Giáo trình Kỹ năng học và tự học (Trình độ: Trung cấp) - Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu

Giáo trình Kỹ năng học và tự học (Trình độ: Trung cấp) - Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu bao gồm các nội dung trình bày về: Kỹ năng học và tự học; Ý nghĩa của kỹ năng học và tự học; Các kỹ năng học và tự học hiệu quả, Vai trò của việc học và tự học;... Mời các bạn cùng tham khảo giáo trình.

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ – KỸ THUẬT

GIÁO TRÌNH

MÔN: KỸ NĂNG HỌC VÀ TỰ HỌC

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-KTKT ngày tháng năm

2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu)

BÀI 1: KỸ NĂNG HỌC VÀ TỰ HỌC

Mã bài: 01 Mục tiêu

- Trình bày được khái niệm và ý nghĩa của kỹ năng học và tự học

- Nêu được các phương pháp và các lỗi thường gặp trong kỹ năng học và tự học

- Vận dụng được các phương pháp của kỹ năng học và tự học trong quá trình học học tập

- Vận dụng vào thực tế tổ chức cho cá nhân và thực hành các bài tập tình huống

Nội dung

1 Khái niệm về kỹ năng học và tự học

1.1 Khái niệm kỹ năng học

Học hay còn gọi là học tập, học hành, học hỏi là quá trình tiếp thu cái mới hoặc

bổ sung, trau dồi các kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, giá trị, nhận thức hoặc sở thích và

có thể liên quan đến việc tổng hợp các loại thông tin khác nhau

Kỹ năng học tập là quá trình người học vận dụng một chuỗi những thao tác vào hoạt động học trong một thời điểm để có được những kết quả học tập khả quan, tiến bộ

Kỹ năng học tập là những kỹ năng cần để cho phép người học nghiên cứu và học hiệu quả - chúng là một bộ phận quan trọng của kỹ năng sống được chuyển nhượng

Kỹ năng học tập không phải là một đối tượng cụ thể đó là những kỹ năng chung

và có thể được sử dụng khi nghiên cứu bất kỳ lĩnh vực nào

Kỹ năng học tập không chỉ dành cho học sinh - sinh viên Kỹ năng học tập có thể chuyển nhượng trở thành các kỹ năng mềm thiết yếu cho môi trường giáo dục mới của bất cứ ai trong bối cảnh mới Ví dụ, kỹ năng tổ chức, quản lý thời gian, học cách phân tích, giải quyết vấn đề, và tự kỷ luật đó là cần thiết để duy trì động lực Kỹ năng học tập liên quan chặt chẽ đến các loại kỹ năng mà rất nhiều nhà tuyển dụng nhân sự tìm kiếm

1.2 Khái niệm kỹ năng tự học

Có rất nhiều giáo trình, tài liệu mà trong đó các tác giả đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về tự học, Nhưng tổng lược lại điều có chung nội hàm như sau:

Tự học là quá trình cá nhân người học tự giác, tích cực, độc lập tự chiếm lĩnh tri thức ở một lĩnh vực nào đó trong cuộc sống bằng hành động của chính mình nhằm đạt

được mục đích nhất định

Kỹ năng tự học là những phương thức thể hiện hành động tự học thích hợp, tương ứng với mục đích và những điều kiện hoạt động, hình thành kỹ xảo đúng trong hoạt động tự học đảm bảo cho hoạt động tự học của sinh viên đạt được kết quả

Có bao nhiêu loại hình học tập thì có bấy nhiêu loại hình kỹ năng học tập chuyên biệt chuyên biệt

Và cũng giống như kỹ năng học, kỹ năng tự học nằm trong nhóm kỹ năng chung, cần thiết hỗ trợ đáp ứng nhu cầu cho việc hình thành nhiều nhóm kỹ năng khác mà nhà tuyển dụng tìm kiếm

2 Ý nghĩa của kỹ năng học và tự học

2.1 Ý nghĩa của kỹ năng học

- Kỹ năng học giúp người học lĩnh hội và tích lũy nhiều kiến thức cho bản thân

Một trong những mục tiêu cơ bản của quá trình học tập là để trang bị kiến thức cho bản thân người học, cả về kiến thức chuyên ngành và kiến thức xã hội

Không chỉ học hỏi những kiến thức chuyên ngành, những người tham gia học tập nói chung và các sinh viên nói riêng còn có cơ hội tìm hiểu thêm được rất nhiều các kiến thức xã hội thông qua sách vở và những bài giảng của thầy cô giáo

Tuy nhiên học tập không đơn giản chỉ là để trang bị các kiến thức chuyên ngành Với sinh viên, quá trình học tập không đơn giản chỉ dừng lại ở đó Một sinh viên sau khi

ra trường còn cần có một vốn kiến thức xã hội nhất định Để có được điều đó, không có con đường nào khác là thông qua quá trình học tập và tự tích lũy

- Kỹ năng học giúp người học nâng cao khả năng tư duy

Với tốc độ phát triển của lượng tri thức mới mỗi ngày, nếu không có khả năng tư duy thì chúng ta sẽ không thể kịp thời lĩnh hội hết lượng tri thức đó vì thế chúng sẽ dễ dàng bị tụt hậu so với thời đại Bởi vậy đòi hỏi con người cần có một tư duy khoa học tốt để có khả năng tiếp thu những tiến bộ của khoa học kĩ thuật trên thế giới

Mỗi một cá nhân có tư duy, làm việc hiệu quả và không mắc những sai sót đáng tiếc sẽ giúp cho nền khoa học kĩ thuật của đất nước phát triển mạnh mẽ, củng cố sự vững mạnh cũng như uy tín của đất nước

- Có kỹ năng học tốt, người còn tích luỹ cho bản thân những kĩ năng mềm, những

cách ứng xử chuẩn mực, cách hòa nhập trong đời sống xã hội

Trong quá trình học tập, học sinh - sinh viên không đơn thuần chỉ trang bị cho bản thân những kĩ năng về chuyên môn, kĩ năng mềm cứng, mà còn cần trang bị các kĩ năng mềm, những điểu rất cần thiết trong tương lai (Thực tế cho thấy người thành đạt chỉ có

25% là do những kiến thức chuyên môn, 75% còn lại được quyết định bởi những kỹ năng mềm họ được trang bị)

Trong cuộc sống cũng như trong công việc, không đơn thuần chỉ yêu cầu những kiến thức chuyên môn mà còn cần đến một kĩ năng sống, kĩ năng hòa nhập và hợp tác trong quá trình làm viêc để có thế đạt được những kết quả tốt nhất Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng trong mục tiêu giáo dục toàn diện của hệ thống giáo dục nước ta

Muốn hoàn thiện được các kĩ năng mềm này, mỗi học sinh - sinh viên nên chủ động tham gia vào các hoạt động tập thể của lớp, của khoa cũng như các hoạt động Đoàn, Hội Thanh Niên,…

- Có kỹ năng học tốt còn giúp người học khẳng định chính bản thân mình

Mỗi cá nhân trong cộng đồng đều có mong muốn được khẳng định các giá trị vốn

có của bản thân Đặc biệt là những người trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết như học sinh - sinh viên Bởi vậy, học tập, với mục tiêu trước hết là để trang bị kiến thức cũng là một cách khẳng định chính bản thân mình trong cuộc sống xã hội đang ngày một tiến bộ này

Nói tóm lại, học tập là một quá trình không thế bỏ qua của bất cứ cá nhân nào Và cũng không dừng lại ở việc học tập cảm tính mà đòi hỏi phải có kỹ năng học tập; Từ đó

mà việc học và kỹ năng học tập càng có ý nghĩa to lớn hơn, góp phần quan trọng vào việc xây dựng cá nhân, cộng đồng và xã hội

2.2 Ý nghĩa của kỹ năng tự học

Nhờ con đường tự học và kỹ năng tự học, người học mới có thể nắm vững tri thức, thông hiểu tri thức, bổ sung và hoàn thiện tri thức cũng như hình thành những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng

Hoạt động tự học của học sinh - sinh viên không chỉ nâng cao năng lực nhận thức, rèn luyện thói quen, kỹ năng, kỹ xảo vận dụng tri thức của bản thân vào cuộc sống

mà còn giáo dục tình cảm và những phẩm chất đạo đức của bản thân Vì trên cơ sở những tri thức họ tiếp thu được nó có ý nghĩa sâu sắc đến việc giáo dục tư tưởng đạo đức, lối sống, niềm tin, rèn luyện phong cách làm việc cá nhân cũng như những phẩm chất ý chí cần thiết cho việc tổ chức lao động học tập của mỗi học sinh; Bên cạnh đó còn rèn luyện cho họ cách suy nghĩ, tính tự giác, độc lập… trong học tập cũng như rèn luyện thói quen trong hoạt động khác Nói cách khác hoạt động tự học hướng vào việc rèn luyện phát triển toàn diện nhân cách học sinh Mặt khác hoạt động tự học không những

là yêu cầu cấp bách, thiết yếu của học sinh, sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường để

họ tiếp nhận tri thức, nâng cao trình độ hiểu biết của bản thân mà còn có ý nghĩa lâu dài trong suốt cuộc đời mỗi con người, đó là thói quen học tập suốt đời, bởi sau khi ra trường vẫn phải tiếp tục: Học, học nữa, học mãi và người học sinh, sinh viên Cần phải học khi còn là học sinh, nhưng cần phải học tập hơn nữa khi đã rời ghế nhà trường và sự học tập ở giai đoạn thứ hai này còn quan trọng hơn gấp bội lần sự học tập thứ nhất và hiệu quả của nó, ảnh hưởng của nó đến cá nhân con người và đến xã hội

Kỹ năng tự học không chỉ có ý nghĩa đối với việc tự học của bản thân người học

mà còn góp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học và đào tạo

3 Các kỹ năng học và tự học hiệu quả

3.1 Kỹ năng kế hoạch hoá việc tự học

Kế hoạch là một tập hợp những hoạt động, công việc được sắp xếp theo trình tự nhất định để đạt được mục tiêu đã đề ra

Kế hoạch có thể là các chương trình hành động hoặc bất kỳ danh sách, sơ đồ, bảng biểu được sắp xếp theo lịch trình, có thời hạn, chia thành các giai đoạn, các bước thời gian thực hiện, có phân bổ nguồn lực, ấn định những mục tiêu cụ thể và xác định biện pháp, sự chuẩn bị, triển khai thực hiện nhằm đạt được một mục tiêu, chỉ tiêu đã được đề ra

Thông thường kế hoạch được hiểu như là một khoảng thời gian cho những dự định sẽ hành động và thông qua đó ta hy vọng sẽ đạt được mục tiêu Nói đến kế hoạch là nói đến những người vạch ra mà không làm nhưng họ góp phần vào kết quả đạt được như bản kế hoạch đề ra

Kế hoạch có thể được thực hiện một cách chính thức hoặc không chính thức, bằng văn bản, văn kiện hoặc bất thành văn, công khai minh bạch hoặc bí mật

Để lặp được bản kế hoạch có hiệu quả, chúng ta cần quan tâm đến những vấn đề sau:

*Vạch ra mục tiêu (ngắn hạn/dài hạn) trong mỗi giai đoạn

Mục tiêu là điều mà mình muốn đạt được Rõ ràng, trong cuộc đời mỗi người, vạch ra mục tiêu là vô cùng quan trọng

Nghĩ đến mục tiêu của cuộc đời mình bằng cách trả lời câu hỏi sau: Bạn muốn đạt được điều gì (nghề nghiệp, tiền bạc, địa vị, kiến thức,…), Bạn mơ ước gì?

Chia mục tiêu lớn này thành những mục tiêu nhỏ để dễ hoàn thành vì có mục tiêu dài hạn và ngắn hạn Ví dụ như trong học kỳ (4-5 tháng) này, mục tiêu của bạn là đạt loại giỏi; vậy trong tuần này, ít nhất bạn phải hoàn thành 20 bài tập toán

Phân chia mục tiêu theo đúng lô-gíc (sao cho điểm đến cuối cùng là mục tiêu lớn) giúp bạn quản lí thời gian, khối lượng công việc tốt hơn

Mục tiêu của bạn rõ ràng và khả thi Bạn đã xác định mục tiêu rõ ràng rồi thì bạn cần biết là mục tiêu đó có khả năng đạt được được hay không? Để làm rõ, bạn hãy xác định điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để biết "lượng sức mình"

*Xác định điểm mạnh, điểm yếu của bản thân

Trả lời những câu hỏi để xác định ưu khuyết điểm của bản thân như sau: Tính cách của bạn ra sao? Có gì đặc biệt? Ngoại hình như thế nào? Bạn giỏi/yếu lĩnh vực/bộ môn nào? Bạn có năng khiếu gì? Bạn sợ gì? Bạn đang ở vị trí nào trong học tập ở lớp? Điểm mạnh của bạn là gì? Bạn có thể cho mọi người thấy điểm mạnh đó bằng cách nào? Khuyết điểm của bạn là gì? Bạn đã làm gì đối với khuyết điểm đó? Bạn có thể làm được việc gì tốt nhất hay tệ nhất?

Để có được kết quả mang tính chất khách quan, bạn cũng nên tham khảo ý kiến, đánh giá của bạn bè, người thân, các hoạt động xã hội, học tập để biết rõ bản thân hơn

*Tầm quan trọng ưu tiên của công việc: Để trả lời cho câu hỏi công việc nào là

việc quan trọng cần ưu tiên làm trước, chúng ta phải trả lời được những câu hỏi sau:

1 Tại sao thực hiện công việc này mà không phải thực hiện việc kia?

2 Bạn bỏ ra bao nhiêu chi phí (thời gian, sức lực,…) cho việc này?

3 Khi bạn thực hiện xong thì bạn đang đến cột mốc mục tiêu nào?

4 Nếu bạn không thực hiện việc đó thì có ảnh hưởng gì đến kết quả?

5 Những điều tốt đẹp/ hậu quả gì mà bạn có thể nhìn thấy được?

*Địa điểm thực hiện công việc

Làm bài tập nhóm ở đâu (nhà bạn, sân trường, thư viện,…)?

Đi đá banh ở đâu?

*Chi phí cho nội dung công việc

Bạn cần bao nhiêu thời gian để làm bài, để đi chơi, để nghỉ ngơi

Tiền bạc Cần xem lại trong kế hoạch của mình có cần phải photo tài liệu, dự liên hoan sinh nhật

*Xác định những ai có liên quan và tác động đền kế hoạch của bạn

Làm bài với ai?

Ai cùng chạy tiếp sức với bạn ngày mai? Đã thảo luận kế hoạch chưa?

Khi gặp khó khăn thì cần hoặc có thể gặp ai?

Nếu không có người đó thì người khác sẽ là…?

*Phương tiện/công cụ

Sách bài tập hay sách giáo khoa nào?

Sử dụng máy tính hay có thể tính nhẩm?

Đi học bằng xe đạp hay ba mẹ đưa đón?

Danh sách công thức hay cẩm nang toán học nào mà bạn cần?

*Phương pháp thực hiện

Bạn cần hình dung phương pháp thực hiện là gì? Bạn sẽ:

1 Có sách nào tham khảo? Lên mạng tìm tài liệu và lên thư viện?

2 Chèn hình minh họa vào bài làm bằng cách nào nhanh nhất?

3 Phương pháp đọc và ghi nhớ hiệu quả hai bài lịch sử?

4 Cách tóm tắt bài văn này như thế nào?

5 Cách giải dạng bài tập đó có thuộc dạng nào?

6 Đo lường bằng dụng cụ, máy móc như thế nào trong khi thí nghiệm?

*Kiểm tra, điều chỉnh:

Nhìn lại kế hoạch, công việc xem có hợp lý chưa, đã xảy ra vấn đề gì… để kịp thời sửa đổi sai sót là điều mà chúng ta nên làm Những câu hỏi mà bạn cần trả lời như:

- Có những bước công việc nào cần phải kiểm tra? Thông thường thì có bao nhiêu công việc thì cũng cần số lượng tương tự các bước phải kiểm tra

- Có những điểm nào cần kiểm tra (mục tiêu, nội dung, phương pháp, công cụ,…)?

3.2 Kỹ năng lắng nghe và ghi chép

3.2.1 Kỹ năng lắng nghe

3.2.1.1 Khái niệm

Lắng nghe là khả năng con người sử dụng các giác quan thính giác và thị giác để thu nhận thông tin của đối tượng giao tiếp một cách đầy đủ và giải mã được một cách đúng đắn bản thông điệp của người khác trong giao tiếp

Lắng nghe là kỹ năng quan trọng trong giao tiếp Theo Paul Tory RanKin (1930), trong giao tiêp bằng ngôn ngữ, con người dùng 41,1% tổng số thời gian cho việc nghe, 31,9% cho việc nói, 15% cho việc đọc và 11% cho việc viết Như vậy, trong giao tiếp bằng ngôn ngữ, lắng nghe chiếm gần nửa thời gian

Trong học tập việc lắng nghe đem lại nhiều lợi ích:

- Thu thập nhiều thông tin nhiều hơn

- Tạo không khí biết lắng nghe trong giờ học:

- Giúp giải quyết được nhiều vấn đề:

Như vậy, lắng nghe đem lại cho chúng ta nhiều lợi ích Không phải ngẫu nhiên

mà những người từng trải, người khôn ngoan thường là những người nói ít nghe nhiều,

họ chỉ lên tiếng khi thực sự cần thiết

3.2.1.2 Kỹ năng lắng nghe có hiệu quả

Để lắng nghe có hiệu quả, chúng ta phải nghe ở mức độ nghe chăm chú và đặc biệt là nghe thấu cảm Muốn làm được điều đó, chúng ta cần chú ý rèn luyện một số kỹ năng sau đây:

- Kỹ năng tạo không khí bình đẳng, cởi mở;

Để tạo không khí bình đẳng, cởi mở trong học tập chúng ta cần chú ý đến khoảng cách giữa giáo viên và học sinh, vị trí, tư thế, động tác, cử chỉ của mình Cụ thể là:

+ Khoảng cách không quá xa

+ Tư thế ngang tầm, đối diện: Cùng đứng hoặc cùng ngồi, hướng vào nhau, đứng hoặc ngồi ngang tầm nhau (tránh ngừơi đứng chỗ cao, người đứng chỗ thấp hoặc một ghế cao và một ghế thấp) Cả giáo viên và học sinh cần tránh những động tác như: khoanh tay hoặc đút tay túi quần vì những cử chỉ, điệu bộ này biểu hiện sự khép kín, không muốn tham gia vào tiết học

- Kỹ năng bộc lộ sự quan tâm;

Hãy luôn thể hiện sự quan tâm của bản thân đền những gì giáo viên trình bày bằng:

+ Tư thế dấn thân: Nghiêng người về phía người đối thoại (giáo viên)

+ Tiếp xúc bằng mắt: Tập trung quan sát giáo viên diễn thuyết hay thực hiện thao tác

+ Các động tác, cử chỉ đáp ứng như: Gật đầu, động tác của tay… Cần tránh những động tác biểu lộ sự không chú ý của bạn, như: bẻ tay, dùng ngón tay mân mêmột vật gì đó,chẳng hạn như chiếc bút…

+ Chú ý lắng nghe và phản hồi một cách thích hợp bằng lời và cả điệu bộ,cử chỉ… + Thỉnh thoảng đặt câu hỏi: Việc đưa ra câu hỏi vừa giúp bạn hiểu rõ hơn vấn đề, vừa chúng tỏ bạn quan tâm đến những gì giáo viên trình bày

+ Giữ sự im lặng đầy vẻ quan tâm Trong quá trình nói, có những lúc người giáo viên dừng lại và im lặng Trong tình huống này, giáo viên đang cần sự tham gia của người học trong việc đối thoại lẫn nhau, nếu bạn không lên tiếng nhưng vẫn thể hiện đựoc rằng bạn đang chờ nghe tiếp câu chuyện của người đối thoại, thì người đối thoại thường phải lấp đầy khoảng trống bằng những lời giải thích, bổ sung

- Kỹ năng phản ánh lại

Sau khi nghe người đối thoại trình bày một vấn đề nào đó, bạn có thể diễn đạt nội dung đó theo cách hiểu của bạn Việc phản ánh lại của bạn vừa cho người đối thoại biết bạn đã hiểu họ như thế nào, có cần giải thích, bổ sung, đính chính gì không, vừa cho họ thấy là họ đã được chú ý và lắng nghe

Để tập trung nghe giảng nắm được bài ngay trên lớp không phải là một việc đơn giản và dễ dàng Hơn nữa, việc tập trung được hay không đôi khi còn phụ thuộc vào thầy giáo, bài giảng hay các nguyên nhân chủ quan khác Chính vì vậy, để quá trình lắng nghe đạt hiệu quả tốt nhất, chúng ta cần tránh những việc làm sau:

3.2.2 Ghi chép bài giảng

3.2.2.1 Các kỹ thuật ghi chép

Ghi chép là kỹ năng giúp bạn lưu lại những ý trong bài giảng của giảng viên khi giảng trên lớp để làm cơ sở học, làm bài và ôn tập khi ở nhà

Ghi chép bài một cách hiệu quả sẽ giúp học sinh, sinh viên có thêm tài liệu để tham khảo khi tự học và nắm được các ý chính của tiết học một cách mạch lạc Tuy nhiên, làm sao để ghi chép có hiệu quả đôi khi cũng là một vấn đề khó khăn đối với sinh viên

Sau đây là một số kỹ thuật ghi chép hiệu quả được áp dụng trong học tập

*Kỹ thuật lặp Đề cương

Kỹ năng lập đề cương (dàn bài) đợc hình thành trên cơ sở một hệ thống các thao tác Chính vì thế phải thực hiện đủ các thao tác kỹ thuật sau:

1 Xác định thành tố nội dung và sắp xếp

- Thao tác phân tích yêu cầu để nắm đợc vấn đề cần trình bày trong đề cương

- Thao tác xác định phương hướng nội dung làm cơ sở cho việc giải quyết vấn đề (tìm ý)

- Thao tác lựa chọn trong vốn hiểu biết của bản thân từ các tài liệu cần thuyết phục cho vấn đề cần giải quyết

- Thao tác hệ thống hoá để sắp xếp các ý đã có theo trình tự chặt chẽ

2 Trình bày đề cương

2.1 Đặt vấn đề (Phần mở đầu)

- Mở đầu đoạn: Câu dẫn có liên quan

- Chính đoạn: Luận đề phải bàn

- Kết đoạn: Phạm vi phải bàn

2.2 Giải quyết vấn đề Từ cơ sở những luận điểm đã tìm được ta sắp xếp theo sơ

đồ (1) Luận điểm lớn 1 - Luận điểm nhỏ 1 - Luận cứ - Luận chứng ; Luận điểm lớn 2 - Luận điểm lớn 2 - Luận cứ - Luận chứng …

2.3 Kết thúc vấn đề

- Tổng quát vấn đề

- Luận đề nâng cao (mở rộng)

- Khép lại vấn đề hoặc mở ra hướng mới

3 Kiểm tra lại toàn bộ dàn bài để sửa chữa, bổ sung các ý cần thiết Các thao tác trên gắn liền với hoạt động của tư duy, với việc sử dụng ngôn ngữ Vì thế, rèn luyện các thao tác trên chính là rèn luyện các thao tác tư duy, rèn luyện khả năng sử dụng ngôn ngữ Cần luyện tập các thao tác nhiều lần trong từng đề văn cụ thể

*Kỹ thuật ghi chú theo Phương pháp Cornell Notes

Cornell Notes là một phương pháp được phát minh vào những năm 1950 bởi giáo

sư Walter Pauk thuộc trường Đại học Cornell Đây có thể xem là phương pháp tích hợp vừa ghi chú, vừa tóm tắt, vừa tư duy thêm

Hình minh hoạ: mẫu ghi chú theo phương pháp Cornell Notes

Phương pháp ghi chép này được thể hiện gồm 3 miền nội dung cơ bản

Bắt đầu từ cột bên trái, dùng ¼ trang giấy để ghi lại những từ khóa, ý tưởng, những sự kiện quan trọng, nếu có đồ thị, hình vẽ hay công thức thì cũng để vào miền này Với bản ghi chú trên lớp, hãy ghi vào những điều được giảng viên lặp lại hay nhấn mạnh trong quá trình giảng dạy Lưu ý nhỏ là có thể ghi kèm số thứ tự trang sách có nội dung liên quan để tiện tra cứu khi cần

Di chuyển qua cột bên phải Dành ¾ trang để ghi những ý chính, ý diễn giải, những câu hỏi liên quan hoặc bổ sung thêm vài ví dụ sau khi đã hoàn thành việc ghi chép ở cột bên trái Chúng sẽ giúp bạn nắm được cốt lõi vấn đề và hiểu bài sâu sắc hơn

Cuối cùng là việc tóm tắt và mở rộng, bạn sẽ điền vào cuối trang giấy Chỉ nên gói gọn nội dung tóm tắt của 2 phần trên trong 3-4 dòng và nên tóm tắt theo ngôn ngữ của mình để chúng ta dễ hiểu và nhớ lâu hơn Ngoài ra, bạn hãy đọc, tìm hiểu thêm trong tài liệu, sách báo các nội dung liên quan rồi ghi lại thắc mắc cũng như liên hệ mở rộng của chính mình để trao đổi cùng bạn bè và thầy cô hướng dẫn Phần này sẽ đòi hỏi sự tư duy rất nhiều, Tuy nhiên, cũng chính vì vậy mà kiến thức mới hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của chính chúng ta

*Kỹ thuật biểu diễn sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy (Mindmap), là một phương thức sử dụng sơ đồ hình vẽ để diễn đạt một hệ thống kiến thức, công việc, ý tưởng… nhất định

Nó là một loại công cụ kỹ thuật hữu hiệu để cải thiện phương pháp ghi chép, hỗ trợ và tăng cường sự sáng tạo của bạn trong cách giải quyết một vấn đề Richard Felder, trong bài nghiên cứu về phương thức và mức độ hấp thụ kiến thức của mình đã chỉ ra

rằng: “Chúng ta tiếp thu các kiến thức dưới dạng hình ảnh, sơ đồ trực quan nhanh

hơn 60.000 lần so với những kiến thức dưới dạng chữ“ Điều đó cho thấy sức mạnh của

hình ảnh tác động tới não bộ của chúng ta tới nhường nào

Bằng cách sử dụng sơ đồ tư duy, bạn có thể nhanh chóng nhận biết và hiểu rõ cấu trúc của một chủ đề, nắm rõ những mảng thông tin, dữ liệu đó liên kết với nhau như thế nào, cũng như việc ghi những dữ liệu sơ cấp trong phương pháp ghi chép bình thường

Nhưng, hơn thế nữa, sơ đồ tư duy còn phát triển khả năng sáng tạo của cá nhân khi giải quyết một vấn đề nào đó, đồng thời, sắp xếp thông tin một cách hợp lý giúp chúng dễ nhớ và dễ đọc lại

Trong mindmap có hai yếu tố bao gồm:

+ Điểm trung tâm: Đây chính là ý tưởng lớn mà chúng ta đang tìm hiểu, nằm ở

trung tâm sơ đồ tư duy Đây chính là điểm nút, nơi các “nhánh” tỏa ra khắp nơi

+ “Nhánh”: Chính là những đường thẳng nối điểm trung tâm tới những ý tưởng

nhỏ hơn Từ các nhánh lớn, người thiết lập bản đồ tư duy có thể trỏ ra những “nhánh” nhỏ hơn, làm rõ nội dung của các đường nhánh lớn

Ngoài việc sử dụng chữ và các đường kẻ nối nhau trong mindmap, chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng hình ảnh minh họa cho các đường nhánh và điểm nút trung tâm Càng trực quan bao nhiêu, sơ đồ tư duy của chúng ta càng trở nên hiệu quả và phát huy sức mạnh của nó lên bấy nhiêu

Mặc dù là một công cụ hữu hiệu giúp cho việc học tập trở nên hiệu quả hơn, Nhưng nguyên tắc trình bày rất đơn giản, không quá nửa trang giấy Kết quả của nó không phải là việc chúng ta có một bản đồ bắt mắt trên trang giấy mà là một sơ đồ được hình thành trong trí óc

Sau đây là 4 bước trình bày sơ đồ tư duy