SKKN Nâng cao chất lượng giờ học khi dạy các bài thực hành chương oxi lưu huỳnh ban cơ bản bằng phương pháp hoạt động nhóm

Thí nghiệm thực hành gọi tắt là thí nghiệm trong chương trình của các bộ mônkhoa học thực nghiệm nói chung và môn hóa học nói trong trường THPT nhằmmục đích: Giúp HS hiểu biết sâu sắc h

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC KHI DẠY CÁC BÀI

THỰC HÀNH CHƯƠNG OXI LƯU HUỲNH

BAN CƠ BẢN BẰNG PHƯƠNG PHÁP HOẠT ĐỘNG NHÓM

Người thực hiện: Phạm Thị Chuyên

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 2

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

2.1.1 Thí nghiệm thực hành Hóa học: 3

Vai trò của thí nghiệm thực hành 3

Những yêu cầu sư phạm đối với thí nghiệm thực hành 3

Nguyên tắc thực hiện: 4

Các hình thức tổ chức thí nghiệm thực hành: 4

2.1.2 Phương pháp dạy học theo nhóm .5

Cấu trúc chung của quá trình dạy học theo nhóm 6

Vai trò của giáo viên trong hoạt động nhóm .6

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 8

2.2.1- Về học sinh: 8

2.2.2 Về giáo viên: 8

2.2.3 Về cơ sở vật chất: 8

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 18

3.1- KẾT LUẬN 18

3.2 KIẾN NGHỊ 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

1 MỞ ĐẦU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Giáo dục thế kỷ XXI đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn Sựphát triển nhảy vọt của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin

và truyền thông đang đưa nhân loại bước đầu quá độ sang nền kinh tế tri thức

Xu thế hội nhập toàn cầu hóa, dân chủ hóa, đại chúng hóa mạnh mẽ đang diễn

ra trên thế giới tác động đến sự phát triển của đất nước ta

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế xã hội, toàn ngànhgiáo dục đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, pháthuy tối đa khả năng tự học của học sinh, từng bước rèn luyện tư duy độc lậpnhằm tạo ra những lớp người năng động sáng tạo, giàu tính nhân văn đáp ứngđược yêu cầu của thời đại

Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước đã quan tâm nhiều đếnnền giáo dục Do đó giáo dục THPT đã có nhiều đổi mới Đặc biệt là phươngpháp dạy học đang được quan tâm và coi trọng trong tất cả các môn học.Phương pháp dạy học của giáo viên có ảnh hưởng không nhỏ đến phương pháphọc tập của học sinh, do đó sự chuyển biến trong việc đổi mới phương phápgiảng dạy của giáo viên là hết sức cần thiết

Để góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Hoá học ở trườngTHPT có nhiều giáo viên đã tích cực đổi mới phương pháp trong giảng dạy cónhiều những kinh nghiệm hay Nhưng tập chung chủ yếu trong các giờ nghiêncứu lý thuyết Trong khi đó giờ thực hành đòi hỏi khái quát, củng cố kiến thức ,phát triển tư duy tổng hợp, rèn kĩ năng kĩ xảo cho học sinh cả về lí thuyết vàthực tiễn lại thì ít được giáo viên quan tâm

Xuất phát từ lí do trên tôi đã chọn đề tài “Nâng cao chất lượng giờ học

khi dạy các bài thực hành chương oxi lưu huỳnh ban cơ bản bằng phương pháp hoạt động nhóm” với mong muốn đề tài của mình sẽ góp phần thiết thực

vào việc đổi mới phương pháp dạy học

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

Mục đích của đề tài này là làm thế nào để kích thích học sinh thích họcHóa học và thích làm thí nghiệm Hóa học Qua đó làm nổi bật mối liên hệ giữacác kiến thức với nhau, giúp học sinh vận dụng kiến thức nhiều lần để các emnhớ kỹ và hiểu kiến thức vững chắc, sâu sắc hơn

Hình thành và củng cố tư duy hóa học về sự biến đổi chất, các hiệntượng hóa học đặc trưng từ đó dự đoán và giải thích hiện tượng thí nghiệm …

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Đề tài được áp dụng cho hầu hết các em học sinh lớp 10 trường THPT Yên Định

3 năm học 2016-2017

Trong đó lớp 10B5 và 10B7 là 2 lớp có lực học tương đương nhau được chọnlàm lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

- Tìm hiểu bằng cách đọc, nghiên cứu tài liệu về phương pháp dạy thí nghiệmHóa học, dạy học theo phương pháp hoạt động nhóm

-Thu thập các tư liệu có liên quan đến đề tài: Sách giáo khoa Hóa học, các bàihọc có làm thí nghiệm, các sách tham khảo về phương pháp dạy Hóa học.

- Phương pháp điều tra sư phạm

- Tham khảo ý kiến cũng như phương pháp giảng dạy Hóa học của đồng nghiệpthông qua các buổi họp chuyên đề,dự giờ thăm lớp

- Lấy thực nghiệm việc giảng dạy Hóa học ở trên lớp đặc biệt là những bài học Hóahọc có thí nghiệm để tìm ra hướng rèn kĩ năng làm thí nghiệm cho các em học sinh

Áp dụng sáng kiến vào dạy học thực tế từ đó thu thập thông tin để điều chỉnhcho phù hợp

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Thí nghiệm thực hành Hóa học:

Vai trò của thí nghiệm thực hành.

Bộ môn hóa học gắn liền với thực tiễn thông qua các sự vật hiện tượng trong thếgiới tự nhiên và nhiều ứng dụng của nó trong kĩ thuật và đời sống Điều đó giúpngười học có hứng thú, hiểu biết các qui luật của nó và biết cách ứng dụng vàotrong thực tiễn của cuộc sống

Thí nghiệm thực hành ( gọi tắt là thí nghiệm) trong chương trình của các bộ mônkhoa học thực nghiệm nói chung và môn hóa học nói trong trường THPT nhằmmục đích:

Giúp HS hiểu biết sâu sắc hơn các khái niệm, hiện tượng, giải thích được cáchiện tượng xảy ra trong thế giới tự nhiên và xung quanh ta; giúp HS củng cố vàkhắc sâu những kiến thức, kĩ năng thực hành; giúp HS tin tưởng vào chân líkhoa học

Giúp HS hình thành những phẩm chất của người nghiên cứu khoa học thông quanhững kĩ năng thực nghiệm và các thao tác tư duy logic

Vì vậy, coi trọng thí nghiệm thực hành đối với các bộ môn khoa học thựcnghiệm nói chung và môn hóa học nói riêng trong nhà trường phổ thông là địnhhướng lâu dài và vững chắc cho mục tiêu đào tạo theo định hướng: Chuyểnmạnh từ giáo dục chủ yếu là truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất vànăng lực người học, đảm bảo hài hòa giữa “ dạy chữ”, “ dạy người” và tiếp cậnnghề nghiệp, đồng thời đổi mới phương pháp là hình thức tổ chức giáo dục( Nghị quyết 29/NQ- TW lần thứ 8 khóa XI)

Những yêu cầu sư phạm đối với thí nghiệm thực hành [6]

Để thí nghiệm thực hành đạt được nhiệm vụ và mục đích đề ra (là củng cố kiếnthức HS đã lĩnh hội được trong các giờ học trước đó và rèn luyện kĩ xảo về kĩthuật thí nghiệm hóa học, cần đảm bảo được các yêu cầu sau đây:

Giờ học thí nghiệm thực hành cần được chuẩn bị thật tốt.

Giáo viên phải tổ chức cho HS nghiên cứu trước bản hướng dẫn làm thí nghiệmthực hành (trong sách hoặc do giáo viên soạn ra) Căn cứ vào nội dung của giờthực hành, giáo viên cần làm trước các thí nghiệm để viết bản hướng dẫn được

cụ thể, chính xác, phù hợp với thực tế, điều kiện thiết bị của phòng thí nghiệm.Cần cố gắng chuẩn bị những phòng riêng dành cho các giờ thí nghiệm thực hànhhay phòng thực hành hóa học

Tất cả các dụng cụ, hóa chất cần dùng phải được sắp xếp trước trên bàn học sinh

để các em không phải đi lại tìm kiếm các thứ cần thiết

Đối với những lớp lần đầu tiên vào phòng thực hành thí nghiệm, giáo viên cầngiới thiệu những điểm chính trong nội quy của phòng thực hành:

- Học sinh phải chuẩn bị trước ở nhà, nghiên cứu bản hướng dẫn, xem lại các bàihọc có thí nghiệm thực hành

- Phải thực hiện đúng các quy tắc phòng độc, phòng cháy và bảo quản dụng cụhóa chất

- Trên bàn thí nghiệm không được để các đồ dùng riêng như cặp, sách vở, mũnón,

- Phải tiết kiệm hóa chất khi làm thí nghiệm

- Trong khi làm thí nghiệm không được nói chuyện ồn ào, không được đi lại mấttrật tự, không được tự động lấy các dụng cụ hóa chất ở các bàn khác mà khôngdùng kaliclorat

- Khi làm xong thí nghiệm, phải rửa sạch chai lọ, ống nghiệm và sắp xếp dụng

cụ, bàn ghế vào chỗ quy định

Phải đảm bảo an toàn

Những thí nghiệm với các chất nổ, với các chất độc, với một số axit đặc v.v thìkhông nên cho học sinh làm, nếu cho làm thì hết sức chú ý theo dõi, nhắc nhở đểđam bảo an toàn tuyệt đối

Các thí nghiệm phải đơn giản tới mức tối đa nhưng đồng thời phải rõ ràng

Các dụng cụ thí nghiệm cũng phải đơn giản, tuy nhiên cần đảm bảo chính xác,

mĩ thuật phù hợp với yêu cầu về mặt sư phạm Khi chọn thí nghiệm thực hành,giáo viên cần tính đến tác dụng của các thí nghiệm đó tới việc hình thành kĩnăng, kĩ xảo cho học sinh

Phải đảm bảo và duy trì được trật tự trong lớp khi làm thí nghiệm Giờ thí

nghiệm thực hành không thể đạt kết quả tốt nếu học sinh mất trật tự, ít nghehoặc không nghe thấy những lời chỉ dẫn, nhận xét của giáo viên

Giáo viên phải theo dõi sát công việc của học sinh.

Giáo viên chú ý tới kỹ thuật thí nghiệm của các em và trật tự chung của lớp,giúp đỡ kịp thời các nhóm lúc cần thiết Không nên làm thay cho học sinh;không nên can thiệp vào công việc của các em hoặc hỏi họ không cần thiết Tuyvậy, cũng không nên thờ ơ, không giúp đỡ cho học sinh, không chỉ cho học sinhthấy những sai lầm, thiếu sót

Nguyên tắc thực hiện:

- Thực hiện phương pháp này phải tuân thủ nguyên tắc sau:

- Thí nghiệm do tự tay học sinh tiến hành dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Thí nghiệm đơn giản, dẽ làm, ít thao tác và nhanh cho hiện tượng rõ ràng

- Thí nghiệm không độc hại hoặc dễ cháy nổ

- Nêu cao tinh thần kỉ luật trong phòng thực hành

Các hình thức tổ chức thí nghiệm thực hành:[6]

Thí nghiệm thực hành đồng loạt.

Loại thí nghiệm này tất cả các nhóm học sinh đều cùng làm một thí nghiệm,cùng thời gian và cùng một kết quả Đây là thí nghiệm được sử dụng nhiều nhất

hiện nay vì có nhiều ưu điểm Nhưng đòi hỏi nhiều bộ thí nghiệm giống nhaugây khó khăn về thiết bị.

Thí nghiệm thực hành loại phối hợp

Trong hình thức tổ chức này học sinh được chia thành nhiều nhóm khác nhau, mỗinhóm chỉ làm thí nghiệm một phần đề tài trong thời gian như nhau, sau đó phối hợpcác kết quả của các nhóm lại sẽ được kết quả cuối cùng của đề tài

Thí nghiệm vui

Giáo viên hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm vui với mục đích củng cố bài học,gây hứng thú, tạo niềm say mê học tập.Với môn hóa học, các thí nghiệm vui chủyếu là các thí nghiệm phức tạp hoặc đòi hỏi hóa chất khó kiếm Tuy nhiên nêntận dụng những thí nghiệm có thể làm ở nhà để học sinh tự tiến hành ở nhà (thínghiệm thực hành ngoài lớp) [6]

2.1.2 Phương pháp dạy học theo nhóm.[4]

Trong phương pháp hoạt động nhóm nổi lên mối quan hệ giao tiếp học sinh học sinh Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến của mỗi cá nhânđược điều chỉnh, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới

-Hoạt động trong tập thể nhóm sẽ làm cho từng thành viên quen dần với sự phâncông hợp tác trong lao động xã hội, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, ýthức cộng đồng Mô hình này nhằm chuẩn bị cho học sinh thích ứng với đờisống xã hội trong đó mỗi người sống và làm việc theo phân công, hợp tác vớitập thể cộng đồng

Việc học nhóm tạo điều kiện cho các em thoải mái hơn, mạnh dạn hơn, tạo cảmgiác gần gũi thân thiện như đang trao đổi chứ không phải là gò ép học tập Trẻ

em vốn ưa quan sát, tò mò, thích nhận xét, so sánh, thích được vui chơi, thi đua

để trở thành người chiến thắng

Tuy nghiên phương pháp này còn bị hạn chế bởi không gian chật hẹp củalớp học, bởi thời gian hạn định cho một tiết học, giáo viên phải mất nhiều thờigian chuẩn bị đồ dùng và thiết kế nhiệm vụ cho nhóm , tổ chức một cách hợp lí

và học sinh đã quen với hoạt động này thì mới có kết quả tốt

Do vậy giáo viên ngại đổi mới, ngại dạy học theo nhóm Có giáo viên tổ chứchoạt động nhóm chỉ mang tính hình thức, chưa phù hợp với nội dung bài dạydẫn đến kết quả chưa cao Một số giáo viên trẻ nhiệt tình hưởng ứng song chưa

có nhiều kinh nghiêm trong việc tổ chứchoạt động nhóm Trong khi đó đa sốhọc sinh được hỏi thì các em đều trả lời thích được học theo nhóm

Cấu trúc chung của quá trình dạy học theo nhóm [4]

Vai trò của GV trong hoạt động nhóm

Cung cấp nhiệm vụ có thách thức và tạo điều kiện để nhóm hoàn thành nhiệm

vụ

Cân nhắc việc chia nhóm, thay đổi nhóm, tạo nhóm mới để đảm bảo 2 yếu tố an

toàn và thách thức trong hoạt động nhóm

Quản lí hoạt động nhóm (quan sát quá trình hoạt động nhóm, hỗ trợ và hướngdẫn khi cần thiết, khen ngợi và động viên HS)

+ Người giáo viên phải là người điều động các nhóm làm việc

+ Phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc của từng nhóm để tìm ra cáchgiải quyết hợp lý nhất

+ Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người giáo viên phải phát hiện các sai lầm mà các nhóm mắc phải khi tham gia nhóm, những sai lầm mang tính điển hình và chưa được sữa chữa để cuối phần thảo luận nhóm giáo viên có nhậnxét, góp ý

NHẬP ĐỀ VÀ GIAO NHIỆM VỤ Giới thiệu chủ đề Xác định nhiệm vụ các nhóm

Thành lập các nhóm

LÀM VIỆC NHÓM Chuẩn bị chỗ làm việc

Lập kế hoạch làm việc Thoả thuận quy tắc làm việc Tiến hành giải quyết nhiệm vụ Chuẩn bị báo cáo kết quả

TRÌNH BÀY KẾT QUẢ / ĐÁNH GIÁ Các nhóm trình bày kết quả

Đánh giá kết quả

Làm việc toàn lớp

Làm việc toàn lớp

Làm việc nhóm

+ Giáo viên phải nhắc lại các ý kiến mà nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng định lại ý kiến của nhóm để nhóm cần bổ sung ý kiến hay không Nhấn mạng các khái niệm, các ý quan trọng của bài học.

+ Giáo viên tóm tắt, tổng hợp, liên kết các ý kiến của từng nhóm thảo luận theothứ tự để nêu bật được nội dung bài học

+ Người giáo viên là người hướng dẫn và giúp đỡ các nhóm nếu các nhóm cógặp khó khăn trong quá trình thảo luận

Lưu ý: Không can thiệp sâu vào quá trình làm việc của nhóm (đóng góp ý kiến

như một thành viên của nhóm hoặc hỏi nhiều câu hỏi làm ảnh hưởng đến sự tậptrung của nhóm

Chức danh của các thành viên trong nhóm: tuỳ vào số lượng của nhóm mà giáoviên đè ra các chức danh: Ví dụ nhóm trưởng, thư ký, báo cáo, quản lý thời gian,giám sát, liên lạc,…

Để việc hoạt động nhóm thực sự có hiệu quả phải phân công nhiệm vụ, quy địnhthời gian rõ ràng và cụ thể cho các nhóm Nhóm trưởng đóng vai trò quan trọngnhất Nhóm trưởng phải là người khởi động buổi thảo luận nhóm bằng cách tạomột bầu không khí vào đề một cách sinh động, chân tình và thật sự thỏa mái.+ Trong khi thảo luận: Người nhóm trưởng phải điều động được tất cả các nhómviên tham gia tích cực vào buổi thảo luận, người nhóm trưởng phải biết lắngnghe, khuyến khích các người rụt rè, ngăn chặn những người nói nhiều, theo dõi

và quan sát phản ứng của từng người để điều chỉnh buổi thảo luận Khai thác nộidung bằng cách đặt câu hỏi kích thích tư duy của từng người Phát hiện nhữngmâu thuẫn trong cách trình bày của mỗi thành viên, tổng kết lại ý kiến của nhóm

ở cuối buổi thảo luận

Vì vậy cần hướng dẫn cho học sinh ngay từ những lần đầu tiên làm việc theonhóm theo các hình thức đến khi quen việc, các em phải cùng nhau hợp sức đểhoàn thành nhiệm vụ được giao

Khi làm việc theo nhóm tự các nhóm có quyền lựa chọn cách thực hiện nào tuỳthích, sao cho khi nhóm trình bày phải đạt được yêu cầu tôi giao

Các thành viên trong nhóm thay phiên làm nhóm trưởng, thư ký, báo cáo,… ởmỗi lần làn việc nhóm Với phương pháp này để tránh học sinh có thể làm qualoa, hình thức, nếu không có sự kiểm tra theo dõi của giáo viên, một số em yếu,thụ động không chịu động não, suy nghĩ, hoặc thuộc lòng đọc vẹt, không bày tỏ

ý kiến của mình ngược lại những em nhanh nhẹn thì tự quyết định vấn đề màkhông có sự thảo luận trong nhóm Vì thế để đảm bảo cho tất cả học sinh đềutham gia làm việc một cách chủ động một mặt tôi khuyến khích động viên các

em, nhất là các em còn nhút nhát, giao nhiệm vụ cho nhóm trưởng quản lí vàtheo dõi phân công các thành viên trong nhóm làm việc Khi giao việc cho cácnhóm tôi thường theo dõi quan sát , nếu thấy các em làm việc chăm chú và sôinổi thì tôi yên tâm, nếu các em làm việc trầm hoặc nhốn nháo, lúng túng thì tôihướng dẫn, gợi ý cho các em, tránh can thiệp quá sâu

Mặt khác luôn cho các nhóm thi đua với nhau qua bảng điểm làm việc giữa cácnhóm, trong quá trình diễn ra hoạt động nhóm, nhóm nào làm việc tốt không gây

ồn ào không có thành viên làm việc riêng nhóm đó được cộng điểm và ngược

lại, nhóm trưởng sẽ chịu trách nhiệm khi có bạn trong nhóm không hợp tác, đểtránh nhóm làm nhanh chờ đợi sẽ sinh ra nói chuyện, làm việc riêng tôi cho cácnhóm trưởng có thể chọn nhóm kiểm tra chéo, hay trao đổi thêm các thông tin

có liên quan đến bài học từ các nhóm khác

Những học sinh học chưa tốt tuỳ theo bài tôi có thể xếp thành một nhóm và tự

là thành viên trong nhóm của các em và có thể luân phiên cho học sinh giỏi làmnhóm trưởng tiếp vai trò của tôi còn tôi thì quan sát các nhóm làm việc

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1- Về học sinh:

Hóa học là một môn học khó, trừu tượng, nhiều hiện tượng phức tạp nên phần lớncác em có tâm lí sợ học bộ môn Bên cạnh đó theo chương trình đổi mới sách giáokhoa Hóa học như hiện nay phần lớn các tiết dạy Hóa học đều có thí nghiệm họcsinh rất thích làm thí nghiệm nhưng kĩ năng thực hành và xử lí kết quả thí nghiệmcủa các còn rất lúng túng, chưa biết dự đoán hiện tượng và giải thích hiện tượng,thậm chí có thể bị nguy hiểm do hóa chất và dụng cụ bị vỡ Từ lí thuyết áp dụngvào thực tế còn chưa tự tin, chưa thành thạo

2.2.2 Về giáo viên:

Một số giáo viên thì ngại dạy thực hành vì nó có nhiều thí nghiệm mà giáo viênnghiên cứu chưa kĩ các phương pháp dạy thí nghiệm Hóa học nên vẫn còn lúngtúng trong cách tổ chức hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm Một số giáo viênkhác lại ngại không cho học sinh thực hành thí nghiệm mà chỉ giáo viên làm chohọc sinh quan sát vì kĩ năng làm của các em quá chậm ảnh hưởng đến thời lượng

Trong những năm vừa qua trường THPT Yên Định 3 đã được đầu tư xây dựngnhà bộ môn rất thuận lợi cho việc tổ chức các tiết học có thực hành, thí nghiệm.Trước những tình hình đó, tôi cố gắng phát huy những thuận lợi của nhà trường,đồng thời khắc phục khó khăn, tìm mọi biện pháp để các thí nghiệm Hóa họcđược thành công

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Tăng cường giáo dục thái độ, không ngừng kích thích sự ham muốn tìmtòi những cái mới nhằm phát huy sự chủ động, sáng tạo của học sinh ở mức độcao nhất, biến các em thành những người có khả năng nghiên cứu, nắm vữngcác nội dung cần học và thiết tha những kiến thức mới về Hoá học để có thể ápdụng nghề nghiệp trong tương lai

2.3.2 Tăng cường các hoạt động rèn luyện kĩ năng thực hành của học sinh tronggiờ học, làm cho học sinh trở thành chủ thể hoạt động bằng các biện pháp hợp línhư:

- Tổ chức cho học sinh tự giác làm các thí nghiệm, tự nhận xét thí nghiệm, ưutiên sử dụng hình thức thảo luận, tranh luận, xây dựng giả thuyết…

- Các gợi ý của giáo viên phải làm tăng mức độ trí lực của học sinh qua việc trảlời các câu hỏi tổng hợp, đòi hỏi so sánh, suy luận trước và sau khi thí nghiệm

để học sinh tự mình giải quyết các tình huống có “vấn đề” từ thấp đến cao

2.3.3 Đổi mới phương pháp dạy thực hành hóa học bằng phương pháp hoạtđộng nhóm

Dạy học bằng phương pháp hoạt động nhóm nhằm mục đích:

- Gắn Học sinh vào quá trình học tập tích cực

- Làm cho học sinh có trách nhiệm học và tiến hành thí nghiệm một cách hứngthú

- Đòi hỏi học sinh phải áp dụng nhiều kỹ năng xử lý thí nghiệm bao quát hơn và

có thể đáp ứng được yêu cầu của giáo dục hiện nay “Học sinh tự học, tự pháttriển tư duy và phát huy tính sáng tạo”

- Thể hiện chất lượng công việc thí nghiệm khảo sát tốt hơn cho học sinh ở tất

cả các trình độ, không những chỉ có những học sinh có trình độ cao và tư duy tốt

mà thậm chí cho học sinh có trình độ tư duy thấp

Với yêu cầu hiện nay của nhà trường, phải đổi mới phương pháp giảng dạy bằngmọi hình thức từ nội dung đến phương pháp Vì thế, tôi đã mạnh dạn đổi mớiphương pháp giảng dạy trong thực hành Hóa học theo phương pháp hoạt độngnhóm

Đổi mới như thế nào

Xuất phát từ suy nghĩ và mong muốn đem lại cách học tập chủ động hơn chohọc sinh, Tôi đã ứng dụng phương pháp hoạt động nhóm trong quá trình hướngdẫn thực nghiệm nhằm gắn học sinh với quá trình tự điều khiển thí nghiệm cầntiến hành ba giai đoạn:

Giai đoạn chuẩn bị: là giai đoạn học sinh đọc sách tìm ra cách tiến hành hoặc

có thể tham khảo trên Internet với mục đích là học sinh hành thu thập kiến thức

mà không được giáo viên hướng dẫn chi tiết và tỉ mỉ

Giai đoạn sáng tạo: là giai đoạn yêu cầu học sinh nêu cách tiến hành thí

nghiệm một cách chi tiết và đưa ra nhận định dự đoán hiện tượng xảy ra

Giai đoạn khám phá: nêu hiện tượng và kiểm tra lại qua phản ứng thí nghiệm.

Tôi đã xây dựng các thí nghiệm trên cơ sở không cung cấp chi tiết các bước tiếnhành thí nghiệm như trước đây mà học sinh tìm hiểu cách thức thí nghiệm theo

sự hướng dẫn nội dung của Tôi và phải suy nghĩ làm thế nào để thực hiện đượchiệu quả nội dung đó Để học sinh nắm vững kiến thức, sau quá trình hướng dẫnkiểm tra sự chuẩn bị và theo dõi học sinh thực hành thí nghiệm, Tôi đã củng cốlại toàn bộ kiến thức về phản ứng trong thực nghiệm cho Sinh viên nhờ minhhọa qua hình ảnh, phiếu học tập hoặc thao tác chính xác lại cho các em (nếu cầnthiết)… những thực nghiệm đó nhờ các thiết bị dạy học đã được trang bị Và

cuối cùng, Tôi yêu cầu học sinh viết tường trình những gì tự thực hiện được vàđánh giá.

Cụ thể bài thực hành chương oxi lưu huỳnh được thiết kế như sau:

Tiết 53- Bài 31: BÀI THỰC HÀNH SỐ 4

TÍNH CHẤT CỦA OXI, LƯU HUỲNH

( Lớp 10 – Ban cơ bản)

I MỤC TIÊU

- Củng cố kiến thức về tính chất hóa học của Oxi, lưu huỳnh: tính oxh mạnh.

Ngoài ra, lưu huỳnh còn có tính khử

- Tiếp tục rèn luyện các thao tác thí no như thực hiện các phản ứng đốt cháy, tỏanhiệt; làm thí nghiệm an toàn, chính xác; quan sát hiện tượng hóa học

II CHUẨN BỊ

1 Dụng cụ

- Ống nghiệm, lọ thủy tinh miệng rộng 100ml đựng oxi, kẹp đốt hóa chất

- Muỗng đốt hóa chất, đèn cồn, cặp ống no, giá thí no, giá để ống no

- Nội quy học sinh cần thực hiện

2 Hóa chất

- Đoạn dây thép, bột lưu huỳnh, than gỗ (những mẩu nhỏ), bột sắt

- Oxi được điều chế trong các lọ thủy tinh 100ml

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

- Xác định số oxi hóa xác định đâu là chất oxi hóa đâu là chất khử

- Tại sao phải dùng giấy nhám để trà sạch dây sắt

- Tại sao phải quấn dây sắt thành hình lò xo

- Tại sao cần mẩu than gỗ để làm mồi

- Tại sao dưới eclen đựng oxi phải có một ít nước hoặc ít cát sạch

- Tại sao sau khi kết thúc thí nghiệm đầu dây sắt có hình giọt tròn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

- Xác định số oxi hóa của các chất, đâu là chất oxi hóa, đâu là chất khử

- Tại sao phải sử dụng bột sắt mịn, nguyên chất,

- Tại sao phải trộn đều hỗn hợp

- Tại sao chỉ cần thấy đốm đỏ ống nghiệm dưới đáy là không đun nữa nhưngphản ứng vẫn xảy ra

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

- Xác định số oxi hóa của các chất, đâu là chất oxi hóa, đâu là chất khử

- Tại sao lưu huỳnh cháy trong không khí lại mờ hơn khi cháy trong oxi

- Nêu hiện tượng và giải thích hiện tượng khi cho cánh hoa hồng vào bình chứakhí

- Tại sao phải đậy kín nút bình sau khi làm thí nghiệm

Mẫu báo cáo thực hành được giáo viên hướng dẫn ở tiết học trước theo mẫu sau:

Tên nhóm:…… BẢN TƯỜNG TRÌNH THÍ NGHIỆM

Họ tên học sinh:……… Tên bài thực hành:………

Lớp:……

Bảng 2

STT Tên thí

nghiệm

Cách tiến hànhthí nghiệm

hiện tượngquan sát được

Giải thích, viếtPTHH nếu có

Nhóm 1 Nghiên cứu trước cách tiến hành thí nghiệm tính oxi hóa của oxi Nhóm 2 Nghiên cứu trước cách tiến hành thí nghiệm tính oxi hóa của lưuhuỳnh

Nhóm 3 Nghiên cứu trước cách tiến hành thí nghiệm tính khử của lưu huỳnh

III Tiến trình bài dạy.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1.(3 phút)

Giáo viên yêu cầu học sinh

tuân thủ nghiêm ngặt các nội

quy của phòng thí nghiệm tập

trung vào bài giảng

Yêu cầu tiếp thu cách tiến hành

những lưu ý khi tiến hành thí

nghiệm Hiện tượng và giải

thích hiện tượng để viết báo

cáo thực hành

Hoạt động 2 (13 phút)

Thí nghiệm 1 Yêu cầu học

sinh nêu cách tiến hành thí

nghiệm và những lưu ý khi tiến

hành thí nghiệm Khi thấy

chính xác giáo viên cho học

sinh biểu diễn thí nghiệm

đỏ hồng đưa nhanh vào bình đựng khíoxi

Dự đoán hiện tượng:

Fe cháy thành tia sáng Hạt sáng là sắt

và sắt từ oxit

3Fe + 2O2 → Fe3O4

- Dùng giấy nhám để trà sạch dây sắt đẻloại bỏ oxit sắt và lớp dầu mỡ bên ngoàilàm cho sắt tiếp xúc trực tiếp với oxi khi

- Khi kết thúc thí nghiệm đầu dây sắt cóhình giọt tròn oxi cháy hết tỏa ra mộtlượng nhiệt làm nóng chảy dây thép.

Hoạt động 3 (13 phút)

Thí nghiệm 2 tính oxi hóa của

lưu huỳnh

Thí nghiệm 2 Yêu cầu học

sinh nêu cách tiến hành thí

nghiệm và những lưu ý khi tiến

hành thí nghiệm Khi thấy

chính xác giáo viên cho học

sinh biểu diễn thí nghiệm

Fe + S → FeS

- Phải sử dụng bột sắt mịn, nguyên chất,

vì sắt mịn và nguyên tiếp xúc với lưuhuỳnh tốt hơn nếu để lâu sắt chuyểnthành oxit sắt không tác dụng với lưuhuỳnh

- Phải trộn đều hỗn hợp để Fe tiếp xúcvới lưu huỳnh

- Chỉ cần thấy đốm đỏ ống nghiệm dướiđáy là không đun nữa nhưng phản ứngvẫn xảy ra ban đầu phản ứng cần cungcấp nhiệt mới xảy ra khi phản ứng xảy rathì lại tỏa ra một lượng nhiệt làm mồicho phản ứng tiếp theo

Hoạt động 4 (13 phút)

Thí nghiệm 3 tính khử của lưu

huỳnh

Thí nghiệm 3 Yêu cầu học

sinh nêu cách tiến hành thí

nghiệm và những lưu ý khi tiến

hành thí nghiệm Khi thấy

chính xác giáo viên cho học

sinh biểu diễn thí nghiệm

S + O2 → SO2

- Lưu huỳnh cháy trong không khí lại

mờ hơn khi cháy trong oxi vì trongkhông khí nồng độ oxi thấp hơn nêncháy mờ hơn

- Khi cho cánh hoa hồng vào bình chứa