Phiếu học tập 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN MINH ĐÔNG NAM Á Tư liệu 1 Văn minh Đông Nam Á từ trước và đầu công nguyên đến thế kỷ VII Là thời kỳ hình thành và bước đầu phát triển của các.
Trang 1Phiếu học tập 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA VĂN MINH ĐÔNG NAM Á
Tư liệu 1: Văn minh Đông Nam Á từ trước và đầu công nguyên đến thế kỷ VII
Là thời kỳ hình thành và bước đầu phát triển của các nước Đông Nam Á
Ở phía Bắc, Âu Lạc bị các triều đại phong kiến phương Bắc xâm lược, đô hộ và áp đặt văn minh Hán Còn lại phần lớn lãnh thổ Đông Nam Á chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hoá Ấn Độ Khác với văn minh Hán, văn minh Ấn Độ đến đây 1 cách hoà bình thông qua hoạt động của thương nhân buôn bán Văn minh Ấn Độ ảnh hưởng liên tục trong suốt 10 thế kỷ và khá toàn diện về tôn giáo, chữ viết, văn học, nghệ thuật, tổ chức nhà nước…Trên nền tảng của văn minh bản địa, với kỹ nghệ sắt đã khá phát triển vào đầu công nguyên và dưới ảnh hưởng của văn minh Ấn Độ, từ TK I đến TK VII ở Đông Nam Á đã hình thành một loạt các quốc gia sơ kỳ như Phù Nam, Lâm Ấp, Taruma (phía Tây đảo Giava)…trong đó quan trọng nhất là Phù Nam và Lâm Ấp (vì làm chủ con đường buôn bán trên biển qua Đông Nam Á lúc đó) Tới giữa TK VII, Chân Lạp hoàn thành chinh phục Phù Nam và trở thành 1 nước lớn mạnh ở lục địa Đông Nam Á Giữa TK VIII ở đảo Sumatra, các tiểu quốc thống nhất lại dưới vương triều Sri Vijaya (Tam Phật Tề, thay thế vị trí của Phù Nam trước đây) Vương quốc Pagan (Mianma) cũng phát triển lớn mạnh
Đây là thời kỳ cư dân Đông Nam Á xây dựng được tổ chức bộ máy nhà nước, mở ra thời đại văn minh: thời đại tạo lập và phát triển của các nước Đông Nam Á Đó là những nhà nước quân chủ và chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Ấn Độ
Trước khi có người Ấn Độ và Trung Quốc, người Đông Nam Á chưa có chữ viết Khi văn hoá
Ấn Độ và Trung Quốc lan toả tới thì phần lớn người Đông Nam Á sử dụng chữ cổ Ấn Độ (chữ Phạn), riêng miền Bắc Việt Nam dùng chữ Hán Trên cơ sở chữ Phạn và chữ Pali, người Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ của riêng mình: chữ Chăm cổ, chữ Môn (Mianma), chữ Khơ me cổ Trước khi có người Ấn Độ và Trung Quốc, người Đông Nam Á chưa có tôn giáo, họ chỉ có tín ngưỡng Cư dân Đông Nam Á đã tiếp thu các giáo lí mới, hệ thống thần linh, quan niệm về con đường giải thoát của Phật giáo, Bàlamôn…
Công trình kiến trúc, điêu khắc ảnh hưởng bởi tôn giáo như Mỹ Sơn (Quảng Nam), Borobudur (Indonesia), tượng Phật đứng Phù Nam,
Tư liệu 2: Văn minh Đông Nam Á từ thế kỷ VII đến cuối thế kỷ XV
Là thời kỳ phát triển toàn thịnh của Đông Nam Á: hình thành những vương quốc thống nhất, lớn mạnh như Đại Việt, Ăngco (Campuchia), vương quốc Champa dời đô về Vijaya, vương quốc Pagan thống nhất Miến Điện, vương quốc Mojopahit (Indonesia), vương quốc của người Thái: Lan Na, Sukhothay, Authaya; vương quốc người Lào – Lan Xang…
Tổ chức bộ máy nhà nước được hoàn thiện từ trung ương tới địa phương, đây là thành tựu văn minh quan trọng về mặt tổ chức xã hội, tổ chức cộng đồng Bộ máy nhà nước theo hướng quân chủ chuyên chế, vua là tối cao, đồng nhất với thần, với tín ngưỡng thần vua (mức độ chuyên chế ở các nước khác nhau)
Sự xâm nhập và lan toả đạo Hồi đã mang tới cho Đông Nam Á một thành tố văn minh mới là đạo Hồi và văn minh Hồi giáo Hồi giáo du nhập vào Đông Nam Á bắt đầu từ TK VII, VIII nhưng rõ
Trang 2nét là từ TK XIII qua các thương nhân Hồi giáo Arap, Ấn Độ, Ai Cập Hồi giáo ảnh hưởng mạnh tới các quốc gia Đông Nam Á hải đảo (Indonesia, Brunây, Malaisia), và ảnh hưởng tới những cộng đồng nhỏ ở Mianma, Thái Lan…làm xuất hiện 1 loạt các tiểu quốc Hồi giáo như Ma-lắc-ca, An-chê (cực Bắc đảo Sumdra)
Thời kỳ chứng kiến sự xuất hiện chữ viết mới của khu vực như chữ Xiêm cổ (TK XIII), chữ Lào (TK XIV), chữ Nôm (Việt Nam) Văn học viết phát triển mạnh như “Truyện về các ông vua Pasai” (Hồi quốc, Indonesia), “Sách của các ông vua” – viết về các ông vua vương triều Mojopahit, bộ sách “Ma hả xạt” do Trai-lốc và 1 số cao tăng soạn thảo nói về tiền kiếp của Phật Thích ca… Kiến trúc: kinh đô Su-khô-thay và Ayuthaya (Thái Lan), Pagan (Miến Điện), Ăng-co, hoàng thành Thăng Long; đền Ăng-co Wat, Ăng-co Thom, chùa Vàng – Miến Điện
Tư liệu 3: Văn minh Đông Nam Á từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIX
Thời kỳ suy yếu của các nước Đông Nam Á, sự suy yếu diễn ra không đều về mặt thời gian Vương quốc Campuchia suy yếu từ TK XV khi người Khơ me không còn giữ được vai trò trong khu vực, vương quốc Champa suy yếu từ TK XV khi bị Đại Việt đánh, vương quốc Ma-lắc-ca bị Bồ Đào Nha xâm lược năm 1511, vương triều Mojopahit ở Indonesia sụp đổ, phân tán thành nhiều tiểu quốc, Philipin bị Tây Ban Nha xâm lược năm 1564, Lào suy yếu từ cuối TK XVII và chia cắt thành 3 tiểu quốc…Cuối TK XIX hầu hết các nước Đông Nam Á đều trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây trừ Xiêm
Thời kỳ này, xuất hiện 1 số tác phẩm văn học nổi tiếng như “Cuộc chiến đấu của
Alaungpaya”- vua Miến Điện 1752 – 1760; “Ramakien”- tác phẩm sử thi Thái và “Riêm kê” – sử thi Campuchia phỏng theo sử thi Raymayana - Ấn Độ, Truyện Kiều – Việt Nam, “Cuốn sách của những công phẫn” – Indonesia
Kiến trúc đô thị như kinh đô Băng Cốc, kinh thành Huế, kinh đô Viên Chăn, đền chùa, nhà thờ Ki-tô giáo
Sự xuất hiện và truyền bá của Ki-tô giáo làm phong phú văn minh Đông Nam Á: 1 bộ phận cư dân Đông Nam Á có đức tin mới, lễ nghi mới Người Đông Nam Á biết đến phong cách kiến trúc mới của phương Tây (kiến trúc Gothic và Romanesque), biết tới nghệ thuật hội hoạ phương Tây (tranh sơn dầu, bột màu với bút pháp tả thực), các lễ hội mới như giáng sinh, phong tục mới của Ki-tô giáo (đi nhà thờ, đọc Kinh thánh, rửa tội), thể loại văn học mới (tiểu thuyết hiện đại ví dụ: Truyện thầy Lazarô Phiền” – Nguyễn Trọng Quản, viết bằng chữ Quốc ngữ, ở Việt Nam) Đội ngũ giáo sĩ ngoài truyền bá đức tin, thì còn truyền bá 1 số thành tựu khoa học tự nhiên vào Đông Nam Á…
Tài liệu tham khảo
Mai Ngọc Chừ, Văn hoá Đông Nam Á, Nxb Quốc gia, Hà Nội, 1998
Phạm Đức Dương, Văn hoá Đông Nam Á, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2001
Ngô Văn Danh, Danh thắng và kiến trúc Đông Nam Á, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 1999.
Trương Sỹ Hùng (Cb), Mấy tín ngưỡng tôn giáo Đông Nam Á, Nxb Thanh Niên, Hà Nội, 2003.
Trang 3NHIỆM VỤ:
Dựa vào tư liệu 1,2,3 hãy tóm tắt lại dưới dạng sơ đồ timeline quá trình hình thành và phát triển của văn minh Đông Nam Á từ đầu Công nguyên đến TK XIX (mỗi thời kỳ, kèm theo các thành tố văn minh mới)