Phân tích quan điểm triết học mác – lênin về bản chất con người ý nghĩa lý luận và thực tiễn

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 I QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI 2 1 Con người là thực thể sinh học – xã hội 2 2 Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch s.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI 2

1 Con người là thực thể sinh học – xã hội 2

2 Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch sử 3

3 Bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội 3

II Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG PHÁT HUY NGUỒN LỰC CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY 4

KẾT LUẬN 5

TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

MỞ ĐẦU

Trong chiều dài của bánh xe lịch sử, con người dân khám phá được hằng trăm nghìn những điều mới lạ trong và ngoài Trái Đất Con người say mê tìm hiều cấu tạo của mọi vật xung quanh, về những dải ngân hà, về những điều kì bí Nhưng khi nhìn lại, bản chất con người là một sinh vật kì bí hơn cả

Riêng với triết học , vì có đặc trưng của tư duy triết học là sự phản ánh của tư duy con người đối với chính bản thân mình , có đối tượng nghiên cứu là những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội nên vấn đề về “Bản chất con người" được nghiên cứu một cách bao quát và đẩy đủ nhất Hơn nữa, với triết học Mác – Lênin, lần đầu tiên, vấn đề con người được giải quyết một cách đúng đắn trên quan điểm biến chứng duy vật

Qua đó, em xin được phép trình bày về đề tài :” Phân tích quan điểm triết học Mác – Lênin về bản chất con người Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

NỘI DUNG

NGƯỜI

1 Con người là thực thể sinh học – xã hội

Theo C.Mác, con người là một sinh vật có tính xã hội ở trình độ phát triển cao nhất của giới tự nhiên và của lịch sử xã hội, là chủ thể của lịch sử, sáng tạo nên tất cả các thành tựu của văn minh và văn hóa

Về phương diện sinh học, con người là một thực thể sinh vật, là sản phẩm của giới

tự nhiên, là một động vật xã hội “Bản thân cái sự kiện là con người từ loài động vật mà

ra, cũng đã quyết định việc con người không bao giờ hoàn toàn thoát ly khỏi những đặc tính vốn có của con vật”

Về phương diện thực thể sinh học, con người còn phải phục tùng các quy luật của

giới tự nhiên, các quy luật sinh học như di truyền, tiến hóa sinh học và các quá trình sinh học của giới tự nhiên

Nhờ có lao động sản xuất mà con người về mặt sinh học có thể trở thành thực thể

xã hội, thành chủ thể của “lịch sử có tính tự nhiên”, có lý tính, có “bản năng xã hội”

2 Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch sử

Con người vừa là sản phẩm của lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội, nhưng đồng thời, lại là chủ thể của lịch sử bởi lao động và sáng tạo là thuộc tính xã hội tối cao của con người

Lịch sử của động vật “là lịch sử nguồn gốc của chúng và sự phát triển dần dần của chúng cho đến trạng thái hiện nay của chúng

Ngược lại, con người càng cách xa con vật hiểu theo nghĩa hẹp của từ này bao nhiêu, thì con người lại càng tự mình làm ra lịch sử của mình một cách có ý thức bấy nhiêu” “Sáng tạo ra lịch sử” là bản chất của con người, nhưng con người không thể sáng tạo ra lịch sử theo ý muốn tùy tiện của mình, mà là phải dựa vào những điều kiện do quá khứ, do thế hệ trước để lại trong những hoàn cảnh mới Từ khi con người tạo ra lịch sử

cho đến nay con người luôn là chủ thể của lịch sử, nhưng cũng luôn là sản phẩm của lịch sử

3 Bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội

Trong sinh hoạt xã hội, khi hoạt động ở những điều kiện lịch sử nhất định con người có quan hệ với nhau để tồn tại và phát triển “Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa các quan hệ xã hội” Bản chất của con người luôn được hình thành và thể hiện ở những con người hiện thực, cụ thể trong những điều kiện lịch sử cụ thể

Tất cả các quan hệ đó đều góp phần hình thành lên bản chất của con người Các quan hệ xã hội thay đổi thì ít hoặc nhiều, sớm hoặc muộn, bản chất con người cũng sẽ thay đổi theo Trong các quan hệ xã hội cụ thể, xác định, con người mới có thể bộc lộ được bản chất thực sự của mình, và cũng trong những quan hệ xã hội đó thì bản chất người của con người mới được phát triển

Các quan hệ xã hội khi đã hình thành thì có vai trò chi phối và quyết định các phương diện khác của đời sống con người khiến cho con người không còn thuần túy là một động vật mà là một động vật xã hội Con người “bẩm sinh đã là sinh vật có tính xã hội” Khía cạnh thực thể sinh vật là tiền đề trên đó thực thể xã hội tồn tại, phát triển và chi phối

NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY

Thông qua hoạt động thực tiễn, con người làm biến đổi tự nhiên, xã hội, biến đổi chính bản thân mình và đã làm nên lịch sử của xã hội loài người Vạch ra vai trò của mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành bản chất của con người, quan hệ giữa cá nhân và xã hội

là một cống hiến quan trọng của triết học mác - xit

Kế thừa và quán triệt tư tưởng lý luận của C.Mác, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú

ý đến con người Theo Người "chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người"

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường đặt mỗi cá nhân con người trong mối quan hệ ba chiều: Quan hệ với một cộng đồng xã hội nhất định trong đó mỗi con người là một thành viên; Đó là một hệ thống cấu trúc bao gồm sức khoẻ, tri thức, năng lực thực tiễn, đạo đức, đời sống tinh thần

Người cho con người là tài sản quý nhất, chăm lo, bồi dưỡng và phát triển con người, coi con người là mục tiêu, động lực của sự phát triển xã hội, nhân tố quyết định thành công của cách mạng Nhận thức đúng đắn và khơi dậy nguồn lực con người chính là

sự phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, xem con người với tư cách là nguồn sáng tạo có ý thức, chủ thể của lịch sử

Việc đề cao nhân tố con người, đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển là tư tưởng nhất quán của Đảng ta, trong điều kiện nền kinh tế thị trường đang thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất lao động, tạo ra cơ sở vật chất và văn hóa tinh thần ngày càng đa dạng, phong phú Do đó, chúng ta cần khắc phục mặt trái của cơ chế thị trường, phát huy vai trò nhân tố con người, thực hiện chiến lược con người của Đảng ta là một mục tiêu có ý nghĩa quyết định để giải quyết tốt mối quan

hệ cá nhân - xã hội: Xây dựng con người Việt Nam có tinh thần yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội, có ý thức tự cường dân tộc, trách nhiệm cao trong lao động, có lương tâm nghề nghiệp, có tác phong công nghiệp, có ý thức cộng đồng, tôn trọng nghĩa tình, có lối sống văn hóa, quan hệ hài hoà trong gia đình, cộng đồng và xã hội

Đặc biệt, quán triệt sâu sắc tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng là phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng đất nước, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2021-2030) bổ sung, làm sâu sắc, phong phú hơn quan điểm về nguồn lực con người: “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, ý chí tự cường và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mọi chính sách của Đảng, Nhà nước đều phải hướng vào nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của Nhân dân”

Có thể khẳng định, Luận điểm của C.Mác về bản chất con người đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn, đó là những bài học hết sức quý báu trong việc phát

hiện thực hóa mục tiêu “đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa”

KẾT LUẬN

Việc phát huy dân chủ không chỉ tạo cơ hội thuận lợi cho mọi người đóng góp khả năng của mình cho xã hội, mà còn có ý nghĩa tạo điều kiện thực hiện cơ chế phản biện

xã hội với tinh thần phản biện xã hội lành mạnh, xây dựng và đề cao trách nhiệm công dân Nói cách khác, thông qua quá trình dân chủ hóa, trí tuệ của toàn dân được huy động

và đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội Đây cũng là lý do Hồ Chí Minh coi dân chủ là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi vấn đề do thực tiễn đặt ra

Tuy nhiên, thực hiện dân chủ phải đi đôi với tăng cường kỷ cương pháp luật, pháp chế xã hội chủ nghĩa; khắc phục mọi biểu hiện dân chủ cực đoan hoặc lợi dụng “dân chủ”

để chia rẽ khối đại đoàn kết, làm rạn nứt sự đồng thuận xã hội Lấy dân chủ trong Đảng, trong bộ máy Nhà nước làm nòng cốt để thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng cường dân chủ nhằm giải phóng mọi năng lực sáng tạo của quần chúng nhân dân, góp phần ổn định chính trị xã hội, tạo điều kiện cho sự nghiệp đổi mới thắng lợi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 GS.TS Phạm Văn Đức :” Giáo trình Triết học Mác – Lênin “, NXB Chính trị Quốc gia Sự Thật

2 GS.TS Nguyễn Hữu Vui – Sách “ Lịch sử triết học” – Nxb Chính trị Quốc gia- Hà Nội, 1998

3 TS Nguyễn Ngọ Nhân Chuyên đề 6, Ý thức xã hội và triết học về con người

4 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội IX, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2001, tr.201, 105

5 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H,

2005, tập 65, tr 179

6 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2011, tr.100, 77

7 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H, 2016, tr.127

8 C.Mác - Ph Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội [2]

Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

9 ThS Nguyễn Thị Duyên (Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa) :” Tìm hiểu luận điểm của C.Mác về bản chất con người và ý nghĩa trong phát huy nguồn lực con người Việt Nam hiện nay “, Báo Thời sự, https://baothanhhoa.vn/thoi-su/tim-hieu-luan- diem-cua-c-mac-ve-ban-chat-con-nguoi-va-y-nghia-trong-phat-huy-nguon-luc-con-nguoi-viet-nam-hien-nay/135786.htm

10. Hội đồng Lý luận Trung ương, “Những điểm mới trong các Văn kiện Đại hội XIII của Đảng”, Nxb Lý luận chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội - 2021, tr 83, 84; 27