2 MỤC LỤC MỞ BÀI 1 NỘI DUNG 2 I CƠ SỞ LÝ LUẬN VI PHẠM PHÁP LUẬT 2 1 Khái niệm 2 2 Các yếu tố cấu thành của vi phạm pháp luật 3 2 1 Mặt khách quan của vi phạm pháp luật 3 2 2 Mặt chủ quan của vi phạm p.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ BÀI
Trong xã hội ta, pháp luật thể hiện ý chí của nhân dân, đem lại hạnh phúc cho nhân dân, nên các quy định của pháp luật được đông đảo nhân dân tôn trọng
và tự giác thực hiện nghiêm minh
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong xã hội vẫn còn nhiều hiện tượng vi phạm pháp luật, xâm hại đến các lợi ích vật chất và tinh thần của nhà nước, của xã hội và của nhân dân Đó là một hiện tượng nguy hiểm, tác động tiêu cực đến các mặt của đời sống xã hội
Do vậy, việc nghiên cứu vấn đề vi phạm pháp luật, đặc biệt là đối với học sinh, sinh viên có ý nghĩa rất lớn trong việc góp phần xây dựng đất nước, xã hội phát triển Qua đó, em xin được chọn đề tài :” Vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay “
Trang 2NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN VI PHẠM PHÁP LUẬT
1 Khái niệm
Vi phạm pháp luật là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật, do người có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý , xâm hại hoặc đe doạ xâm hại đến các quan hệ xã hội được nhà nước xác lập và bảo vệ
2 Các yếu tố cấu thành của vi phạm pháp luật.
2.1 Mặt khách quan của vi phạm pháp luật:
Mặt khách quan của vi phạm pháp luật là những biểu hiện ra bên ngoài của vi phạm pháp luật Nó gồm những yếu tố sau :
Hành vi trái pháp luật : Bất kỳ vi phạm pháp luật nào cũng được cấu
thành bởi hành vi trái pháp luật , nếu trong thực tế không tồn tại hành vi trái pháp luật của cá nhân hoặc hoạt động trái pháp luật của tổ chức cụ thể nào đó thì không có vi phạm pháp luật xảy ra
Hậu quả ( sự thiệt hại ) do hành vi trái pháp luật gây ra cho xã hội: Hành
vi trái pháp luật ở những mức độ khác nhau đều nguy hiểm và gây hại cho xã hội Tính nguy hiểm của hành vi trái pháp luật thể hiện ở chỗ nó đã hoặc có nguy
cơ gây ra những thiệt hại về vật chất, về tinh thần và những thiệt hại khác cho xã
Trang 3hội Mức độ nguy hiểm của hành vi trái pháp luật được xác định phụ thuộc vào tính chất và mức độ thiệt hại thực tế hoặc nguy cơ gây hại cho xã hội mà hành vi trái pháp luật đó gây ra
Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và hậu quả mà nó gây
ra cho xã hội: Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và hậu quả mà
nó gây ra cho xã hội thể hiện ở chỗ sự thiệt hại của xã hội là do chính hành vi trái pháp luật đó gây ra , nghĩa là, sự thiệt hại của xã hội xảy ra là hậu quả tất yếu của hành vi trái pháp luật
2.2 Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật:
Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm pháp luật Nó gồm những yếu tố sau :
Lỗi của chủ thể vi phạm pháp luật: Lỗi là trạng thái tâm lý của chủ thể đối với hành vi vi phạm của mình và hậu quả do hành vi đó gây ra Lỗi thể hiện thải
độ tiêu cực của chủ thể đối với xã hội Phụ thuộc vào mức độ tiêu cực trong thái
độ của chủ thể khoa học pháp lý chia lỗi thành hai loại: lỗi cố ý và lỗi vô ý Lỗi
cổ ý có thể là có ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp, lỗi vô ý có thể là vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý do cẩu thả
Lỗi cố ý trực tiếp : Chủ thể vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội , thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra và mong muốn hậu quả xảy ra
Lỗi cố ý gián tiếp : Chủ thể vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội , thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra nhưng vẫn để mặc cho hậu quả đó xảy ra
Lỗi vô ý vì quá tự tin: Chủ thể vi phạm nhận thức được hành vi của mình
là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi
Trang 4của mình gây ra nhưng hy vọng, tin tưởng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được
Lỗi vô ý vì cẩu thả: Chủ thể vi phạm đã không nhận thấy trước được hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra mặc dù có thể hoặc buộc phải thấy trước điều đó
Động cơ vi phạm: Động cơ vi phạm được hiểu là thứ ( động lực ) thúc đẩy chủ thể thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Thông thường, khi thực hiện hành
vi vi phạm pháp luật, chủ thể được thúc đẩy bởi một động cơ nhất định nào đó như sự vụ lợi, trả thù, đê hèn ,
Mục đích vi phạm: Mục đích là kết quả cuối cùng mà trong suy nghĩ của mình, chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật
2.3 Khách thể của vi phạm pháp luật:
Khách thể vi phạm pháp luật là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo
vệ nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Những quan hệ xã hội khác nhau
có tính chất và tầm quan trọng khác nhau nên tính chất và tầm quan trọng của khách thể cũng là những yếu tố để xác định mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm pháp luật
2.4 Chủ thể của vi phạm pháp luật:
Chủ thể vi phạm pháp luật là cá nhân hoặc tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp lý, nghĩa là theo quy định của pháp luật thì họ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi trái pháp luật của mình trong trường hợp đó Nếu chủ thể vi phạm pháp luật là cá nhân thì họ phải là người đã đạt được độ tuổi nhất định theo quy định của pháp luật, có khả năng nhận thức, xác lập, kiểm soát được hoạt động của bản thân Những người không có khả năng nhận thức hay điều khiển được hoạt động của bản thân thì không được coi là chủ thể vi phạm pháp luật
Trang 5Chủ thể vi phạm pháp luật có thể là cá nhân , cơ quan nhà nước , tổ chức xã hội
và các chủ thể pháp luật khác
3 Phân loại vi phạm pháp luật
Hiện tượng vi phạm pháp luật trong xã hội rất đa dạng do vậy cũng có rất nhiều cách để phân loại chúng
Căn cứ vào đối tượng (các loại quan hệ xã hội mà pháp luật xác lập và bảo
vệ) bị xâm hại có thể phân chia vi phạm pháp luật thành vi phạm pháp luật về tài chính, vi phạm pháp luật về lao động, vi phạm pháp luật về đất đai ,
Căn cứ vào mức độ nguy hiểm cho xã hội của vi phạm pháp luật có thể
phân chia vi phạm pháp luật thành tội phạm và các vi phạm pháp luật khác Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội về nội dung thể hiện ở tính chất của các quan hệ xã hội mà nó xâm hại , tính chất và mức độ thiệt hại mà nó gây ra cho xã hội về hình thức thể hiện ở chỗ chúng được quy định trong luật hình sự ) Các
vi phạm pháp luật khác không phải là tội phạm thì mức độ nguy hiểm không cao bằng tội phạm và được quy định trong các ngành luật khác
Căn cứ vào tính chất và đặc điểm của chủ thể , khách thể vi phạm pháp
luật , thông thường, vi phạm pháp luật được phân chia thành bốn nhóm cơ bản sau:
Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật
Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm độc lập, chủ quyền , thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của xâm phạm chế độ chính trị , chế độ kinh tế , nền văn hóa quốc phòng, an ninh, trật tự , an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức , xâm phạm quyền con người , quyền , lợi ích hợp pháp của công dân , xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự
Trang 6Vi phạm hành chính là hành vi do các chủ thể có năng lực trách nhiệm
hành chính thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải
bị xử phạt hành chính
Vi phạm dân sự là những hành vi trái pháp luật, có lỗi do các chủ thể có
năng lực trách nhiệm dân sự thực hiện, xâm hại tới những quan hệ tài sản, quan
hệ nhân thân có liên quan tới tài sản, quan hệ phi tài sản,
Vi phạm kỷ luật là những hành vi có lỗi của những chủ thể có năng lực
trách nhiệm kỷ luật trái với những quy chế, quy tắc xác lập trật tự trong nội bộ một cơ quan , doanh nghiệp, trường học , nghĩa là , chủ thể đã không thực hiện đúng kỷ luật lao động, học tập, phục vụ được đề ra trong cơ quan , doanh nghiệp, trường học đó Cần chú ý là, chủ thể vi phạm kỷ luật chỉ có thể là cá nhân, tập thể ( cán bộ , công nhân, công chức, học sinh, ) có quan hệ phụ thuộc với cơ quan, doanh nghiệp,
trường học đó
Vi phạm pháp luật là sự kiện pháp lý và là cơ sở để truy cứu trách nhiệm
pháp lý
II VI PHẠM PHÁP LUẬT SINH VIÊN HIỆN NAY
1 Thực trạng
Thực tế cho thấy, thời gian gần đây trên địa bàn tỉnh, tình trạng thanh, thiếu niên nói chung và học sinh, sinh viên nói riêng vi phạm pháp luật diễn ra khá phổ biến, thậm chí có xu hướng gia tăng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình ANTT tại địa phương Đáng chú ý là tình trạng bạo lực học đường có dấu hiệu phức tạp với những vụ việc có tính chất, mức độ nghiêm trọng, gây bức xúc trong xã hội
Trang 7Sự việc hai nhóm nữ sinh của trường Trung tâm giáo dục nghề nghiệp -giáo dục thường xuyên huyện Hoa Lư gồm khoảng 50 người (cả đối tượng trong
và ngoài nhà trường) dùng dao, gậy, túyp sắt và mũ bảo hiểm để đánh nhau giải quyết mâu thuẫn trên đê Hoàng Long xảy ra chiều ngày 12/9 vừa qua, trong quá trình xô xát, một trong số đối tượng trên đã bị nữ sinh sinh năm 2005 gây thương tích phải điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, khiến dư luận không khỏi phẫn nộ
và bàng hoàng
Đáng nói hơn là nhiều học sinh mặc nhiên đứng chứng kiến và quay lại cảnh đánh nhau, sau đó đưa lên mạng xã hội để chứng tỏ sức mạnh của phe phái, hoặc đơn giản chỉ để câu like
Đau xót hơn, có những vụ việc nguyên nhân chỉ vì mâu thuẫn rất nhỏ hoặc trêu đùa quá trớn, nói "đểu" mà dẫn tới đánh nhau, thậm chí có những đứa trẻ phải vào tù, hoặc ra đi khi mái đầu còn xanh, để lại bao ước vọng của tuổi trẻ, nỗi đau cho gia đình và xã hội
Như vụ việc xảy ra vào ngày 16/12/2020 tại khu vực cổng Trường THPT Nho Quan B Do mâu thuẫn cá nhân giữa Bùi Thanh Phong và Phạm Văn Diện tại lớp học ngày 14/12/2020 và không thể hòa giải được
Khoảng 11h30 ngày 16/12/2020, sau khi tan học tại khu vực cổng Trường THPT Nho Quan B, Phong bị Diện lao vào đánh, Phong đã dùng lưỡi kéo mang
đi từ trước đâm vào cổ và vào tay Diện Khi thấy Diện bị Phong đánh trả, Vũ Anh Thắng đã lao về phía Diện, tay cầm 1 vật màu đen dài khoảng 20cm đẩy vào người Diện thì bị Bùi Đoàn Quang Huy cầm gậy 3 khúc bằng kim loại đập vào đầu Thắng Hậu quả làm Phạm Văn Diện tử vong, Vũ Anh Thắng bị thương ở đầu
Thời điểm phạm tội các đối tượng này mới chỉ từ 16 đến chưa đủ 18 tuổi
và còn đang ngồi trên ghế nhà trường Ngày 21/9/2021, Tòa án nhân dân tỉnh đã
mở phiên tòa xét xử và tuyên phạt bị cáo Bùi Thanh Phong (SN 2004) 12 năm tù
Trang 8giam; Bùi Đoàn Quang Huy (SN 2002) 15 tháng tù và Vũ Anh Thắng (SN 2004)
12 tháng tù cho hưởng án treo Có thể thấy chỉ vì chút mâu thuẫn nhỏ mà đã để lại hậu quả rất lớn
Bên cạnh đó, tình trạng thanh, thiếu niên, trong đó có học sinh, sinh viên
vi phạm pháp luật về TTATGT trên địa bàn cũng đáng lo ngại, nhất là tình trạng lạng lách, đánh võng, đua xe tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất TTATGT và tai nạn giao thông nghiêm trọng
Ngày 21/9/2021, Công an thành phố Ninh Bình đã triệu tập, xử lý một nhóm thanh, thiếu niên gồm 22 đối tượng đi trên 12 xe mô tô, xe gắn máy thường tụ tập đua xe trên các tuyến đường Trong đó, có tới 21 đối tượng trong
độ tuổi từ 13 -17 tuổi, thường trú tại thành phố Ninh Bình và các huyện Yên Khánh, Kim Sơn, Nho Quan, Gia Viễn
Theo Trung tá Lê Viết Cường, Đội trưởng Đội Cảnh sát hình sự Công an thành phố Ninh Bình: Qua công tác nắm bắt, điều tra của lực lượng Công an cho thấy nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng phạm tội trong lứa tuổi học sinh, sinh viên là do phần lớn các đối tượng có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc cha
mẹ ly hôn, gia đình thường xảy ra bạo lực, thiếu sự quan tâm, quản lý giáo dục hoặc bố mẹ nuông chiều con quá mức
Bên cạnh đó, đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi cả về tâm sinh lý, thích thể hiện cái tôi, dẫn đến những biến đổi về mặt tâm lý Mặt khác, do việc nhận thức của các em còn hạn chế, thiếu hiểu biết về pháp luật, việc tiếp cận phim ảnh, trò chơi bạo lực… quá dễ dàng, lại thêm lối sống thực dụng, đua đòi, thích hưởng thụ nên các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật Bên cạnh đó, trong các tình huống xung đột, các em chưa biết cách giải quyết, dẫn đến hành vi lệch chuẩn về đạo đức, quan hệ xã hội
Thực tế cho thấy, các hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh, thiếu niên, trong đó có học sinh, sinh viên không còn là câu chuyện mới, tình trạng
Trang 9bạo lực học đường đã tồn tại từ nhiều năm trước, tuy nhiên theo thời gian, tính chất, mức độ ngày càng nghiêm trọng và nguy hiểm hơn
Chị Lê Thị Hòa, phụ huynh học sinh Trường THCS Trương Hán Siêu (thành phố Ninh Bình) cho rằng những vụ vi phạm pháp luật trong học sinh, sinh viên xảy ra gần đây rất đáng lo ngại, tôi mong các cơ quan chức năng cần có những giải pháp thiết thực, hiệu quả để chấn chỉnh, chấm dứt tình trạng này, tạo
sự yên tâm cho gia đình và các em học sinh đến trường
2 Hạn chế phổ biến trong phố biến giáo dục pháp luật cho thanh, thiếu niên
Trên địa bàn tỉnh hiện có 36 cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp (GDNN), trong đó, có 7 trường cao đẳng, 3 trường trung cấp; 20 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và 6 cơ sở khác có hoạt động giáo dục nghề nghiệp
Những năm qua, công tác phố biến giáo dục pháp luật tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được UBND tỉnh quan tâm, chú trọng Sở LĐ-TB&XH, - đơn
vị quản lý các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã tham mưu với UBND tỉnh đa dạng hóa các hình thức phố biến giáo dục pháp luật như thông qua hôi nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, các phương tiện thông tin đại chúng; phát tờ rơi, tài liệu về pháp luật; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật do Bộ Tư pháp và
Bộ LĐ-TB&XH tổ chức
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, công tác phố biến giáo dục pháp luật ở một số đơn vị, cơ sở giáo dục nghề nghiệp chưa được quan tâm và thực hiện thường xuyên Cán bộ, giáo viên thực hiện tuyên truyền phố biến giáo dục pháp luật phần lớn là kiêm nhiệm, công việc chuyên môn nhiều nên chưa dành thời gian đầu tư cho công tác phố biến giáo dục pháp luật, phần lớn học sinh, sinh viên đều coi công tác phố biến giáo dục pháp luật là môn phụ nên chưa chú trọng việc rèn luyện, đầu tư thời gian, công sức
Trang 10Hai năm gần đây, tình trạng phạm tội, vi phạm pháp luật ở lứa tuổi thanh, thiếu niên diễn ra khá phổ biến trên địa bàn tỉnh Trong khi các cấp, ngành luôn căng mình chống dịch Covid-19, thì vẫn có hàng trăm thanh niên bất chấp các quy định, tụ tập hát karaoke, sử dụng ma túy, tổ chức đua xe, đánh bạc…
Từ đầu năm 2021 đến nay, lực lượng cảnh sát giao thông Công an huyện Tam Đảo đã phát hiện bắt giữ và xử lý hơn 10 vụ với hơn 430 đối tượng có hành
vi tụ tập, lạng lách đánh võng, bốc đầu xe, gây rối trật tự công cộng Các đối tượng vi phạm đều có tuổi đời còn rất trẻ, đa số trong độ tuổi từ 14 đến 22
3 Nguyên nhân
Nguyên nhân khách quan: đây là là những nguyên nhân bắt nguồn từ gia
đình, nhà trường và xã hội
Bản thân những yếu tố trên (gia đình, nhà trường và xã hội) có ảnh hưởng không nhỏ tới việc hình thành và sự phát triển lành mạnh về đạo đức và ý thức của mỗi thanh niên Ngay từ khi còn nhỏ, gia đình là nền tảng hình thành nhân cách cho mỗi người Thực tế cho thấy, phần lớn thanh niên vi phạm pháp luật đều có hoàn cảnh gia đình không tốt, thiếu sự quan tâm, các bậc phụ huynh thì buông lỏng con em khiến cho chúng có cơ hội tiếp cận với văn hóa không tốt, hình thành trong suy nghĩ những hành vi phạm pháp Nhà trường là bước đi đầu tiên cho mỗi người bước ra khỏi sự chở che của gia đình, từ bạn bè, thanh thiếu niên dễ dang tiếp thu cả những thói quen xấu và tốt Có nhiều trường hợp do ghen tỵ với bạn bè mà nhiều thanh niên đã trở thành kẻ sát nhân, gây ra những
vụ án động trời làm đau lòng các bậc làm cha mẹ
Theo sau nhà trường, môi trường lớn, phức tạp và nhiều cám dỗ hơn là xã hội Khi bên ngoài luôn xảy ra nhiều trường hợp vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đe dọa sự tồn tại yên bình của xã hội thì đó chính là nguồn khiến cho tâm
lý của thanh niên bị ảnh hưởng Đơn cử là dưới sự phát triển của công nghệ