Giáo trình mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 (Nghề: Kế toán - Trình độ: Cao đẳng) - Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu

Giáo trình mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 (Nghề: Kế toán - Trình độ: Cao đẳng) - Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu bao gồm các bài sau. Bài 1: Kế toán chi phí sản xuất-tính giá thành sản phẩm; Bài 2: Kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm; Bài 3: Kế toán xác định kết quả kinh doanh và phân phối lợi nhuận; Bài 4: Báo cáo tài chính; Bài 5: Thực hành ứng dụng. Mời các bạn cùng tham khảo giáo trình.

Trang 1

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ-KỸ THUẬT

-

GIÁO TRÌNH MD: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP 3

NGHỀ: KẾ TOÁN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ- ngày …tháng năm…… của…

Bạc Liêu, năm 2020 (LƯU HÀNH NỘI BỘ)

Trang 3

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm gần đây, khung pháp lý trong tổ chức công tác kế toán có những đổi mới lớn như ban hành Luật kế toán, 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam, kèm theo các nghị định và thông tư hướng dẫn cụ thể việc thực hiện Luật và chuẩn mực kế toán Từ sự thay đổi đó dẫn đến các nội dung căn bản, nguyên tắc tổ chức công tác kế toán doanh nghiệp nói chung, đồng thời tuỳ thuộc vào đặc điểm từng ngành sản xuất kinh doanh đòi hỏi có sự vận dụng linh hoạt để lựa chọn chính sách kế toán phù hợp với doanh nghiệp

Hiện nay, trường Cao đẳng Kinh tế-Kỹ thuật Bạc Liêy từng bước chuyển từ đào tạo niên chế sang đào tạo theo hệ thống tín chỉ, do đó các môn học, mô đun được thiết

kế thành các tín chỉ cho phù hợp với chương trình đào tạo mới của trường Trong bối cảnh đó, giáo trình Kế toán doanh nghiệp 3 (Kế toán doanh nghiệp thương mại dịch vụ) được tổ chức biên soạn nhằm giúp cho sinh viên chuyên ngành Kế toán vận dụng nội dung công tác tổ chức kế toán doanh nghiệp theo từng quy trình kế toán cụ thể và cung cấp thông tin kinh tế tài chính trên các báo cáo tài chính phù hợp với Luật kế toán Việt Nam, các Chuẩn mực kế toán Việt Nam và các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tạo điều kiện thuận lợi hơn khi sinh viên tiếp cận tình huống thực tế tại đơn vị thực tập, tiến tới hành nghề kế toán trong tương lai

Giáo trình Kế toán doanh nghiệp 3 bao gồm các bài sau:

Bài 1 Kế toán chi phí sản xuất-tính giá thành sản phẩm

Bài 2 Kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm

Bài 3 Kế toán xác định kết quả kinh doanh và phân phối lợi nhuận

Bài 4 Báo cáo tài chính

Bài 5 Thực hành ứng dụng

Tác giả xin cảm ơn các bạn đồng nghiệp đã đóng góp ý kiến để tác giả có thể hoàn thành giáo trình này Tuy có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong sự góp ý của tất cả mọi người để giáo trình ngày càng được hoàn thiện hơn

Bạc Liêu, ngày 05 tháng 01 năm 2021

Trang 4

MỤC LỤC

BÀI 1: KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT – TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1

1 Kế toán chi phí sản xuất 1

1.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí sản xuất 1

1.1.1 Khái niệm chi phí sản xuất 1

1.1.2 Phân loại chi phí sản xuất và ý nghĩa của việc phân loại chi phí sản xuất 1

1.1.3 Phương pháp phân bổ chi phí sản xuất 3

1.2 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 4

1.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 4

1.2.2 Lập chứng từ kế toán 9

1.2.3 Ghi sổ kế toán 9

1.3 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp 11

1.3.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí nhân công trực tiếp 11

1.4 Kế toán chi phí sản xuất chung 16

1.4.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí sản xuất chung 16

2 Kế toán giá thành sản phẩm 26

2.1 Những vấn đề chung về kế toán giá thành sản phẩm 26

2.1.1 Khái niệm giá thành sản phẩm 26

2.1.2 Phân loại thành phẩm 26

2.1.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 27

2.1.4 Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ 27

2.1.5 Phương pháp tính giá thành sản phẩm 29

2.2 Kế toán chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang 36

2.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang 36

2.2.3.Ghi sổ kế toán 39

BÀI 2: KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ THÀNH PHẨM 47

1 Kế toán thành phẩm 47

1.1 Những vấn đề chung về kế toán thành phẩm 47

1.1.1 Khái niệm 47

1.1.2 Nhiệm vụ 47

1.1.3 Nguyên tắc kế toán 47

1.1.4 Đánh giá thành phẩm 48

1.1.5 Tài khoản sử dụng 48

1.1.6 Phương pháp hạch toán 48

1.2 Lập chứng từ kế toán 52

Trang 5

1.3 Ghi sổ kế toán 52

2 Kế toán tiêu thụ thành phẩm 52

2.1 Kế toán giá vốn hàng bán 52

2.2 Kế toán doanh thu bán hàng 54

2.2.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu bán hàng 54

BÀI 3: KẾ TOÁN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH VÀ PHÂN PHỐI LỢI NHUẬN

1 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp 74

1.1 Kế toán chi phí bán hàng 74

1.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí bán hàng 74

1.2 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp 79

1.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp 79

2 Kế toán chi phí và doanh thu hoạt động tài chính 84

2.1 Kế toán doanh thu tài chính 84

2.1.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu tài chính 84

2.2 Kế toán chi phí tài chính 86

2.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí tài chính 86

3 Kế toán chi phí và thu nhập khác 90

3.1 Kế toán thu nhập khác 90

3.1.1 Những vấn đề chung về kế toán thu nhập khác 90

3.2 Kế toán chi phí khác 94

3.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí khác 94

4 Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp 96

4.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp 96

Trang 6

4.1.2 Nhiệm vụ 96

4.1.4 Cách tính thuế TNDN 97

4.3.1 Ghi sổ tổng hợp 102

4.3.2 Ghi sổ chi tiết 102

5 Kế toán xác định kết quả kinh doanh 102

5.1 Những vấn đề chung về kế toán xác định kết quả kinh doanh 102

5.1.2 Nhiệm vụ 102

5.1.4 Công thức xác định kết quả kinh doanh 102

6 Kế toán lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 106

6.1 Những vấn đề chung về kế toán lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 106

6.1.2 Nhiệm vụ 106

BÀI 4: BÁO CÁO TÀI CHÍNH Error! Bookmark not defined. 1 Những vấn đề chung về báo cáo tài chính 119

1.1 Mục đích của Báo cáo tài chính 119

1.2 Kỳ lập Báo cáo tài chính 119

1.3 Đối tượng áp dụng, trách nhiệm lập và chữ ký trên Báo cáo tài chính 120

1.3.1 Đối tượng lập Báo cáo tài chính 120

1.3.2 Trách nhiệm lập Báo cáo tài chính 120

1.3.3 Chữ ký trên Báo cáo tài chính 121

1.4 Hệ thống Báo cáo tài chính của doanh nghiệp 121

1.5 Yêu cầu đối với thông tin trình bày trong Báo cáo tài chính 122

Trang 7

1.6 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính 123

1.6.1 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục 123

1.6.2 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính khi thay đổi kỳ kế toán 124

1.6.3 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính khi chuyển đổi hình thức sở hữu doanh nghiệp 124

16.4 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo tài chính khi chia tách, sáp nhập doanh nghiệp 125

1.6.5 Lập và trình bày Báo cáo tài chính khi doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục 125

1.7 Thời hạn nộp Báo cáo tài chính 129

1.8 Nơi nhận Báo cáo tài chính 129

2 Phương pháp lập báo cáo tài chính 131

2.1 Bảng cân đối kế toán 131

2.1.1 Mục đích của Bảng cân đối kế toán 131

2.1.2 Nguyên tắc lập và trình bày Bảng cân đối kế toán 131

2.1.3 Cơ sở lập Bảng cân đối kế toán 132

2.1.4 Phương pháp lập các chỉ tiêu trong Bảng cân đối kế toán 132

2.2 Bảng báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 157

2.2.1 Nội dung và kết cấu báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 157

2.2.2 Cơ sở lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 159

2.2.3 Phương pháp lập các chỉ tiêu trong Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh159 2.3 Bảng báo cáo lưu chuyển tiền tệ 165

2.3.1 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 165

2.3.2 Cơ sở lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 167

2.3.3 Yêu cầu về mở và ghi sổ kế toán phục vụ lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 167

2.3.4 Phương pháp lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ năm 168

2.4 Bảng thuyết minh báo cáo tài chính 173

2.4.1 Mục đích của Bản thuyết minh Báo cáo tài chính 173

2.4.2 Nguyên tắc lập và trình bày Bản thuyết minh Báo cáo tài chính 173

2.4.3 Cơ sở lập Bản thuyết minh Báo cáo tài chính 173

2.4.4 Phương pháp lập các chỉ tiêu 174

Bài 5: THỰC HÀNH ỨNG DỤNG 233

1 Mục tiêu của bài 233

2 Nội dung bài 233

TÀI LIỆU THAM KHẢO 235

Trang 8

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

Tên Mô đun: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP 3

Mã mô đun: 20

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun

- Vị trí: Mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 là mô đun được học sau môn học Nguyên lý kế toán, các mô đun Kế toán doanh nghiệp 1 và Kế toán doanh nghiệp 2

- Tính chất: Mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 là mô đun chuyên ngành bắt buộc của nghề kế toán

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun:

+ Ý nghĩa: giúp người học có những kiến thức và kỹ năng về lập chứng từ và ghi sổ sách kế toán của doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất

+ Vai trò: Mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 đóng vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo nghề kế toán bậc cao đẳng, cung cấp kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực sản xuất của doanh nghiệp

Mục tiêu của mô đun

1 Kiến thức

- Trình bày được các phương pháp tập hợp, phân bổ chi phí sản xuất (CPSX) và các phương pháp tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

- Trình bày được phương pháp lập chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán có liên quan

chi phí sản xuất – tính giá thành sản phẩm và tiêu thụ thành phẩm

- Trình bày được cách xác định kết quả kinh doanh (KQKD), phương pháp lập chứng từ kế toán và ghi sổ kế toán có liên quan xác định đến xác định KQKD

- Trình bày được phương pháp lập báo cáo tài chính trong doanh nghiệp

2 Kỹ năng

- Thực hiện được các phương pháp phân bổ chi phí sản xuất, tính được giá thành sản phẩm và xác định được kết quả kinh của doanh nghiệp theo quy định

- Lập được chứng từ chứng từ kế toán và ghi sổ kế toán có liên quan đến chi phí

sản xuất – tính giá thành sản phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

- Lập được báo cáo tài chính (BCTC) trong doanh nghiệp

3 Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm

- Có năng lực làm việc độc lập, làm việc nhóm trong giải quyết vấn đề có liên

quan đến công tác chuyên môn nghiệp vụ

- Tuân thủ các chế độ kế toán tài chính do Nhà nước ban hành; nghiêm túc thực hiện đầy đủ các yêu cầu của ngành, doanh nghiệp và luật kế toán

- Chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực đối với công việc nghiệp vụ thực

hiện

Nội dung của mô đun

Trang 9

1

BÀI 1: KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT-TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM

(Thời gian: 20 giờ gồm 05 giờ lý thuyết, 16 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra)

Giới thiệu

Bài Kế toán chi phí sản xuất – tính giá thành sản phẩm trình bày các phương

pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính giá thành sản phẩm Hướng dẫn quy

trình lập chứng từ và ghi sổ sách kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm Mục tiêu

- Trình bày được phương pháp lập chứng từ kế toán, sổ sách kế toán sử dụng trong kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

- Trình bày được các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính giá thành sản phẩm

- Lập được các chứng từ kế toán và ghi được các loại sổ kế toán trong kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm

Nội dung

1 Kế toán chi phí sản xuất

1.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí sản xuất

1.1.1 Khái niệm chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định

1.1.2 Phân loại chi phí sản xuất và ý nghĩa của việc phân loại chi phí sản xuất

Tùy theo việc xem xét chi phí ở góc độ khác nhau, mục đích quản lý chi phí khác nhau mà chúng ta lựa chọn tiêu thức phân loại chi phí cho phù hợp Trong doanh nghiệp sản xuất người ta thường phân loại chi phí sản xuất theo các cách sau:

Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí

Theo cách phân loại này, người ta căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí không phân biệt chúng phát sinh ở đâu, dùng vào mục đích gì để chia thành các yếu tố chi phí, bao gồm:

- Chi phí nguyên vật liệu

- Chi phí nhân công

- Chi phí khấu hao TSCĐ

- Chi phí dịch vụ mua ngoài

Trang 10

2

Theo cách phân loại này, người ta căn cứ vào mục đích và công dụng của chi phí để chia toàn bộ CPSX theo các khoản mục sau:

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT)

- Chi phí nhân công trực tiếp (NCTT)

- Chi phí sản xuất chung bao gồm 6 yếu tố: chi phí nhân viên phân xưởng; chi phí vật liệu; chi phí dụng cụ sản xuất; chi phí dịch vụ mua ngoài; chi phí khấu hao TSCĐ; chi phí bằng tiền khác

Cách phân loại này có tác dụng quản lý CPSX theo định mức, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch sản phẩm, là cơ sở để lập định mức CPSX và kế hoạch giá thành cho kỳ sau

Phân loại CPSX theo mối quan hệ với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành

Theo cách này CPSX được chia thành:

- Chi phí khả biến (biến phí)

- Chi phí bất biến (định phí)

Cách phân loại này có tác dụng lớn đối với quản trị kinh doanh để phân tích điểm hòa vốn và phục vụ cho các quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả kinh doanh

Phân loại CPSX theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất, chế tạo sản phẩm

CPSX được chia thành 2 loại:

- Chi phí cơ bản

- Chi phí chung

Cách phân loại này có tác dụng giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp xác định đúng phương hướng và biện pháp sử dụng tiết kiệm chi phí đối với từng loại, nhằm hạ giá thành sản phẩm, lao vụ dịch vụ

Phân loại CPSX theo phương pháp tập hợp chi phí vào các đối tượng chịu chi phí

Toàn bộ CPSX được chia thành:

- Chi phí trực tiếp

- Chi phí gián tiếp

Cách phân loại này có ý nghĩa đối với việc xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ CPSX cho các đối tượng một cách đúng đắn và hợp lý

Trang 11

3

Sơ đồ phân loại chi phí sản xuất

1.1.3 Phương pháp phân bổ chi phí sản xuất

1.1.3.2 Phương pháp phân bổ gián tiếp

Phương pháp này áp dụng đối với những loại chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp chi phí sản xuất không thể tổ chức ghi chép ban đầu riêng theo từng đối tượng tập hợp chi phí riêng biệt

Để tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất cho các đối tượng có liên quan kế toán phải tiến hành theo trình tự sau:

- Tổ chức ghi chép ban đầu (chứng từ gốc) chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tượng theo từng địa điểm phát sinh chi phí, từ đó tổng hợp số liệu trên từng chứng từ kế toán theo từng địa điểm phát sinh chi phí

- Chọn tiêu chuẩn phân bổ phù hợp với từng loại chi phí để tính toán phân bổ chi phí sản xuất đã tổng hợp cho các đối tượng có liên quan

- Xác định hệ số phân bổ (H)

Trong đó:

TC: Tổng chi phí đã tập hợp cần phân bổ T: Tổng tiêu chuẩn dùng phân bổ

Tn: Tiêu chuẩn phân bổ của đối tượng n

- Tính chi phí sản xuất phân bổ cho từng đối tượng có liên quan (Cn)

Trang 12

4

Cn = Tn x H

Trong đó: Cn: chi phí sản xuất phân bổ cho đối tượng n

Ví dụ: Tại doanh nghiệp sản xuất phát sinh chi phí sản xuất chung trong kỳ

50.000.000 đồng, trong kỳ sản xuất 2 sản phẩm A Và B Chi phí tiền lương trực tiếp sản xuất là SPA: 80.000.000 đồng, SPB 120.000.000 đồng

Yêu cầu: Phân bổ CPSXC theo tiền lương CNTT SX

- Phân bổ chi phí sản xuất chung cho hai sản phẩm A và B

SPA = (50.000.000/200.000.000) x 80.000.000 = 20.000.000 đồng SPB = (50.000.000/200.000.000) x 120.000.000 = 30.000.000 đồng

1.2 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

1.2.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

1.2.1.1 Khái niệm

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là những chi phí phát sinh có liên quan tới nguyên liệu, vật liệu được sử dụng để trực tiếp sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện lao vụ, dịch vụ

2.1.1.2 Nguyên tắc kế toán

- Chỉ hạch toán vào tài khoản 621 những chi phí nguyên liệu, vật liệu (gồm cả nguyên liệu, vật liệu chính và vật liệu phụ) được sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ trong kỳ sản xuất, kinh doanh Chi phí nguyên liệu, vật liệu phải tính theo giá thực tế khi xuất sử dụng

- Trong kỳ kế toán thực hiện việc ghi chép, tập hợp chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp vào bên Nợ tài khoản 621 “Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp" theo từng đối tượng sử dụng trực tiếp các nguyên liệu, vật liệu này (nếu khi xuất nguyên liệu, vật liệu cho quá trình sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ, xác định được cụ thể, rõ ràng cho từng đối tượng sử dụng); hoặc tập hợp chung cho quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm, thực hiện dịch vụ (nếu khi xuất sử dụng nguyên liệu, vật liệu cho quá trình sản xuất sản phẩm, dịch vụ không thể xác định cụ thể, rõ ràng cho từng đối tượng sử dụng)

- Cuối kỳ kế toán, thực hiện kết chuyển (nếu nguyên liệu, vật liệu đã được tập hợp riêng biệt cho đối tượng sử dụng), hoặc tiến hành tính phân bổ và kết chuyển chi phí nguyên liệu, vật liệu (Nếu không tập hợp riêng biệt cho từng đối tượng sử dụng) vào tài khoản 154 phục vụ cho việc tính giá thành thực tế của sản phẩm, dịch vụ trong

kỳ kế toán Khi tiến hành phân bổ trị giá nguyên liệu, vật liệu vào giá thành sản phẩm, doanh nghiệp phải sử dụng các tiêu thức phân bổ hợp lý như tỷ lệ theo định mức sử dụng,

- Khi mua nguyên liệu, vật liệu, nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ thì trị giá nguyên liệu, vật liệu sẽ không bao gồm thuế GTGT Nếu thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ thì trị giá nguyên liệu, vật liệu bao gồm cả thuế GTGT

- Phần chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp vượt trên mức bình thường không được tính vào giá thành sản phẩm, dịch vụ mà phải kết chuyển ngay vào TK 632 “Giá vốn hàng bán”

Trang 13

5

1.2.1.3 Tài khoản sử dụng

Tài khoản 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

Bên Nợ: Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu xuất dùng trực tiếp cho hoạt động

sản xuất sản phẩm, hoặc thực hiện dịch vụ trong kỳ hạch toán

Bên Có:

- Kết chuyển trị giá nguyên liệu, vật liệu thực tế sử dụng cho sản xuất, kinh doanh trong kỳ vào TK 154 “Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang" hoặc TK 631 “Giá thành sản xuất” và chi tiết cho các đối tượng để tính giá thành sản phẩm, dịch vụ

- Kết chuyển chi phí nguyên vật liệu trực tiếp vượt trên mức bình thường vào

TK 632 - Giá vốn hàng bán

- Trị giá nguyên liệu, vật liệu trực tiếp sử dụng không hết được nhập lại kho

Tài khoản 621 không có số dư cuối kỳ

1.2.1.4 Phương pháp hạch toán

a) Khi xuất nguyên liệu, vật liệu sử dụng cho hoạt động sản xuất sản phẩm, hoặc thực hiện dịch vụ trong kỳ, ghi:

Nợ TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu

b) Trường hợp mua nguyên liệu, vật liệu sử dụng ngay (không qua nhập kho) cho hoạt động sản xuất sản phẩm, hoặc thực hiện dịch vụ và thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi:

Nợ TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

Có các TK 331, 141, 111, 112,

c) Trường hợp số nguyên liệu, vật liệu xuất ra không sử dụng hết vào hoạt động sản xuất sản phẩm, hoặc thực hiện dịch vụ cuối kỳ nhập lại kho, ghi:

Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu

Có TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

d) Đối với chi phí nguyên vật liệu trực tiếp vượt trên mức bình thường hoặc hao hụt được tính ngay vào giá vốn hàng bán, ghi:

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán

e) Đối với chi phí nguyên vật liệu sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh

- Khi phát sinh chi phí nguyên vật liệu sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh, căn cứ hoá đơn và các chứng từ liên quan, ghi:

Nợ TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp (chi tiết từng hợp đồng)

Trang 14

6

Có các TK 111, 112, 331…

- Định kỳ, kế toán lập Bảng phân bổ chi phí chung (có sự xác nhận của các bên)

và xuất hoá đơn GTGT để phân bổ chi phí nguyên vật liệu sử dụng chung cho hợp

đồng hợp tác kinh doanh cho các bên, ghi:

Nợ TK 138 - Phải thu khác (chi tiết cho từng đối tác)

Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp

Trường hợp khi phân bổ chi phí không phải xuất hóa đơn GTGT, kế toán ghi

giảm thuế GTGT đầu vào bằng cách ghi Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

g) Cuối kỳ kế toán, căn cứ vào Bảng phân bổ vật liệu tính cho từng đối tượng

sử dụng nguyên liệu, vật liệu (phân xưởng sản xuất sản phẩm, loại sản phẩm, công

trình, hạng mục công trình của hoạt động xây lắp, loại dịch vụ, ) theo phương pháp

trực tiếp hoặc phân bổ, ghi:

Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang

Nợ TK 631 - Giá thành sản xuất (phương pháp kiểm kê định kỳ)

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (phần vượt trên mức bình thường)

Ví dụ 1:

Tại Công ty TNHH ABC, Khóm 10, Phường 1, TP Bạc Liêu, Tỉnh Bạc Liêu có

số liệu phát sinh như sau: (phương pháp kiểm kê thường xuyên, thuế GTGT theo

phương pháp khấu trừ)

1 Ngày 05/01/2020, xuất kho 100kg nguyên liệu X dùng sản xuất sản phẩm Z

trị giá xuất kho là 9.000.000 đồng

2 Ngày 10/01/2020, mua 50 kg nguyên liệu Y dùng trực tiếp sản xuất sản phẩm

Z trị giá 10.000.000 đồng, thuế GTGT 10%, hóa đơn GTGT số 0012345, thanh toán

qua tiền gửi ngân hàng Đông Á đã có xác nhận chi từ ngân hàng

Yêu cầu:

1 Định khoản và xác định chứng từ và sổ sách có liên quan đến các nghiệp vụ

kinh tế phát sinh trên

2 Lập chứng từ có liên quan đến các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên

3 Ghi sổ Nhật ký chung và sổ cái TK 621 các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên

* Giải yêu cầu 1:

Định khoản và xác định chứng từ có liên quan

Trang 16

8

- Nghiệp vụ 2: Ủy nhiệm chi

Trang 17

9

1.2.3 Ghi sổ kế toán

1.2.3.1 Ghi sổ tổng hợp

Ghi sổ Nhật ký chung

* Giải yêu cầu 3: Ghi sổ nhật ký chung

CÔNG TY TNHH ABC Mẫu sổ: S03a-DN

Khóm 10, Phường 1, TP Bạc Liêu, Bạc Liêu (Ban hành kèm theo Thông tư số

sổ cái

Tài khoản đối ứng

Số phát sinh

Số trang trước chuyển sang

05/01/2020 CTK01 05/01/2020 Xuất kho 100kg nguyên liệu X sản xuất SP Z 621 9.000.000

10/01/2020 UNC01 10/01/2020 UNC 50 kg nguyên liệu Y trực tiếp sản xuất SP Z 621 10.000.000

133 1.000000

- Sổ này có … trang, đánh số từ trang số 01 đến trang …

- Ngày mở sổ:…

Ngày tháng năm

Người ghi sổ Kế toán trưởng Giám đốc

Trang 18

10

(Ký, họ tên) (Ký, họ tên) (Ký, họ tên, đóng dấu)

1.2.3.2 Ghi sổ chi tiết

- Ghi sổ cái TK 621 và các tài khoản có liên quan

CÔNG TY TNHH ABC Mẫu sổ: S03B-DN

200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của BTC)

SỔ CÁI

Dùng cho hình thức kế toán Nhật ký chung)

Năm 2020 Tên tài khoản: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Số hiệu Số tiền

Số hiệu

g

TK đối ứng

- Số dư đầu năm

- Số phát sinh trong tháng

05/01/2020 CTK01 05/01/2020 Xuất kho 100kg nguyên liệu X sản xuất SP Z 152 9.000.000

10/01/2020 UNC01 10/01/2020 UNC 50 kg nguyên liệu Y trực tiếp sản xuất

Trang 19

11

Ngày tháng năm

Ký, họ tên) (Ký, họ tên) (Ký, họ tên, đóng dấu)

1.3 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

1.3.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí nhân công trực tiếp

1.3.1.1 Khái niệm

Chi phí nhân công trực tiếp là các khoản phải trả cho người lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ thuộc danh sách quản lý của doanh nghiệp và cho lao động thuê ngoài theo từng loại công việc, như: Tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, các khoản trích theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp)

1.3.1.2 Nguyên tắc kế toán

- Không hạch toán vào tài khoản này những khoản phải trả về tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp cho nhân viên phân xưởng, nhân viên quản lý, nhân viên của bộ máy quản lý doanh nghiệp, nhân viên bán hàng

- Tài khoản 622 phải mở chi tiết theo đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, kinh doanh

Tài khoản 622 – Chi phí nhân công trực tiếp

Bên Nợ: Chi phí nhân công trực tiếp tham gia quá trình sản xuất sản phẩm,

thực hiện dịch vụ bao gồm: Tiền lương, tiền công lao động và các khoản trích trên tiền lương, tiền công theo quy định phát sinh trong kỳ

Nợ TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp

Có TK 334 - Phải trả người lao động

b Tính, trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp, các khoản hỗ trợ (như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí tự nguyện ) của

Trang 20

c Khi trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân sản xuất, ghi:

Nợ TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp

Có TK 335 - Chi phí phải trả

d Khi công nhân sản xuất thực tế nghỉ phép, kế toán phản ánh số phải trả về tiền lương nghỉ phép của công nhân sản xuất, ghi:

Nợ TK 335 - Chi phí phải trả

e Đối với chi phí nhân công sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh Khi phát sinh chi phí nhân công sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh, căn cứ hoá đơn và các chứng từ liên quan, ghi:

Nợ TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp (chi tiết cho từng hợp đồng)

Có các TK 111, 112, 334…

f Định kỳ, kế toán lập Bảng phân bổ chi phí chung (có sự xác nhận của các bên) và xuất hoá đơn GTGT để phân bổ chi phí nhân công sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh cho các bên, ghi:

Có TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp

Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, hoặc

Nợ TK 631 - Giá thành sản xuất (phương pháp kiểm kê định kỳ)

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (phần vượt trên mức bình thường)

Có TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp

Ví dụ 2:

số liệu phát sinh như sau: (phương pháp kiểm kê thường xuyên, thuế GTGT theo

phương pháp khấu trừ)

Trang 21

3 Ghi sổ Nhật ký chung và sổ cái TK 622 cho các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên

Bảng lương Bảng tính trích các khoản phải nộp theo lương

- Lập bảng phân bổ tiền lương và bảo hiểm xã hội

* Giải yêu cầu 2: Lập bảng phân bổ tiền lương và bảo hiểm xã hội tháng 01

Trang 22

Cộng Có

TK 334

Kinh phí công đoàn

Bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm

y tế

Bảo hiểm thất nghiệp

Cộng Có

TK 338

Tổng cộng

sổ cái

Trang 23

Ngày tháng năm

- Ghi sổ cái TK 622 và các tài khoản có liên quan

SỔ CÁI

Năm 2020 Tên tài khoản: Chi phí nhân công trực tếp

Ngày tháng

Trang

sổ

STT dòng

TK đối ứng

Trang 24

16

06/01/2020 PBL02 06/01/2020 Tính tiền ăn ca CNTTSX SP Z tháng 01 334 10.000000 06/01/2020 PBBH01 06/01/2020 Tính BH phải nộp cho CNTSX SP Z tháng 01 338 11.750.000

1.4 Kế toán chi phí sản xuất chung

1.4.1 Những vấn đề chung về kế toán chi phí sản xuất chung

Trang 25

17

+ Trường hợp mức sản phẩm thực tế sản xuất ra thấp hơn công suất bình thường thì chi phí sản xuất chung cố định chỉ được phân bổ vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường Khoản chi phí sản xuất chung không phân bổ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ

+ Chi phí sản xuất chung biến đổi là những chi phí sản xuất gián tiếp, thường thay đổi trực tiếp hoặc gần như trực tiếp theo số lượng sản phẩm sản xuất, như chi phí nguyên liệu, vật liệu gián tiếp, chi phí nhân công gián tiếp Chi phí sản xuất chung biến đổi được phân bổ hết vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo chi phí thực tế phát sinh

- Trường hợp một quy trình sản xuất ra nhiều loại sản phẩm trong cùng một khoảng thời gian mà chi phí sản xuất chung của mỗi loại sản phẩm không được phản ánh một cách tách biệt, thì chi phí sản xuất chung được phân bổ cho các loại sản phẩm theo tiêu thức phù hợp và nhất quán giữa các kỳ kế toán

- Cuối kỳ, kế toán tiến hành tính toán, phân bổ kết chuyển chi phí sản xuất

chung vào bên Nợ tài khoản 154 “Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang” hoặc vào bên Nợ tài khoản 631 "Giá thành sản xuất"

- Tài khoản 627 không sử dụng cho hoạt động kinh doanh thương mại

Tài khoản 627 - Chi phí sản xuất chung

Bên Nợ: Các chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ

Bên Có:

- Các khoản ghi giảm chi phí sản xuất chung;

- Chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ do mức sản phẩm thực tế sản xuất ra thấp hơn công suất bình thường;

- Kết chuyển chi phí sản xuất chung vào bên Nợ tài khoản 154 “Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang" hoặc vào bên Nợ TK 631 “Giá thành sản xuất”

Tài khoản 627 không có số dư cuối kỳ

Tài khoản 627 - Chi phí sản xuất chung, có 6 tài khoản cấp 2:

- Tài khoản 6271 - Chi phí nhân viên phân xưởng: Phản ánh các khoản tiền

lương, các khoản phụ cấp phải trả cho nhân viên quản lý phân xưởng, bộ phận sản xuất; tiền ăn giữa ca của nhân viên quản lý phân xưởng, phân xưởng, bộ phận sản xuất; khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp được tính theo tỷ lệ quy định hiện hành trên tiền lương phải trả cho nhân viên phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất,

- Tài khoản 6272 - Chi phí vật liệu: Phản ánh chi phí vật liệu xuất dùng cho

phân xưởng, như vật liệu dùng để sửa chữa, bảo dưỡng TSCĐ, công cụ, dụng cụ thuộc phân xưởng quản lý và sử dụng, chi phí lán trại tạm thời,

Trang 26

18

- Tài khoản 6273 - Chi phí dụng cụ sản xuất: Phản ánh chi phí về công cụ, dụng

cụ xuất dùng cho hoạt động quản lý của phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất,

- Tài khoản 6274 - Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ

dùng trực tiếp cho hoạt động sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ và TSCĐ dùng chung cho hoạt động của phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất,

- Tài khoản 6277 - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh các chi phí dịch vụ

mua ngoài phục vụ cho hoạt động của phân xưởng, bộ phận sản xuất như: Chi phí sửa chữa, chi phí thuê ngoài, chi phí điện, nước, điện thoại, tiền thuê TSCĐ, chi phí trả cho nhà thầu phụ (đối với doanh nghiệp xây lắp)

- Tài khoản 6278 - Chi phí bằng tiền khác: Phản ánh các chi phí bằng tiền ngoài

các chi phí đã kể trên phục vụ cho hoạt động của phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất

1.4.1.4.Phương pháp hạch toán

a) Khi tính tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp phải trả cho nhân viên của phân xưởng; tiền ăn giữa ca của nhân viên quản lý phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất, ghi:

Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (6271)

b) Khi trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp, các khoản hỗ trợ người lao động (như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí tự nguyện) được tính theo tỷ lệ quy định hiện hành trên tiền lương phải trả cho nhân viên phân xưởng, bộ phận sản xuất, ghi:

Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu

- Khi xuất công cụ, dụng cụ sản xuất có tổng giá trị nhỏ sử dụng cho phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất, căn cứ vào phiếu xuất kho, ghi:

Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ

- Khi xuất công cụ, dụng cụ sản xuất có tổng giá trị lớn sử dụng cho phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất, phải phân bổ dần, ghi:

Nợ TK 242 - Chi phí trả trước

Trang 27

19

Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ

- Khi phân bổ giá trị công cụ, dụng cụ vào chi phí sản xuất chung, ghi:

Có TK 242 - Chi phí trả trước

d) Trích khấu hao máy móc, thiết bị, nhà xưởng sản xuất, thuộc phân xưởng,

bộ phận, tổ, đội sản xuất, ghi:

Có TK 214 - Hao mòn TSCĐ

đ) Chi phí điện, nước, điện thoại, thuộc phân xưởng, bộ phận, tổ, đội sản xuất, ghi:

Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu được khấu trừ thuế GTGT)

- Khi trích trước hoặc phân bổ dần số đã chi về chi phí sửa chữa lớn TSCĐ, ghi:

Có các TK 352, 242

f) Nếu phát sinh các khoản giảm chi phí sản xuất chung, ghi:

Nợ các TK 111, 112, 138,

Có TK 627 - Chi phí sản xuất chung

g) Đối với chi phí sản xuất chung sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh

- Khi phát sinh chi phí sản xuất chung sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh, căn cứ hoá đơn và các chứng từ liên quan, ghi:

Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (chi tiết cho từng hợp đồng)

Trang 28

20

Có các TK 111, 112, 331…

- Định kỳ, kế toán lập Bảng phân bổ chi phí chung (có sự xác nhận của các bên)

và xuất hoá đơn GTGT để phân bổ chi phí sản xuất chung sử dụng chung cho hợp đồng hợp tác kinh doanh cho các bên, ghi:

Có các TK 627 - Chi phí sản xuất chung

Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp

Trường hợp khi phân bổ chi phí không phải xuất hóa đơn GTGT, kế toán ghi giảm thuế GTGT đầu vào bằng cách ghi Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ

h) Cuối kỳ kế toán, căn cứ vào Bảng phân bổ chi phí sản xuất chung để kết

chuyển hoặc phân bổ chi phí sản xuất chung vào các tài khoản có liên quan cho từng sản phẩm, nhóm sản phẩm, dịch vụ theo tiêu thức phù hợp:

- Đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên, cuối kỳ kết chuyển chi phí sản xuất chung, ghi:

Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (chi phí SXC cố định không phân bổ)

- Đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp kiểm kê định kỳ, cuối kỳ kết chuyển chi phí sản xuất chung, ghi

Nợ TK 631 - Giá thành sản xuất

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (chi phí SXC cố định không phân bổ)

Ví dụ 3:

số liệu phát sinh như sau: (phương pháp kiểm kê thường xuyên, thuế GTGT theo

Yêu cầu:

1 Định khoản và xác định chứng từ và sổ sách có liên quan đến các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên

3 Ghi sổ Nhật ký chung và sổ cái TK 627 cho các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên

Trang 29

21

Phiếu xuất kho

Bảng phân bổ CCDC

- Nghiệp vụ 1: Lập bảng tính phân bổ công cụ dụng cụ

CÔNG TY TNHH ABC Mẫu 07-VT

Số kỳ phân bổ còn lại

Giá trị CCDC

Phân bổ trong kỳ Lũy kế đã

PB

Giá trị còn lại

TK chờ phân

bổ Đối tượng

phân bổ

TK chi phí

Số tiền

Trang 31

23

Trang 32

24

1.4.3 Ghi sổ kế toán

1.4.3.1 Ghi sổ tổng hợp

Ghi sổ Nhật ký chung

sổ cái

Số phát sinh

Số hiệu Ngày,

Số trang trước chuyển sang

10/01/2020 XK01 10/01/2020 Xuất CCDC C cho phân xưởng sản xuất SP Z 242 2.000.000

Ngày tháng năm

Trang 33

25

- Ghi sổ cái TK 627 và các tài khoản có liên quan

SỔ CÁI

Năm 2020 Tên tài khoản: Chi phí sản xuất chung

Số hiệu Số tiền

Số hiệu

g

TK đối ứng

Ký, họ tên) (Ký, họ tên) (Ký, họ tên, đóng dấu)

Trang 34

26

2 Kế toán giá thành sản phẩm

2.1 Những vấn đề chung về kế toán giá thành sản phẩm

2.1.1 Khái niệm giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các chi phí về lao động sống và lao động vật hóa có liên quan đến khối lượng công tác, sản phẩm, lao vụ hoàn thành

2.1.2 Phân loại thành phẩm

Phân loại theo thời điểm tính và nguồn số liệu để tính giá thành

Theo cách phân loại này, chỉ tiêu giá thành được chia làm 3 loại:

- Giá thành kế hoạch: Việc tính toán xác định giá thành kế hoạch được tiến

hành trước khi bước vào kinh doanh do bộ phận kế hoạch thực hiện Giá thành kế hoạch được tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch, đồng thời được xem là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp, là căn cứ để so sánh, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành của doanh nghiệp

- Giá thành định mức: Giống như giá thành kế hoạch, việc tính giá thành định

mức cũng được thực hiện trước khi tiến hành sản xuất sản phẩm và được tính trên cơ

sở các định mức chi phí hiện hành và tính cho từng đơn vị sản phẩm

- Giá thành thực tế: Khác với 2 loại giá thành trên, giá thành thực tế của sản

phẩm chỉ có thể tính toán được sau khi đã kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm và dựa trên cơ sở các chi phí sản xuất thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất sản phẩm tập hợp được trong kỳ

Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán và nội dung chi phí cấu thành trong giá thành

Theo cách này, giá thành sản phẩm bao gồm:

- Giá thành sản xuất (hay giá thành công xưởng): là chỉ tiêu phản ánh tất cả các chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung)

- Giá thành toàn bộ (hay giá thành tiêu thụ): là chỉ tiêu phản ánh tất cả các chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và được tính theo công thức:

Giá thành toàn bộ

của sản phẩm = Giá thành sản xuất của sản phẩm + Chi phí quản lý doanh nghiệp +

bán hàng

Trang 35

27

2.1.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau vì nội dung cơ bản của chúng đều là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra cho hoạt động sản xuất Do đó, về bản chất chúng giống nhau nhưng chi phí sản xuất là cơ sở để tính toán xác định giá thành sản phẩm Tuy vậy giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có những mặt khác nhau sau:

- Chi phí sản xuất luôn gắn liền với một thời kỳ phát sinh chi phí, còn giá thành sản phẩm gắn liền với khối lượng sản phẩm, công việc lao vụ sản xuất đã hoàn thành

- Chi phí sản xuất không chỉ liên quan đến sản phẩm lao vụ đã hoàn thành mà còn liên quan đến sản phẩm hỏng, sản phẩm làm dở dang cuối kỳ, cả những chi phí trích trước nhưng thực tế chưa phát sinh Giá thành sản phẩm lại liên quan đến sản phẩm làm dở dang cuối kỳ trước chuyển sang

2.1.4 Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ

* Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ theo phương pháp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Theo phương pháp này, giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ tính phần chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, còn các chi phí khác: Chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung tính hết cho sản phẩm hoàn thành trong kỳ

Công thức tính

Trong đó:

- Dck: Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang cuối kỳ

- Dđk: Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang đầu kỳ

- Qsp : Số lượng sản phẩm hoàn thành

- Qd : Số lượng sản phẩm còn dở dang

Ví dụ: Tại công ty TNHH ABC có số liệu phát sinh như sau:

1 Số dư đầu kỳ TK 154: 25.000.000 đồng

2 Các loại chi phí phát sinh trong kỳ

Dđk + Cn

Qsp + Qd

Trang 36

* Đánh giá sản phẩm dở dang theo phương pháp sản phẩm hoàn thành tương đương (phương pháp tỷ lệ)

Theo phương pháp này, căn cứ vào khối sản phẩm dở dang và mức độ hoàn thành của chúng, để qui đổi khối lượng sản phẩm dở dang thành sản phẩm hoàn thành tương đượng Sau đó lần lượt tính từng khoản mục chi phí sản xuất cho sản phẩm dở dang cuối kỳ

- Đối với những loại chi phí bỏ ra một lần

- Đối với những loại chi phí bỏ ra nhiều lần

Trong đó:

Q’d = Qd x % HT

Ví dụ: Tại một doanh nghiệp sản xuất có số liệu như sau

1 Số dư đầu kỳ TK 154: 25.000.000 đồng: trong đó

- Chi phí sản xuất chung: 7.000.000 đồng

2 Các loại chi phí phát sinh trong kỳ

Trang 37

29

3 Trong kỳ sản xuất 10.000 sp nhập kho, kiểm kê cuối kỳ còn 1.000 sản phẩm dở dang cuối kỳ tỷ lệ hoàn thành 50%

Yêu cầu: Đánh giá sản phẩm dở dang theo phương pháp khối lượng sản phẩm

hoàn thành tương đương

Giải

- Chi phí bỏ ra một lần (chi phí nguyên vật liệu TT)

Dck = [(10.000.000 + 360.000.000) : (10.000 + 1.000)] x 1.000 = 33.636.364đ

- Chi phí bỏ ra nhiều lần (chi phí nhân công TT, chi phí sản xuất chung)

Qui đổi sản phẩm dở dang theo hệ số : 1.000 x 50% = 500 Sp

+ Chi phí nhân công TT sản xuất

2.1.5 Phương pháp tính giá thành sản phẩm

2.1.5.1 Phương pháp giản đơn

a Đối tượng áp dụng

Phương pháp này còn gọi là phương pháp tính giá thành trực tiếp Thích hợp với những sản phẩm có qui trình sản xuất đơn giản và khép kín, sản xuất liên tục, chu

kỳ sản sản xuất ngắn và xen kẽ, đối tượng tính giá thành thích ứng với đối tượng tập hợp chi phí sản xuất

Trường hợp cuối kỳ có nhiều sản phẩm dở dang và không ổn định,cần tổ chức đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ theo phương pháp thích hợp

b Các bước tính giá thành

- Bước 1: Tập hợp chi phí, tính tổng giá thành sản phẩm sản xuất trong kỳ

Z = C + Dđk – D Ck

- Bước 2: Tính giá thành đơn vị sản phẩm

Z đơn vị = Z : Q Trường hợp cuồi kỳ có ít hoặc không có sản phẩm dở dang thì thì

Z = C

Trang 38

30

Ví dụ: Lấy thông tin từ ví dụ từ 1 – 4 tính giá thành sản phẩm Z Định khoản và

lập thẻ tính giá thành phẩm Z và ghi sổ kế toán

CÔNG TY TNHH ABC Mẫu sổ: S37-DN

THẺ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM

Tháng 01 năm 2020 Tên sản phẩm: Z

1 Chi phí SXKD dở dang đầu kỳ

4 Chi phí SXKD dở dang cuối kỳ

Ngày tháng năm

Trang 39

31

2.1.5.2 Phương pháp hệ số

Phương pháp này áp dụng đối với những doanh nghiệp trong một qui trình sản xuất, cùng sử dụng một loại nguyên liệu,vật liệu, nhưng kết quả sản xuất thu được nhiều loại sản phẩm khác nhau

- Bước 1: Xác định giá thành đơn vị sản phẩm tiêu chuẩn

- Bước 3: Xác định giá thành của từng loại sản phẩm

Ví dụ: Công ty TNHH ABC tiến hành sản xuất 2 loại sản phẩm A và B, cuối

tháng hạch toán, chi phí được tập hợp như sau: (Đvị tính: đồng)

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: 5.000.000

- Chi phí nhân công trực tiếp: 1.500.000

- Chi phí SX chung: 1.200.000

- Số lượng sản phẩm hoàn thành trong tháng: SP A nhập kho 900, SP B 400

Yêu cầu: Tính giá thành từng loại SP

(Biết chi phí sản xuất tập hợp chung không hạch toán riêng được cho từng SP A

và B, hệ số quy đổi SP A: 1,25; SP B: 1,75, chi phí SXKD dở dang đầu kỳ: 600.000đ, chi phí SXKD dở dang cuối kỳ: 1.000.000đ)

Giải:

- Tính giá thành nhóm SP A và B và giá thành đơn vị:

+ Số lượng SP tiêu chuẩn: (900 x 1,25) + (400 x 1,75) = 1.825đ

+ Tổng giá thành SP A và B:

600.000 + (5.000.000 + 1.500.000 + 1.200.000) - 1.000.000 = 7.300.000đ

- Giá thành đơn vị SP gốc: 7.300.000 = 4.000đ

1.825

Trang 40

Các doanh nghiệp trong cùng một quy trình sản xuất có thể sản xuất ra một nhóm sản phẩm cùng loại với những quy cách và sản phẩm khác nhau

– Đối tượng tập hợp chi phí: Toàn bộ quy trình công nghệ

– Đối tượng tính giá thành: Các sản phẩm trong quy trình sản xuất

Giá thành thực tế = Giá thành kế hoạch x Giá thành tỷ lệ

Ví dụ: Công ty TNHH ABC sản xuất sản phẩm khăn có hai quy cách sản phẩm

như sau: (Đơn vị tính: 1.000 đồng)

Tiêu đề	Giáo trình mô đun Kế toán doanh nghiệp 3 (Nghề: Kế toán - Trình độ: Cao đẳng)
Tác giả	Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bạc Liêu, Trường Cao Đẳng Kinh Tế-Kỹ Thuật Bạc Liêu
Trường học	Trường Cao Đẳng Kinh Tế-Kỹ Thuật Bạc Liêu
Chuyên ngành	Kế toán doanh nghiệp
Thể loại	Giáo trình
Năm xuất bản	2020
Thành phố	Bạc Liêu

Định dạng
Số trang	243
Dung lượng	2,5 MB