Về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận XH về một tư tưởng đạo lý - Bài viết có bố cục chặt chẽ; lập ý sáng tạo; vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng mi
Trang 1HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI
Môn: Ngữ văn - Lớp 9 Năm học: 2022-2023
A Về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận XH (về một tư tưởng
đạo lý)
- Bài viết có bố cục chặt chẽ; lập ý sáng tạo; vận dụng linh hoạt
các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận;
- Hành văn mạch lạc, trôi chảy, có cảm xúc; không mắc lỗi về
dùng từ, chính tả
B Về kiến thức:
Bài làm có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần làm nổi bật
các ý sau:
I Nêu vấn đề
- Giới thiệu vấn đề nghị luận
- Trích dẫn câu nói
0.5
1
Trang 2II Giải quyết vấn đề
1 Giải thích.
- "Kẻ xấu": Là những kẻ có tâm địa độc ác.
- "Lời nói và hành động của kẻ xấu": Những lời phỉ báng, gièm
pha, bôi nhọ, vu oan giá hoạ, những hành động côn đồ hung ác
làm tổn hại đến người khác
- "Người tốt": Người nhân hậu, không làm gì tổn hại người
khác
- "Im lặng": Không hành động, phản ứng gì trước những việc
làm của kẻ xấu hoặc thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của những
người xung quanh
- "Sự im lặng của những người tốt": Thái độ bàng quan, thiếu
trách nhiệm, lạnh lùng, vô cảm của những người vốn nhân hậu,
không biết làm những hành động sai trái Đây cũng là một
cách ứng xử đáng chê trách
=> Ý nghĩa câu nói: Bày tỏ thái độ phê phán với những kẻ có
tâm địa độc ác dùng lời phỉ báng, gièm pha, bôi nhọ, vu oan và
có những hành động côn đồ hung ác làm hại đến những người
khác và những người có thái độ thờ ơ, vô cảm, thiếu trách
nhiệm trước những bất công, đau khổ của những người xung
quanh
2 Phân tích chứng minh.
- Đây là câu nói đầy tâm huyết của một người suốt đời phấn
đấu vì quyền con người Câu nói nêu đúng thực trạng đau lòng
đang có chiều hướng gia tăng trong xã hội, đặc biệt là thời
điểm hiện nay
- Câu nói cho thấy người nói thấu hiểu sự nghiêm trọng của
thực trạng đó với đời sống con người vì:
+ Những lời vu cáo bịa đặt, những lời mạt sát xúc phạm danh
dự nhân phẩm của người khác, những lời gièm pha không chỉ
làm tổn thương họ mà còn làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, gây
mất đoàn kết trong tập thể (dẫn chứng)
+ Những hành vi côn đồ độc ác, ném đá giấu tay làm tổn hại
1.0
4.0
Trang 3III Kết thúc vấn đề
- Khẳng định lại vấn đề
- Rút ra bài học cho bản thân
0.5
Câu 2
A Về kĩ năng
Biết cách làm bài nghị luận văn học (Kĩ năng phân tích một vấn
đề về lí luận văn học; kĩ năng cảm thụ văn học); bài viết có bố
cục chặt chẽ; lập ý sáng tạo; vận dụng linh hoạt các thao tác lập
luận: phân tích, bình luận, so sánh; diễn đạt trôi chảy; hành văn
có cảm xúc; không mắc lỗi về dùng từ, chính tả
B Về kiến thức
Trên cơ sở những hiểu biết về hai tác phẩm, HS có thể trình
bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần nêu được những ý
cơ bản sau:
I Nêu vấn đề
- Nêu vấn đề cần nghị luận
- Trích dẫn nhận định
1.0
3
Trang 4II Triển khai vấn đề
1 Giải thích ý kiến:
- Nhà văn chân chính: Nhà văn có thái độ nghiêm túc trong lao
động và sáng tạo nghệ thuật có lương tâm, có trách nhiệm với
nghề tạo ra tác phẩm văn chương có giá trị nội dung tư tưởng
và nghệ thuật đặc sắc
- Người dẫn đường: Là người định hướng tư tưởng, cảm xúc
cho bạn đọc
- Xứ sở cái đẹp: Là vẻ đẹp của một tác phẩm văn học được thể
hiện ở hai phương diện nội dung và hình thức
+ Vẻ đẹp nội dung là vẻ đẹp muôn hình muôn vẻ của cuộc đời
mà nhà văn phản ánh trong tác phẩm Đó là vẻ đẹp trong tự
nhiên, trong con người, trong lao động, chiến đấu… mà nhà
văn mang tới cho người đọc
+ Vẻ đẹp hình thức là khả năng xây dựng được những hình
tượng nghệ thuật sinh động, độc đáo, hấp dẫn, là khả năng kết
cấu chặt chẽ, xây dựng tình huống hợp lí, khả năng sử dụng
ngôn từ điêu luyện
=> Ý kiến nhấn mạnh vai trò của nhà văn trong việc dẫn dắt,
định hướng và bồi đắp tư tưởng, cảm xúc thẩm mĩ cho bạn đọc
khi tiếp cận một tác phẩm văn chương
2 Phân tích chứng minh
- Thiên chức cao cả của nhà văn là thông qua tác phẩm của
mình để hướng con người tới các giá trị chân, thiện, mĩ Nhà
văn bằng năng lực của mình đã đưa cái đẹp vào tác phẩm một
cách nghệ thuật, giúp người đọc vừa cảm nhận được cái đẹp
cuộc đời, vừa cảm nhận được cái đẹp của chính tác phẩm
a Chứng minh qua bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy
Cận.
- Khái quát tác giả và tác phẩm
- “Xứ sở cái đẹp” trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá đã cho ta
thấy vẻ đẹp của những con người lao động mới tràn ngập niềm
vui phơi phới, niềm say sưa hào hứng và những ước mơ bay
1.0
4.0
Trang 5III Kết thúc vấn đề
Khái quát và khẳng định lại vấn đề nghị luận 1.0
Lưu ý: Giám khảo vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm; khuyến khích những bài
làm sáng tạo./.
5