Đề tài nghiên cứu vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng hồ chí minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên việt nam hiện nay

MỞ ĐẦU Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức.Người cho rằng, đối với các dân tộc phương Đông giàu

ĐỀ TÀI 2:

Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng

Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên

Việt Nam hiện nay

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 2

1.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức 2

1.1.1 Đạo đức là cái gốc của người cách mạng 2

1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội 3

1.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 3

1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân 3

1.2.2 Cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 3

1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình có nghĩa 4

1.2.4 Có tinh thần quốc tế trong sáng 5

1.3 Quan điểm về nguyên tắc xây dựng đạo đức mới 5

1.3.1 Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức 5

1.3.2 Xây dựng đi đôi với chống 6

1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời 6

Chương 2 : Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay 7

2.1 Thực trạng, nguyên nhân đạo đức, lối sống sinh viên Việt Nam hiện nay 7

2.2 Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh 9

2.3 Liên hệ với sinh viên Thương mại 12

C.KẾT LUẬN 14

A MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức.Người

cho rằng, đối với các dân tộc phương Đông giàu tình cảm, trọng đạo lí, việc

tu dưỡng đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi con người có vai trò vô cùng quan

trọng.Riêng với thế hệ trẻ, việc tu dưỡng này còn quan trọng hơn, vì họ là

“người chủ tương lai của nước nhà”1; là cái cầu nối giữa các thế hệ- “người

tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách

dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai”2.Việc giáo dục đạo đức và chăm lo cho

việc rèn luyện đạo đức của sinh viên đã được Hồ Chí Minh quan tâm từ rất

sớm Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức rất sâu sắc, phong phú, cả về lý

luận và thực tiễn, đã trở thành một bộ phận vô giá của văn hóa dân tộc và

nhân loại, một sức mạnh to lớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt

Nam Chính vì vậy, việc vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong Tư

tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam

hiện nay là rất quan trọng và cần thiết

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.185

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.10, tr.488

B NỘI DUNG Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 1.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức

1.1.1 Đạo đức là cái gốc của người cách mạng

Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người,

như gốc của cây, ngọn nguồn của sông núi.”Người cách mạng phải có đạo

đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân

dân”1 Người cho rằng, làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội

mới là một sự nghiệp rất vẻ vang , nhưng nó cũng là mọt niềm vui rất nặng

nề, “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng

pải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được đạo đức

cách mạng vẻ vang”2.Người nói, cán bộ, Đảng viên muốn cho dân tin, dân

phục thì không phải cứ “ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu

mến.Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách đạo đức”3 “Vì

muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc

to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình hủ hóa,

xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”4 Trong di chúc, Người căn dặn:”Mỗi

Đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự

cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch,

phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của

nhân dân”5

Tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo Chính vì vậy, Hồ Chí Minh luôn đặt đạo đức bên

cạnh tài năng, gắn đức với tài, lời nói đi đôi với hành động và hiệu quả trên

thực tế.Người nói: “ Phải lấy kết quả thiết thực đã góp sức bao nhiêu cho

sản xuất và lãnh đạo sản xuất mà đo ý chí cách mạng của mình.Hãy kiên

cường chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lối làm việc không

nhằm mục đích nâng cao sản xuất”6

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.252-253

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.9, tr.283

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.552

4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.253

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, tr.498

6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.10, tr.312

Như vậy, trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất và năng lực thống nhất làm một.Trong đó: đức là gốc

của tài; hồng là gốc của chuyên; phẩm chất là gốc của năng lực.Tài là thể

hiện cụ thể của đức trong hiệu quả hành động

1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội

Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là ở

lý tưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do giải

phóng, mà trước hết là ở những giá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất của

những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương sống và hành độngcủa mình,

chiến đấu cho lý tưởng đó trở thành hiện thực

Tấm gương đạo đức trong sáng của một nhân cách vĩ đại, song cũng rất đời thường của Hồ Chí Minh chẳng những có sức hấp dẫn lớn lao,

mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam mà còn cả với nhân dân thế giới Tấm

gương đó tư lâu, là nguồn cổ vũ động viên tinh thần quan trọng đối với

nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đoàn kết đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân

tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

1.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng

1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân

Đây là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất và chi phối các phẩm chất khác

Từ khái niệm cũ "trung với vua, hiếu với cha mẹ" trong đạo đức truyền thống của xã hội phong kiến phương Đông, Hồ Chí Minh đưa vào

đó một nội dung mới, phản ánh đạo đức ngày nay cao rộng hơn là “Trung

với nước hiếu với dân” Đó là một cuộc cách mạng trong quan niệm đạo

đức

“Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập

tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó

khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” Câu nói đó của

Người vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị-đạo đức

cho mỗi người Việt Nam không phải chỉ trong cuộc đấu tranh cách mạng

trước mắt, mà còn lâu dài về sau

1.2.2 Cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Theo Hồ Chí Minh thì:

Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười

biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ

thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta"

Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to đến cái

nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không hoang phí,

không bừa bãi"1, không phô trương hình thức, không liên hoan, chè chén lu

bù

Liêm tức là "luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân";

"không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân"

Phải "trong sạch, không tham lam"2."Không tham địa vị.Không tham tiền

tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình.Vì vậy mà

quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá"

Chính, "nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn" Đối với mình:

không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm

để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình

Đối với người: không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết thật thà, không dối

trá, lừa lọc

Đối với việc: việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà

Chí công vô tư, là sự công bằng, công tâm, không thiên tư, thiên vị;

làm việc gì cũng không nghĩ đến mình trước, chỉ biết Đảng, vì dân

tộc.Người nói: "Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc" “Khi

làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình

nên đi sau”; phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ"

1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình có nghĩa

Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp truyền thống nhân nghĩa với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn

của nhân loại qua nhiều thế kỷ, qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã

xác định tình yêu thương con người là phẩm chất đạo đức cao đẹp

nhất.Tình yêu thương con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh có phạm vị

rất rộng lớn, đó là tình thương bao la dành cho những người cùng khổ,

những người lao động bị áp bức, bóc lột không chỉ ở Việt Nam mà còn trên

khắp thế giới

1,2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.636, 640

Yêu thương con người là nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác; phải có tình nhân ái với cả những ai có sai lầm, đã nhận rõ và cố

gắng sửa chữa, đánh thức những gì tốt đẹp trong mỗi con người.Người nói

“cần làm cho phần tốt trong con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần

xấu mất dần đi” Bác căn dặn, Đảng phải có tình đồng chí thương yêu lẫn

nhau, trên nguyên tắc tự phê bình và phê bình chân thành, thẳng thắn,

không “dĩ hoà vi quý”, không hạ thấp con người, càng không phải vùi dập

con người

1.2.4 Có tinh thần quốc tế trong sáng

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa Nó được bắt nguồn từ bản chất của giai

cấp công nhân.Nội dung của chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí

Minh rất rộng lớn và sâu sắc.Người khẳng định: “Bốn phương vô sản đều

là anh em”; giúp bạn là tự giúp mình; thắng lợi của mình cũng là thắng lợi

của nhân dân thế giới.Người đã góp phần to lớn, tạo ra một kiểu quan hệ

quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, kiến tạo một nền văn hoá hoà bình

cho nhân loại

1.3 Quan điểm về nguyên tắc xây dựng đạo đức mới

1.3.1 Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức

Hồ Chí Minh coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới Đối với cán bộ đảng viên Hồ Chí Minh nêu:

“…Trước mặt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán hai chữ cộng sản

mà được họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu quý những người có tư cách, đạo

đức muốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta bắt

trước” 1

Luận điểm ấy đã khẳng định rất rõ vấn đề nêu gương có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống đạo đức, nhất là đối với trách nhiệm của cán

bộ, đảng viên Nói đi đôi với làm đối lập hoàn toàn với thói đạo đức giả

của giai cấp bóc lột, nói một đằng làm một nẻo, thậm chí nói mà không

làm Ngay sau thắng lợi của Cách Mạng Tháng Tám, Hồ Chí Minh đã chỉ

ra những biểu hiện của thói đạo đức giả ở một số cán bộ, “vác mặt làm

quan cách mạng”, nói mà không làm Sau này, Người đã nhiều lần bàn đến

việc tẩy sạch căn bệnh quan liêu, coi thường quần chúng của một số cán

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, tr.552

bộ, đảng viên “miệng thì nói “dân” chủ, nhưng làm việc thì họ theo

lối“quan” chủ Miệng thì nói “phụng sự quần chúng”, nhưng họ làm trái

ngược với lợi ích của quần chúng, trái ngược với phương châm và chính

sách của Đảng và Chính phủ”1, làm tổn hại uy tín của Đảng và Chính phủ

trước nhân dân

Nêu gương về đạo đức là một nét đẹp của truyền thống văn hoá phương Đông Nói đi đôi với làm phải gắn liền với noi gương về đạo đức

Hồ Chí Minh đã có lần chỉ rõ: “Nói chung thì các dân tộc phương Đông

đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn

một trăm bài văn tuyên truyền” 2

1.3.2 Xây dựng đi đôi với chống

Theo Hồ Chí Minh trong đời sống hàng ngày cái tốt, cái xấu, đạo đức, phi đạo đức luôn luôn đan xen lẫn nhau Chính vì vậy vừa phải xây

dựng đạo đức mới, vừa phải chống cái phi đạo đức.Muốn xây phải chống,

chống nhằm mục đích cho xây Cũng vì vậy Hồ Chí Minh căn dặn toàn

Đảng: "Phải cương quyết quýet sạch chủ nghĩa cá nhân nâng cao đạo đức

cách mạng bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đoàn kết, tính tổ chức và

kỷ luật" 3 Khi xây dựng, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức mới phải gắn liền

chống lại cái xấu, cái sai, cái vô đạo đức thường diễn ra hàng ngày

Để xây và chống có kết quả để tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi Muốn xây dựng đạo đức mới, chung quy lại phải chống cho được

chủ nghĩa cá nhân Trong tác phẩm: Nâng cao đạo đức cách mạng quýet

sạch chủ nghĩa cá nhân được công bố vào ngày 3/2/1969, nhân kỷ niệm lần

thứ 39 ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam đã mang ý nghĩa xây đi đôi

với chống Muốn nêu cao đạo đức cách mạng phải quét sạch chủ nghĩa cá

nhân

1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở sự tự giác

tu dưỡng đạo đức của mỗi người Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, phải làm thế

nào đó để mỗi người tự nhận thấy sâu sắc việc trau dồi đạo đức cách mạng

là một việc “sung sướng vẻ vang nhất trên đời” Người nhắc lại luận điểm

của khổng tử “chính tâm, tu thân…” Và chỉ rõ “Chính tâm, tu thân tức là

cải tạo Cải tạo cũng phải trường kỳ gian khổ, vì đó là một cuộc cách mạng

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.6, tr.292

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.1, tr.263

3.Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, tr.439

trong bản thân mỗi người Bồi dưỡng tư tưởng mới để đánh thắng tư tưởng

cũ, đoạn tuyệt con người cũ để trở thành con người mới không phải là một

công việc dễ dàng… Dù khó khăn gian khổ nhưng muốn cải tạo thì nhất

định thành công”1

Đạo đức cách mạng là đạo đức dân thân, đạo đức trong hành động vì độc lập tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân Chỉ có trong hành

động, đạo đức cách mạng mới bộc lộ rõ giá trị của mình Do vậy, đạo đức

cách mạng đòi hỏi mỗi người phải tự giác rèn luyện thông qua hoạt động

thực tiễn, trong công việc, trong các mối quan hệ của mình, phải nhìn thẳng

vào mình, không tự lừa dối, huyễn hoặc; phải thấy rõ cái hay, cái tốt, cái

thiện của mình để phát huy và thấy rõ cái dở, cái xấu, cái ác của mình để

khắc phục; phải kiên trì rèn luyện, tu dưỡng suốt đời như công việc rửa mặt

hàng ngày Hồ Chí Minh đưa ra một lời khuyên rất dễ hiểu: “Đạo đức cách

mạng không phải trên trời xa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ

hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng,

vàng càng luyện càng trong”2

Chương 2 : Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng

Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam

hiện nay

2.1 Thực trạng, nguyên nhân đạo đức, lối sống sinh viên Việt Nam hiện nay

 Thực trạng

 Đạo đức, lối sống Không thể phủ nhận những gì thanh niên học sinh sinh viên đã và đang làm được, nhưng bên cạnh những cái được là sự xuống dốc của đạo

đức và trong lối sống, cách sinh hoạt của giới trẻ hiện nay Đánh nhau,

tham gia vào các tệ nạn xã hội, thậm chí lập các băng đảng xã hội nằm

ngoài tầm kiểm soát của pháp luật; tình trạng sống buông thả, không coi

trong thuần phong mỹ tục, sự gia tăng tỉ lệ sống thử trước hôn nhân của

sinh viên, tỉ lệ nạo phá thai và nhiễm các bệnh truyền nhiễm; nhẹ hơn là

không có văn minh công cộng, không biết tôn trọng mọi người và sự “ thần

tượng” mộng mị không đáng quá của giới trẻ

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.7, tr.148

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.9, tr.293

 Thái độ học tập Một thực tế đáng báo động là hiện nay ngày càng đông sinh viên Việt Nam chưa có thái độ nhận thức đúng đắn với việc học tập

Báo cáo của giáo sư tiến sĩ Phạm Công khanh, trường đại học sư phạm hà nội cho thấy 55% sinh viên không có hứng thú với chuyện học

trên giảng đường, vô lễ với giáo viên, coi giảng đường đại học là chỗ “ ăn

chơi” của tuổi trẻ

 Nguyên nhân:

 Do sự phát triển của nền kinh tế:

Kinh tế nước ta trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, với đa dạng hóa các thành phần kinh tế, các loại hình kinh doanh Một bộ phận gia

đình khá giả chiều chuộng con cái về mặt vật chất mà bỏ rơi tinh thần và

trách nhiệm hay những bậc phụ huynh mải làm ăn kinh tế mà lơ là con cái

trước những cám dỗ và tác động xấu của thời kì bùng nổ thông tin Ở

những vùng nông thôn hẻo lánh hay vùng sâu vùng xa với điều kiện kinh tế

chưa phát cao như ở thành thị song vấn đề đạo đức của thanh thiếu niên

vẫn bị ảnh hưởng do sự truyền bá, lan truyền những thói hư tật xấu kết hợp

với văn hóa yếu kém.Những tiêu cực mà hằng ngày phải chứng kiến tạo

thành nếp, gương xấu thì tạo ra nét sống, nét văn hóa không đẹp Chính sự

vô tâm của cha mẹ tạo ra thói sống không cảm xúc ở thanh niên, thậm chí

sự quan tâm thái quá lại thúc đẩy sự li thoát gia đình hay sự ỷ lại của sinh

viên Sự phát triển kinh tế kéo theo những hệ quả không thể tránh khỏi,

nhưng tác động của nó đến giới trẻ là rất lớn

 Do sự không nghiêm của pháp luật Người làm luật còn vi phạm luật, vậy học sinh sinh viên cũng coi thường luật Dù cho luật pháp được thắt chặt hơn, hình phạt gắt gao hơn,

nhưng vẫn có cách lách luật và có người không sợ luật, nhầ dột từ phía trên

vậy sao mà không ướt hết, mối mọt từ trụ cột trỏ đi, sao mà không đổ nhà

 Lỗ hổng trong công tác giáo dục và quản lí giáo dục Trong tất cả các cấp bậc giáo dục đều có môn giáo dục đạo đức cho học sinh sinh viên, Nhưng đó là những kiến thức giáo điều, không sát với

thực tiễn, nặng về lí thuyết và khá nhàm chán, không thu hút được sự quan