Mối liên hệ giữa mục tiêu giáo dục cấp Tiểu học trong chương trình GDPT 2018 với các nội dung trong học phần Tâm lí học phát triển lứa tuổi Tiểu học
PHẦN NỘI DUNG
Mục tiêu giáo dục cấp Tiểu học trong chương trình GDPT năm 2018
Chương trình GDPT mới vẫn giữ nguyên mục tiêu phát triển toàn diện con người như chương trình truyền thống, tập trung vào các yếu tố cơ bản: đạo đức, trí tuệ, thể chất và mỹ thuật Mục tiêu này nhấn mạnh việc hình thành một nhân cách hài hòa về thể chất và tinh thần, giúp học sinh phát triển toàn diện theo chuẩn kép của giáo dục hiện đại Định hướng này hướng tới đào tạo những công dân có năng lực, phẩm chất tốt, phù hợp với yêu cầu của thời đại mới.
Chương trình GDPT hiện hành chưa chú trọng phát triển năng lực và tiềm năng riêng của mỗi học sinh Mục tiêu của chương trình GDPT mới tập trung vào yêu cầu phát triển năng lực, góp phần khai thác tối đa tiềm năng cá nhân của từng học sinh Đổi mới căn bản trong chương trình GDPT hướng đến phát triển cả con người xã hội và con người cá nhân, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện.
Chương trình mới đã cụ thể hóa mục tiêu giáo dục thành hệ thống phẩm chất và năng lực cần đạt, với các biểu hiện rõ ràng theo từng cấp học Đây là điểm mới quan trọng so với các chương trình giáo dục trước đây, giúp định hướng rõ ràng hơn trong quá trình phát triển của học sinh.
Chương trình giáo dục mới đặt ra mục tiêu phát triển toàn diện cho từng cấp học, nâng cao chất lượng giáo dục so với chương trình cũ Mục tiêu của các cấp học trong chương trình GDPT mới đều hướng đến sự phát triển toàn diện của học sinh, đạt tiêu chuẩn cao hơn so với mục tiêu của chương trình hiện hành Việc nâng cấp mục tiêu giáo dục cho các cấp học nhằm thúc đẩy sự tiến bộ và đáp ứng yêu cầu phát triển của nền giáo dục hiện đại.
Trong chương trình GDPT mới, mục tiêu giáo dục Tiểu học không chỉ tập trung vào việc giúp học sinh hình thành những nền tảng ban đầu về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản mà còn nhấn mạnh việc chuẩn bị tốt hơn cho học sinh để tiếp tục học lên Trung học cơ sở.
Việc hình thành và phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần là bước đầu quan trọng trong quá trình học tập của trẻ em Trẻ cần được trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất để có nền tảng vững chắc trong việc tiếp tục học tập sau này Các cơ sở ban đầu này đóng vai trò quyết định trong việc giúp trẻ phát triển toàn diện về mặt thể chất lẫn tinh thần, từ đó tạo nền tảng cho sự thành công trong học tập và cuộc sống.
THCS”, mà còn chú ý yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực và nhấn mạnh
“định hướng chính vào giá trị gia đình, dòng tộc, quê hương, những thói quen cần thiết trong học tập và sinh hoạt”.
Mối liên hệ giữa mục tiêu giáo dục cấp Tiểu học trong chương trình GDPT
2.2.1 Chương trình GDPT giúp học sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực a Về thể chất
Chương trình học nhấn mạnh rằng thân thể của trẻ em là nền tảng vật chất quan trọng của trí tuệ và tâm hồn Một nền tảng vững chắc giúp thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trí tuệ và cảm xúc của trẻ Vì vậy, chăm sóc và bồi dưỡng thân thể trẻ là yếu tố then chốt để phát triển nhân cách và khả năng học tập hiệu quả.
Chúng ta hiểu rằng thân thể khỏe mạnh góp phần vào việc duy trì một tinh thần sáng suốt, còn tinh thần tỉnh táo lại thúc đẩy khả năng phát triển của cơ thể Thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền tảng cho sự phát triển tâm lý của học sinh tiểu học, giúp các em có thêm năng lượng và sự tự tin để học tập và phát triển toàn diện.
Trong học phần này, sự phát triển thể chất của học sinh tiểu học bao gồm những đặc điểm sau:
- Thể lực phát triển tương đối êm ả, hài hòa, cả về chiều cao (tăng trung bình từ 4-5cm/năm) và cân nặng (tăng trung bình khoảng 2kg/năm)
Hệ xương của trẻ đang trong quá trình cốt hóa, trở nên cứng dần nhưng vẫn còn nhiều mô sụn, khiến xương sống, xương hông, xương chân, xương tay dễ bị cong vẹo hoặc gãy dập trong giai đoạn phát triển Đồng thời, hệ cơ của trẻ đang phát triển mạnh mẽ, giúp hệ vận động hoàn chỉnh hơn, cho phép trẻ thực hiện các hoạt động cơ bản như đi, chạy, nhảy, bò một cách nhanh chóng, chính xác và linh hoạt.
Trẻ em thường thích tham gia các trò chơi vận động, góp phần phát triển thể chất và tinh thần Tuy nhiên, người lớn cần thường xuyên giám sát để đảm bảo an toàn và tạo điều kiện cho trẻ chơi các trò chơi phù hợp với nhiều mức độ từ đơn giản đến phức tạp Việc đảm bảo an toàn trong quá trình chơi là yếu tố quan trọng giúp trẻ có thể phát triển toàn diện một cách vui vẻ và hiệu quả.
Hệ tuần hoàn chưa hoàn thiện, thể hiện qua nhịp tim nhanh từ 85-90 lần/phút, mạch máu mở rộng và áp huyết động mạch thấp, khiến học sinh dễ chóng mệt và dễ xúc động.
Hệ thần kinh của học sinh tiểu học phát triển mạnh, với não bộ ngày càng hoàn thiện về chức năng và trọng lượng Sự hình thành các phản xạ có điều kiện diễn ra nhanh chóng và đa dạng, khiến học sinh rất hứng thú với các trò chơi trí tuệ như đố vui hoặc các bài toán mẹo Tuy nhiên, khả năng ức chế của hệ thần kinh vẫn còn yếu, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hành vi và tập trung của các em.
Đến cuối cấp tiểu học, học sinh đã có sức khỏe thể chất tốt, có khả năng thực hiện các hoạt động đòi hỏi sự dẻo dai và linh hoạt của thể lực Các bé cũng thể hiện sự khéo léo trong các vận động tinh và khả năng phối hợp nhuần nhuyễn giữa các động tác Ngoài ra, học sinh tiểu học còn có thể duy trì sự tập trung chú ý trong thời gian tương đối dài, phù hợp với các hoạt động học tập và vận động vận dụng trong cuộc sống hàng ngày.
Ở một số học sinh, đặc biệt là học sinh nữ, do quá trình phát triển gia tốc, các em bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu của hiện tượng tiền dậy thì hoặc dậy thì, khiến cơ thể có những thay đổi rõ rệt.
Trong giai đoạn này, các bạn trẻ trải qua nhiều biến đổi mạnh mẽ về chiều cao và vóc dáng, trở nên cao lớn rõ rệt Đồng thời, đời sống tâm lý và tính cách của họ cũng có những điểm khác biệt nhất định so với các bạn cùng trang lứa, phản ánh quá trình phát triển toàn diện của tuổi trưởng thành.
Sự phát triển thể chất của học sinh tiểu học đã có bước tiến đáng kể so với lứa tuổi mầm non, tạo điều kiện thuận lợi để các em tham gia tích cực vào hoạt động học tập và các mối quan hệ mới trong trường Mặc dù cấu tạo và chức năng cơ thể chưa hoàn thiện, nhưng nhờ những tiền đề về mặt thể chất, học sinh tiểu học có đủ năng lực tâm sinh lý cần thiết để hòa nhập và phát triển trong môi trường giáo dục mới.
Những đặc điểm về thể chất của học sinh tiểu học đã được trình bày trong học phần Tâm lí học phát triển lứa tuổi Tiểu học, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục cấp tiểu học theo chương trình GDPT 2018 Việc này nhằm thúc đẩy sự phát triển hài hòa về mặt thể chất của trẻ, đồng thời cũng thể hiện những thay đổi và bổ sung trong giáo dục thể chất cho học sinh tiểu học nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển toàn diện.
Phát triển thể chất và chăm sóc đời sống tinh thần cho học sinh tiểu học đều là những vấn đề quan trọng trong chương trình GDPT 2018 Sự phát triển nhận thức và tinh thần của trẻ ảnh hưởng lớn đến hoạt động hàng ngày cũng như sự trưởng thành về sau của các em Đặc biệt, vấn đề này đóng vai trò là nền tảng quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ trong tương lai.
Nội dung của học phần này cung cấp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học những kiến thức nền tảng về nhận thức của học sinh tiểu học, giúp hiểu rõ quá trình phát triển tư duy và khả năng lĩnh hội kiến thức của các em Thông qua các nội dung nghiên cứu, sinh viên sẽ nắm bắt được cách thức tối ưu hóa phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học Học phần còn giúp mở rộng hiểu biết về các vấn đề liên quan đến suy nghĩ, tư duy và khả năng tiếp thu của trẻ, từ đó xây dựng các chiến lược giáo dục hiệu quả để phát triển toàn diện năng lực học sinh.
Bạn có thể trang bị cho mình những kiến thức cần thiết trong quá trình giảng dạy, góp phần hoàn thành mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông ở cấp tiểu học Việc nắm vững kiến thức giúp giáo viên truyền đạt hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc cho học sinh phát triển toàn diện Đồng thời, các kỹ năng này sẽ hỗ trợ giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy, thúc đẩy học sinh nhận thức rõ hơn về học tập và rèn luyện Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các giáo viên sẽ góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, phù hợp với mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học.
Đề xuất biện pháp cho việc thực hiện các phương pháp giáo dục và đánh giá giáo dục hiệu quả ở cấp Tiểu học
2.3.1 Đề xuất biện pháp cho việc thực hiện các phương pháp giáo dục a Định hướng về phương pháp giáo dục trong chương trình GDPT 2018
Các môn học và hoạt động giáo dục trong nhà trường áp dụng phương pháp tích cực, nhằm kích thích hoạt động của học sinh Giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn và tạo môi trường học tập thân thiện, khuyến khích học sinh tự phát hiện năng lực và nguyện vọng của bản thân Những tình huống có vấn đề được đưa ra để thúc đẩy sự tham gia tích cực của học sinh vào các hoạt động học tập, từ đó rèn luyện thói quen tự học, phát huy tiềm năng và vận dụng kiến thức, kỹ năng đã tích luỹ để phát triển toàn diện.
Các hoạt động học tập của học sinh bao gồm khám phá vấn đề, luyện tập và thực hành, giúp học sinh ứng dụng kiến thức để phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn trong đời sống Những hoạt động này diễn ra dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của thầy cô, nhằm nâng cao kỹ năng tư duy và khả năng xử lý tình huống của học sinh Tham gia các hoạt động thực hành giúp học sinh phát triển năng lực tự học, sáng tạo và phản biện, góp phần thực hiện chương trình giáo dục hiện đại.
23 hỗ trợ của thiết bị dạy học, đặc biệt là công cụ tin học và các hệ thống tự động hoá của kĩ thuật số
Các hoạt động học tập diễn ra cả trong và ngoài khuôn viên nhà trường, bao gồm học lý thuyết, thực hiện bài tập, thí nghiệm, trò chơi, đóng vai, và dự án nghiên cứu để nâng cao kiến thức và kỹ năng Sinh viên còn tham gia các hoạt động ngoại khóa như xêmina, tham quan, cắm trại, đọc sách, giúp mở rộng kiến thức và phát triển tư duy sáng tạo Ngoài ra, nhà trường tổ chức các sinh hoạt tập thể, hoạt động phục vụ cộng đồng nhằm thúc đẩy tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xã hội của sinh viên.
Tùy theo mục tiêu và tính chất của hoạt động, học sinh được tổ chức làm việc độc lập, theo nhóm hoặc làm việc chung cả lớp để phát huy tối đa khả năng học tập và trải nghiệm thực tế Đảm bảo mỗi học sinh đều có điều kiện để tự mình thực hiện nhiệm vụ học tập, từ đó nâng cao kỹ năng tự lập và sáng tạo Đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy hiệu quả của các phương pháp giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện và đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng theo chương trình đào tạo.
Đổi mới phương pháp dạy học không đồng nghĩa với việc loại bỏ các phương pháp truyền thống như thuyết trình, đàm thoại và luyện tập mà trước hết cần cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng Giáo viên cần nắm vững yêu cầu và thành thạo kỹ thuật trong việc chuẩn bị và thực hiện bài học, như đặt câu hỏi và xử lý câu trả lời trong đàm thoại hay làm mẫu trong luyện tập Mặc dù các phương pháp truyền thống có hạn chế, việc kết hợp với các phương pháp dạy học mới có thể tăng cường sự tích cực và nhận thức của học sinh, đặc biệt trong các hoạt động thuyết trình và đàm thoại theo hướng dạy học giải quyết vấn đề.
- Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học
Phối hợp đa dạng các phương pháp dạy học như dạy học toàn lớp, làm việc nhóm, nhóm đôi và dạy học cá thể là chiến lược quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và tính tích cực của quá trình giảng dạy Việc khắc phục tình trạng độc tôn của phương pháp thuyết trình và thúc đẩy hoạt động nhóm giúp kích thích nhận thức của học sinh một cách tích cực hơn Những hình thức làm việc nhóm không chỉ bao gồm nhiệm vụ nhỏ trong bài thuyết trình mà còn mở rộng sang các nhiệm vụ phức hợp, kéo dài nhiều tiết học và sử dụng các phương pháp đặc thù như đóng vai, nghiên cứu trường hợp, dự án Để đảm bảo hiệu quả lâu dài, việc xen kẽ dạy học toàn lớp với làm việc nhóm cần phải hướng tới việc kích hoạt cả "bên ngoài" lẫn "bên trong" của học sinh, trong đó đặc biệt chú trọng vào các phương pháp dạy học giải quyết vấn đề và các phương pháp dạy học tích cực khác nhằm phát huy tối đa khả năng học tập chủ động của học sinh.
- Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Vận dụng dạy học theo tình huống
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Vận dụng dạy học định hướng hành động
Dạy học định hướng hành động chú trọng kết hợp hiệu quả giữa hoạt động trí óc và hoạt động chân tay, giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập và sản phẩm hành động linh hoạt, tích cực hoá quá trình học tập toàn diện Phương pháp này nhấn mạnh việc vận dụng nguyên lý giáo dục kết hợp lý thuyết với thực tiễn, tư duy và hành động, qua đó thúc đẩy học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống Dạy học theo dự án là hình thức tiêu biểu của dạy học định hướng hành động, trong đó học sinh tự lực thực hiện các nhiệm vụ nhóm liên quan đến các vấn đề thực tế, kết hợp lý thuyết và thực hành để tạo ra sản phẩm có thể công bố Phương pháp này còn tích hợp nhiều lý thuyết và quan điểm dạy học hiện đại như kiến tạo, hợp tác, tích hợp, khám phá, sáng tạo, và dạy học theo tình huống nhằm nâng cao hiệu quả học tập và phát huy khả năng sáng tạo của học sinh.
- Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợp lý hỗ trợ dạy học
Trong đổi mới phương pháp dạy học, phương tiện dạy học đóng vai trò quan trọng, giúp tăng cường tính trực quan và thực hành trong quá trình giảng dạy Hiện nay, việc trang bị các phương tiện dạy học mới cho các trường phổ thông đang được đẩy mạnh, trong đó các phương tiện tự làm của giáo viên vẫn giữ vai trò quan trọng cần được phát huy tối đa Công nghệ đa phương tiện và Internet không chỉ là nội dung giảng dạy mà còn là phương tiện hỗ trợ giảng dạy hiện đại, yêu cầu sử dụng các phần mềm dạy học, các phương pháp dạy học trực tuyến (E-Learning), mạng trường học kết nối, và các mô hình trường học lớn (BigSchool) để nâng cao chất lượng giáo dục.
- Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo
Kỹ thuật dạy học là các phương pháp hành động của giáo viên và học sinh trong các tình huống nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình giảng dạy một cách hiệu quả Chúng là những đơn vị nhỏ nhất trong phương pháp dạy học, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp và nâng cao chất lượng giáo dục Việc sử dụng kỹ thuật dạy học đúng cách giúp tăng cường tương tác giữa thầy trò, tạo môi trường học tập tích cực, và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh.
Trong quá trình giảng dạy, có những kỹ thuật dạy học chung phù hợp với nhiều phương pháp, cũng như các kỹ thuật đặc thù như đặt câu hỏi trong đàm thoại để nâng cao hiệu quả bài học Hiện nay, việc phát triển và áp dụng các kỹ thuật dạy học nhằm thúc đẩy tính tích cực và sáng tạo của học sinh ngày càng được chú trọng, ví dụ như phương pháp “động não”, “tia chớp”, “bể cá”, bản đồ tư duy và kỹ thuật khăn trải bàn Những kỹ thuật này giúp tạo ra môi trường học tập sinh động, kích thích tư duy và phát huy khả năng sáng tạo của người học.
Chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn
Các phương pháp dạy học đặc thù có mối quan hệ biện chứng với nội dung dạy học và đóng vai trò quan trọng trong giảng dạy bộ môn Chúng được xây dựng dựa trên lý luận dạy học bộ môn nhằm nâng cao hiệu quả học tập Ví dụ, thí nghiệm là phương pháp thiết yếu trong các môn khoa học tự nhiên, giúp học sinh khám phá kiến thức qua thực hành Ngoài ra, các phương pháp như trình diễn vật phẩm kỹ thuật, làm mẫu thao tác, phân tích sản phẩm kỹ thuật, thiết kế kỹ thuật, lắp ráp mô hình và thực hiện dự án đều là những phương pháp chủ lực trong giảng dạy kỹ thuật Phương pháp “Bàn tay nặn bột” đã chứng minh hiệu quả cao trong việc giảng dạy các môn khoa học, góp phần nâng cao khả năng ứng dụng kiến thức thực tiễn của học sinh.
Bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực cho học sinh