệp, đóng góp tích cực vàothành tựu của ngành qua từng giai đoạn

2 Lịch sử hình Ngành Lâm nghiệp Việt Nam.

a Quá trình hình thành các bộ phận nghiên cứu Khoa học Lâm nghiệp.

Ngành Lâm nghiệp, từ sau các mạng tháng tám, trong suốt cuộckháng chiến chống Pháp cho đến khi hoà bình đợc lập lại trên phần nữa đấtnớc, mãi đến năm 1961 vẫn do Bộ Nông lâm cũ quản lý, cho nên các tổ chứcmanh nha Viện nghiên cứu Lâm nghiệp trớc đây trớc đây cũng dần dà hìnhthành trong khuôn khổ tổ chức của Bộ Nông lâm cũ, cụ thể là khuôn khổ của

Vụ Lâm nghiệp, cơ quan giúp Bộ quản lý toàn Ngành Lâm nghiệp lúc đó

* Sự ra đời của Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp.

Theo Nghị định 140-CP ngày 29/9/1961 của Chính phủ Việt Nam dânchủ cộng hoà, Tổng cục Lâm nghiệp đợc thành lập, Viện nghiên cứu lâmnghiệp là một bộ phận của Tổng cục cũng đợc hình thành trên cơ sở đó

Viện nghiên cứu lâm nghiệp là cơ quan khoa học kỹ thuật đầu ngànhcủa Lâm nghiệp có hai phân viện trực thuộc là Phân Viện Việt Bắc và PhânViện Tây Bắc Viện có chức năng nghiên cứu tất cả các chuyên ngành cóliên quan đến khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp: Lâm học, trồng rừng, côngnghệ khai thác gỗ, công nghệ gia công chế biến lâm sản, cơ giới hoá Lâmnghiệp, kinh tế Lâm nghiệp

Năm 1971, các chuyên ngành thuộc công nghệ khai thác rừng, cơ giớihoá Lâm nghiệp, gia công chế biến lâm sản đợc tách ra để thành lập Công tythiết kế công trình công nghiệp Sau đó, năm 1974, trở thành Viện côngnghiệp rừng

Năm 1982, Viện kinh tế Lâm nghiệp cũng đợc thành lập Đến năm

1989, thực hiện chủ trơng của Nhà nớc về tổ chức lai các cơ quan nghiêncứu, Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp đợc thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 Viện:Viện Lâm nghiệp, Viện công nghiệp rừng và Viện kinh tế Lâm nghiệp

Viện nghiên cứu Lâm nghiệp hiện nay là cơ quan nghiên cứu duy nhấtcủa ngành Lâm nghiệp có phạm vi hoạt động trong toàn quốc Tổ chức củaViện bao gồm: Kỹ thuật lâm sinh, bảo vệ rừng, tài nguyên rừng, giống câyrừng, chế biến cơ lý gỗ, chế biến hoá học lâm sản, bảo quản lâm sản, kinh tếLâm nghiệp và cơ khí Lâm nghiệp

Hoạt động nghiên cứu trên thực địa đợc các Trung tâm đảm nhiệm,mạng lới Trung tâm thực nghiệm phân bố trên các địa bàn nhiều rừng, tiêubiểu cho từng vùng sinh thái gồm:

1 Trung tâm nghiên cứu sinh thái và môi trờng rừng

2 Trung tâm Nghiên cứu giống cây rừng

3 Trung tâm thí nghiệm và chuyển giao kỹ thuật công nghiệp rừng

4 Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp Đông Bắc Bộ

5 Trung tâm khoa học sản xuất vùng Tây Bắc

6 Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Lâm sinh Cầu Hai

7 Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ

8 Trung tâm nghiên cứu lâm đặc sản

9 Phân viện nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ

10 Trung tâm Lâm nghiệp nhiệt đới.

11 Trung tâm khoa học sản xuất cùng Đông Nam Bộ

12.Trung tâm nghiên cứu lâm sainh Lâm Đồng

13.Trung tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp

14 Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật rừng ngập mặn MinhHải

15.Trung tâm thực nghiệm Lâm nghiệp Kon Nà Nừng

16 Trung tâm giống và kinh doanh đặc sản rừng (EAKmat)

17 Xí nghiệp chế biến hạt điều

Với cơ cấu tổ chức nh trên, Viện nghiên cứu Lâm nghiệp đảm nhiệmnghiên cứu khoa học kỹ thuật trong tất cả các lĩnh vực có liên quan đến Lâmnghiệp, tuy nhiên còn nhiều lĩnh vực mà trên thực tế Viện cha có khả năng v-

ơn tới nh động vật rừng, thực vật dới tán rừng v.v…) dành cho chính phủ và

Viện có nhiệm vụ đào tạo cán bộ trên đại học cho chuyên ngành lâmsinh học, công nghiệp rừng, gia công chế biến lâm sản

Tính đến năm 2001, đội ngũ cán bộ nghiên cứu thờng xuyên của Viện

có 480 ngời, trong đó có 1 giáo s, 26 tiến sĩ, 8 nghiên cứu sinh, 18 thạc sĩ, 16học viên cao học và 204 kỹ s Ngoài ra còn lực lợng hợp đồng làm việc theothời vụ

Nguồn kinh phí phục vụ hoạt động nghiên cứu của Viện chủ yếu là từNgân sách Nhà nớc do Bộ Khoa học công nghệ và môi trờng phân phối,ngoài ra còn kinh phí do các hợp đồng nghiên cứu và hợp đồng dịch vụ manglại

Rừng không chỉ có ở miền núi, Trung du mà đã có ngay ở vùng đồngbằng, vùng cát ven biển…) dành cho chính phủ và Nhờ có trồng cây mà bộ mặt nông thôn xã hội chủnghĩa đã có nhiều đổi mới Nhiều nơi đã tự túc một phần gỗ củi và góp phầncho nhu cầu của Nhà nớc

Từ ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng đến nay phong trào trồngcây đã phát triển mạnh ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, tiêu biểu là TPHCM, Long An, Đồng Nai…) dành cho chính phủ và Những năm gần đây thực hiện chính sách giao

đất giao rừng, kinh doanh theo phơng thức nông lâm kết hợp, phong trào phủxanh đất trống đồi núi trọc đã phát triển mạnh trên nhiều vùng, góp phần làmtăng vốn rừng, mở ra khả năng sản xuất thêm nhiều lơng thực, thực phẩmcho xã hội

Nhiều mô hình kinh tế-kỹ thuật do nhân dân sáng tạo ra đã đợc đúckết và phổ biến áp dụng rộng rãi trong các lâm trờng, hợp tác xã và cơ quanquân đội, trờng học cũng nh các hộ gia đình đã mang lại hiệu quả to lớn chosản xuất và đời sống.

Phát huy vai trò làm chủ tập thể của nhân dân lao động đối với rừng và

đất rừng nên nạn chặt phá rừng bừa bãi, nạn cháy rừng đã giảm so với trớc.Hàng trục vạn hộ gia đình ở vùng cao trớc sống nay đây mai đó phá rẫy làmnơng, nay đã đi vào định, canh định c xây dựng bản làng mới Nhiều bà con

đã ra nhập nông trờng, hợp tác xã hoặc tập đoàn sản xuất lâm nghiệp nh ở

Đắklắc, Gia Lai-KumTum…) dành cho chính phủ và

Song song với các hoạt động bảo vệ rừng, trồng rừng…) dành cho chính phủ và hàng nămnghề rừng đã cung cấp hàng triệu mét khối gỗ, hàng trục vạn tấn nguyên liệulâm sản, hàng trăm triệu cây tre nứa…) dành cho chính phủ và cho các nhu cầu ở trong nớc và xuấtkhẩu Sản phẩm lấy từ rừng ra còn có những đặc sản có giá trị làm nguyênliệu cho công nghiệp (dợc, sơn, hơng liệu…) dành cho chính phủ và), thủ công nghiệp tạo thêm việclàm cho hàng triệu lao động và đem lại nguồn lợi đáng kể cho từng hộ gia

đình cũng nh nguồn thu Ngân sách

b Các hoạt động chính của Ngành Lâm nghiệp bao gồm :

* Quản lý và bảo vệ rừng:

- Xây dựng hệ thống rừng đặc dụng: Cho đến nay cả nớc đã có hơn

100 khu rừng đặc dụng bao gồm 11 vờn quốc gia, 64 khu bảo tồn thiên nhiên

và 32 khu rừng văn hoá lịch sử, môi trờng

- Xây dựng hệ thống rừng phòng hộ: Nhà nớc giao cho các chủ rừng làcác tổ chức, cá nhân và hộ gia đình (nông dân) quản lý

- Định canh, định c: Vận động định canh định c gắn với việc giao đấtgiao rừng, nhằm hạn chế nạn phá rừng , phát triển kinh tế xã hội miền núi

- Tăng cờng quản lý Nhà nớc về quản lý và bảo vệ rừng theo các luậtbảo vệ và phát triển rừng, luật bảo vệ môi trờng và luật đất đai nhằm tăng h-ớng quản lý bảo vệ rừng từ trung ơng đến địa phơng

- Phòng chữa cháy rừng và phòng trừ sâu bệnh nhằm hạn chế sự pháhoại của sâu bệnh, tác hại của cháy rừng

* Trồng rừng và trồng cây nhân dân:

- Giai đoạn 1955-1975 Diện tích rừng trồng là 219.290 ha

- Giai đoạn 1976-1985 diện tích rừng trồng là 1.054.281 ha

- Giai đoạn 1986-1995 diện tích rừng trồng là 1.015.449 ha

- Giai đoạn 1996 đến nay diện tích rừng trồng là 1.471.394 ha

- Trong quá trình trồng rừng phải chú ý đến vấn đề cơ cấu cây trồng,giống, kỹ thuật cây trồng, quản lý, khoa học kỹ thuật

- Phong trào trồng cây phân tán áp dụng chủ yếu ở các vùng đồngbằng, thị trấn, thành phố Hiện nay nớc ta có khoảng hơn 2000 triệu cây phântán

- Đẩy mạnh gây trồng các loại cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị, tăng ờng các khu rừng củi cung cấp cho thị trấn, sản xuất thủ công nghiệp vànông thôn

c-2 Cơ cấu tổ chức ngành Lâm nghiệp Việt Nam

2.1 Các phòng nghiên cứu kỹ thuật lâm sinh.

* Phòng nghiên cứu kỹ thuật lâm sinh.

Phòng nghiên cứu kỹ thuật lâm sinh đợc thành lập năm 1989 trên cơ

sở hợp nhất 4 phòng: Trồng rừng, Lâm học, Điều tra và Nông Lâm kết hợp

Lĩnh vực nghiên cứu của phòng nghiên cứu kỹ thuật lâm sinh gồm cáclĩnh vực nh:

- Nghiên cứu các quy luật cấu trúc quần thể rừng

- Nghiên cứu các đặc điểm sinh thái loài

- Nghiên cứu các giải pháp lâm sinh đối với rừng tự nhiên

- Xác định loài và cơ cấu cây trồng rừng cho các vùng sinh thái

- Nghiên cứu kỹ thuật rừng với các mục tiêu khác nhau

* Phòng nghiên cứu tài nguyên thực vật rừng.

Phòng nghiên cứu Tài nguyên thực vật rừng tiền thân là Phòng Nghiêncứu gỗ, đợc thành lập năm 1961 Có chức năng điều tra phân loại, đánh giágiá trị sử dụng tài nguyên thực vật rừng để định hớng sử dụng chúng hợp lý

Đội ngũ cán bộ công nhân viên bao gồm 1 thạc sĩ, 2 học viên cao học,

5 kỹ s

Phòng nghiên cứu tài nguyên thực vật rừng có 1 phòng thí nghiệm giảiphẫu thực vật và gỗ, 1 phòng thí nghiệm cơ lý gỗ

* Phòng nghiên cứu bảo vệ thực vật rừng.

Phòng nghiên cứu bảo vệ thực vật rừng đợc thành lập năm 1961 Lĩnhvực nghiên cứu của phòng nghiên cứu về côn trùng rừng, bệnh hại cây rừng

và vi sinh vật rừng

Đội ngũ cán bộ của phòng gồm có 1 tiến sĩ, 1 nghiên cứu sinh, 4 kỹ s.Cơ sở vật chât của phòng có các phòng thí nghiệm côn trùng, nấm bệnh, visinh vật cộng sinh và phòng sản xuất các chế phẩm sinh học

* Phòng nghiên cứu bảo quản lâm sản.

Phòng nghiên cứu bảo quản lâm sản đợc thành lập vào năm 1961.Phòng này nghiên cứu sinh vật hại lâm sản, kỹ thuật phong trừ sinh vật gâyhại lâm sản, kỹ thuật ngâm tẩm bảo quản lâm sản và thuốc bảo quản lâm sản

Về năng lực nghiên cứu của phòng gồm có 1 tiến sĩ, 1 nghiên cứusinh, 2 học viên cao học và 7 kỹ s ngoài ra còn có các phòng thí nghiệm:Nấm, côn trùng, ngâm tẩm và thuốc bảo quản

* Phòng nghiên cứu cơ khí Lâm nghiệp.

Đợc thành lập vào năm 1998 trên cơ sở sát nhập hai phòng: Phòngcông cụ và Cơ giới hoá trồng rừng và phòng Cơ khí khai thác và vận chuyểnlâm sản

Các lĩnh vực nghiên cứu của phòng: Cơ giới hoá trồng rừng; Cơ khíhoá khai thác vận chuyển lâm sản và nghiên cứu về các máy móc thiết bịphục vụ công nghệ chế biến gỗ

Năng lực nghiên cứu của phòng: 2 tiến sĩ, 1 nghiên cứu sinh và 4 kỹ s

* Phòng nghiên cứu chế biến lâm sản.

Đợc thành lập vào năm 1992 với nhiệm vụ nghiên cứu các lĩnh vực nh:Tạo các sản phẩm ván nhân tạo và các sản phẩm chế biến khác từ nguyênliệu gỗ rừng trồng; Nghiên cứu tính chất công nghệ của gỗ

Phòng nghiên cứu chế biến lâm sản có 1 tiến sĩ và 4 kỹ s

* Phòng nghiên cứu kinh tế Lâm nghiệp.

Phòng nghiên cứu kinh tế Lâm nghiệp đợc thành lập vào năm 1989trên cơ sở sát nhập 3 phòng: Phòng Định mức lao động, phòng Dự báo vàChiến lợc.

Lĩnh vực nghiên cứu của phòng: Tổ chức quản lý và sắp xếp lại sảnxuất; Định mức kinh tế-kỹ thuật và lao động; Giá cả thị trờng và hiệu quả;Các chính sách Lâm nghiệp; Thẩm định các chơng trình và dự án

Đội ngũ cán bộ của phòng gồm có 1 tiến sĩ, 1 thạc sĩ và 9 kỹ s

Trong quá trình hoạt động thì phòng nghiên cứu kinh tế Lâm nghiệp

đã và đang hợp tác với Nhật Bản và Đan Mạch

2.1 Các trung tâm chuyên đề.

* Trung tâm nghiên cứu giống cây rừng.

Trung tâm đợc thành lập vào năm 1990, trên cơ sở sát nhập Phòngnghiên cứu giống cây rừng và Trạm nghiên cứu thực nghiệm Lâm sinh Ba vì.Trung tâm có chức năng và nhiệm vụ: Chọn loài và xuất xứ; Chọn cây trội,xây dựng rừng giống, vờn giống cho các loài cây trồng rừng chủ yếu; Lai tạogiống; Nhân giống sinh dỡng cho các giống cây rừng đã đợc chọn lọc;Nghiên cứu sinh học hạt giống; Nghiên cứu bảo tồn nguồn gen cây rừng vàxây dựng các khu bảo tồn nguồn gen; Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về giốngcây rừng, cung cấp giống gốc có chất lợng di chuyền đợc cải thiện cho cáccơ sở sản xuất trong nớc và trao đổi giống quốc tế; Tham gia đào tạo cán bộ

về giống cây rừng cho ngành

Các lĩnh vực u tiên của trung tâm: Bảo tồn nguồn gen cây rừng, lai tạogiống; Sinh học hạt giống; Chọn giống; Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vềgiống cây rừng

Khả năng nghiên cứu của trung tâm:

- 1 tiến sĩ, 1 NCS, 5 học viên cao học và 13 kỹ s

Đợc thành lập vào năm 1995 trên cơ sở sát nhập Phân viện Nghiên cứuLĐS và phòng Nghiên cứu Hoá lâm sản Trung tâm có các chức năng vànhiệm vụ nh:

Tổ chức và triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học và côngnghệ trong các lĩnh vực: Lâm học, gây nuôi, trồng trọt, khai thác, chế biến,bảo quản…) dành cho chính phủ và các loại đặc sản rừng

Xây dựng quy trình, quy phạm định mức các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật,chế thử sản phẩm, dịch vụ khoa học kỹ thuật thuộc các lĩnh vực trên

T vấn kỹ thuật, tổ chức các lớp hội thảo tập huấn kỹ thuật, chuyển giaocông nghệ sản xuất và trang thiết bị trong các lĩnh vực sản xuất ván nhân tạo,chất phủ và các loại đặc sản rừng

Tiếp nhận và triển khai các dự án hợp tác khoa học kỹ thuật với các tổchức Quốc tế

Các lĩnh vực u tiên của Trung tâm: Phân loại, xác định tiềm năng vàgiá trị của các loại LĐS thông qua việc cải tiến Công nghệ và thiết bị chếbiến; Nghiên cứu kỹ thuật gây trồng các loại lâm sản quí, hiếm

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm gồm có: 2 tiến sĩ, 1 thạc sĩ và 17

kỹ s 1 phòng thí nghiệm và phân tích hoá chế biến lâm sản, 1 xởng thựcnghiệm chế biến

Trong quá trình hoạt động, Trung tâm nghiên cứu lâm đặc sản hợp tácvới các nớc nh Hà Lan, Thuỵ Điển và Phần Lan

* Trung tâm nghiên cứu sinh thái và môi trờng rừng.

Trung tâm đợc thành lập vào năm 1990 Có chức năng và nhiệm vụ:Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật trong các lĩnh vực liên quan đến sinh thái, tàinguyên và môi trờng rừng; Chuyển giao công nghệ, dịch vụ, thông tin t vấncho các công trình và dự án có liên quan; Tham gia đào tạo, tập huấn kỹthuật về các lĩnh vực nói trên

Các lĩnh vực u tiên của Trung tâm: Sinh lý-sinh thái cá thể và quần thểthực vật rừng; Quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên đất rừng; Các côngnghệ sinh học phục vụ thâm canh trồng rừng, phân bón

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 2 tiến sĩ, 1 nghiên cứu sinh, 4 thạc sĩ và 12 kỹ s

- Các phòng thí nghiệm phân tích mẫu đất, mẫu thực vật, nuôi cấy visinh vật và mô thực vật

- Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật GIS trong quản lý đât và môi trờng.Trung tâm đã hợp tác với các nớc nh Canađa, Anh.

2.1 Phân viện và các trung tâm vùng.

* Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp Tây Bắc.

Đợc thành lập vào năm 1989, trung tâm có chức năng và nhiệm vụ:Nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực Lâm nghiệp, nông nghiệp, thuỷ lợi

và dân tộc học; Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tập huấn và phổ cập kiến thức,dịch vụ sản xuất và dịch vụ thông tin, t vấn về các vấn đề có liên quan, đacác kết quả nghiên cứu đã đạt đợc và sản xuất tại vùng Tây Bắc; Hợp táckhoa học, kỹ thuật với các tổ chức trong và ngoài nớc về các lĩnh vực liênquan

Các lĩnh vực u tiên: Lâm nghiệp xã hội, dân tộc học; Sinh thái môi ờng, bảo tồn nguồn gen rừng và động vật quí hiếm

tr-Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 7 kỹ s

- 500 ha rừng thí nghiệm, vờn thực vật và động vật

Trung tâm đã hợp tác với các nớc nh Nhật Bản và Uc’

* Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm lâm sinh Cầu Hai.

Trung tâm đợc thành lập vào năm 1986 với nhiệm vụ: Thực hiện các

đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực Lâm nghiệp; Chuyển giao công nghệ, đa cáckết quả nghiên cứu đã đạt đợc vào sản xuất tại vùng Trung tâm Bắc Bộ;Tham gia công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật về các lĩnh vực nói trên

Các lĩnh vực mà Trung tâm u tiên nghiên cứu là phục hồi rừng tựnhiên, Lâm nghiệp xã hội, sinh thái môi trờng và bảo tồn nguồn gen câyrừng

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm bao gồm: 1 tiến sĩ, 8 kỹ s, 719 harừng thí nghiệm và vờn thực vật 12,0 ha

* Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp Đông Bắc Bộ.

Đợc thành lập vào năm 1991, Trung tâm có chức năng và nhiệm vụthực hiện các đề tài nghiên cứu trong các lĩnh vực lâm sinh, cơ giới, kinh tếLâm nghiệp; Triển khai các dịch vụ khoa học công nghệ (lâm sinh, cơ giới,kinh tế và Lâm nghiệp xã hội) Xây dựng các mô hình rừng trên cơ sở ápdụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật Dịch vụ tham quan khoa học, hớng dẫncho học sinh, sinh viên Lâm nghiệp; Chuyển giao công nghệ và phổ cập h-

ớng nghiệp nghề rừng; trồng rừng, chế biến lâm sản tận thu trong quá trìnhnghiên cứu và sản xuất.

Các lĩnh vực u tiên của Trung tâm: Các qui trình công nghệ tạo câygiống trồng rừng Các biện pháp trồng rừng cải tạo đất với các loài cây họ

Đậu thân đỗ; Các mô hình rừng, trang trại và mô hình nông lâm kết hợp

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 2 thạc sĩ, 1 nghiên cứu sinh và 7 kỹ s

- 1.097 ha rừng trong đó: 70 ha rừng tự nhiên, 794 ha rừng trồng

- Các thiết bị máy móc làm đất trồng rừng, thiết bị thí nghiệm và xử lý

số liệu

* Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp Bắc Trung Bộ.

Đợc thành lập vào năm 1990, Trung tâm có nhiệm vụ: Nghiên cứukhoa học trong các lĩnh vực lâm sinh, khai thác vận xuất và chế biến lâmsản; Chuyển giao công nghệ, đa các kết quả nghiên cứu thành công vào sảnxuất; Tham gia công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho các cán bộ Lâmnghiệp trong vùng

Các lĩnh vực u tiên: Kỹ thuật về giống cây rừng và xây dựng rừnggiống; Các biện pháp kỹ thuật trồng rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc vànông lâm kết hợp; Các biện pháp kỹ thuật bảo vệ, nuôi dỡng, cải tạo và pháttriển rừng tự nhiên; Năng lực nghiên cứu của Trung tâm: 9 kỹ s và 900 harừng thí nghiệm các loại

* Trung tâm Lâm nghiệp nhiệt đới.

Trung tâm đợc thành lập vào năm 1990, có các nhiệm vụ: Nghiên cứuxây dựng và áp dụng các lý thuyết khoa học và tiến bộ kỹ thuật của các hệsinh thái rừng nhiệt đới, công nghệ kỹ thuật tiên tiến và cơ chế chính sáchkinh tế-xã hội nhằm tổ chức kinh doanh và sử dụng hợp lý tài nguyên rừng,bảo vệ môi trờng sống góp phần xây dựng, quy hoạch phát triển kinh tế xãhội trong vùng Tây Nguyên và các tỉnh Duyên Hải miền Trung

Các lĩnh vực u tiên của Trung tâm: Rừng tự nhiên; Kỹ thuật sử dụng

đất tổng hợp; Cải thiện giống cây rừng; Cơ giới hoá trong sản xuất Lâmnghiệp

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 1 tiến sĩ, 1 thạc sĩ và 8 kỹ s

- 466 ha rừng thí nghiệm và 1440 ha rừng tự nhiên

* Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm lâm sinh Lâm Đồng.

Đợc thành lập vào năm 1986, Trung tâm có các chức năng và nhiệm

vụ nh: Nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp trong các lĩnh vực lâm sinh, côngnghiệp rừng và kinh tế Lâm nghiệp; Chuyển giao kỹ thuật, công nghệ, đa cáckết quả nghiên cứu Lâm nghiệp và các tiến bộ vào sản xuất tại vùng; Thamgia sản xuất hàng hoá các lĩnh vực sản xuất Lâm nghiệp nhằm phục vụnghiên cứu thực nghiệm; Tham gia công tác đào tạo, mở các lớp tập huấn kỹthuật Lâm nghiệp

Các lĩnh vực u tiên: Bảo tồn nguồn gen cây rừng; Cây lá kim và câybản địa vùng cao; Lâm nghiệp xã hội

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 3 học viên cao học, 5 kỹ s

- 454 ha rừng thí nghiệm

- 20 ha vờn thực vật ở Cam Ly, 5 ha vờn su tập ở Lang Hanh có từ thờiPháp

* Trung tâm khoa học sản xuất Lâm nghiệp Đông Nam Bộ.

Đợc thành lập vào năm 1998, Trung tâm có nhiêm vụ: Tổ chức nghiêncứu các lĩnh vực về tuyển chọn cải thiện giống, kỹ thuật lâm sinh,cơ giới hoátrồng rừng, kỹ thuật cải thiện và nâng cao vốn rừng tự nhiên, Lâm nghiệp xãhội vùng Đông Nam Bộ; Tổ chức tập huấn, trao đổi thông tin, chuyển giaotiến bộ kỹ thuật Lâm nghiệp trong vùng; Hớng dẫn tham quan, thực tập,tham gia đào tạo cán bộ kỹ thuật Lâm nghiệp; Tham mu cho ngành các giảipháp xây dựng và nâng cao vốn rừng

Các lĩnh vực u tiên: Cây nguyên liệu giấy; Bảo tồn gen cây bản địa họSao dầu

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 1 thạc sĩ, 10 kỹ s

- 300 ha rừng thí nghiệm

- Vờn ơm công suất 500.000 cây/năm

* Phân viện khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ.

Đợc thành lập vào năm 1992, Trung tâm có nhiệm vụ: Thực hiện cácnội dung nghiên cứu về lâm sinh, công nghiệp rừng, kinh tế Lâm nghiệp, đatiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất; Thực hiện nhiệm vụ hợp tác quốc tế

về khoa học kỹ thuật lâm nghiệp; Dịch vụ t vấn đầu t Lâm nghiệp

Các lĩnh vực u tiên: Trồng rừng trên đất phèn; Lâm nghiệp xã hội;Năng lực nghiên cứu:

- 1 tiến sĩ, 2 thạc sĩ và 25 kỹ s

- 1044 ha rừng thí nghiệm

- Các phòng nghiên cứu thí nghiệm nuôi cấy mô, vi sinh và đất

- Trong quá trình hoạt đông Trung tâm đã hợp tác với Nhật Bản và ĐàiLoan

* Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật rừng ngập mặn.

Đợc thành lập vào năm 1992, Trung tâm có các chức năng và nhiệm

vụ nh: Tổ chức và tiến hành nghiên cứu khoa học trên các lĩnh vực có liênquan đến rừng ngập nớc và hệ sinh thái rừng ngập; Xây dựng mô hình vàchuyển giao tiến bộ kỹ thuật về rừng ngập cho các đơn vị quản lý rừng ngậptrong khu vực; Hợp tác nghiên cứu về rừng ngập với các tổ chức khoa họctrong và ngoài nớc

Các lĩnh vực u tiên: Hệ sinh thái rừng ngập; Chuyển giao tiến bộ khoahọc kỹ thuật

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm:

- 1 tiến sĩ, 1 học viên cao học, 7 kỹ s, 4 trung cấp kỹ thuật va 4 côngnhân kỹ thuật bậc cao

- 1 xởng cơ khí

- 1 xởng thực nghiệm chế biến

* Trung tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp.

Đợc thành lập vào năm 1990, Trung tâm có các chức năng và nhiệm

vụ nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao và phổ cập các tiến bộ KHKT Lâmnghiệp; Thực hiện các hợp đồng chuyển giao kỹ thuật vào sản xuất tại các

địa phơng

Năng lực nghiên cứu của Trung tâm :

- 12 kỹ s, 12 cán bộ và công nhân kỹ thuật

- 150 ha rừng thí nghiệm

- 1 xởng thực nghiệm nấm, vờn cây giống với 120 loài cây

* Xí nghiệp chế biến hạt điều.

Xí nghiệp đợc thành lập vào năm 1993 Có các chức năng và nhiệm vụnh:

Chế biến gỗ và lâm sản (hạt điều, lâm đặc sản và các sản phẩm nônglâm kết hợp)

3.5 Một số đặc điểm khác của ngành Lâm nghiệp Việt Nam.

3.5.1 Nền lâm nghiệp Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi sang nền nông lâm nghiệp theo cơ chế thị trờng định hớng Xã hội chủ nghĩa.

Nền lâm nghiệp Việt Nam đợc hình thành và phát triển từ lâu đời,

nh-ng sự chuyển đổi mạnh mẽ nhất, sâu sắc nhất là từ khi Việt Nam thực hiệnthành công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và tiến hành xây dựng chủnghĩa xã hội Từ những năm cuối của thập kỷ 80 dới ánh sáng của chính sách

đổi mới của Đảng và Nhà nớc nên lâm nghiệp Việt Nam đợc chuyển từ sảnxuất tập trung bao cấp sang cơ chế thị trờng theo định hớng Xã hội chủnghĩa Hiện nay, nền lâm nghiệp nớc ta bao gồm nhiều thành phần kinh tếnh: kinh tế quốc doanh, kinh tế t nhân, kinh tế hộ gia đình, kinh tế hợp tácvới các nhà đầu t nớc ngoài…) dành cho chính phủ và Sự chuyển đổi này đã tạo cho ngời dân cóquyền ra quyết định về sản xuất lâm nghiệp phù hợp với mục tiêu của mình.Các thành phần kinh tế đợc bình đẳng, đợc khuyến khích phát triển theo luật

định Cơ cấu sản xuất nông lâm nghiệp đang đợc chuyển dịch theo hớng phùhợp với cơ chế thị trờng đồng thời lại chịu sự chi phối riêng do các đặc điểmxã hội, chính trị của Việt Nam

3.5.2 Nền lâm nghiệp Việt Nam trải qua nhiều năm trong chiến tranh.

Trong nhiều thập kỷ qua, nền nông lâm nghiệp nớc ta chịu sự tàn phánặng nề của chiến tranh Đó là một hạn chế lớn kìm chế sự phát triển củanông nghiệp Nhiều vùng đất, tài nguyên sinh thái bị tàn phá, nhiều côngtrình cơ sở vật chất kỹ thuật trong lâm nghiệp cần đợc phục hồi và nâng cấp,nhiều vụ cháy rừng xảy ra liên tiếp, nhiều vấn đề phát sinh trong quá trìnhsản xuất Do đó lâm nghiệp cần một lợng vốn đầu t lớn để khắc phục hậuquả của chiến tranh Mặt khác nề nếp quản lý thời chiến cũng ảnh hởngkhông nhỏ đến việc quyết định lựa chọn sử dụng các nguồn lực phù hợp vớicơ chế thị trờng

3.5.3 Trình độ phát triển lâm nghiệp Việt Nam cha cao.

Phần lớn các vùng sản xuất lâm nghiệp của Việt Nam chủ yếu là sảnxuất sản phẩm không qua chế biến Sự hoà nhập và tham gia vào thị trờngquốc tế của lâm nghiệp Việt Nam còn cha cao và không bền vững Sản xuấtnông lâm nghiệp và thị trờng ở nông thôn thấp nhất là ở những vùng sâuvùng xa, điều kiện khó khăn Đời sống nông dân còn nghèo, cơ sở hạ tầngthấp kém, thiếu sự hỗ trợ cho lâm nghiệp của ngành công nghiệp chế biến

Trên đây chính là những yếu tố cơ bản làm cho sự phát triển lâmnghiệp Việt Nam còn thấp

3 Đầu tịnh hớng đầu t trực tiếp nớc ngoài vào nông lâm nghiệp Việt Nam.

I sự cần thiết phải đầu t trực tiếp nớc ngoài vào Lâm nghiệp Việt Nam

1 Vị trí, vai trò của ngành lâm nghiệp trong nền kinh tế quốc dân.

Ngành lâm nghiệp là một ngành sản xuất vật chất quan trọng trongnền kinh tế quốc dân của mỗi nớc Nó không phải là một hệ thống kinh tế

đơn thuần, mà là hệ thống sinh vật- kỹ thuật, bởi vì một mặt là cơ sở để pháttriển nông thôn và mặt khác là việc sử dụng những tiềm năng sinh vật, câytrồng Chúng phát triển theo quy luật sinh vật nhất định, con ngời không thểngăn cản quá trình phát sinh, phát triển của chúng mà phải trên cơ sở nhận

thức đúng đắn các quy luật, để có những giải pháp tác động, nhằm thích nghivới chúng Mặt khác quan trọng hơn là phải làm cho ngời sản xuất có sựquan tâm thoả đáng, gắn lợi ích của họ với sử dụng các quá trình sinh vật đó,nhằm tạo ra nhiều sản phẩm cuối cùng hơn.

Lâm nghiệp giữ vai trò rất to lớn trong việc phát triển kinh tế nhất là ởcác nớc đang phát triển Đó là những nớc nghèo với đại bộ phận dân c chungsống bằng nghề nông Tuy nhiên, ngay cả ở những nớc công nghiệp pháttriển cao, mặc dù giá trị sản phẩm lâm nghiệp không lớn, nhng khối lợng sảnphẩm nông lâm nghiệp vẫn không ngừng tăng lên và giữ vai trò quan trọngtrong nền kinh tế quốc dân

Lâm nghiệp có vai trò quan trọng trong việc cung cấp các yếu tố đầuvào cho công nghiệp và cho khu vực thành thị Trong giai đoạn đầu của côngnghiệp hoá Khu vực lâm nghiệp còn cung cấp nguồn nguyên liệu quý chocông nghiệp, chủ yếu là công nhiệp chế biến nông lâm sản, nhằm tạo ranguồn thu nhập lớn

Khu vực lâm nghiệp là một trong những nguồn cung cấp vốn quan trọng cho

sự phát triển kinh tế, nhất là ở giai đoạn đầu của công nghiệp hoá, bởi vì ở

đây là khu vực lớn nhất xét cả về lao động và tổng sản phẩm quốc dân.Nguồn vốn từ lâm nghiệp có thể đợc tạo ra bằng nhiều cách nh: Tiếp kiệmcủa nông dân để đầu t vào các hoạt động phi lâm nghiệp, thuế lâm nghiệp…) dành cho chính phủ vàViệc huy động vốn t lâm nghiệp để đầu t phát triển công nghiệp là cần thiết

và đúng đắn

Nông nghiệp và nông thôn là thị trờng tiêu thụ rộng lớn của côngnghiệp, bao gồm t liệu tiêu dùng và sản xuất, chủ yếu dựa vào thị trờng trongnớc, mà trớc hết là khu vực nông nghiệp và nông thôn, sẽ có tác động trựctiếp đến sản lợng ở khu vực phi lâm nghiệp Phát triển mạnh nông nghiệp,tăng sức mua từ nông thôn sẽ làm cho cầu về các sản phẩm công nghiệptăng, từng bớc nâng cao chất lợng để có thể cạnh tranh trên thị trờng thế giới

Lâm nghiệp đợc coi là ngành đem lại nguồn thu nhập ngoại tệ lớn Cácloại lâm sản dễ dàng gia nhập thị trỡng quốc tế hơn so với các loại hàng hoácông nghiệp Do đó, các nớc đang phát triển thu đợc nguồn ngoại tệ lớn từxuất khẩu các lâm sản

Lâm nghiệp có vai trò to lớn và là cơ sỏ trong sự phát triển bền vữngcủa môi trờng Lâm nghiệp sử dụng nhiều hoá chất nh: Phân bón hoá học,

thuốc trừ sâu bệnh…) dành cho chính phủ và làm ô nhiễm đất và nguồn nớc Khi canh tác dễ gây rasói mòn ở vùng đầu dốc, phá rừng tạo ra một số yếu tố làm nóng bầu khíquyển…) dành cho chính phủ vàVì vậy, trong quá trình phát triển sản xuất lâm nghiệp cần tìm nhữnggiải pháp để duy trì và tạo ra sự phát triển bền vững của môi trờng (nh sửdụng công nghệ sạch, công nghệ sinh học trong lâm nghiệp, trồng và bảo vệrừng…) dành cho chính phủ và).

2 Thu hút vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài vào lâm nghiệp là một hoạt

động kinh tế đối ngoại đặc biệt quan trọng.

Đầu t trực tiếp nớc ngoài vào nền kinh tế nói chung và vào lâm nghiệpnói riêng là một hoạt động kinh tế đối ngoại có vị trí và vai trò ngày càng tolớn, đã và đang trở thành xu thế của thời đại Đặc biệt ở những nớc nôngnghiệp có xuất phát điểm thấp nh nớc ta thì Đầu t trực tiếp nớc ngoài có ýnghĩa rất to lớn trong việc tạo nguồn vốn đầu t, tiếp thu khoa học công nghệvào sản xuất lâm nghiệp và là một giải pháp tạo việc làm có hiệu quả trongnông nghiệp và nông thôn

Trải qua một thời kỳ dài, nền kinh tế nớc ta nằm trong cơ chế quản lý

kế hoạch hoá tập trung, gần nh là một nền kinh tế đóng và điều này đã làmcho lực lợng sản xuất bị kìm hãm, các hoạt động đối ngoại trong đầu t cha có

điều kiện mở rộng Từ sau Đại Hội VI của Đảng (12/1996) nớc ta đã bớc vào

kỷ nguyên mới của sự phát triển đó là sự cải tổ cơ chế quản lý từ nền kinh tế

kế hoạch hoá tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết vĩmô của Nhà nớc Từ sau năm 1988, thực hiện nghị quyết 10 của Bộ chính trịBan chấp hành TW Đảng, lâm nghiệp nớc ta đã có những bớc phát triển vợtbậc Tuy nhiên, lâm nghiệp nớc ta hiện nay vẫn còn sản xuất manh mún,nhiều tiềm năng phát triển vẫn cha đợc khai thác có hiệu quả do thiếu vốn

đầu t, trình độ sản xuất còn thấp và chênh lệch khá xa giữa các vùng, bêncạnh đó cơ sở vật chất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng nông thôn thấp kém nênsức thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài vào lâm nghiệp bị hạn chế đáng kể

Cùng với việc đổi mới và mở cửa nền kinh tế, để khuyến khích thu hútvốn đầu t nớc ngoài, tháng 12 năm 1987 Nhà nớc ta đã ban hành Luật Đầu tnớc ngoài tại Việt Nam Từ khi có Luật Đầu t nớc ngoài, hoạt động đầu t nớcngoài vào nền kinh tế nói chung và vào lâm nghiệp nói riêng đã tăng lên

đáng kể Điều đó khẳng địng đờng lối của Đảng ta trong lĩnh vực đối ngoại

đã tạo ra môi trờng thuận lợi trong việc thu hút vốn đầu t từ các đối tác nớcngoài.

3 Thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài vào lâm nghiệp là một biện pháp quan trọng để tạo nguồn vốn đầu t cho sản xuất lâm nghiệp.

Hiện nay nớc ta có gần 80% nguồn lao động tham gia sản xuất nônglâm nghiệp Song đa số nông dân nớc ta đều trong tình trạng thiếu vốn sảnxuất Do thiếu vốn nên tiềm năng phát triển lâm nghiệp, đặc biệt là ở vùngmiền núi, trung du cha có điều kiện để sản xuất ra của cải Mặc dù nhữngnăm gần đây Đảng và Chính phủ nớc ta đã có nhiều chủ trơng quan trọng, utiên cho đầu t phát triển lâm nghiệp song nguồn vốn đầu t của Chính phủ cholâm nghiệp còn hạn hẹp, cha thể đáp ứng đợc những nhu cầu phát triển củalâm nghiệp trong tình hình mới Thực hiện Nghị Quyết 10 của Bộ Chính trị

đã tạo ra động lực mạnh mẽ trong nông dân song nói chung nông dân nớc tacha có đủ thực lực về vốn để phát triển sản xuất hàng hoá chất lợng cao vớiquy mô lớn Chính vì vậy, việc tìm đến các đối tác đầu t nớc ngoài để thu hútvốn đầu t cho lâm nghiệp nớc ta là một biện pháp quan trọng để tạo nguồnvốn đầu t cho lâm nghiệp những năm qua và thời gian sắp tới

4 Thu hút vốn đầu t nớc ngoài là một biện pháp nâng cao công nghệ sản xuất và đào tạo chất lợng nguồn nhân lực trong lâm nghiệp.

Mặc dù trong khoảng 10 năm trở lại đây lâm nghiệp nớc ta đã đạt đợcnhững thành tựu quan trọng, song so với các nớc có nền lâm nghiệp pháttriển trên thế giới và trong khu vực thì lâm nghiệp nớc ta vẫn có một khoảngcách khá xa Ví dụ so với Nhật Bản thì lâm nghiệp nớc ta hiện nay đang ởxuất phát điểm của lâm nghiệp Nhật Bản vào những năm 20 của thế kỷ 20

So với một số nớc nh Thái Lan, Trung Quốc thì năng suất, cây trồng và chấtlợng lâm sản của chúng ta đều thấp kém nên sức cạnh tranh của lâm sản ViệtNam trên thị trờng quốc tế còn rất thấp Nguyên nhân của tình trạng này là

do nhiều nhân tố, trong đó công nghệ sản xuất của ta vẫn còn thấp kém

Việc thu hút vốn đầu t nớc ngoài vào lâm nghiệp thông qua trang bịcông nghệ khoa học kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất sẽ góp phần to lớn trongviệc nâng cao năng suất, chất lợng sản phẩm và sức cạnh tranh của hàng lâmsản Việt Nam trên thị trờng quốc tế và góp phần đào tạo nâng cao chất lợngnguồn nhân lực trong lâm nghiệp Bởi lẽ, đầu t trang thiết bị hiện đại cho sảnxuất lâm nghiệp cần phải có một lực lợng lao động có chuyên môn kỹ thuật

cao để vận hành nó Mặt khác khoa học công nghệ ngày càng hiện đại đòihỏi phải nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ quản lý lâmnghiệp Thông qua liên doanh liên kết với nớc ngoài ta sẽ có điều kiện thuậnlợi để đào tạo nâng cao chất lợng một bộ phận lao động kỹ thuật và lao độngquản lý trong lâm nghiệp.

5 Thu hút vốn đầu t nớc ngoài vào lâm nghiệp tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm thị trờng tiêu thụ lâm sản của nớc ta.

Bằng các hình thức liên doanh, liên kết với nớc ngoài trong sản xuấtnông lâm nghiệp sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi để tìm kiếm thị trờngtiêu thụ lâm sản của nớc ta trên thị trờng thế giới Vốn đầu t nớc ngoài vàolâm nghiệp nớc ta có thể đầu t trực tiếp thông qua các hợp đồng liên doanhvới nớc ngoài, có thể đầu t vào công nghệ chế biến hoặc công nghệ sau thuhoạch Bằng hình thức liên doanh với nớc ngoài, các đối tác nớc ngoài phảigóp phần trách nhiệm trong việc tìm kiếm thị trờng tiêu thụ sản phẩm củaliên doanh

Các nhà đầu t lớn thờng có các thị trờng truyền thống để tiêu thụ sảnphẩm, do vậy liên doanh với nớc ngoài sẽ có lợi thế trong việc tìm kiếm thịtrờng tiêu thụ lâm sản do liên doanh sản xuất ra và thông qua đó ta có điềukiện để tiếp cận với thị trờng quốc tế một cách thuận lợi hơn

II Định hớng đầu t nớc ngoài vào Lâm nghiệp Việt Nam.

1 Định hớng phát triển nghành Lâm nghiệp Việt Nam

* Lâm nghiệp phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

đất nớc:

Để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá , hiện đại hoá đất nớc nóichung và trực tiếp là công nghiệp hóa Lâm nghiệp và nông thôn trung du,miền núi , khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp phải giải quyết nhiệm vụ: Tạo rừngcông nghiệp, công nghiệp hoá Lâm nghiệp chủ yếu tập trung vào côngnghiệp chế biến lâm sản, bảo vệ môi trờng sinh thái trong phát triển côngnghiệp, phấn đấu để năm 2020 thực hiện mục tiêu quy hoạch Lâm nghiệp:

- Hơn một nửa lãnh thổ (trên 50%) đợc che phủ bằng cây rừng vớimột môi trờng trong lành và hệ sinh thái bền vững, trong đó: Rừng phòng hộ6.000.000 ha; Rừng đặc dụng 3.000.000 ha; Rừng sản xuất 9.600.000 ha

- Đến năm 2000 có 11.045.900 ha đất Lâm nghiệp có rừng đạt tiêuchuẩn (báo cáo quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 tại kỳ họp thứ 10 Quốchội khoá IX).

- Nếu tính theo mức trung bình tiêu thụ lâm sản trên đầu ngời là0,5m3/năm thì dân số nớc ta lên 100 triệu ngời cần 50 triệu m3/năm với yêucầu chất lợng sản phẩm đồ gỗ lúc đó sẽ rất cao và đa dạng

* Nghiên cứu xây dựng rừng

Hớng tập trung nghiên cứu về lâm sinh là nghiên cứu xây dựng rừngsản xuất phục vụ công nghiệp hóa (rừng công nghiệp), chủ yếu là rừng cảitạo và rừng trồng mới có năng suất cao (độ tăng trởng cây rừng cao), chất l-ợng gỗ đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa

Trong công nghiệp, hớng tập trung nghiên cứu là công nghệ chế biếnvật liệu mới (ván nhân tạo) từ nguồn nguyên liệu rừng trồng mới và đặc sảnrừng; Nghiên cứu nhập công nghệ thiết bị hiện đại thích hợp, rồi cải tiến,nhiệt đới hoá sản phẩm và thiết bị chế biến bảo quản lâm sản, phục vụ tiêudùng trong nớc và xuất khẩu

* Về kinh tế xã hội

Trong lĩnh vực này nên tập trung nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh

tế ngành, cơ cấu cây trồng có cả đặc sản rừng, quy hoạch sản xuất Lâmnghiệp theo hớng công nghiệp hoá, dự báo yêu cầu thị trờng lâm sản Nghiêncứu hệ thống giải pháp xây dựng rừng bảo vệ môi sinh, bảo vệ đất, bảo vệnguồn nớc, rừng khoa học, rừng du lịch là nhiệm vụ vô cùng cấp bách

* Đáp ứng yêu cầu sản xuất

Để nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của sản xuất, tiêu dùng và môi ờng, hớng khoa học mũi nhọn của ngành nên tập trung nghiên cứu áp dụngcông nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới vào sản xuất và nghiên cứu ápdụng tin học vào quản lý rừng và nghề rừng

tr-*Thúc đẩy áp dụng khoa học vào sản xuất Lâm nghiệp

Khoa học công nghệ Lâm nghiệp có đặc thù riêng, nên chúng ta mớigiải quyết có hiệu quả những vấn đề của sản xuất Lâm nghiệp nớc ta đặt ra.Vì vậy cần tiếp tục và gấp rút xây dựng năng lực nội sinh khoa học côngnghệ Lâm nghiệp (đội ngũ cán bộ nghiên cứu, trang thiết bị, triển khai, ph-

ơng pháp nghiên cứu…) dành cho chính phủ và) Để từ nhập công nghệ, thích nghi và cải tiến, tiến

thẳng vào công nghệ mới góp phần vào khoa học công nghệ Lâm nghiệp thếgiới trong hợp tác, trao đổi quốc tế.

Nhìn chung cần tiếp tục phát huy và đổi mới nhanh t duy về phơngpháp nghiên cứu và chính sách đối với cán bộ nghiên cứu khoa học Lâmnghiệp và đơn vị nghiên cứu theo quan điểm công nghệ mới là hàng hoá đặcbiệt , năng suất, hiệu quả sản xuất, chất lợng, giá trị sản phẩm đa vào sảnxuất, tiêu dùng vừa là mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu vừa là thớc đo giá trịcông trình nghiên cứu, mức độ cống hiến và chế độ đãi ngộ của cán bộnghiên cứu khoa học Lâm nghiệp, làm sao cho những ngời sáng tạo côngnghệ mới có cuộc sống đầy đủ bằng lao động chính đáng của mình

2 Các giải pháp chủ yếu để thực hiện mục tiêu trên là:

- Đẩy mạnh giao đất giao rừng cho các tổ chức, cá nhân và hộ gia đìnhtheo Luật Đất đai và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng

- Ban hành các chính sách khuyến khích phát triển sản xuất, hỗ trợ chongời lao động, đẩy mạnh công tác định canh, định c, xoá đói giảm nghèo,phát triển kinh tế xã hội miền núi

- Đẩy mạnh công tác quản lý bảo vệ rừng, trồng rừng, chế biến lâmsản Tăng cờng quản lý Nhà nớc, hoàn thiện bộ máy quản lý từ trung ơng đến

địa phơng và các cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, năng lực của cáccấp

- Đổi mới các tổ chức doanh nghiệp của Nhà nớc đối với các lâm trờngquốc doanh, các cơ sở chế biến gỗ và lâm sản

- Đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng những tiến bộ KHKT vào sảnxuất, Xây dựng và thực hiện các chính sách KHKT vào các khâu lâm sinh,quản lý, chế biến lâm sản Tăng cờng việc gây trồng, sử dụng và chế biếnlâm sản ngoài gỗ

- Tăng cờng hợp tác với các nớc và các tổ chức Quốc tế trong lĩnh vựcLâm nghiệp

Chơng II

thực trạng đầu t trực tiếp nớc ngoài lâm nghiệp

Việt Nam thời gian qua.

I Sơ qua vài nét về đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Việt Nam thời gian qua.

1 Điểm qua những thành tựu đạt đợc.

Kể từ khi luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam đợc ban hành 31/12/87

đến hết năm 2000, Việt Nam đã cấp phép cho trên 3,126 dự án ĐTNN với sốvốn đăng ký khoảng 37,14 tỉ USD Vốn đăng ký tăng dần qua các giai đoạn1991- 1996 từ 1,2 tỉ USDnăm 1991 lên đến 8,6 tỉ USD năm1996 (đây là năm

có số vốn đăng ký lớn nhất từ trớc tới nay),giai đoạn 1996-2000 vốn đăng kýgiảm dần từ 8,6 tỉ USD năm 1996 xuống 4,6 tỉ USD năm 1997 và gần 2 tỷUSD năm 2000 Hai năm 1999 và 2000 là hai năm có số vốn thực hiện lớnhơn số vốn đăng ký, năm 1999 là 1,6 tỷ USD vốn đăng ký trong khi đó sốvốn thực hiện là hơn 2,2 tỷ USD Tơng tự năm 2000 vốn đăng ký là gần 2 tỷ

và vốn thực hiện là trên 2,2 tỷ Số vốn cấp mới tăng dần trong giai đoạn1991-1995 từ 2,8 tỉ năm 1991 lên đến 7,3 tỉ USD năm 1995 Trong giai đoạn1995-1998 có xu hớng giảm, đến năm 1998 giảm xuống còn gần 50 tỉ USD

Do nhiều nguyên nhân đến năm 1999 và 2000 số vốn cấp mới có xu hớngtăng lên năm 1999 là 5,6 tỉ USD, năm 2000 là 6,1 tỉ

Rõ ràng kết quả thu hút vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài thời gian qua đã

đạt đợc những thành quả nhất định đã bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu

t phát triển, góp phần khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lựctrong nớc tạo thế và lực phát triển mới cho nền kinh tế

ĐTNN góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệphoá , hiện đại hoá và phát triển lực lợng sản xuất ĐTNN tập trung chủ yếu ởmột số ngành điển hình sau: Công nghiệp và xây dựng chiếm 50% với 1654

dự án với tổng vốn đầu t trên 19 tỉ USD; Ngành dịch vụ chiếm 45,5 % với

636 dự án- tổng vốn đầu t gần 15 tỉ USD; Toàn ngành nông lâm thuỷ sản chỉchiếm 4% tổng vốn đầu t , khoảng 2tỉ USD với 347 dự án

BANG1:

ĐTNN hiện chiếm 35% giá trị sản lợng công nghiệp, tốc độ tăng trởngtrên 20%/năm góp phần đa tốc độ tăng trởng giá trị sản xuất công nghiệp cảnớc đạt 10%/năm(lớn hơn nhiều so với tốc độ tăng trởng bình quân của cả n-ớc) Đặc biệt ĐTNN đã tạo nên nhiều ngành nghề, sản phẩm mới là tăng

đáng kể năng lực các ngành công nghiệp Việt Nam Hiện nay năng lực sảnxuất của khu vực ĐTNN chiếm 100% về khai thác dầu thô, sản xuất ô tô, xemáy, biến thế 250-1000 KVA, máy giặt, tủ lạnh, điều hoà nhiệt độ, máy thubăng, đầu video, nguyên liệu nhựa và một số mặt hàng điện tử khác trongcông nghiệp dệt may, ĐTNN chiếm 100% về sản xuất sợi PE, PES, 55% kéosợi, 50% về sản lợng vải, 45% sản phẩm may và 35% về giầy dép Ngoài ra

ĐTNN còn chiếm khoảng 60% về cán thép, 26% về ximăng, 40% về thuốctrừ sâu, 15% về phân bón các loại Thông qua ĐTNN đã hình thành bớc đầu

hệ thống KCN, KCX Đây là hớng đi đúng, nhằm góp phần phân bổ côngnghiệp hợp lý nâng cao hiệu quả đầu t ĐTNN trong lĩnh vực dịch vụ cóchiều hớng tăng lên, trong đó tỷ trọng ĐTNN về khách sạn du lịch giảm rõrệt, đầu t xây dựng hạ tầng KCN, bu chính viễn thông, y tế đào tạo nguồnnhân lực tăng nhanh

ĐTNN đã nâng cao năng lực công nghệ của nền kinh tế Nhiều côngnghệ mới đã đợc du nhập vào nớc ta, nhất là trong các ngành điện tử viễnthông, tin học, sản xuất ô tô, xe máy

Tỷ lệ đóng góp của khu vực ĐTNN trong GDP tăng dần qua các năm,năm 1993 đạt 3,6%/năm, 1995 đạt 6,3%/năm, 1998 đạt 10,1% và năm 1999

đạt 1o,3% Nguồn thu ngân sách từ khu vực ĐTNN liên tục tăng: Năm 1995

đạt 195 triệu USD, 1998 đạt 317 triệu USD chiếm 6-7% nguồn thu ngânsách Do khủng hoảng kinh tế và do chính sách u đãi miễn giảm thuế để hỗtrợ doanh nghiệp vợt qua khó khăn nên phần nộp ngân sách của khu vực

ĐTNN giảm xuống trong năm 1999 và 2000 mỗi năm khoảng 250-270 triệuUSD

ĐTNN đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận và mở rộng thị ờng quốc tế, nâng cao năng lực xuất khẩu của Việt Nam

tr-Kim ngạch xuất khẩu cha kể dầu khí của khu vực ĐTNN tăng nhanhtrong 5 năm 1991-1995 đạt trên 1,12 tỷ USD thì riêng năm 1997 đạt 1,8 tỷUSD, năm 1998 đạt 1,98 tỷ USD và năm 1999 đạt gần 2,58 tỷ USD, giai

đoạn 1998-2000 đạt 1,859 tỷ USD Trong một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực

của Việt Nam hiện nay thì xuất khẩu của khu vực ĐTNN đã chiếm tới 42%xuất khẩu giày dép, 25% hàng may mặc và 84% xuất khẩu hàng điện tử máy

vi tính và linh kiện

Doanh thu của các doanh nghiệp ĐTNN tăng nhanh qua các năm, năm

1998 là 3910 triệu USD, năm 1999 là 4,6 tỷ USD và năm 2000 đạt 5,5 tỷUSD

Những thành công bớc đầu của chính sách thu hút ĐTNN hớng vềxuất khẩu đợc thể hiện qua tỷ trọng xuất nhập khẩu so với doanh thu của cácdoanh nghiệp ĐTNN qua các năm Năm 1995 đạt 16,3%, năm 1996 đạt28,7% tăng lên 50,7%, năm 1998(1982/3910) và năm 1999(2577/4600)

Các doanh nghiệp ĐTNN đã góp phần giải quyết việc làm cho ngờilao động, tham gia phát triển nguồn nhân lực

Đến nay khu vực ĐTNN đã thu hút trên 33 vạn lao động trực tiếp vàhàng trục vạn lao động gián tiếp khác trong các ngành nh xây dựng cungứng, dịch vụ…) dành cho chính phủ và Trong 5 năm gần đây việc làm cho ngời lao động trongkhuvực này có xu hớng tăng, năm 1998 là 270000 ngời, năm 1999 là 296000 ng-

ời, năm 2000 giải quyết đợc 335000 lao động Qua hợp tác đầu t khôngnhững tăng về số lợng lao động mà một bộ phận lao động đã đợc đào tạonâng cao tay nghề, tiếp thu kỹ năng, công nghệ tiến tiến, rèn luyện tác phonglao động công nghiệp và thích ứng dần với cơ chế lao động mới Quan hệ lao

động trong doanh nghiệp từng bớc đợc cải thiện Đội ngũ cán bộ Việt Namtrong lĩnh vực ĐTNN ngày một trởng thành và tích luỹ đợc nhiều kinhnghiệm quản lý

ĐTNN cũng đem lại thu nhập đáng kể cho ngời lao độngvà tăng sứcmua cho thị trờng xã hội Lơng bình quân của lao động Việt Nam trong lĩnhvực ĐTNN khoảng từ 75- 80 USD/ tháng, cao hơn bình quân chung củadoanh nghiệp trong nớc Với khoảng 6000 cán bộ quản lý, 25000 cán bộ kỹthuật và số lợng đáng kể công nhân lành nghề, riêng thu nhập của ngời lao

động làm việc trực tiếp trong khu vực ĐTNN hàng năm lên tới trên 400 triệuUSD

Đến nay đã có trên 70 nớc và vùng lãnh thổ có dự án ĐTNN tại ViệtNam, dẫn đầu là các con rồng châu A’ trong đó Singapore có 263 dự án vớitổng vốn đầu t trên 6,7 tỷ USD, Đài Loan có số dự án lớn hơn 628 nhng vốn

đầu t chỉ đạt gần 5,0 tỷ USD, xếp sau là các nớc Nhật Bản, Hàn Quốc vàHồng Kông.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều các quốc gia ở nhiều khu vực trên thếgiới đã góp phần phá thế cấm vận, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại tạo

điều kiện thuận lợi cho Việt Nam ra nhập ASEAN, ký hiệp định khung với

EU, bình thờng hóa quan hệ và ký hiệp định thơng mại song phơngvới Mỹ

mở đờng cho việc Việt Nam ra nhập Tổ chức Thơng mại thế giới(WTO)trong tơng lai Đồng thời tăng cờng thế và lực của nớc ta trong quá trình hộinhập kinh tế khu vực và thế giới

Cùng với việc gia nhập của các quốc gia, các tập đoàn lớn của thế giớicũng ghi tên mình trên bản đồ ĐTNN của Việt Nam (Các tập đoàn nhCocacola, Samsung, Chinphon…) dành cho chính phủ và ) đã và đang hoạt động ngày càng có hiệuquả tại nớc ta

2 Những tồn tại cơ bản trong thu hút ĐTNN.

Bên cạnh những thành tựu đạt đợc trong hoạt động thu hút ĐTNN thìcòn có những mặt hạn chế đáng kể Nguyên nhân chủ yếu là do các nghịquyết của Đảng và Nhà nớc cha đợc cụ thể hoá đầy đủ và dẫn đến nhận thứcquan điểm xử lý một số vấn đề còn khác nhau (Nh lựa chọn, cho phép và mởrộng các hình thức về đầu t t nhân, hợp tác đầu t với nớc ngoài về tỉ lệ gópvốn, máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, về phát triển các khu công nghiệp, vềmối quan hệ mở rộng ĐTNN với xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ)

Công tác quy hoạch nói chung và quy hoạch liên quan đến thu hút vốn

ĐTNN còn chậm, chất lợng cha cao, thiếu cụ thể, cơ cấu vốn ĐTNN còn cónhững điểm bất hợp lý, hiệu quả kinh tế – xã hội của khu vực có vốn đầu tnớc ngoài cha cao

Do một số ngành và một số sản phẩm quan trọng làm chậm hoặc cha

có lại dựa trên một số dự báo thiếu chuẩn xác cha lờng hết đợc những diễnbiến phức tạp của thị trờng…) dành cho chính phủ và Nên đã cấp phép vào một số lĩnh vực và sảnphẩm vợt quá nhu cầu hiện tại nh khách sạn, bia, nớc giải khát…) dành cho chính phủ và

Cũng do thiếu quy hoạch cụ thể về việc sử dụng kết hợp các nguồnvốn nên chủ trơng đối với một số dự án liên quan đến một số sản phẩm quantrọng hoặc lĩnh vực nhạy cảm là cha rõ ràng nên một mặt các địa phơng phảixin phép các cơ quan TW mất nhiều thời gian dẫn đến tình trạng xử lý chủtrơng đối với dự án không nhất quán

Cơ cấu vốn ĐTNN có một số bất hợp lý, hiệu quả kinh tế-xã hội củakhu vực ĐTNN cha cao.

Trong lĩnh vực nông lâm nghiệp, thuỷ sản mặc dù chúng ta đã cónhững chính sách u đãi khá rộng rãi nhng ĐTNN còn quá thấp Số dự ánthành công không nhiều do gặp rủi ro thiên tai

ĐTNN tập chung chủ yếu vào những địa phơng có điều kiện thuận lợituy có góp phần làm cho các vùng kinh tế trọng điểm có tốc độ tăng trởngcao tạo động lực lôi kéo các vùng khác phát triển nhng cũng làm chênh lệch

về kinh tế giữa các vùng ngày càng lớn Chủ trơng đa phơng hoá nguồn

ĐTNN cha đợc thc hiện tốt, vốn từ các nớc châu A’ chiếm 67% trong đóASEAN gần 23%, các nớc EU chiếm 12,9%, Mỹ và Canada 4%, các nớc G7chiếm 12%

Chủ trơng khuyến khích các thành phần kinh tế hợp tác đầu t với nớcngoài cha đợc cụ thể hoá và thiếu các chính sách cần thiết đối với vay vốn…) dành cho chính phủ vàxuất khẩu của khu vực ĐTNN tăng nhanh Tuy nhiên hàng xuất khẩu chủyếu là gia công dệt may, giày dép, lắp ráp điện tử, giá trị gia tăng thấp, khảnăng cạnh tranh trên thị trờng thế giới còn hạn chế

Hình thức thu hút vốn ĐTNN cha phong phú, khả năng góp vốn củaViệt Nam còn hạn chế Hơn 10 năm qua ĐTNN ở Việt Nam chỉ thực hiệntheo 3 hình thức là: doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nớcngoài và hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh, trong

đó các doanh nghiệp ĐTNN chỉ đợc thành lập theo hình thức công ty TNHH.Việt Nam cha chú trọng đến các hình thức thu hút vốn đầu t khác nh thànhlập công ty cổ phần có vốn ĐTNN, cho phép mua bán, sát nhập doanhnghiệp trong nớc với công ty nớc ngoài nh trào lu chung hiện nay trên thếgiới Do đó, trong nhiều năm ta cha mở đợc các kênh mới để thu hút đợcdòng vốn ĐTNN của thế giới

Đội ngũ cán bộ quản lý còn yếu kém (mặc dù đợc đánh giá là yếu tốquyết định) Nhiều cán bộ Việt Nam cử vào trong làm trong các liên doanhthiếu kiến thức chuyên môn, không nắm vững pháp luật và thơng trờng,không biết ngoại ngữ Ngoài ra, chất lợng lao động của Việt Nam còn hạnchế cha đáp ứng đợc yêu cầu của các doanh nghiệp về lao động kỹ thuật cótay nghề cao, kỷ luật lao động còn kém, năng suất kinh doanh thấp, do đóthế mạnh về kinh doanh của ta bị suy yếu dần Nguyên nhân một phần là do

công tác đào tạo cán bộ quản lý ĐTNN từ TW đến địa phơng, công tác đàotạo công nhân cha đợc quan tâm đúng mức.

Kết quả là từ năm 1997 đến nay, nhịp độ tăng ĐTNN vào Việt Namliên tục giảm sút Điều này cũng do một số nguyên nhân nh:

Cuộc khủng hoảng kinh tế trong khu vực làm mất lợi thế so sánh vốn

có và gây ảnh hởng tiêu cực đến thu hút vốn ĐTNN

Hệ thống pháp luật, chính sách của Việt Nam còn đang trong quá trìnhhoàn thiện nên thiếu tính đồng bộ và ổn định, cha đảm bảo tính rõ ràng và dự

đoán trớc đợc Tính ổn định của luật pháp cha cao, một số luật pháp liênquan đến ĐTNN còn thay đổi nhiều và một số trờng hợp cha tính kỹ đến lợiích chính đáng của nhà đầu t nên làm đảo lộn phơng án kinh doanh và gâythiệt hại cho họ

Nhiều văn bản dới luật ban hành chậm hơn so với quy định Một sốvăn bản hớng dẫn của các Bộ ngành địa phơng có xu hớng xiết lại, đẻ thêmquy trình dẫn đến trên thoáng dới chặt thậm chí chồng chéo, thiếu thống nhấtgây khó khăn cho hoạt động của doanh nghiệp

Luật pháp cha tạo ra môi trờng bình đẳng giữa đầu t trong nớc và đầu

t nớc ngoài

Công tác quản lý Nhà nớc đối với ĐTNN còn có những mặt yếu kémvừa buông lỏng, vừa can thiệp sâu vào hoạt động của các doanh nghiệp.Trong một thời gian dài cha xây dựng đợc chiến lợc, quy hoạch thu hút và sửdụng có hiệu quả vốn ĐTNN phù hợp với điều kiện mới làm cơ sở cho vận

động, xúc tiến đầu t, xử lý các dự án cụ thể Việc quản lý tập trung vào khâucấp phép đầu t, buông lỏng khâu quản lý sau cấp phép là khâu quyết định

+ Chi phí cho đầu t tại Việt Nam cao hơn một số nớc trong khu vực do

đó không phải là địa điểm lý tởng cho đầu t

+ Môi trờng kinh tế vĩ mô còn nhiều hạn chế, yếu kém cha tạo điềukiện thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp