Cho tom an va mat do nuoi la hai nhan to anh hodng chinh den nang suat va hieu qua tai chinh mo hinh nuoi tom cang xanh.. Theo New 2002, nuoi tom trong ruong Ilia khong nhQng khong lam g
Trang 1HIEN TRANG NUOl T6M CANG XANH TRONG MO HINH XEN CANH VCfl LUA 6 VUNG Nl/OC LO TINH CA MAU
Vo Hoang Liem Ddc Tam1, Dildng Nhpt Long1, Nguyen Thi Ngoc Anh1, Tran Ngoc Hai1 va Lam My Lan1
Ho nuoi tom cang xanh xen canh vPi lua P huyen ThPi Binh, tinh Ca Mau da dope phong van nham xac dinh cac yeu to anh hilPng den hieu qua nuoi tom cang xanh, lam co sP cai tien ky thuat, nang cao hieu qua cua mo hinh
Ky thuat nuoi tom cang xanh xen canh vPi lua nam 2019 da co nhieu cai tien so vPi nam 2017; mpe nilPc tren trang tang til 0,37 m len 0,44 m; mat do tha nuoi tang til 1,6 + 0,7 con/m2 len 1,9 ± 0,8 con/m2; so ho cho tom an hoac bo sung thiic an ban dau til 23,3% len 56,7%; so lan thay nildc tang til 2,5 lan/vu len 5,1 lan/vu Ket qua cho thay, khoi lilpng, ty le song, nang suat va ty suat lpi nhuan til nuoi tom cang xanh da dope cai thien Cho tom an va mat do nuoi
la hai nhan to anh hodng chinh den nang suat va hieu qua tai chinh mo hinh nuoi tom cang xanh Do man nOPc kenh cap cho ruong nuoi vao cuoi vu tang cao anh hOPng den thPi gian nuoi tom cang xanh
Til khoa: Tom cang xanh (Macrobrachium rosenbergii), xen canh, viing nOPc lp, tinh Ca Mau
I DAT VAN DE
Theo Tong cue Thuy san (2014), dien tich nuoi
tom cang xanh (TCX) la 12.851 ha, san lOpng nuoi
dat 6.695 tan, trong do tap trung nuoi chu yeu tai
cac tinh Dong bang song Cilu Long (DBSCL) chiem
98,8% dien tich Hinh thde nuoi cung rat phong phu
nhtl: nuoi tham canh, ban tham canh trong ao dat,
nuoi trong miidng viiPn dda, nuoi trong ruong lua
Theo New (2002), nuoi tom trong ruong Ilia khong
nhQng khong lam giam nang suat lua ma lpi nhuan
tit viec nuoi tom - lua co the tang gap hai hay ba
lan so vdi trong lua don canh He thong ket hop
(tom - lua) giup cai thien do phi nhieu cua dat va thuc day quan ly dich hai tong hop tot hon (Ahmed
et al, 2014) He thong tom - lua tai DBSCL dilpc
danh gia la mo hinh nuoi trong co hieu qua kinh te, phu hop vPi dieu kien moi trilPng cac vung ruong lua co anh hilPng man va thich hop vPi kha nang dau til con rat han che cua da so nong ho trong vung, dilpc cac cap chinh quyen va ngUPi dan xem
la mo hinh than thien vPi moi tnlPng, mong muon
duy tri va phat trien (Pham Anh Tuan va ctv., 2016)
Do do, mo hinh nu6i TCX xen canh vPi lua co tiem nang rat lPn trong viec gop phan tang cilPng an ninh liiong thpc, cai thien kinh te dia phuong, tang tinh
K hai Thm sin, TnlPng Dai hoc Can Tho
Trang 2Tap chi Khoa hoc va Cong nghe Ndng nghiep Viet Nam -So 05(126J/2021
ben vdng kinh te, xa hoi va mdi trifdng Theo Huynh
Kim Hiicfng (2016), nghe nudi TCX hien nay dang
diipc md rong nhanh chong 6 cac tinh ven bien Ben
Tre, Tra Vinh, Bac Lieu, Ca Mau vdi dien tich nuoi
rat ldn, chiem 83,7 - 90,9% tong dien tich nuoi, va
co xu hifdng tang dan, mo hinh ap dung pho bien la
nuoi TCX trong mua miia ket hop trong lua Trong
do, Ca Mau la tinh co dien tich phat then m o hinh
nuoi TCX trong mua miia ket hpp trong lua kha
nhanh, tii 2.000 ha nam 2014 tang len 18.315 ha nam
2018 (Sd Nong nghiep va Phat trien ndng thon tinh
Ca iVfau, ZCKSj TUy nftien, van ciiua co' nrlcmg oci'riri
gia day du ve hien trang phat trien nuoi TCX xen
canh vdi lua d vimg sinh thai midc lp Do do, nghien
cdu nay diipc thUc hien nham danh gia hien trang
ky thuat va tai chinh md hinh nuoi TCX xen canh
vdi lua d viing midc lp tinh Ca Mau, lam co sd cai
tien ky thuat gop phan nang cao hieu qua cua md
hinh nuoi
II PHl/ONG PHAP NGHIEN CUtl
2.1 Phdofng phap nghien cdu
2.1.1 Thu thap so lieu
Sd lieu thd cap dope thu thap thong tin tii bao
cao cua Sd Ndng nghiep, Chi cue Thuy san tinh Ca
Mau, cac bai bao khoa hoc va cac website co thong
tin lien quan den van de nghien cdu
Sd lieu so cap dope thu thap bang each phong
van trdc tiep cac ho ndng dan nuoi TCX xen canh
vdi lua d huyen Thdi Binh, tinh Ca Mau Phong van
30 ho nam 2018 va 30 ho nam 2020 Ho phong van
diipc chon mot each ngau nhien thong qua danh
sach ho nuoi TCX dxipc can bo quan ly chuyen mon
d dia phiiOng cung cap PhiiOng phap thu thap sd
lieu bang each sd dung bang cau hoi diipc soan san
Cac thong tin can thu thap bao gom:
- Mot sd thong tin chung ve ndng ho nhii ho va
ten, tuoi lao dong, kinh nghiem nuoi tom cang xanh
- Cac thong sd ve ky thuat: Dien tich, mdc niidc
liOng nuoi, cai tao, nguon giong, mat do nuoi, thde
an (loai thde an, nguon thde an va sd lan cho an),
cham soc quan ly (nddc, quan ly sdc khoe tom, quan
ly dich hai), thdi gian nuoi, thu hoach, ty le song,
kich cd tom thu hoach va nang suat dat ddpe
- Cac thong tin lien quan den hieu qua tai chinh
cua md hinh nhd: cac khoan chi phi, thu nhap, lpi
nhuan
- N hdng mat thuan lpi, kho khan cua md hinh
2.1.2 PhUdngphap xii ly so lieu
Sd lieu ddpc ma hoa va xd ly diia vao phan mem Excel 2013 va SPSS 20.0 nhii tinh gia tri trung binh,
do lech chuan, thong ke md ta, xac dinh moi tiicfng quan da bien gida cac bien ky thuat vdi nang suat va lpi nhuan cua md hinh So sanh cac yeu to ky thuat
va tai chinh gida 2 dpt khao sat dda vao T-Test d mdc y nghia p < 0,05
2.3 Thdi gian va dia diem nghien cdu Nghien cdu ddpc thde hien vao nam 2018 va lieu thu thap la vu nuoi tom cang xanh xen canh vdi lua nam 2017 va 2019
III KET QUA VA THAO LUAN 3.1 Thong tin chung v ! ndng ho nudi tom cang xanh xen canh vdi lua
Ket qua khao sat ngau nhien 30 ho nudi TCX xen canh vdi lua d huyen Thdi Binh, tinh Ca Mau trong vu nudi nam 2019 cho thay, do tuoi lao dong
va kinh nghiem nudi TCX (54,3 ± 7,5 tuoi va 3,8 ±
1,0 nam) cao hern va khac biet co y nghia thong ke
(p < 0,05) so vdi vu nudi nam 2017, do tuoi lao dong trung binh 45,4 ±11,4 tuoi, kinh nghiem nudi tom
2 ,9 ± 1,5 nam, kinh nghiem nudi tom cao hdn do
thdi gian khao sat gida hai dpt each nhau hai nam Nhin chung, do tuoi lao dong cua ndng ho tham gia san xuat kha da dang va tiicfng doi cao (25 - 62 tuoi nam 2017 va 34 - 76 tuoi nam 2019) Ngddi co do tuoi lao dong cao co nhieu kinh nghiem trong san xuat so vdi tuoi tre, nhdng cd the han che ve sdc ldc,
de cd the tham gia thde hien tot cac md hinh san
xuat mdi d dia phddng (Dddng N hdt Ldng va ctv.,
2018) Kinh nghiem nudi TCX thap hdn nghien cdu trddc day tai Bac Lieu 5,5 ± 3,4 nam (Huynh Kim
Hddng va ctv., 2016) Qua do cd the thay rang, nudi
TCX xen canh trong ruong lua con kha mdi doi vdi ngddi dan d tinh Ca Mau, ngddi nudi chda cd nhieu kinh nghiem trong viec cham sdc, quan ly va van hanh md hinh
Bang 1 Cac thong tin chung ve ndng ho dupe khao sat Thong tin
chung
Ddn vi
Tuoi lao dong Tuoi 45,4 ± 11,4* 54,3 ± 7,5b Kinh nghiem Nam 2,9 ± l,5a 3,8 ± l,0b
Ghi chu: So lieu trong cung mot hang theo sau bdi ede chit edi giong nhau thi khac biet khong co y nghia thong
ke (p > 0,05).
115
Trang 3Tap chiKhoa hoc va Cong nghe Nong nghiep Viet Nam - So 05(126)/2021
3.2 Cac khia canh ky thuat cua m o hinh nuoi tom
cang xanh xen canh vdi lua
Cac so lieu ve dac diem mo hinh nuoi TCX xen
canh vdi lua 6 huyen Thdi Binh, Ca Mau deu xu
hiidng gia tang trong nam 2019 so vdi nam 2017
(Bang 2) Dien tich rupng nuoi tom, ty le dien tich
miiong, mile niidc ao ddng, ty le dien tich iidng,
khong co sd khac biet ldn (p > 0,05) Tuy nhien, mile
midc tren trang, mile niidc milOng bao va dien tich
ao ildng cao hdn co y nghia thong ke (p < 0,05) so
vdi nam 2017 Ty le ho co ao ildng TCX nam 2019
tang gap 1,8 lan so vdi nam 2017 Qua do co the
thay, cac ho nuoi co ap dung ky thuat lidng nhieu
hdn Mile niidc tren trang rupng qua hai ddt khao
sat trung binh 0,37 - 0,44 m Mile niidc ghi nhan
la kha thap, trong dieu kien bien doi khi hau, nhiet
do gia tang, chac chan anh hiidng den ty le song,
tang triidng va nang suat tom nuoi trong mo hinh
(Dildng Nhilt Long va ctv., 2016) Mot mo hinh nuoi
tom tot, hieu qua, miidng bao quanh rupng phai du rong va sau, khong bi che phu va giau dinh dildng
de cung cap thilc an va la ndi tru an cho tom, vi vay vdi mile niidc ruong nuoi thap, anh hildng rat ldn den sinh trildng va phat trien cua tom (Dildng Nhilt
Long va ctv., 2016) Dien tich ao ildng tuy thuoc vao
quy mo, mat do va thdi gian ildng tom cua tilng ho Trong dieu kien dia phiidng dien tich trung binh cua
ao ildng tom la 980 - 1.978 m 2 Ty le ao ildng trung binh chi chiem 7,4 - 10,7% so vdi tong dien tich ruong Ti le so ho co sd dung ao ildng con kha thap chiem 16,7 - 30%, so ho con lai tha tom trile tiep ra ruong khong thong qua giai doan ildng dildng, dieu nay gop phan lam giam ty le song cua tom, tom cham ldn va phat trien khong dong deu, nang suat thap Bang 2 Dac diem cua mo hinh nuoi tom cang xanh xen canh vcfi lua
Ghi chit: So lieu trong citng mot hang theo sau bdi cac chut edi giong nhau thi khde biet khong co y nghia thong ke (p > 0,05).
Trong cai tao ao ildng va ruong nuoi, voi diidc
sd dung vcfi lieu lildng 9,7 - 10,4 k g /100 m2 Day
thuoc ca diidc sd dung de diet ca tap vcfi lieu lddng
1,05 - 1,07 kg/100 m2, khong co sil khac biet (p > 0,05)
gida 2 ddt khao sat Cac ho khong sd dung thuoc,
hoa chat trong suot qua trinh nuoi, do do tom luc
thu hoach la san pham sach va an toan cho ngddi
sd diing Mat do tha nuoi TCX trung binh tang td
1,6 ± 0,7 con/m2 len 1,9 ± 0,8 con/m 2, trong khi
kich cd tom giong giam td 1,8 cm/con xuong con
1 3 cm/con, mat do va kich cd con giong deu khac
biet co y nghia thong ke (p < 0,05) Nguon goc, chat
Iddng con giong tha nuoi la mot trong nhdng yeu
to anh hildng ldn den ket qua cua mo hinh lua tom
Theo ket qua dieu tra, co den 68,4% lddng TCX
giong tha nuoi d Ca Mau dddc nhap td cac tinh khac
nhil An Giang, Dong Thap, Can Thd, Soc Trang va
ca nguon tom giong nhap ve td Trung Quoc va Thai Lan, so con lai chiem 31,5% so giong tha nuoi dddc san xuat trong tinh Ket qua nay co sd khac biet vdi nghien cdu cua Ho Thanh Thai (2011), tai Bac Lieu (nguon giong trong tinh chiem 83,3% va ngoai tinh
la 16,7%) N hin chung, nguon giong tom rat da dang nhdng hien nay rat kho kiem soat dddc chat lddng Dd vay, viec khuyen cao ngilcfi nuoi chon con giong chat lddng, qua kiem dich de nuoi la rat quan trong
Trang 4Tap chfKhoa hoc va Cong nghe Nong nghiep Viet Nam - So 05(126)/2021
Bang 3 Cac khia canh ky thuat
nuoi tom cang xanh xen canh vcfi lua
Thong tin
ky thuat
Dcfn vi tinh Nam 2017 Nam 2019
Cm too he thong tidng, nuoi
-Vdi kg/100 m2 10,4 ± l,4a 9,7 ± 1,9*
- Thudc ca kg/100 m2 1,07 ± 0,22a 1,05 ± 0,22a
Con giong
- Mat do con/m2 1,6 ± 0,7a 1,9 ± 0,8b
Thiicon
Cham soc
va quan ly
- Chu ky thay
- TylethaynUdc % 23,7 ± 6,3a 25,3 ± 7,1*
Thu hoqch
- Thdi gian nuoi thang 5,8 ± 0,4a 5,3 ± 0,4*
- Kich cd TCX
thu hoach g/con 32,2 ± 4,6a 38,2 ± 5,6b
- Ty Id sdng % 18,8 ±6,8' 20,8 ± 8,8”
- Nang suat kg/ha 103,3 ± 42, T 172,4 ± 78,8b
Ghi chu: So lieu trong ciing mot hang theo sau bdi cac
chut cai giong nhau thi khac biet khdng co y nghia thong
ke (p > 0,05).
Ket qua dieu tra cho thay, ty le so ho cho tom an
khi nuoi dhpc cai thien dang ke (p < 0,05) td 23,3%
nam 2017 len 56,7% nam 2019, nhting chu yeu bang
cac loai thdc an san co d dia phifcfng nhu khoai lang,
khoai mi, ca tap, nham tiet kiem chi phi thdc an,
so con lai khdng cho t6m an trong suot qua trinh
nuoi, dieu nay anh hiidng rat ldn den tang triidng,
ty le song va nang suat cua tom nuoi trong m6 hinh
Ket qua khao sat cho thay, da so cac ho nuoi tom
deu khong thay nddc, chu yeu chi cap niicfc them
chiem ty le den 6 8%, con lai 32% so ho co thay niidc
trong qua trinh nuoi Do miic niidc trung binh tren
ruong thap, trdi nang, nhiet do tang va ntidc boc hoi
nen anh htidng xau den moi tnldng song cua tom
nuoi Thdi gian thay midc tuy thuoc vao do tuoi,
mat do tha tom va kinh nghiem quan sat mau niidc
cua nong dan, khi phat hien mau nude chuyen sang
mau xanh dam hon thi tien hanh thay niidc va mdc
do thay cung khac nhau til 23,7 - 25,3%/lan Nguon
ntidc cap dupe lay trUc tiep tit song, kenh, rach
trong vimg Giai doan dau cua chu ky nuoi hau nhtl
khong thay nitdc, so lan thay ntfdc trung binh tit 2,5 - 5,1 lan/vu nuoi Thdi gian nuoi TCX trung binh 5.3 - 5,8 thang Kich cd tom thu hoach, ty le sdng va nang suat tom nuoi tang len dang ke (p < 0,05) tit 32,2 g/con, 18,8% va 103,3 kg/ha len 38,2 g/con, 20,8% va 172,4 kg/ha Nhin chung, nang suat tom nuoi trong mo hinh khao sat titong ditong so vdi ket qua khao sat cua Ly Van Khanh va Vo Nam Son (2016), nang suat trung binh 166 kg/ha nhilng thap hon ket qua thttc nghiem cua Ditong Nhttt Long va cong tac vien (2018), nang suat trung binh
334 kg/ha, vdi ty le song 33% Nguyen nhan, do rudng nuoi chita dope cai tao tot, tom nuoi dodi dang tha lang, mat do thap va khong cho an, dan den nang suat, ty le song cua tom nuoi thap va bien dong ldn Ben canh do, qua trinh cham soc va quan ly he thong nuoi cung la van de quan trong anh hodng trpe tiep den nang suat va ty le song cua tom nuoi, nho viec it thay node trong qua trinh nuoi, node bi
6 nhiem tom de bi nhiem benh, sdc song yeu, tang
trOdng cham anh hodng den nang suat va hieu qua cua mo hinh nuoi
3.3 Hieu qua tai chinh cua tdm cang xanh nuoi trong m o h in h xen canh vdi lua
Chi phi dau to cho mo hinh nuoi TCX xen canh vdi lua d nam 2017 trung binh la 6,9 ± 1 ,8 trieu dong/ha Nam 2019, chi phi dau to cho mo hinh la 9.3 ± 1,6 trieu dong/ha (Bang 4) Chi phi dau to mo hinh nam 2019 tang cd y nghia thong ke (p < 0,05)
so vdi nam 2017, do mOc do dau to thdc an cho tdm, nhien lieu va chi phi khac tang NgOdi nuoi trong vimg da dau to thdc an cho tdm nhieu hon (Hinh 1) vdi chi phi thdc an chiem ty le 12,2% tang len 22,9% Ket qua nay cao hon so vdi nghien cdu cua Huynh Kim Hodng va cong tac vien (2016), chi phi dau to
mo hinh toong doi thap la 3,5 trieu dong/ha, trong
do chi phi tdm giong la chu yeu (58,2%), chi phi thdc
an chiem 18,3% va con lai la chi phi khac 23,5% Ket qua nghien cdu cua DOOng N hpt Long va cong tac vien (2016), vdi chi phi dau to 7,85 ± 2,42 trieu dong/ha, trong do chi phi giong chiem 40%, chi phi cai tao 24%, nhien lieu 13%, chi phi thdc an chi 10%, thuoc hoa chat 8% va cac chi phi khac chiem 5% Tong thu, lpi nhuan va ty suat lpi nhuan mang lai tif mo hinh nuoi nam 2019 dieu gia tang so vdi nam 2017, trong do tong thu va lpi nhuan khac biet
co y nghia thong ke (p < 0,05) qua hai dpt khao sat (Bang 4) Nguyen nhan, do mdc do cham sdc va dau
td thdc an cho tdm ddpc ngddi nuoi quan tarn nhieu hdn, nang suat ddpc cai thien nen tong thu nhap
va lpi nhuan cao hdn Tuy nhien, ty suat lpi nhuan khac biet khdng cd y nghia thong ke (p > 0,05)
117
Trang 5Tap chi Khoa hoc va Cong nghe Nong nghiep Viet Nam - So 05(126)/2021
so vdi nam 2017, do chi phi dau td thdc an va cac
khoan chi phi khac tang, dong thdi gia ban tom
thiidng pham giam so vdi nam 2017, tii 120.000
-140.000 dong/kg xuong con 90.000 - 110.000 dong/kg
Dieu do lam cho ty suat ldi nhuan mang lai td mo
hinh tang khdng dang ke, mac du nang suat nuoi
tang manh Ket qua nay tddng diiOng ket qua khao
sat cua Dddng Nhiit Long va cong tac vien (2016),
trong dieu kien d tinh Bac Lieu, ldi nhuan trung
Nam 2017
Hinh 1 Tyle (%) cac
binh 8 ,8 ±6,1 trieu dong/ha, ty suat lqi nhuan 1 1 1%
va ket qua nghien cdu cua Pham Minh Td (2015), Iqi nhuan binh quan la 7,78 ± 1 ,8 trieu dong/ha, ty suat lqi nhuan 63% Nhin chung, mo hinh nuoi chi phi dau td thap, san pham mang lai tif mo hinh nay tuy chiia cao, nhiing da phan nao dap dng diiqc yeu cau ve chat ldqng san pham dat tieu chuan ve ve sinh
an toan thqc pham, do ho dan khong sif dung thuoc hoa chat trong qua trinh nuoi
Nam 2019
i phi cua mo hinh nuoi
Bang 4 Hieu qua tai chinh cua tom cang xanh nuoi
trong mo hinh xen canh vdi lua
Noidung Ddn vi tinh Nam 2017 Nam 2019
Tong chi trieu dong/ha 6,9 + l,8a 9,3 ± l,6b
Tong thu trieu dong/ha 13,5 ± 5,0a 19,1 + 8,8b
Lqi nhuan trieu dong/ha 6,6 ± 3,7a 9,9 + 7,6a
Ty suat
lqi nhuan % 91,3 ± 41,9a 99,1 + 72,4a
Ghi chu: So lieu trong cimg mot hang theo sau bdi cac
chQ cai giong nhau thi khac biet khong co y nghia thong
ke (p > 0,05).
3.4 Cac yeu to anh hlfdng den nang suat va hieu
qua tai chinh mo hinh nuoi tom cang xanh xen
canh vdi lua
3.4.1 Phan ttch cdcyeu to dnh htidngden ndngsuat
mo hinh nudi tom cangxanh
Cac yeu to anh hiding den nang suat nuoi TCX
trong mo hinh diiqc the hien qua phiidng trinh Yj
va Y,:
Yj = 1,5 + 16,4Xj + 25,3X2 + 26,1X3 (R2 = 0,902)
Tmngdo: Y;: Ndngsuat tom nudi nam 2017 (kg/ha);
X : M tic niidc (m); X 2: Thtic an (0: khdng cho an;
1: cho an); X c Udng (0: khdng Udng; 1: Udng).
Y2 = 9,0 + 85,lXj + 31,1X2 (R2= 0,847)
Trong do: Yy Nang suat tom nudi 2019 (kg/ha); Xr- Thtic an (0: khdng cho an; 1: cho an); X 2: M at do.
Ket qua the hien d phiidng trinh Y( va Y2 cho thay, trong cac yeu to nhii dien tich nuoi, tuoi lao dong, kinh nghiem nuoi, mdc niidc tren ruong, mat do, thdc an, lidng diidng va thdi gian nuoi thi yeu to mdc niidc trong ruong nuoi, cho an va lidng diidng tom triidc khi diia ra ruong nuoi la cac nhan
to anh hiidng chinh den nang suat tom nuoi Trong dieu kien khao sat, gia dinh rang khi cac yeu to khac khong thay d6i, viec gia tang mdc nddc len 0,1 m
giup nang suat tang len tddng dng 16,4 kg/ha Dong thdi tom dddc bo sung thdc an trong qua trinh nuoi giup nang suat tang len 25,3 - 85,1 kg/ha so vdi nuoi khong cho an Ben canh do, viec ddng dddng tom trong ao triidc khi tha ra ruong giup nang suat tang len 26,1 kg/ha so vdi khdng lidng tom Nam 2019, do mdc nddc tren trang ruong va dieu kien lidng diidng tom cua cac ho nudi dddc cai thien so vdi nam 2017 (Bang 3) nen mdc nddc va ddng gidng khdng con anh hddng nhieu den nang suat, tuy nhien mat do tha nudi gia tang nen mat do trd thanh nhan to anh hddng chinh den nang suat mb hinh
Trang 6Tap chiKhoa hoc va Cong nghe Ndng nghiep Viet Nam - So 05(126)/2021
3.4.2 Phan tich cac yeu to anh hitting den hieu qua
tai chinh mo hinh
Cac yeu to anh hiidng den ldi nhuan nuoi TCX
trong mo hinh diipc the hien qua phiidng trinh Y3
va Y,:
Y3 = 3,IX, + 2,2X2 - 2,2 (R2 - 0,909)
Trong do: Y}: Ldi nhuan nam 2017 (trim dong/ha);
X,: Thtic an (0: khdng cho an; 1: cho an); X 2: Lfdng
(0: khdng lidng; 1: tidng).
Y4 = 8,6X - 9,2 (R2= 0,783)
Trong do: Y4: Ldi nhuan nam 2019 (trieu dong/ha);
X: Thtic an (0: khdng cho an; 1: cho an).
Ket qua tii phiidng trinh (Y3) cho thay, thdi diem
nam 2017 viec bo sung thiic an trong qua trinh nuoi
va lidng diidng tom trong ao triidc khi tha ra ruong
la hai nhan to anh hiidng den ldi nhuan cua mo
hinh, viec bo sung thiic an cho tom tang ldi nhuan
len 3,1 trieu dong/ha so vdi nuoi khong cho an Ben
csinh do, viec lidng diidng tom trong ao tnidc khi
tha ra ruong giup tang ldi nhuan 2 ,2 trieu dong/ha
so vdi khong ddng tom (gia dinh rang khi cac yeu to
khac khong thay doi) Phiidng trinh (Y4) cho thay,
do cac chi tieu ky thuat nam 2019 diipc cai thien
hdn (Bang 3) so vdi nam 2017 nen yeu to chinh anh
hiicfng den hieu qua mo hinh la viec bo sung thiic
an cho tom, khi cho tom an giup ldi nhuan tang len
8 ,6 trieu dong/ha so vdi khong cho an, ket qua nay
tang so vdi nam 2017 Ket qua phan tich tii phiidng
trinh (Y3) va (Y4) cho thay, viec bo sung thiic an
trong qua trinh nuoi va lidng diidng tom trong ao
triidc khi tha ra ruong la hai nhan to quyet dinh den
hieu qua tai chinh mo hinh nuoi
3.5 Nhfing thuan Idi va kho khan Hau het ho nuoi cho rang thuan ldi cua mo hinh
nuoi TCX la co dien tich mat niidc ldn (Hinh 2) Ben canh do, co 83 - 87% so ho cho rang ruong nuoi
diidc thiet ke ddn gian, ruong nuoi diidc sd dung tii ruong nuoi tom sii, kha phu hdp cho hoat dong cua
mo hinh nuoi TCX xen canh lua trong mua miia va nuoi tom sii trong mua kho, co the tan dung diipc dien tich mat niidc va thdc an til nhien san co trong ruong lua de phat trien mo hinh theo hiidng ben
vQng Co 80 - 87% so ho nhan dinh ky thuat san xuat
cua mo hinh tiidng doi ddn gian, de ap dung Ngoai
ra, 70 - 77 ho nuoi cho biet khi nudi TCX khong xuat hien benh trong suot qua trinh nuoi, 27 - 30% so
ho con lai chiia nam diipc quy trinh phong va tri benh cho tom, chu yeu la dong rong va den mang Tuy nhien, mo hinh cung gap khong it kho khan nhat
la van de ve dau ra cua san pham, thiidng bi thiidng
lai ep gia (chiem 77%), so lxidng va chat liidng tom
giong chiia diidc dam bao, trong khi do nguon giong
nhan tao mua tii tinh khac vdi gia cao (chiem 73%)
Ben canh do, co 53 - 60% so nong ho diidc khao sat cho rang thu hoach tom gap nhieu kho khan do chi phi lao dong tang va thieu nhan cong lao dong thdi
vu khi thu hoach Nhflng thuan ldi va kho khan cua
mo hinh khong co nhieu thay doi d hai dpt khao sat
ngoai trii yeu to moi triidng niidc Nam 2017 moi
triidng niidc kha thuan ldi cho nuoi TCX vdi do
man dao dong tii 0 - 6%o, tuy nhien nam 2019 do
man tang cao vao cuoi vu nuoi (niidc d kenh cap
tang den 20%o) gay nhieu kho khan cho ngiidi nuoi
do khong thay niidc diidc cho ruong nuoi nen phai thu hoach sdm
Nam 2017
Dien tich
Cong trial)
KJ thu|t
Moi tracmg rntoc
B?nh
Thnc Sn
Thu hoach
Nguin gi6ng
Baum
Nam 2019
□T1»anloi(H) niCho LMn (%) cTluianlcnf”.) O K luklriaC S )
Hinh 2 Thuan ldi va kho khan trong nuoi tom cang xanh xen canh vdi lua
119
Trang 7Tap chiKhoa hoc va Cdng nghe Nong nghiep Viet Nam - So 05(126)/2021
IV KET LUAN VA DE NGHI
4.1 Ket luan
Mo hinh nuoi xen canh TCX vdi lua nam 2019
da co nhieu cai tien ky thuat so vdi nam 2017,
m itc nUdc tren trang tang, mat do tha nuoi tang tii
1,6 ± 0,7 con/m2len 1,9 ± 0,8 con/m2, so ho cho tom
an hoac bo sung thUc an ban dau cho tom tvf 23,3%
len 56,7%, so lan thay nUdc tang tif 2,5 lan/vu len 5,1
lan/vu Ket qua kh6i lUdng, ty le song, nang suat tom
nuoi tang len dang ke va lqi nhuan cimg ty suat lqi
nhuan diiqc cai thien Cho tom an va mat do nuoi la
hai nhan to anh hudng den nang suat va lqi nhuan
cua mo hinh nuoi TCX xen canh vdi lua Do man
nUdc kenh cap cho ruong nuoi vao cuoi vu tang cao
anh hudng den thdi gian nuoi tom cang xanh
4.2 De nghi
Can nghien cufu ve anh hudng cua do man cao
den nang suat va hieu qua tai chinh cua mo hinh
nuoi TCX xen canh vdi lua d vung niidc lq
De tai nay diiqc tai trq bdi Du an Nang cap
TrUdng Dai hoc Can Thd VN14-P6 bang nguon von
vay ODA tii chinh phu Nhat Ban Xin gdi ldi cam On
nong ho d xa Thdi Binh, huyen Thdi Binh, tinh Ca
Mau da ho trq nhom tac gia thUc hien de tai
DUdng NhUt Long, Lam My Lan, Nguyen Hoang
Thanh, Vo Hoang Liem Dufc Tam, Quach Hoang
Le Khanh va Nguyen Van LUu, 2018 Phat trien
va nang cao hieu qua m6 hinh lua - tom d huyen
Thdi Binh, tinh Ca Mau Bao cao tong ket dU an: 136
trang
DUOng NhUt Long, Nguyen Van Tran, Lam My Lan,
Tran Van Han, Phan Hai Dang, TrUdng Hutu Men,
Le Hoang Bao va Vo Van Khanh, 2016 Xay dUng
thanh cong mo hinh Lua - Tom trong 6 de bao khep
kin d thi xa Gia Rai, tinh Bac Lieu Bao cao tong ket
dU an: 185 trang
Ho Thanh Thai, 2011 Khao sat hien trang va thUc nghiem
nuoi tom cang xanh (Macrobrachium rosenbergii) ket
hap trong ruong lua tai huyen Hong Dan, tinh Bac
Lieu Luan van thac si, TrUdng Dai hoc Can Thd.
Haynh Kim HUdng, 2016 Nghien ciiu hien trang va mot
so doc diem sinh hoc tom cang xanh (Macrobrachium
rosenbergii De Man, 1879) nudi trong moi trUdng niidc Id Luan an tien si, TrUdng Dai hoc Can Thd.
Huynh Kim HUdng, Le Quoc Viet, Do Thi Thanh HUdng va Tran Ngoc Hai, 2016 Phan tich khia canh
ky thuat va hieu qua tai chinh cua mo hinh nuoi tom cang xanh - lua luan canh vdi tom su d vung nUdc
Id tinh Bac Lieu Tap chi Khoa hoc TrUdng Dai hoc Can Thd, (43): 97-105.
Ly Van Khanh va Vo Nam Sdn, 2016 Hien trang ky thuat va tai chinh cua mo hinh nuoi tom cang xanh
d huyen Thdi Binh, tinh Ca Mau Trong Ky yeu hoi nghi Khoa hoc tre thuy sdn todn quoc Ian thU VII, Vien nghien aiu Nudi trong thuy sdn II, 9/2016
TP HCM: 316-324
Pham Anh Tuan, Tran Ngoc Hai, Vo Nam Sdn va Trinh Quang Tu, 2016 Hien Trang Phat Trien Tom - Lua Vung Dong Bang S6ng CUu Long Bao cao ket qua
dU an tang cUdng nang litc cong dong thich Ung vdi bien doi khi hau vung Dong Bang Song MEKONG (USAID Mekong ARCC): 67 trang
Pham Minh TU, 2015 ThUc nghiem mo hinh nudi tom cang xanh (Macrobrachium rosenbergii) - lua luan canh vdi tom su (Penaeus monodon) d tinh Bqc Lieu
Luan van thac si, TrUdng Dai hoc Can Thd
Sd Nong nghiep va Phat trien nong thdn tinh Ca Mau,
2018 Bdo cao tinh hinh phat trien sdn xuat nudi tdm tham canh, sieu tham canh, nudi tdm 02 giai doqn va nhan rong cac mo hinh co hieu qua tren dia ban tinh
Cd Mau, ngay truy cap 09/11/2020 Dia chi: https://
songoaivu.camau.gov.vn/wps/portal/?ldmy8cpage= trangchitiet8curile=wcm%3Apath%3A/camauli- brary/camauofsite/trangchu/thamluannghiencuu/ thamluanhoinghitlnc/dryrt887f
Tong cue Thuy san, 2014 Hoi thao ban giai phap phat trien sdn xuat, tieu thu cd rd phi va tdm edng xanh Ngay truy cap 17/10/2018 Dia chi: http://
www.agromonitor.vnhoi-thao-ban-giai-phap-phat- trien-san-xuat—tieu-thu-ca-ro-phi-va-tom-cang- xanh_2944.html/
Ahmed, N., Bunting W.S., S Rahman and C.J Garforth, 2014 Community-based climate change adaptation strategies for integrated prawn-fish-rice farming in Bangladesh to promote social-ecological
resilience Reviews in Aquaculture, (6): 20-35
New, M.B., 2002 Farming freshwater praw: a manualfor the culture of the giant river prawn Macrobrachium rosenbergii FAO Fisheries Techmical Paper 428:
212 pp.