PHÁT TRIỂN sản PHẨM từ THỰC PHẨM rượu VANG XOÀI – vị mật ONG

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN BÁO CÁO CUỐI KỲ MÔN NGUYÊN LÝ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM TỪ THỰC PHẨM RƯỢU VANG XOÀI – VỊ MẬT ONG Mục lục Contents 1 Tổng Quan 4 1 1 Đặc điểm.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

BÁO CÁO CUỐI KỲ

MÔN: NGUYÊN LÝ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM TỪ THỰC PHẨM

RƯỢU VANG XOÀI – VỊ MẬT ONG

Mục lục

Contents

1 Tổng Quan 4

1.1 Đặc điểm về cây xoài 6

1.2. Phân loại 8

1.3 Các giống xoài tại Việt Nam 11

1.4. Thành phần của quả xoài 13

1.5. Giá trị dinh dưỡng 15

1.6. Một số công dụng 16

1.7. Thu hoạch 18

1.8. Bảo quản 18

1.9. Tình hình tiêu thụ xoài 20

1.10. Các sản phẩm từ xoài 22

1.11. Gia tăng giá trị từ trái xoài đã qua chế biến 25

1.12. Sơ lược về mật ong 25

1.13. Chủng nấm men được sử dụng trong lên men 27

1.14. Từ ý tưởng đến thành phẩm 29

2.1 Qui trình lên mem xoài vị mật ong 30

2.1.1 Thu thập và chuẩn bị mẫu 30

2.1.2 Đóng gói và già hóa 30

3 Tài chính và quảng cáo 32

4 Thương mại hóa sản phẩm 32

4.1 Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm 32

4.2 Duy trì và chọn nhà cung cứng giá rẻ 32

5 Tiếp nhận ý kiến khách hàng 32

5.1 Làm các phiếu khảo sát online hoặc giấy khỏa sát 32

Lời cảm ơn

Đầu tiên em xin chân thành cảm ơn Thầy đã chủ nhiệm học phần này, Thầy cùng lớp

đã có những buổi chia sẽ và dạy kiến thức hay rất và phong phú, quang trọng nhất là xác với thực tiễn đi làm Em và lớp xin chân thành cảm ơn Thầy.

Vì bài giữa kỳ là nguyên lý phát triển sản phẩm từ trái cây em đã chọn phát triển sản phẩm từ quả xoài thành xoài sấy dẻo vị muối ớt Nay dựa trên thông tin tổng quan về quả xoài thành phần… Em đã có ý tưởng để phát triển thành một sản phẩm rượu vang từ quả xoài mà có hương vị mật ong Các phần trước về tình hình xuất khuẩn, tổng quan tài liệu… em xin phép lấy từ nguồn bài trước do em tìm và nghiên cứu Xin Thầy xem bài của em

1 Tổng Quan

Cây ăn quả đóng một vai trò quan trọng trong an ninh lương thực quốc gia của người dântrên thế giới Nhìn chung, chúng rất ngon và có giá trị dinh dưỡng cao, chủ yếu là cácvitamin và khoáng chất có thể cân bằng chế độ ăn dựa trên ngũ cốc Trái cây cung cấpnguyên liệu cho các ngành công nghiệp địa phương và có thể là nguồn thu ngoại tệ Hơnnữa, sự phát triển của ngành công nghiệp trái cây sẽ tạo ra cơ hội việc làm, đặc biệt là chocác cộng đồng nông dân

Nhìn chung, nó có tiềm năng lớn và có chính sách khuyến khích mở rộng sản xuất tráicây phục vụ thị trường tươi sống và chế biến cho thị trường nội địa và xuất khẩu Bêncạnh đó, cây ăn quả thân thiện với thiên nhiên, duy trì môi trường, cung cấp bóng mát và

có thể dễ dàng được đưa vào bất kỳ chương trình nông lâm nghiệp nào

Ngành trái cây có các sản phẩm có giá trị cao so với các loại cây trồng khác và hứa hẹnlợi nhuận cao từ các khoản đầu tư tương đối nhỏ Tuy nhiên, các khoản đầu tư vào sảnxuất và chế biến còn nhỏ Nghiên cứu của James et al (2008) chỉ ra rằng việc nghiên cứuchuỗi giá trị trái cây ( trái xoài) còn khá thô sơ với kỹ thuật canh tác, thu hoạch và sau xử

lý chủ yếu ở mức tự cung tự cấp làm hạn chế chất lượng của trái cây [4]

Xoài (Mangifera) thuộc họ Đào lộn hột (Anacardiaceae) còn có tên gọi là quả sài, là

những loài cây ăn quả vùng nhiệt đới Người ta không biết chính xác nguồn gốc của xoài,nhưng nhiều người tin là chúng có nguồn gốc ở Nam và Đông Nam Á, bao gồm miềnđông Ấn Độ, Myanma, Bangladesh theo các mẫu hóa thạch được tìm thấy ở khu vực này

có niên đại khoảng 25 tới 30 triệu năm trước Trong kinh Vệ Đà có chỉ dẫn tới xoài như

là "thức ăn của các vị thần"

Nhìn chung khi quay về lịch sự thì trái xoài có nguồn gốc từ khu vực indomyanmarian,

có lẽ đã được con người trồng trọt trong hơn 4000 năm Ấn Độ, nơi vẫn còn những khurừng xoài hoang dã, là khu vực trồng trọt chính của loại cây này Xoài đã lan rộng gầnnhư khắp các khu vực nhiệt đới: về phía Nam và Đông Nam của Châu Á, Úc,Madagascar, Đông Phi, Brazil và Trung Mỹ Nó cũng phát triển ở các khu vực cận nhiệtđới có khí hậu thuận lợi như Florida, Nam Phi, Israel, Síp và Ai Cập

Về vùng cận nhiệt đới, cây trồng này có lẽ đã được giới thiệu ở phía nam châu Phi vàothế kỷ thứ XVI trước Công nguyên, nhưng nó đã không đến quần đảo Canary và Madeiracho đến nửa sau thế kỷ XVIII và ở Hoa Kỳ (Florida và Hawaii) , Australia và Israel chođến thế kỷ thứ XIX

Loại trái cây này đến châu Mỹ nhờ người Bồ Đào Nha, người đã giới thiệu nó ở Brazilvào thế kỷ thứ XVIII Họ cũng đã giới thiệu nó ở miền tây châu Phi Mặt khác, người TâyBan Nha đã đóng góp vào việc mở rộng xoài trên khắp châu Mỹ, vì họ đã vận chuyểnnhững cây sản xuất nhỏ từ Philippines đến Mexico Sự du nhập của họ ở miền Nam TâyBan Nha có thể đã không diễn ra cho đến thế kỷ XX

Mặt khác, việc thu được giống cây trồng xuất sắc "Haden" vào năm 1910 ở Florida đãđánh dấu sự khởi đầu của sự phát triển hiện đại của cây trồng này Xoài là loại trái câynhiệt đới đứng thứ ba về sản lượng và nhập khẩu trên thế giới, sau chuối và dứa nhiệtđới; nó nằm ở vị trí thứ năm trong số các loại trái cây còn lại

Loài xoài trồng gốc Ấn Độ không chịu được khí hậu ẩm ướt, có chồi non màu đỏ, dể bịbệnh nấm mốc sương, quả đơn phôi có màu sáng và hình dạng bình thường Chủng loạixoài Đông Nam Á có đặc điểm chịu đựng được khí hậu ẩm ướt, có chồi màu lục nhạt hay

đỏ, kháng nấm mốc sương Quả của chúng là đa phôi, có màu lục nhạt và dài hình quả

thận Trong số các loài Xoài Đông Nam Á có loài Xoài Đồng Nai (Mangifera dongnaiensis) là cây đặc hữu của Việt Nam Ngoài ra ở Miền Bắc còn có hai loài gần với cây xoài là Cây quéo (Mangifera reba) và Cây muỗm (Mangifera foetida) Các loài cây

này có lá và quả ăn được như cây xoài, tuy nhiên quả rất nhỏ và chua [4]

Xoài trồng phổ biến trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay là loài xoài trồng ở Việt Nam

thông dụng có nguồn gốc ở Ấn Độ (Mangifera indica) Việt Nam, xoài được trồng từ

Nam chí Bắc, vùng trồng xoài tập trung từ Bình Định trở vào, và được trồng nhiều nhất ởcác tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long như Tiền Giang, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long,Cần Thơ, Bến Tre… Ngoài ra, xoài còn được trồng ở Khánh Hoà, Đồng Nai, Bà RịaVũng Tàu, Sơn La, Lạng Sơn và khu vực đồng bằng Sông Hồng Diện tích trồng xoài của

sản xuất xoài trên thế giới nhưng số lượng xuất khẩu thì còn khiêm tốn và nằm ngoài tốp

10 nước xuất khẩu xoài Ở Việt Nam cây Xoài được trồng nhiều ở khắp các tỉnh thànhtrong cả nước Có khoảng 10 loài xoài với hơn 30 tên gọi khác nhau, phân bố từ Nam raBắc Trong năm 2007, sản lượng xoài trên cả nước đạt 409.300 tấn, trong đó: TiềnGiang 79.000 tấn, Vĩnh Long 46.200 tấn, Đồng Nai 43.400 tấn, Khánh Hòa 28.400 tấn,Trà Vinh 21.400 tấn, Hậu Giang 20.500 tấn, Bến Tre 15.400 tấn, Tây Ninh 15.000 tấn,Kiên Giang 14.700 tấn, Bình Thuận 13.400 tấn, Thành phố Hồ Chí Minh 13.300 tấn, Sơn

La 11.200 tấn [1]

1.1 Đặc điểm về cây xoài

Cây xoài được cấu tạo từ nhiều phần khác nhau, từ bộ rễ, thân, lá , hoa, quả và mỗi bộphận của cây sẽ có những chức năng riêng biệt

Bộ rễ: bộ rễ rất quan trọng đối với sự phát triển của cây xoài, bộ rễ lớn thường phân bổ ở

độ sâu từ 0-50cm, ở những vùng dất có mực nước ngầm thấp thì bộ rễ sẽ ăn sâu xuống đểtim nguồn nước, tuy nhiên phần lớn bộ rễ cây xoài nằm cách gốc tầm 2m đỗ lại

Thân cây: cây xoài là giống cây thân gỗ lớn, cây mọc khỏe, cây có thể cao từ 10-20m,cây có tán lá rộng, cây càng lớn thì tán lá cây càng rộng, mỗi loại xoài sẽ có độ tán cànhkhác nhau

Lá và cành: lá mọc đơn, nguyên, mọc so le, phiến lá hình thuôn mũi mác, nhẵn và có mùithơm

Cây xoài có thể mọc từ 3-4 đợt lá trong năm, tùy theo giống và điều kiện thời tiết câycàng mọc ra nhiều chồi, cây càng phát triển về sau ở giai đoạn cây đang phát triển, cây

sẽ liên tục ra chồi, những chồi lá non sau tầm 30 ngày sẽ chuyển xanh hoàn toàn, mỗi lầncây ra lá, ra chồi, cành xoài mọc dài thêm từ 20-30cm

Hoa: hoa thường mọc ra ở đầu ngọn cành, chùm hoa dài từ 20-30cm, có khoảng 200-400hoa mỗi lần nở, mỗi chùm thường có 2 loại hoa là hoa lưỡng tính và hoa đực, lương hoađực phụ thuộc vào đều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại vùng trồng lượng hoa lưỡng tínhchỉ chiếm từ 1-36%

Cây xoài là giống cây thụ phấn chéo, có thể thụ phần thông qua côn trùng là chủ yếu, thờigian thụ phấn của xoài khá ngắn, chỉ sau vài giờ khi hoa nở đã thụ phấn xong.

Hoa nhỏ, màu vàng và có 5 lá dài nhỏ, lông mặt ngoài khá ngắn, có 5 cánh hoa tuyến mật

và 5 nhị nhưng chỉ cso từ 1-2 nhị sinh sản, cây thuộc dạng quả hạch, khi chín chúng cómàu vàng, thịt vàng, ngọt, thơm , nhân có xơ và hạt rất lớn

Quả xoài: xoài chín có màu vàng hoặc màu khác nhau tùy thuộc vào từng giống xoàikhác nhau, xoài thường có vị chua, mùi thơm ngon, xoài chín được ăn tươi, đóng hộp,làm mứt xoài, xoài đóng hộp cùng nhiều món khác nhau

Vỏ không ăn được và màu sắc có thể thay đổi, từ vàng nhạt đến đỏ sẫm Cùi quả dính và

có màu từ vàng đến cam Vị của xoài chín ngọt, khá chua khi còn xanh Nó là một loạitrái cây mọng nước và có nhiều xơ, bên trong có một viên đá Kích thước của nó dao

động dài từ 5-20 cm, nặng từ 300-400 g, mặc dù một số con có thể nặng một kg Vỏ của

nó có màu xám và vương miện dày đặc và hơi hình bầu dục hoặc hình cầu

Các nhánh dày và khỏe, thường có các nhóm lóng dài và ngắn xen kẽ Lá mọc so le, mọccách không đều dọc theo cành nhỏ, có cuống lá dài hoặc ngắn Phần chi của lá hình mácthuôn dài, hình nón, nhẵn cả hai mặt, mặt trên màu xanh lục đậm, mặt dưới hơi vàngxanh Số đo của những chiếc lá này thường dài 10-40 cm và rộng 2-10 cm

Trong điều kiện tự nhiên, xoài có rễ vòi chính và hệ thống rễ dinh dưỡng bề mặt với nồng

độ Tối đa trong 250 cm đất đầu tiên Hoa xoài thường nở vào ban đêm và đầu ngày, nởtối đa từ 9 giờ đến 11 giờ sáng Hoa mọc ở ngọn rậm rạp hoặc những cành nhỏ cuối cùng,

có màu xanh vàng, dài 0,2-0,4 cm, đường kính 0,5-0,7 cm khi nở rộng

Các lá đài không rụng lá, có hình bầu dục hoặc hình bầu dục thuôn dài, hơi nhọn hoặc tù

và có màu vàng nhạt hoặc xanh lục vàng nhạt Các cánh hoa vẫn không có đĩa và rụng lá,hình trứng hoặc hình trứng thuôn dài và chúng có đầu cong Chúng có màu trắng vàngvới các đường vân màu tím và từ 3 đến 5 dải màu đất son sau này chuyển thành màucam Những cánh hoa này dài 0,3-0,5 cm và rộng 0,12-0,15

Cánh hoa già đôi khi có mép màu hồng, hình đĩa lớn, có 4 hoặc 5 thùy ở gốc cánhhoa Chúng thường có từ 4 đến 5 sức chịu đựng với chiều dài khác nhau, và chỉ một hoặc

cm, với bao phấn hình trứng thuôn dài, tù, nhẵn Hạt phấn nảy mầm từ 1 đến 2 giờ saukhi dính vào đầu nhụy Sự thụ phấn của xoài là entomophilous, là côn trùng ăn thịt nhưruồi thông thường, các loài thụ phấn chính; cùng với đa dạng bộ cánh lá (ong thôngthường), bộ cánh (bướm) và côn trùng dị dưỡng

Về mặt thực vật, loại quả này là một loại thuốc có hình dạng và kích thước khác nhau Nóthường có hình trứng thuôn dài, đỉnh phẳng rõ rệt, tròn hoặc tù ở cả hai đầu, dài 4-25 cm

và rộng 1, -10 cm, có màu xanh lục, xanh lục vàng, vàng hoặc cam khi chín, một số giốngnhuốm màu tím, đỏ hoặc cam Nó rất ngon và ngon; bên trong dày và hóa gỗ với một lớp

xơ bên ngoài có thể lan vào thịt Hạt có đầu phẳng, được bao phủ bởi tinh hoàn và phầnthâm và được hình thành ở một mức độ lớn bởi các lá mầm Nó không chứa nội nhũ Cây xoài được cấu tạo từ nhiều phần khác nhau, từ bộ rễ, thân, lá , hoa, quả và mỗi bộphận của cây sẽ có những chức năng riêng biệt.[1]

1.2 Phân loại

Các giống xoài được phân thành 3 nhóm chính: Nhóm đầu tiên là có Giống từ Ấn Độ cóhương vị đặc trưng của nhựa thông Chiều dài của sợi và màu sắc của vỏ khá thay đổ.Phần lớn có vị ngọt, với hàm lượng axit thấp

Nhóm thứ hai là Giống Đông Dương và Phi Luật Tân: Cực ngọt, không có xơ cũng nhưmùi vị của nhựa thông, bên ngoài màu xanh vàng Carabao là giống cây trồng quan trọngnhất của Philippines và nó được xuất khẩu với số lượng đáng kể sang Nhật Bản Dưới têngọi đồng nghĩa của Manila, nó là một trong những giống quan trọng nhất của Mexico Nhóm thứ ba là Giống cây trồng ở Florida: Haden được trồng ở Florida như một câygiống từ Mulgoba vào năm 1910 Các đặc điểm sau đây khiến nó rất phổ biến trongthương mại quốc tế: màu đỏ hấp dẫn của vỏ, có khả năng chống chịu cao, một đặc điểmrất quan trọng cho việc vận chuyển đường dài, và một hàm lượng axit tương đối cao

Từ năm 1940, một nhóm các giống cây trồng có đặc điểm tương tự Haden đã được lai tạo

ở Florida Một số trong số đó là "Tommy Atkins", " Zill" , "Torbet", "Kensington",

"Irwi", " Haden Glen ", " Lippens ", " Van Dyke " " Sensation ", "Osteen", " Keitt" Thứ

tự trưởng thành ở Florida thực tế là giống nhau ở các khu vực nuôi trồng khác nhau Thờigian trưởng thành của tất cả các giống xoài trong một khu vực là khoảng 3 tháng Dướiđây là mô tả một số giống: " Haden Glen ": Từ Giống Hindu "Mulgoba", bằng cây thánhgiá tự nhiên ở Florida Quả có kích thước trung bình đến lớn, dài tới 14 cm và nặng 680

g Hình bầu dục hoặc hình tròn, có màu vàng sống động, các đốm màu tím và nhiều hạtđậu trắng

Đế tròn, cuống cắm vào tâm, đỉnh tròn, đầu nén, cùi dày, đều và chắc, dễ dàng lấy cùi

ra Cùi chắc, có ít sợi mảnh, chủ yếu xung quanh đá, có màu vàng cam Đá thuôn dài, cónhiều sợi và 7 đường vân nổi bật ở vị trí mặt cắt ngang với trục

Hạt đơn nhân "Irwin": Từ hạt của giống "Lippens" được trồng ở Miami vào năm 1939.Quả hình trứng, hơi thuôn sang hai bên Kích thước trung bình đến nhỏ, trọng lượng của

nó dao động từ 225 đến 340 g, mặc dù nó có thể đạt tới 450 g Nó có màu đỏ nhạt vớinhững đốm đỏ sẫm Các hạt đậu lăng nhỏ và trắng

Cùi có ít xơ, mịn và vị ngọt, thơm vừa phải, chất lượng tuyệt hảo "Tommy Atkins": Từmột loại hạt không rõ tổ tiên ở Florida (Mỹ) vào năm 1922 Quả có kích thước từ trungbình đến lớn, từ 450 đến 710 g, hình trứng nhưng hơi thuôn dài, gốc tròn; cuống mọcxiên trong một hốc hẹp, đầu bên nhỏ, đầu to và tròn Màu vàng cam với những đốm từnhạt đến đỏ sẫm, có một đốm màu tím nâu ở phía tiếp xúc với ánh nắng mặt trời Hạt dài

và hơi cong, có sợi dài và mịn Cây cực cao và cành khỏe

Quả được nhóm lại thành từng chùm lớn "Zill": Xuất phát từ một loại cây có hạt giống

"Haden", được trồng ở Florida vào năm 1922 Quả hình tim, hơi thuôn về hai bên, nhỏ,trọng lượng khoảng 250-300 g, màu đỏ hồng trên nền vàng Củ tròn, cuống cắm vào hơixiên, cùi không dễ tách ra khỏi cùi màu vàng nhạt, chắc, không bị xơ, có vị bùi bùinhẹ Hạt nhỏ, có một dải sợi nhỏ và mảnh ở vùng bụng Cây mạnh mẽ của vương miện

mở "Keitt": Từ một hạt giống của "Brooks" được trồng ở Miami vào năm 1939 Quảhình trứng, kích thước từ trung bình đến lớn, từ 650 đến 450 g, dài khoảng 112 đến 118

mm, gốc tròn; Phần cuống cắm vào hơi xiên, màu vàng có đốm đỏ, rất hấp dẫn, cùikhông dễ tách ra, có màu vàng [5]

Không có xơ, ngoại trừ phần gần hạt Hạt nhỏ, đơn hạch "Sensation": Từ một loại hạtkhông rõ nguồn gốc, được trồng ở Miami Quả có kích thước trung bình đến nhỏ, dàikhoảng 105 mm, trọng lượng 280 g đến 340 g, mặc dù một số quả có thể nặng 500 g Quảhình trứng, màu vàng sẫm có đốm đỏ, nhiều hạt nhỏ màu vàng Hạt nhỏ, đơn hạch

"Lippens": Từ hạt giống "Haden" được lai tạo vào năm 1931 ở Florida Quả có kíchthước trung bình đến lớn, dài 11-12 cm và trọng lượng từ 340 đến 550 g Không có xơ,hình bầu dục, đầu hơi dẹt, màu vàng sẫm, mặt bên hơi đỏ tươi, một ít hạt màu vàng "VanDyke": Được lai tạo vào năm 1940 ở Florida, sản lượng tốt, khả năng chống bệnh thánthư vừa phải Trái cực kỳ màu đỏ và hấp dẫn, cùi có chất lượng tối ưu, không có xơ và cókhuyết tật: kích thước trái nhỏ, dao động trong khoảng từ 280 đến 400 g

Hiện nay, nghiên cứu phát triển các giống xoài mới như "Nomi", "Tango", "Shelly",v.v Các giống xoài này thích nghi tốt hơn với điều kiện của từng vùng sản xuất màchúng đã được lai tạo Các giống nổi bật nhất mà từ đó các giống cây trồng quan trọngnhất đã được lai tạo là: "Mulgoba": Quả có kích thước trung bình, hình bầu dục hình cầu,dài 9-12 cm và rộng 7-9 cm Có màu vàng sẫm, đôi khi đỉnh và gần cuống màu đỏ, có cácđốm sần nhỏ, màu vàng nhạt Vỏ dày, chắc, chắc, thịt màu vàng cam, mịn, không xơ, mùithơm dễ chịu có vị nhưng hơi hăng, hạt dài

Đây là một giống tuyệt vời cho khí hậu khô; được trồng ở Florida và cũng đã được thửnghiệm ở Israel và quần đảo Canary "Amini ': Có kích thước nhỏ và hình quả thận.Trọng lượng của nó dao động trong khoảng 170-200 g và số đo dài từ 7-9 cm và rộng 7-8

cm Có màu xanh lục vàng, phần gốc màu đỏ tươi, có màu nhạt có đốm vàng; vỏ dày vàđều Cùi có chất lượng tuyệt vời, không có xơ, màu hơi đỏ nhạt và rất ngon Hạt mảnhhoặc hình bầu dục Nó cũng được trồng ở quần đảo Canary "Pairi": Kích thước thôngthường, hình bầu dục hình dạng, 200-300 g trọng lượng; Dài 7-9 cm và rộng 7-8 cm Màuxanh lục pha vàng, ở gốc có màu đỏ tươi, có những chấm nhỏ màu trắng vàng Rind có

độ dày trung bình Cùi màu vàng cam, chắc, mọng nước, không xơ, ngọt và có mùi

thơm Hạt dày, có nguồn gốc từ Florida, nó được trồng ở quần đảo Canary, Israel vàHawaii "Camboyana": Kích thước vừa phải, hình dạng thuôn dài, dài 10-12 cm và rộng6-7 cm Màu vàng xanh với rất ít đốm Vỏ mềm và mỏng Bột giấy có chất lượng tốt,không bị xơ, màu vàng đậm, cực kỳ ngon ngọt; có mùi thơm, vị hơi chua Nó được trồngrộng rãi ở Campuchia, từ nơi nó được trồng chính gốc "Tam thất": Có kích thước lớn,nặng từ 500 g đến 1 kg, hình quả lê, dài 17-22 cm và dài 9- Rộng 11 cm Màu vàng sẫm,hơi đỏ, có nhiều đốm nhỏ màu vàng xám Nó là một loại trái cây tuyệt vời để bảoquản không được tiêu thụ ở dạng tươi, cùi của nó dày, thường ngon ngọt, không có chất

xơ và hơi axit, hạt hơi cong và mỏng.[5]

1.3 Các giống xoài tại Việt Nam

Xoài trên thị trường có rất nhiều giống khác nhau, tuy nhiên đa phần các giống không rõnguồn gốc, giống năng xuất không cao thường 2 nhóm giống cơ bản là nhóm giống xoài

ấn độ và nhóm giống xoài đông nam á, nhóm giống đơn phôi thường cho trái quanh năm

Xoài cát chu: xoài cát chu là giống xoài có phẩm chất trái ngon, thịt thơm và có vị hơi

chua, trái có dạng tròn, trọng lượng trái trung bình từ 250-350 gram, vỏ trái khá mỏng.đây là giống xoài ra hoa tập trung, dễ đậu trái và cho năng xuất cao

Xoài cát hòa lộc: giống xoài cát hòa lộc là giống xoài có trái to, trọng lượng trái từ

400-600 gram, thịt trái vàng, thơm, ngọt, thời gian từ lúc ra hoa cho tới lúc thu hoạch từ 3-4tháng

Xoài tứ quí: là giống xoài tán thưa, lá to bản, trái nặng tới 320 gram, hình bầu dục, đầu

trái nhọn, ỏ mỏng láng và màu khá đẹp, từ lúc cây ra hoa cho tới lúc thu hoạch kéo dài

115 ngày

Xoài xiêm: giống xoài xiêm là giống xoài tương đối ngon, thịt vàng, thịt dẽo, mịn, hạt

nhỏ, vỏ trái dày là giống xoài khá dễ đậu quả, năng xuất cao

Xoài tượng: giống xoài tượng là giống xoài có thể ăn khi còn xanh, rất được thị trườn ưa

chuộng, quả có màu xanh nhạt , mùi thơm, vị chua thoảng là giống được trồng nhiều nhất

ở khu vực miền trung

Giống xoài thanh ca: giống xoài xanh phát triển mạnh, lá thon dài, đầu hơi nhọn, trái dài

hơi cong, quả nặng trung bình khoảng 300 gram

Xoài tím: giống xoài tím là giống xoài lai của đài loan, giống xoài mới này phát triển rất

tốt khi trồng ở việt nam, giống xoài có trọng lượng trung bình từ 0,8-1,2kg/ quả Trái xoàitìm có hình dạng như hình trứng, vỏ căng mịn, cây có khả năng khá sâu bệnh rất tốt vìvậy cây được rất nhiều ưa thích trồng trong khu vườn cây không quá cao so với các loạisoài trước đó

Xoài thái lan: giống xoài thái lan là giống xoài dài có hơi cong về phía đuôi, vỏ xanh

đậm có thể ăn được khi còn xanh, khi chín đều rất ngon, với cách chăm sóc xoài thái lankhá đơn giản, và năng xuất cao [5]

Xoài keo

Hình 1: một số giống xoài tại Việt Nam

1.4 Thành phần của quả xoài

Quả xoài có giá trị dinh dưỡng cao, thịt quả có hàm lượng vitamin B, C chiếm từ 2 - 3%,đường chiếm 20% (là loại đường đơn được hấp thu hoàn toàn), Axitsitric, Caroten (tiềnsinh tố A) 15% Trong quả xoài chứa nhiều phytochemicals và chất dinh dưỡng

Có hàm lượng chất xơ tiền sinh học (prebiotic dietary fiber), vitamin C, polyphenols vàtiền vitamin A (provitamin Acarotenoids) Giàu Kali, Đồng, axit amin, omega-3 và -6,Axit béo cao phân tử (polyunsaturated fatty acids) Sắc tố trong vỏ quả xoài có tác dụngsinh học cao, gồm trên 25 chất carotenoid như hợp chất provitamin A, beta-carotene, lutein và alpha-carotene, các polyphenols như quercetin, kaempferol, gallicacid, caffeic acid, catechins, tannins, xanthonoid, mangiferin…Chồi và lá non chứanhiều xanthonoids, mangiferin và gallic acid

Nhiều chất phytochemical có trong vỏ và cùi xoài, chẳng hạn như triterpene Sắc tố vỏxoài đang được nghiên cứu bao gồm các carotenoid, chẳng hạn như hợpchất provitamin, beta-carotene, lutein và alpha-carotene và polyphenol

Chẳng hạn như quercetin, kaempferol, axit gallic, axit caffeic, catechin và tanin Xoài cóchứa một xanthonoid duy nhất được gọi là mangiferin Hàm lượng phytochemical và chấtdinh dưỡng dường như khác nhau giữa các giống xoài Có tới 25 loại carotenoid khácnhau đã được phân lập từ cùi xoài, trong đó dày đặc nhất là beta-carotene, tạo nên sắc

tố vàng cam của hầu hết các loại xoài Lá xoài cũng có hàm lượng polyphenol đáng kể,bao gồm xanthonoids, mangiferin và axit gallic

Sắc tố euxanthin, được gọi là màu vàng Ấn Độ, thường được cho là được tạo ra từ nướctiểu của gia súc được cho ăn lá xoài Nguồn gốc được cho là của euxanthin này dườngnhư dựa trên một nguồn duy nhất, mang tính giai thoại và các hồ sơ pháp lý của Ấn Độkhông cho phép thực hành như vậy.[2]

Hình 2: Các chất có trong quả xoài

Trong 100 gam phần ăn được của quả xoài chín có:

Bảng 1: Các thành phần có trong quả xoài

Ghi chú! Tỷ lệ % so với nhu cầu hàng ngày của người lớn.

Nguồn: USDA Nutrient Database

1.5 Giá trị dinh dưỡng

Xoài là loại trái cây có hàm lượng lớn glucid Hàm lượng chất xơ không hòa tan của nóthấp, như giá trị nhiệt lượng của nó Xoài có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh nóichung vì chúng tăng cường các chức năng miễn dịch Nó có hình trứng, vỏ không ănđược và màu sắc có thể thay đổi, từ vàng nhạt đến đỏ sẫm Cùi quả dính và có màu từvàng đến cam

Vị của xoài chín ngọt, khá chua khi còn xanh Nó là một loại trái cây mọng nước và cónhiều xơ Đối với hương vị, mùi thơm, màu sắc và kết cấu đặc biệt, nó là loại trái cây lýtưởng để ăn riêng, trong món salad trái cây, để làm sherbets, bánh và mứt, trộn trongsalad và thậm chí để nấu ăn như gia vị cho thịt và cá

Ở Ấn Độ, xoài xanh là nguyên liệu cơ bản để làm tương ớt truyền thống Xoài có tácdụng nhuận tràng và bổ dưỡng cao Chúng là một nguồn quan trọng của vitamin A vàchúng có một hàm lượng nhỏ vitamin B và C Mỗi 100 g xoài ăn được cung cấp 60,28kcal, 0,5 g protein, 0,10 g chất béo, 15,30 g carbohydrate và 1,50 g chất xơ Trong số cáckhoáng chất, nổi bật là sắt, nhưng nó cũng cung cấp kali, phốt pho, natri và canxi [2]

1.6 Một số công dụng

Lá xoài non được dùng làm rau ăn sống

Ở nhiều nước vùng Đông Nam Á và Ấn Độ lá xoài non (màu tím hoặc xanh nhạt) đượcdùng làm rau ghém ăn sống Lá và đọt xoài non có vị chua, thơm, được dùng ăn sốngchung với nhiều loại rau rừng khác.

Ở Việt Nam lá xoài non được ăn với rau tập tàng, đặc biệt ở Miền Nam lá và đọt xoàidùng để ăn với bánh xèo, bánh cống

Các bộ phận của cây xoài dùng làm thuốc

Quả Xoài có tác dụng cầm máu, lợi tiểu, được dùng để chữa ho ra máu, chảy máu đườngruột, đau răng, rong kinh, trừ giun sán Tất cả các loại xoài ở Việt Nam đều có thể dùnglàm thuốc

Xoài được xem là thức ăn bổ não, rất tốt cho người lao động trí óc nhiều Trái xoài có tácdụng chống viêm, diệt khuẩn, làm giảm cholesterol trong máu, hạ huyết áp phòng chốngbệnh tim mạch, tăng nhu động ruột làm thải nhanh các chất cặn bã trong ruột nên phòngchống được ung thư ruột kết (trái chín ăn ít nhuận tràng, ăn nhiều có thể gây tiêu chảy;trái xanh chua chát nếu ăn nhiều gây táo bón, gây vón có thể làm tắc ruột)

Quả xoài chín có tác dụng: ích vị, giảm buồn nôn, hành khí, ngừng ho, lợi tiểu, giải khát;nên ăn trái xoài tươi chín thích hợp cho các trường hợp: khát khô họng miệng, ho khàn

cổ, mất tiếng, ăn không tiêu, trẻ em suy dinh dưỡng – còi xương, táo bón, ho đờm nhiều,chống mệt mỏi, bồi bổ trí não, suy nhược thần kinh Tuy nhiên không nên ăn xoài lúc quáđói, sau bữa ăn no, hoặc đang có các bệnh nhiệt sốt; không ăn cùng các thức ăn nóngnhư: tiêu, ớt, tỏi… Nên ăn quả xoài chín đến độ có thể bóc vỏ không cần dùng dao gọt

vỏ, để tránh nhựa mủ ở vỏ có thể gây nôn mửa, tiêu chảy, viêm da

Lá xoài, theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Nghĩa (Trung tâm phát triển tinh dầu và dược liệu viện

Khoa học công nghệ Việt Nam), dịch triết xuất từ lá xoài có rất nhiều chất quý hiếm vàcác nguyên tố vi lượng Trong đó chủ yếu là chất Mangiferin, chất này dễ tan trong nướcnóng, có tác dụng tăng cường tiêu hóa, chống viêm, lợi tiểu, bảo vệ răng miệng, chốngbựa răng và các mảng phủ quanh chân răng, chống được các vi rút

Nếu được bào chế thành các dạng thuốc thì có tác dụng chữa bệnh Ecgema, Zona, chữahen, long đờm, hạ huyết áp, chống lão hóa tăng tuổi thọ Đặc biệt, còn có khả năng chốnglão hóa các tế bào thần kinh, tế bào gan, bệnh suy giảm trí nhớ, tăng cường khả năng

miễn dịch của tế bào, chống bệnh trầm cảm nhất là ở phụ nữ ở tuổi tiền mãn kinh Ngoài

ra nó còn có thể chữa mỡ máu, chống sơ vữa động mạch Nó giảm Insilin làm hạ đườnghuyết, ức chế Glocogen thành Gluco giảm nguy cơ tiểu đường, tăng cường kháng thể đểchống đỡ các bệnh tật và Stress từ bên ngoài

Tuy nhiên lá xoài già có độc tố: một số vùng ở Ấn Ðộ dùng lá để nuôi trâu bò nhưng lágià có chứa một lượng nhỏ chất độc, vì vậy nếu cho trâu bò ăn lâu ngày có thể gây ngộđộc

Vỏ quả xoài chín cũng như quả xoài có tác dụng cầm máu tử cung, khái huyết, chảy máuruột Hạt xoài có tác dụng trị giun, ỉa chảy, trĩ; nõn hạt chứa nhiều Protein tới 5,56%; dầuhạt chứa Stearic 33,96%

Nhân xoài (ruột hạt) sấy khô tán bột được nhân dân Malaysia, Ấn Ðộ và Braxin dùng làmthuốc giun với liều 1,5-2g Tại Malaysia nhân dân còn dùng chữa chảy máu tử cung, trĩ.Tại Philippines người ta dùng chữa tiêu chảy: Nghiền 20-25g nhân với 2 lít nước, nấu kỹcho tới khi cạn còn hơn 1 lít thì lọc bỏ bã, thêm vào nước lọc 300-400g đường và tiếp tụcđun cho tới khi còn 1 lít Mỗi ngày dùng 2 hay 3 lần, mỗi lần dùng 50-60g thuốc chế nhưtrên

Vỏ thân xoài dùng tươi hay khô Tươi thì giã vắt lấy nước, được dùng như vỏ quả, vỏ khôdùng dưới dạng thuốc sắc Nhân dân Campuchia dùng chữa thấp khớp (đắp nóng bênngoài), hoặc rửa khí hư bạch đới của phụ nữ Ðôi khi dùng rửa chữa tôkơlô Tại miềnBắc, vỏ xoài được dùng sắc uống chữa sốt hay chữa đau răng (ngậm và nhổ đi)

Vỏ thân cây xoài chữa thấp khớp, khí hư, bạch đới, đau răng, sốt cao Ở Cu Ba người ta

đã dùng dung dịch chiết xuất từ vỏ thân xoài trong công nghiệp dược phẩm dùng làmthuốc cân bằng dinh dưỡng và mỹ phẩm chống lão hóa da

Các chất triterpene và lupeol trong xoài có tác dụng ức chế bệnh ung thư tuyến tiền liệt

và ung thư da trong phòng thí nghiệm.Mangiferin (một flavonoid có hoạt tính dược, mộtxanthone tự nhiên C-glycoside) được chiết xuất từ xoài ở nồng độ cao từ các lá non (172

g / kg), vỏ cây (107 g / kg), và từ lá già (94 g / kg)

Chất chiết xuất từ vỏ cây xoài được cô lập bởi các nhà khoa học Cuba, chứa nhiều