Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường điện (Nghề: Lắp đặt thiết bị điện - Cao đẳng) - Trường Cao Đẳng Dầu Khí

(NB) Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường điện (Nghề: Lắp đặt thiết bị điện - Cao đẳng) được biên soạn gồm các nội dung chính sau: Lắp đặt máy biến dòng điện (TI); Lắp đặt máy biến điện áp (TU); Lắp đặt thiết bị đo điện áp; Lắp đặt thiết bị đo dòng điện; Lắp đặt thiết bị đo tần số; Lắp đặt thiết bị đo công suất tác dụng; Lắp đặt thiết bị đo điện năng một pha; Lắp đặt thiết bị đo điện năng ba pha trực tiếp; Lắp đặt thiết bị đo điện năng 3 pha gián tiếp; Lắp đặt thiết bị đo công suất phản kháng;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ

(Ban hành kèm theo Quyết định số:205/QĐ-CĐDK ngày 1 tháng 3 năm 2022

của Trường Cao Đẳng Dầu Khí)

Bà Rịa -Vũng Tàu, năm 2022

(Lưu hành nội bộ)

Trang 2

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Trang 3

LỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình Lắp đặt thiết bị điện chiếu sáng được biên soạn nhằm phục vụ đào tạo cho học sinh, sinh viên nghề Lắp đặt thiết bị điện Sau khi học giáo trình này người học

có thể lắp đặt được hệ thống điện chiếu sáng với các loại đèn khác nhau Giáo trình này bao gồm 13 bài:

Bài 1: Lắp đặt máy biến dòng điện (TI)

Bài 2: Lắp đặt máy biến điện áp (TU)

Bài 3: Lắp đặt thiết bị đo điện áp

Bài 4: Lắp đặt thiết bị đo dòng điện

Bài 5: Lắp đặt thiết bị đo tần số

Bài 6: Lắp đặt thiết bị đo công suất tác dụng

Bài 7: Lắp đặt thiết bị đo điện năng một pha

Bài 8: Lắp đặt thiết bị đo điện năng ba pha trực tiếp

Bài 9: Lắp đặt thiết bị đo điện năng 3 pha gián tiếp

Bài 10: Lắp đặt thiết bị đo công suất phản kháng

Bài 11: Lắp đặt thiết bị đo hệ số công suất

Bài 12: Lắp đặt thiết bị đo các đại lượng không điện

Bài 13: Lắp đặt tủ đo lường và phân phối (tủ tổng)

Giáo trình này được biên soạn dự trên sự đóng góp của quý đồng nghiệp trong Tổ

bộ môn Điện đã có những đóng góp to lớn trong công tác biên soạn giáo trình Tuy nhiên trong quá trình biên soạn cũng khó tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu của độc giả để giáo trình hoàn thiện thêm

Bà Rịa - Vũng Tàu, tháng 6 năm 2022

Tham gia biên soạn

1 Chủ biên: Lê Thị Thu Hường

2 Ninh Trọng Tuấn

3 Nguyễn Xuân Thịnh

4

Trang 4

MỤC LỤC

BÀI 1: LẮP ĐẶT MÁY BIẾN DÒNG (TI) 1

1 KHÁI NIỆM 2

2 PHÂN LOẠI 3

3 NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG 3

4 QUY TRÌNH LẮP ĐẶT 4

BÀI 2: LẮP ĐẶT MÁY BIẾN ĐIỆN ÁP (TU) 6

1 KHÁI NIỆM 7

2 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG 7

BÀI 3: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN ÁP 11

1 KHÁI NIỆM 12

2 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC 15

BÀI 4: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO DÒNG ĐIỆN 18

1 KHÁI NIỆM 19

2 YÊU CẦU KỸ THUẬT 19

BÀI 5: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO TẦN SỐ 21

1 KHÁI NIỆM 22

BÀI 6: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO CÔNG SUẤT 23

1 KHÁI NIỆM 24

2 NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC 24

BÀI 7: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN NĂNG MỘT PHA 26

1 KHÁI NIỆM, CÔNG DỤNG, CẤU TẠO 27

2 NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG 27

3 SƠ ĐỒ NỐI DÂY 29

BÀI 8: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN NĂNG 3 PHA TRỰC TIẾP 30

1 CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CÔNG TƠ 3 PHA 3 PHẦN TỬ 31

2 SƠ ĐỒ NỐI DÂY CÔNG TƠ 3 PHA 3 PHẦN TỬ 31

BÀI 9: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN NĂNG 3 PHA GIÁN TIẾP 33

1 CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CÔNG TƠ 3 PHA GIÁN TIẾP QUA TI 34 2 SƠ ĐỒ NỐI DÂY CÔNG TƠ 3 PHA GIÁN TIẾP QUA TI 34

BÀI 10: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO CÔNG SUẤT PHẢN KHÁNG 37

1 KHÁI NIỆM 38

Trang 5

BÀI 11: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO HỆ SỐ CÔNG SUẤT 40

1 KHÁI NIỆM 41

BÀI 12: LẮP ĐẶT CÁC ĐẠI LƯỢNG KHÔNG ĐIỆN 44

1 ĐO VẬN TỐC VÀ GIA TỐC 45

BÀI 13: LẮP ĐẶT TỦ ĐO LƯỜNG VÀ PHÂN PHỐI 47

1 GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ CỦA MẠCH ĐIỆN TỦ PHÂN PHỐI 48

2 THUYẾT MINH SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ CỦA MẠCH ĐIỆN 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51

Trang 6

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO LƯỜNG ĐIỆN

1 Tên mô đun: Lắp đặt thiết bị đo lường điện

2 Mã số mô đun: ELEC54130

Thời gian thực hiện mô đun: 120 giờ; (Lý thuyết: 28 giờ; Thực hành: 87 giờ; kiểm tra 5

giờ)

Số tín chỉ: 05

3 Vị trí, tính chất của mô đun:

- Mô đun được bố trí giảng dạy sau khi học xong các môn đo lường điện, trang bị điện 1, trang bị điện 2, máy điện cơ sở; trước các mô đun lắp đặt thiết bị bảo vệ

- Tính chất: thuộc nhóm các môn học, mô đun chuyên môn nghề

4 Mục tiêu mô đun:

5 Nội dung mô đun:

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Kiểm tra

Trang 7

3 COMP62008 Giáo dục thể chất 2 60 5 51 0 4

4 COMP62010 Giáo dục quốc phòng và

7 SAEN52001 An toàn vệ sinh lao động 2 30 26 2 2 0

II Các môn học, mô đun

đào tạo nghề bắt buộc 72 1815 435 1299 30 51

II.1 Các môn học, mô đun kỹ

thuật cơ sở 14 270 140 116 10 4

11 ELEC52166 Vẽ điện chuyên ngành 2 45 14 29 1 1

II.2 Các môn học, mô đun

chuyên môn nghề 58 1545 295 1183 20 47

14 ELEI53150 Thực tập điện cơ bản 1 3 75 14 58 1 2

Trang 8

23 ELEC65127 Lắp đặt thiết bị bảo vệ 5 120 28 87 2 3

24 ELEC55129 Lắp đặt thiết bị điện dân

TT Nội dung tổng quát

Thời gian (giờ)

Tổng

số

Lý thuyết

6 Bài 6: Lắp đặt thiết bị đo công

7 Bài 7: Lắp đặt thiết bị đo điện

10 Bài 10: Lắp đặt thiết bị đo công

11 Bài 11: Lắp đặt thiết bị đo hệ số

Trang 9

Số

TT Nội dung tổng quát

Thời gian (giờ)

Tổng

số

Lý thuyết

Kiểm tra

LT TH

12 Bài 12: Lắp đặt thiết bị đo các

13 Bài 13: Lắp đặt tủ đo lường và

6 Điều kiện thực hiện mô đun:

6.1 Phòng học chuyên môn hóa/ phòng xưởng:

- Phòng học Xưởng lắp đặt điện

6.2 Trang thiết bị máy móc:

- Máy vi tính, máy chiếu

- Đồng hồ VOM

- Bộ đồ nghề lắp đặt điện

- Thiết bị đóng cắt bảo vệ (Cầu chì, CB…)

6.3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:

- Giáo trình, giáo án, tài liệu liên quan

+ Rèn luyện tính kiên nhẫn, chính xác tỉ mỉ trong công việc

7.2 Phương pháp đánh giá kết thúc mô đun theo một trong các hình thức sau:

- Kiểm tra thường xuyên

+ Số lượng bài: 02

+ Cách thức thực hiện: Do giáo viên giảng dạy môn học/mô đun thực hiện tại thời điểm bất kỳ trong quá trình học thông qua việc kiểm tra vấn đáp trong giờ học, kiểm tra viết với thời gian làm bài bằng hoặc dưới 30 phút, kiểm tra một số nội dung thực hành, thực tập, chấm điểm bài tập

- Kiểm tra định kỳ: 5 bài kiểm tra, được đánh giá bằng hình thức tự luận/trắc

nghiệm;

+ Số lượng bài: 05

Trang 10

+ Cách thức thực hiện: Do giáo viên giảng dạy môn học/mô đun thực hiện theo theo

số giờ kiểm tra được quy định trong chương trình môn học ở mục III có thể bằng hình thức kiểm tra viết từ 45 đến 60 phút, chấm điểm bài tập lớn, tiểu luận, làm bài thực hành, thực tập Giáo viên biên soạn đề kiểm tra lý thuyết kèm đáp án và đề kiểm tra thực hành kèm biểu mẫu đánh giá thực hành theo đúng biểu mẫu qui định, trong đó:

Stt Bài kiểm tra Hình thức kiểm tra Nội dung kiến thức Thời gian

1 Bài kiểm tra số 1 Lý thuyết Bài 1, bài 2, bài 3 45 ÷ 60 phút

2 Bài kiểm tra số2 Lý thuyết Bài 4, bài 5, bài6 45 ÷ 60 phút

3 Bài kiểm tra số 3 Thực hành Bài 7, bài 8, bài 9 60 phút

4 Bài kiểm tra số 4 Thực hành bài 10, bài 11, bài

 Thời gian thi: 60 – 120 phút

8 Hướng dẫn thực hiện mô đun:

8.1 Phạm vi áp dụng mô đun:

Chương trình mô đun này được sử dụng để giảng dạy nghề Lắp đặt thiết bị điện hệ Cao đẳng

8.2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun đào tạo:

- Đối với giáo viên, giảng viên:

+ Thiết kế giáo án theo thể loại lý thuyết hoặc tích hợp hoặc thực hành phù hợp với bài học Giáo án được soạn theo bài hoặc buổi dạy

+ Tổ chức giảng dạy: (mô tả chia ca, nhóm )

+ Thiết kế các phiếu học tập, phiếu thực hành

- Đối với người học:

+ Tài liệu, dụng cụ học tập, vở ghi đầy đủ

+ Hoàn thành các bài thực hành kỹ năng

+ Tổ chức làm việc nhóm, làm việc độc lập

+ Tuân thủ qui định an toàn, giờ giấc

8.3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý:

- Qui ước trình bày bản vẽ điện, khung tên và nội dung khung tên

- Các ký hiệu qui ước, đường nét qui ước đối với từng ký hiệu

- Nguyên tắc để thiết lập và chuyển đổi qua lại giữa các dạng sơ đồ

- Nguyên tắc đọc, phân tích bản vẽ

8.4 Tài liệu cần tham khảo:

Trang 11

[1] - Nguyễn Văn Hoà, Bùi Đăng Thảnh - Giáo trình đo lường điện và cảm biến đo lường - NXB Giáo dục năm 2009

[2] - Nguyễn Văn Hoà, Vụ Trung học chuyên nghiệp - Dạy nghề - Giáo trình Đo lường các đại lượng điện và không điện - NXB Giáo Dục, 2002

[3] -Vũ Xuân Giáp – Giáo trình đo lường điện tử - NXB hà nội năm 2009

[4] - Bùi Văn Yên - Đo điện thực hành - NXB Hải Phòng năm 2004

Trang 12

Bài 1: Lắp đặt máy biến dòng Trang 1

BÀI 1: LẮP ĐẶT MÁY BIẾN DÒNG (TI)

 GIỚI THIỆU BÀI 1:

Bài 1 là bài giới thiệu về máy biến dòng và cách lắp đặt máy biến dòng

 MỤC TIÊU BÀI 1:

- Trình bày được nguyên lý cấu tạo của máy biến dòng

- Nhận dạng, kiểm tra, lắp đặt được máy biến dòng vào các mạch đo theo đúng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Xác định được kết quả đo của đại lượng đo

- Hình thành thói quen tuân thủ các quy tắc an toàn điện, bảo quản tốt thiết bị dụng cụ

 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1

- Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, làm mẫu, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận bài 1 (cá nhân hoặc nhóm)

- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (bài 1) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài 1 theo cá nhân hoặc nhóm

và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định

 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: xưởng lắp đặt điện

- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan

- Các điều kiện khác: Không có

 KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1

- Nội dung:

 Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

 Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng

 Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

Trang 13

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

- Phương pháp:

 Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không có

 NỘI DUNG BÀI 1

1 KHÁI NIỆM

a Khái niệm:

Biến dòng còn được gọi là máy biến dòng có tên Tiếng Anh là Current Transformer (ký hiệu là CT) Đây là một thiết bị không thể thiếu trong hệ thống giám sát, đo lường điện năng

Biến dòng là loại thiết bị biến đổi dòng điện thường được sử dụng để biến đổi dòng điện lớn qua tải (vài chục đến hàng nghìn A) thành dòng điện tỷ lệ nhỏ hơn ở đầu ra biến dòng (thường là 5A) để sử dụng làm tín hiệu đầu vào cho các thiết bị đo lường, điều khiển

Ví dụ: Chúng ta hay thấy các loại biến dòng có tỷ số biến đổi 50/5A, 100/5A, đến 5000/5A,… Những thông số này có nghĩa là khi cho dây dẫn có dòng điện 100A hay 5000A chạy qua lỗ biến dòng thì ta thu được dòng 5A ở đầu ra K-L của biến dòng 5A là dòng điện đầu vào tối đa cho phép của các thiết bị như đồng hồ đo Ampe, Công tơ điện, Bộ điều khiển tụ bù, Một số thiết bị điều khiển chỉ cho phép sử dụng đầu vào ở mức 0-20mA như Biến tần, PLC thì cần phải sử dụng thêm bộ chuyển đổi tín hiệu

b Cấu tạo

Trang 14

Biến dòng bao gồm các thành phần chính sau:

- Primary current: Dòng điện sơ cấp

- Secondary Winding: Cuộn dây thứ cấp

Tỷ lệ dòng điện này được căn cứ vào số vòng dây được cuốn trong cuộn dây biến dòng

Trang 15

Biến dòng có 2 chế độ làm việc cơ bản: Chế độ hở mạch và chế độ ngắn mạch Chế độ hở mạch thứ cấp: Khi thứ cấp hở mạch, phía thứ cấp sẽ có điện áp cảm ứng với biên độ rất cao gây nguy hiểm cho người và các thiết bị thứ cấp Để chống được hiện bão hòa trong mạch từ,người ta còn chế tạo ra biến dòng tuyến tính hay còn gọi là biến dòng có khe hở không khí

Chế độ ngắn mạch của dòng sơ cấp: Thứ cấp có phụ tải Z2: Tỷ số giữa dòng ngắn mạch sơ cấp trên dòng định mức gọi là bội số dòng của máy biến dòng Khi bội số này lớn, sai số CT tăng và sai số này còn phụ thuộc vào dòng thứ cấp hoặc tải Thường với mạch bảo vệ, bội số dòng điện của CT dòng phải đạt giá trị sao cho sai số của nó dưới 10%

Biến dòng có tỷ số dòng điện tỷ lệ nghịch với số vòng dây quấn nên có thể thay đổi

tỷ số biến dòng bằng cách thay đổi số vòng dây quấn phía sơ cấp hoặc thứ cấp

4 QUY TRÌNH LẮP ĐẶT

Biến dòng không có sự tham gia của các nguồn nuôi Chỉ cần dùng 2 dây điện bình thường đấu song song từ 2 chân của con CT đo dòng điện với 2 chân của đồng hồ ampe

kế rồi luồn dòng tải vào lỗ ở giữa cảm biến dòng điện CT là được

Bước 1: Chọn và kiểm tra

Trang 16

Chắc chắn, vuông góc với mặt phẳng lắp đặt

Bước 3: Đấu dây

Hai đầu cuộn thứ cấp đấu vào ampe kế (cuộn dòng công tơ điện, cuộn dòng oát

kế, …) dây cần đo được luồn vào trong biến dòng (nếu biến dòng có cuộn sơ cấp thì được đấu nối tiếp với tải)

Vặn chặt các vít đấu dây để tiếp xúc tốt

Cuộn thứ cấp TI phải được nối với đất

Bước 4: Kiểm tra mạch điện, cấp nguồn thử

- Kiểm tra: Dùng VOM kiểm tra thông mạch

- Cấp nguồn thử: Quan sát ampe kế và đọc giá trị đo của ampe kế rồi tính giá trị dòng điện đo

 TÓM TẮT NỘI DUNG BÀI 1

1.1 Khái niệm

1.2 Phân loại

1.3 Nguyên lý hoạt động

1.4 Quy trình lắp đặt

 CÂU HỎI CỦNG CỐ BÀI 1

1 Trình bày khái niệm máy biến dòng?

2 Trình bày nguyên lý hoạt động của máy biến dòng?

3 Trình bày phương pháp lắp đặt máy biến dòng?

Trang 17

Bài 2: Lắp đặt máy biến điện áp Trang 6

BÀI 2: LẮP ĐẶT MÁY BIẾN ĐIỆN ÁP (TU)

Bài 2 là bài giới thiệu về máy biến điện áp và quy trình lắp đặt máy biến áp

 MỤC TIÊU BÀI 2:

- Trình bày được nguyên lý cấu tạo của máy biến điện áp

- Lắp đặt được máy biến điện áp vào các mạch đo theo đúng kỹ thuật

- Rèn luyện thói quen tuân thủ các quy tắc an toàn điện, biết bảo quản thiết bị dụng cụ trong quá trình thi công lắp đặt

- Nội dung:

Trang 18

- Phương pháp:

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không có

Máy biến áp được sử dụng trong hệ thống truyền tải và phân phối điện năng, ngoài

ra máy biến áp cũng được dùng cho một số yêu cầu khác như nối mạch chỉnh lưu, làm nguồn cấp điện cho lò điện, máy hàn, máy thử nghiệm,…

Máy biến áp có hai hay nhiều dây quấn đặt chung trên một mạch từ, các dây quấn

có thể nối điện hoặc không nối điện với nhau, khi chúng nối điện với nhau ta gọi là máy biến áp tự ngẫu

2 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG

Lõi thép gồm 2 phần gồm Trụ và Công, trong đó Trụ là phần để đặt dây quấn còn Gông là phần nối liền giữa các trụ để tạo thành mạch từ kín

Trang 19

b Dây quấn

Dây quấn có nhiệm vụ nhận năng lượng vào và truyền năng lượng ra

Dây quấn thường được làm bằng dây nhôm hoặc đồng, tiết diện hình tròn hoặc chữ nhật, bên ngoài có bọc cách điện Dây quấn gồm nhiều vòng dây và lồng vào trụ thép

mà giữa các vòng dây, giữa các dây quấn và giữa dây quấn với lõi ép đều có cách điện Máy biến áp thường có hai hoặc nhiều dây quấn và số vòng dây của các cuộn là khác nhau, tùy thuộc vào nhiệm vụ của máy biến áp

Dây quấn gồm 2 loại: sơ cấp và thứ cấp, trong đó:

 Dây quấn sơ cấp là dây quấn nhận năng lượng từ lưới

 Dây quấn thứ cấp là dây quấn cung cấp năng lượng cho phụ tải

Số vòng dây của cuộn sơ cấp và thứ cấp là khác nhau Máy biến điện áp hạ thế có số vòng dây cuộn sơ cấp nhiều hơn số vòng dây cuộn thứ cấp còn máy biến áp tăng thế thì

có số vòng dây cuộn sơ cấp nhỏ hơn số vòng dây cuộn thứ cấp

Ở phương diện khác, dây quấn có thể được phân biệt là dây quấn cao áp và dây quấn hạ

áp, trong đó:

 Dây quấn cao áp là dây quấn có điện áp cao

 Dây quấn hạ áp là dây quấn có điện áp thấp hơn

Xét về mặt cấu tạo, dây quấn được chia thành 2 loại: dây quấn đồng tâm và dây quấn xen kẽ:

 Dây quấn đồng tâm: có tiết diện ngang là những vòng tròn đồng tâm, với những kiểu dây quấn chính:

- Dây quấn hình trụ, dùng cho cả dây quấn hạ áp và cao áp

- Dây quấn hình xoắn, dùng cho dây quấn hạ áp có nhiều sợi chập

Trang 20

 Dây quấn xen kẽ: các bánh dây cao áp và hạ áp lần lượt xen kẽ nhau dọc theo trụ ghép

c Vỏ máy

Tùy vào từng loại máy biến điện áp mà vỏ máy biến áp được làm bằng các chất liệu khác nhau Chúng thường được làm từ nhựa, gỗ, thép, gang hoặc tôn mỏng, có công dụng để bảo vệ các phần tử của máy biến áp ở bên trong nó là nắp thùng và thùng Nắp thùng là bộ phận được dùng để đậy trên thùng và trên đó có các bộ phận quan trọng:

 Bình dãn dầu (bình dầu phụ) có ống thủy tinh để xem mức dầu

 Sứ ra (cách điện) của dây quấn cao áp và dây quấn hạ áp

 Rơ le hơi dùng để bảo vệ máy biến áp

2.2 Nguyên lý làm việc

Máy biến áp hoạt động tuân theo 2 hiện tượng vật lý:

 Dòng điện chạy qua dây dẫn tạo ra từ trường

 Sự biến thiên từ thông trong cuộn dây tạo ra một hiệu điện thế cảm ứng, còn gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ

Trang 21

Cuộn dây N1 và cuộn dây N2 được quấn trên lõi thép khép kín Đặt một điện áp xoay chiều U1 vào cuộn dây N1, trên cuộn dây này sẽ xuất hiện dòng điện I1 chạy trong dây dẫn, đồng thời trong dây dẫn sẽ xuất hiện từ thông móc vòng cho cả hai cuộn N1 và N2 Cuộn dây N2 được nối với tải thì trên cuộn N2 sẽ xuất hiện dòng điện I2 với điện

áp U2 Như vậy, năng lượng của dòng điện xoay chiều đã được chuyển từ dây quấn 1 sang dây quấn 2

Bước 1: Kiểm tra khi lắp MBA

Bước 2: Xác định vị trí lắp

Bước 3: Kiểm tra trước khi đóng điện

1.1 Khái niệm

1.2 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

1 Trình bày khái niệm về máy biến điện áp?

2 Trình bày cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy biến điện áp?

3 Trình bày quy trình lắp đặt máy biến điện áp?

Trang 22

Bài 3: Lắp đặt thiết bị đo điện áp Trang 11

BÀI 3: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN ÁP

Bài 3 là bài giới thiệu về lắp đặt thiết bị đo điện áp

- Xác định kết quả đo của đại lượng đo

- Rèn luyện thói quen tuân thủ các quy tắc an toàn điện, biết bảo quản thiết bị dụng cụ trong quá trình thi công lắp đặt

- Nội dung:

Trang 23

- Phương pháp:

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không

 Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không

1 KHÁI NIỆM

a Đo điện áp một chiều (DC):

Nguyên lí đo:

Điện áp cần đo được chuyển thành dòng điện đi qua cơ cấu chỉ thị Nghĩa là, đo điện

áp thông qua dòng điện chạy qua cơ cấu Các cơ cấu từ điện, điện từ, điện động đều được dùng làm Volt kế đo điện áp một chiều

Nếu dùng các cơ cấu chỉ thị trên trực tiếp đo điện áp một chiều thì trị số điện áp đo được sẽ không đáng kể, thường không quá 1 [V] do giới hạn đo của chúng bị hạn chế bởi dòng lệch toàn phần Để đo được các điện áp lớn hơn, ta phải mở rộng thang đo bằng cách dùng thêm các điện trở phụ Rp mắc nối tiếp với cơ cấu đo

Trị số điện áp cần đo:

Im: Dòng điện chạy qua cơ cấu [A]

Rm: Điện trở nội của cơ cấu []

Rp: Điện trở phụ mắc nối tiếp với cơ cấu []

Trang 24

Việc mở rộng thang đo điện áp ta có thể sử dụng điện trở phụ mắc riêng biệt hoặc điện trở phụ vạn năng

Mạch đo điện áp dùng điện trở phụ riêng biệt:

Mỗi tầm đo điện áp có một điện trở phụ tương ứng, điện áp càng lớn thì điện trở phụ mắc nối tiếp có giá trị càng lớn Dạng mạch này thuận tiện cho việc sửa chữa, điều chỉnh song cũng có nhược điểm như mạch dùng điện trở shunt riêng biệt

Ví dụ:

Volt kế dùng cơ cấu từ điện có Rm = 0,5 [k], Imax = 100 [A]

Giả sử mạch đo điện áp của Volt kế sử dụng điện trở phụ riêng biệt

Hãy tính giá trị điện trở phụ cho ba tầm đo V1 = 2,5 [V], V2 = 10 [V], V3 = 50 [V]

Mạch đo điện áp dùng điện trở phụ vạn năng:

Trong mạch đo điện áp dùng điện trở phụ vạn năng, ta thấy điện trở phụ của thang đo điện áp nhỏ là một phần trong điện trở phụ của thang đo điện áp lớn hơn Việc sử dụng điện trở phụ vạn năng sẽ tiết kiệm hơn về kinh tế và được sử dụng nhiều hơn trong các đồng hồ đo điện vạn năng, nhưng việc sửa chữa, điều chỉnh sẽ phức tạp hơn vì điện trở phụ của các thang đo có liên quan với nhau Khi hư hỏng điện trở phụ của thang đo điện

áp nhỏ thì thang đo lớn cũng bị ảnh hưởng vì không đo chính xác điện áp được nữa

Ví dụ 5:

Volt kế dùng cơ cấu từ điện có Rm = 300 [], IFS = 0,3 [mA] Giả sử mạch đo điện

áp của Volt kế sử dụng điện trở phụ vạn năng

Hãy tính giá trị điện trở phụ để thang đo điện áp của đồng hồ vạn năng đo được điện áp: 6 [V], 30 [V], 150 [V]

Trang 25

b Đo điện áp xoay chiều (AC):

Các cơ cấu đo kiểu điện từ, điện động đều có thể đo trực tiếp điện áp hiệu dụng AC Phương pháp để mở rộng thang đo điện áp một chiều đã nghiên cứu cũng được áp dụng cho các cơ cấu này khi cần mở rộng thang đo điện áp xoay chiều

Riêng với cơ cấu từ điện khi cần đo điện áp AC thì phải sử dụng thêm bộ chỉnh lưu

Mạch đo điện áp xoay chiều sử dụng một diode(Mạch chỉnh lưu bán kỳ):

Sơ đồ:

D2

D1 Rm Rp

D1: Diode nắn dòng điện bán kì dương

D2: Diode bảo vệ D1 trong bán kì âm tránh điện áp phân cực ngược gây hư hỏng khi

đo điện áp xoay chiều có giá trị lớn

Dòng chỉnh lưu trung bình qua mạch đo:

hd

Icltb = Imax là dòng điện tối đa chạy qua cơ cấu

VAC = (R + Rm).Ihd + VD (tính theo trị hiệu dụng)

hd

D AC m

I

V V R

Hãy xác định giá trị điện trở RP khi cần đo VAC = 10 [V], cho biết VD = 0,6 [V]

Mạch đo điện áp xoay chiều sử dụng 4 diode (Mạch chỉnh lưu toàn kỳ):

Trang 26

Icltb = Imax là dòng điện tối đa chạy qua cơ cấu

VAC = (R + Rm).Ihd + 2.VD (tính theo trị hiệu dụng)

hd

D AC

m

I

V V

Hãy xác định giá trị điện trở RP khi cần đo VAC = 10 [V], cho biết VD = 0,6 [V]

Mạch đo điện áp xoay chiều sử dụng 2 diode kết hợp 2 điện trở:

Thông thường, đồng hồ Vôn kế ở phòng thí nghiệm có phạm vi tối đa sẽ là 1000 – 3000 V Hầu hết các Volt kế Thương mại sẽ có các thang đo khác nhau cho từng thiết

Trang 27

bị Trong ngành điện toán, ở phòng thí nghiệm tiêu chuẩn sẽ phù hợp vì hiệu điện thế

đo được ở mức trung bình là 10 – 15V

Volt analog được dùng để đo điện áp từ một phần của Volt đến vài nghìn Volt Ngược lại, thì loại volt kế kỹ thuật lại có tính chính xác cao hơn nhiều ; chúng có thể đo được điện áp cho dù rất nhỏ trong phòng thí nghiệm và các thiết bị điện tử

2.2 Nguyên lý làm việc

Vôn kế là phải mắc song song với đối tượng muốn đo điện áp Cách mắc vôn kế này được sử dụng vì nó mang lại giá trị hiệu điện thế cao để kiểm tra Vì vậy, nếu vôn

kế được mắc nối tiếp thì hiệu điện thế sẽ gần như sẽ bằng không

Điều này cũng có nghĩa rằng mạch điện đã được mở và có thể mắc song song để biết được hiệu điện thế tại mọi điểm là như nhau Vậy nên, hiệu điện thế giữa Vôn kế

và nguồn sẽ gần như bằng nhau

Lắp Vôn kế song song với đoạn mạch cần đo hiệu điện thế hoặc hai đầu nguồn điện cần đo

Lưu ý: Chốt dương (+) của vôn kế được mắc với cực dương (+) của nguồn, chốt

âm (-) của vôn kế được mắc với cực âm (-) của nguồn

Trang 28

1.1 Khái niệm

1.2 Cấu tạo và nguyên lý làm việc

1 Trình bày khái niệm về đo điện áp?

2 Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của thiết bị đo điện áp?

3 Trình bày quy trình lắp đặt thiết bị đo điện áp?

Trang 29

Bài 4: Lắp đặt thiết bị đo dòng điện Trang 18

BÀI 4: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐO DÒNG ĐIỆN

Bài 4 là bài giới thiệu thiết bị đo dòng điện và quy trình lắp đặt

- Rèn luyện thói quen tuân thủ các quy tắc an toàn điện, biết bảo quản thiết bị dụng

cụ trong quá trình thi công lắp đặt

- Nội dung:

Trang 30

- Phương pháp:

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không

1 KHÁI NIỆM

Ampe kế là dụng cụ đo cường độ dòng điện Nó được mắc nối tiếp trong mạch Ampe kế được sử dụng để đo dòng điện rất nhỏ Cỡ miliampe gọi là miliampe kế Tên của dụng cụ đo lường này được đặt theo đơn vị đo cường độ dòng điện là ampe

Trên các Ampe kế có các chốt được ghi dấu (+) với chốt dương và dấu (–) với chốt âm Đây là điểm rất quan trọng để phân biệt hai chốt này và lắp dây sao cho thật phù hợp Nằm ở phía dưới của Ampe kế nó có nút điều chỉnh kim để có thể đưa Ampe kế về con

số 0

2 YÊU CẦU KỸ THUẬT

Ampe kế có chức năng chính đó là đo cường độ của dòng điện Tùy theo mỗi loại được tích hợp các tính năng mà có thêm chức năng đo lường tần số, sức đề kháng, nhiệt

độ hay kiểm tra các mạch điện

Mắc ampe kế nối tiếp với đại lượng cần đo

1.1 Khái niệm

1.2 Yêu cầu kỹ thuật

Trang 31

1 Trình bày khái niệm về ampe kế?

2 Nêu các yêu cầu kỹ thuật về các thiết bị đo dòng điện?

3 Trình bày quy trình lắp đặt đo dòng điện?

Tiêu đề	Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường điện (Nghề: Lắp đặt thiết bị điện - Cao đẳng)
Tác giả	Lê Thị Thu Hường, Ninh Trọng Tuấn, Nguyễn Xuân Thịnh
Trường học	Trường Cao Đẳng Dầu Khí
Chuyên ngành	Lắp đặt thiết bị điện
Thể loại	Giáo trình
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Bà Rịa - Vũng Tàu

Định dạng
Số trang	62
Dung lượng	3,16 MB