Giáo trình Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí (Nghề: Bảo trì thiết bị cơ điện - Cao đẳng) - Trường Cao Đẳng Dầu Khí

(NB) Giáo trình Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí (Nghề: Bảo trì thiết bị cơ điện - Cao đẳng) được biên soạn gồm các nội dung chính sau: Công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí; Tháo hệ thống truyền động cơ khí; Làm sạch và kiểm tra chi tiết sau khi tháo; Bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế; Lắp bộ phận truyền động cơ khí; Thử bộ phận truyền động sau bảo dưỡng. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ

(Ban hành kèm theo Quyết định số:203/QĐ-CĐDK ngày 1 tháng 3 năm 2022

của Trường Cao Đẳng Dầu Khí)

Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2022

(Lưu hành nội bộ)

Trang 3

LỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí được dịch và biên soạn dành

cho học sinh hệ Cao đẳng Bảo trì thiết bị cơ điện (BTTBCĐ) của Trường Cao Đẳng Dầu Khí và thuộc mô đun chuyên môn ngành Học sinh nghề BTTBCĐ trước khi học môn học này cần hoàn thành mô đun Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí

Nội dung của giáo trình gồm 06 bài:

Bài 1: Công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí Bài 2: Tháo hệ thống truyền động cơ khí

Bài 3: Làm sạch và kiểm tra chi tiết sau khi tháo

Bài 4: Bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế

Bài 5: Lắp bộ phận truyền động cơ khí

Bài 6: Thử bộ phận truyền động sau bảo dưỡng

Tác giả chân thành gửi lời cám ơn đến các đồng nghiệp khoa Giáo dục nghề nghiệp đã giúp tác giả hoàn thiện giáo trình này

Tuy đã nỗ lực nhiều, nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi sai sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để lần ban hành tiếp theo được hoàn thiện hơn

Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2022

Trang 4

MỤC LỤC

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO TRÌ HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG CƠ KHÍ 1BÀI 1: CÔNG TÁC CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ 3BÀI 2: THÁO HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ 12BÀI 3: LÀM SẠCH VÀ KIỂM TRA CHI TIẾT SAU KHI THÁO 22BÀI 4: BẢO DƯỠNG, SỬA CHỮA NHỎ VÀ CHUẨN BỊ CHI TIẾT THAY THẾ 32BÀI 5: LẮP BỘ PHẬN TRUYỀN ĐỘNG CƠ KHÍ 43BÀI 6 : THỬ BỘ PHẬN TRUYỀN ĐỘNG SAU BẢO DƯỠNG 52TÀI LIỆU THAM KHẢO 60

Trang 5

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO TRÌ HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG CƠ

KHÍ

1 Tên mô đun: Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí

2 Mã mô đun: MECM53124

Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; (Lý thuyết: 14 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 58 giờ; Kiểm tra: 03 giờ, LT: 01 giờ, TH: 02 giờ)

Số tín chỉ: 03

3 Vị trí, tính chất của mô đun:

- Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi người học nghề đã học xong môn Xử lý sự cố thiết bị cơ điện, bảo trì máy điện

- Tính chất: Là mô đun bắt buộc

4 Mục tiêu mô đun:

- Về kiến thức:

+ Trình bày cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép; nội dung các bước bảo

dưỡng của hệ thống truyền động bằng cơ khí

+ Rèn luyện tính kiên trì, tỉ mỉ, tác phong làm việc khoa học

5 Nội dung mô đun:

5.1 Chương trình khung:

Mã

Số tín chỉ

Thời gian học tập (giờ)

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết

Thực hành/

thực tập/

thí nghiệm/

Trang 6

Mã

Số tín chỉ

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết

Thực hành/

thực tập/

thí nghiệm/

ELEI62158 Đại cương thiết bị cơ

ELEM53167 Xử lý sự cố thiết bị cơ

MECM53124 Bảo trì hệ thống truyền

ELEM5313 Bảo trì hệ thống truyền

Trang 7

Mã

Số tín chỉ

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết

Thực hành/

thực tập/

thí nghiệm/

TT Nội dung tổng quát

Thời gian (giờ)

Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Kiểm tra

LT TH

1

Bài 1: Công tác chuẩn bị trước khi

bảo dưỡng hệ thống truyền động

bằng cơ khí

2 Bài 2: Tháo hệ thống truyền động

3 Bài 3: Làm sạch và kiểm tra chi

4 Bài 4: Bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ

6 Điều kiện thực hiện Mô đun

6.1 Phòng học chuyên môn hóa, nhà xưởng:

6.2 Trang thiết bị máy móc:

 Bộ dụng cụ/thiết bị dùng cho bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí

Trang 8

 Bộ dụng cụ điện cầm tay

 Dụng cụ cơ khí cầm tay

 Thiết bị, vật tư để bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:

+ Tháo, làm sạch, kiểm tra các chi tiết trong hệ thống truyền động cơ khí

+ Bảo trì, phát hiện, xử lý những thiếu sót, sai hỏng nhỏ của những chi tiết hoặc thay thế chi tiết cho hệ thống truyền động cơ khí

 Bài kiểm tra số 1: Đánh giá nội dung của Bài 4

8 Hướng dẫn thực hiện Mô đun:

8.1 Phạm vi áp dụng chương trình

- Chương trình môn học này được áp dụng cho nghề “Bảo trì thiết bị cơ điện”

trình độ Cao đẳng

8.2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:

- Đối với giáo viên, giảng viên:

+ Thiết kế giáo án theo thể loại lý thuyết phù hợp với bài học Giáo án được soạn theo bài hoặc buổi dạy

+ Tổ chức giảng dạy: học lý thuyết cả lớp tại phòng học chung, thảo luận hoặc kiến tập thiết bị, dụng cụ tại xưởng cơ khí

+ Thiết kế các phiếu học tập, phiếu thực hành

Trang 9

- Đối với người học:

+ Tài liệu, dụng cụ học tập, vở ghi đầy đủ

+ Hoàn thành các bài thực hành kỹ năng

+ Tổ chức làm việc nhóm, làm việc độc lập

+ Tuân thủ qui định an toàn, giờ giấc

8.3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý:

- Kiểm tra, hiệu chỉnh được hệ thống truyền động cơ khí

- Chạy thử và xử lý sai sót của hệ thống truyền động cơ khí

9 Tài liệu cần tham khảo:

- [1] Giáo trình Truyền động cơ khí, PGS TS Nguyễn Văn Yến, TS Vũ Thị Hạnh,

nhà xuất bản Xây dựng

- [2] Giáo trình bảo trì hệ thống truyền động cơ khí, Trường cao đẳng cơ giới Ninh

Bình

Trang 10

BÀI 1: CÔNG TÁC CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG

TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ

 GIỚI THIỆU BÀI 1:

Bài 1 giới thiệu về công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí để người học có được kiến thức nền tảng và dễ dàng tiếp cận nội dung bài liên quan

 MỤC TIÊU CỦA BÀI 1 LÀ:

Về kiến thức:

+ Trình bày cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép; nội dung các bước bảo

dưỡng của hệ thống truyền động bằng cơ khí

+ Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và an toàn trong công việc

 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1:

- Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn

đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập bài 1 (cá nhân hoặc nhóm)

- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (bài 1) trước buổi học; hoàn

thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài mở đầu theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định

 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1:

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Xưởng cơ khí

- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu

tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan

- Các điều kiện khác: Không có

 KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1:

- Nội dung:

 Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến

thức

 Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng

 Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

Trang 11

- Phương pháp:

 Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)

 Kiểm tra định kỳ lý thuyết: 1 điểm kiểm tra

 Kiểm tra định kỳ thực hành: 1 điểm kiểm tra

 NỘI DUNG BÀI 1:

1.1 Cấu tạo, nguyên lý làm việc và đặc điểm lắp ghép của hệ thống truyền động bằng cơ khí :

1.1.1 Cấu tạo (hình 1a; 1b)

Hình 1a: Hộp tốc độ nhìn từ Hình 1b: Hộp tốc độ nhìn từ trái

Hộp truyền động bằng cơ khí (Hộp tốc độ) của máy khoan K125 có cấu tạo bên trong gồm: 3 trục truyền động (I, II, III) và các cơ cấu truyền động bằng bánh răng trụ răng thẳng; dùng tạo ra các số vòng quay khác nhau cho trục chính mang dao khoan Cấu tạo cụ thể như sau:

1 Vỏ hộp

2 Các bánh răng cố định lắp trên trục III

3 Trục truyền số III (Trục ống then hoa)

4 Trục trục truyền số II (Trục then hoa)

5 Khối bánh răng di trượt lắp trên trục II

6 Trục truyền số I (Trục có then bằng dẫn hướng)

7 Khối bánh răng di trượt lắp trên trục I

8 Trục dẫn hướng cho thanh răng của cơ cấu điều khiển

9 Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục I

10 Bánh răng cố định lắp trên trục II

11 Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục II

12 Vít điều chỉnh áp động lò xo của cơ cấu điều khiển

Trang 12

1.1.2 Nguyên lý:

Truyền động bắt đầu từ động cơ điện có: công suất N = 2.7 KW; số vòng quay

n = 1440 v/phút; qua bộ truyền đai thang có tỷ số truyền i = d1/d2, Truyền vào trục I Trên trục I có khối bánh răng di trượt gồm Z1; Z2 và Z3 do đó có khả năng tạo ra 3

cấp vòng quay khác nhau cho trục II bằng các tỷ số truyền :

Trên trục III có các khối báng răng cố định gồm Z9; Z10; Z11 Như vậy trục III

sẽ có 9 cấp vòng quay khác nhau để truyền cho trục chính mang dao khoan (Trục

chính có một đầu là trục then hoa ăn khớp với trục ống then hoa số III)

Tổng quát xích truyền động là như sau:

1.1.3 Đặc đểm lắp ghép:

Hộp tốc độ máy khoan K125 có vị trí lắp phía trên cùng của thân máy với chiều cao từ bệ máy lên là 1800mm Mối ghép liên kết giữa hộp với mặt trên của thân máy là mối ghép ren bằng các bu lông M12 (đầu chìm)

Bên ngoài hộp có 2 nắp đậy; nắp đậy phía sau nhằm che kín cho hộp; nắp đậy phía trước có lắp 2 tay gạt của cơ cấu điều khiển và trục điều khiển mang các quạt

răng Mối ghép giữa nắp với thành hộp là mối ghép ren bằng bu lông M8 (Đầu chìm)

Bên trong hộp có 3 trục truyền động (I, II, III); định tâm cho trục là các ổ lăn hướng kính có đặc tính lắp ghép vòng trong lắp với cổ trục là mối ghép chặt; vòng

ngoài lắp với lỗ trên thành hộp là mối ghép trung gian Để che kín và chặn vị trí lắp

ghép của ổ lăn trong lỗ của thành hộp, phía trên có một nắp ổ hình số 8 cho cả 3 đầu trục; phía dưới là bề mặt lắp ghép của thân máy Mối ghép của nắp đậy đầu trục (mặt bích) liên kết với thành hộp bằng mối ghép ren M8 (vít xẻ rãnh đầu chìm)

Trên trục I có khối bánh răng di trượt Z1; Z2 và Z3 Đặc điểm lắp ghép của

khối bánh răng di trượt trên trcụ là mối ghép then hoa

Trên trục II có khối bánh răng cố định là Z4 và Z5 cùng khối bánh răng di trượt gồm Z6; Z7 và Z8 được lắp bằng mối ghép then hoa theo phương án định tâm bằng

đường kính ngoài

Trang 13

Trên trục III là trục có lắp các bánh răng cố định Z9; Z10; Z11 bằng mối ghép then bằng và xác định vị trí của các bánh răng trên trục bằng vai trục; bạc cách và

Bộ truyền đai thang có bánh đai bị động lắp với đầu trục I của hộp tốc độ bằng mối ghép then bằng và một vòng phanh chặn

Động cơ điện được lắp trên giá treo và giá treo lắp lên thân máy bằng mối ghép ren M12 (đầu lục giác ngoài); để điều chỉnh sức căng của dây đai, đế động cơ lắp với giá treo có 2 rãnh ô van với 2 bu lông M12 và cơ cấu trục ren M14 để tăng giảm

khoảng cách 2 trục của bánh đai

- Máy tính, máy in

Nguồn động liên quan:

- Bản vẽ khai triển của hộp tốc độ máy khoan K125

- Hộp tốc độ máy khoan K125

- Mẫu phiếu công nghệ tháo lắp

- Bản liệt kê dụng cụ, thiết bị dùng cho tháo lắp và bảo dưỡng

Nội dung:

1.2.1 Biện pháp an toàn:

Trang 14

a) Bàn nâng khi thực hiện việc xem xét kiểm tra thực trạng của hộp tốc độ phải được

kê, đỡ chắc chắn và mõi lần khảo sát chỉ được đứng lên bàn một người

b) Khi sử dụng máy tính để vẽ phảI có bản vẽ phác họa được giáo viên chấp nhận

1.2.2 Công tác chuẩn bị:

a) Chuẩn bị bút thước và đồ dùng để lập phiếu công nghệ tháo lắp

b) Kê bàn nâng vào vị trí cuả máy K125 có hộp tốc độ cần bảo dưỡng

c) Nghiên cứu bản vẽ lắp

d) Xem xét thực trạng hộp tốc độ trước khi lập phiếu công nghệ bảo dưỡng

1.2.3 Trình tự lập phiếu công nghệ:

a) Lập phiếu công nghệ tháo, lắp hộp tốc độ: Nội dung các bước tháo phảI hợp

lý và minh họa được các mối ghép điển hình cần chú ý khi tháo; tiêu chuẩn kỹ thuật phải đảm bảo cho chi tiết và cơ cấu sau khi lắp

b) Lập phiếu công nghệ bảo dưỡng: Chỉ ra được những công việc cụ thể phải thực hiện khi bảo dưỡng hộp tốc độ máy khoan K125 một cách chính xác và hợp lý

như: Thông các đường dẫn dầu; làm sạch bể chứa dầu bôi trơn; thay thế ổ lăn cho các trục truyền; gia công thay thế then, vít hoặc bu lông; dũa vát đỉnh răng khi có biến

dạng đầu răng; đIều chỉnh áp động của lo xo; làm sạch các màng rỉ sắt v.v…

1.2.4 Kết thúc công việc chuẩn bị bảo dưỡng:

a) Rà soát và hiệu chỉnh phiếu công nghệ tháo lắp hộp tốc độ máy khoan K125 b) Rà soát và hiệu chỉnh phiếu công nghệ bảo dưỡng hộp tốc độ máy khoan

Tự nghiên cứu và viết được cấu tạo, nguyên lý làm việc; đặc điểm lắp ghép của

2 hộp truyền động cơ khí trên

Lập phiếu công nghệ tháo, lắp của hai hộp tốc độ trên trong điều kiện trang thiết

bị hiện có của xưởng thực hành

Trang 15

Lập phiếu công nghệ bảo dưỡng đường dầu bôi trơn và kiểm tra, điều chỉnh các thông số kỹ thuật của cơ cấu khớp nối an toàn trên đầu ra của trục trơn trên hộp chạy dao T6M16 và vị trí của hộp tốc độ để đảm bảo sức căng ban đầu của dây đai

 TÓM TẮT NỘI DUNG BÀI 1:

1.1 Cấu tạo, nguyên lý làm việc của bộ phận truyền động bằng cơ khí (hộp tốc độ, hộp trục chính, chạy dao, bàn dao)

1.2 Lập phiếu công nghệ tháo, lắp, bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí 1.3 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật tư cho tháo lắp và bảo dưỡng

1.4 Xem xét kiểm tra thực trạng bên ngoài và bên trong của bộ phận truyền động bằng cơ khí trước khi bảo dưỡng

 CÂU HỎI CỦNG CỐ BÀI 1:

Bài tập: Lập phiếu công nghệ tháo, lắp hộp tốc độ máy khoan K125

Trang 16

BÀI 2: THÁO HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ

Nội dung bài học nhằm luyện tập kỹ năng tháo các mối ghép của các chi tiết, cơ cấu và bộ phận truyền động của máy công cụ để tiến hành bảo dưỡng

- Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và an toàn trong công việc

- Nội dung:

thức

Trang 17

2.1 Hướng dẫn phiếu công nghệ tháo hệ thống truyền động cơ khí:

- Lập được bảng kê các chi tiết sau khi tháo đầy đủ và chính xác đúng biểu mẫu quy định

- Thực hiện công tác vệ sinh công nghiệp và an toàn khi tháo hộp tốc độ của máy khoan K125

2.2 Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị:

- Vở ghi chép cá nhân

- Các loại dụng cụ vẽ cầm tay

- Bản trong về các hộp truyền động điển hình

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ tháo, lắp

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ bảo dưỡng

- Máy chiếu, màn chiếu

- Bản vẽ khai triển các hộp truyền động điển hình

2.2.1 Mẫu phiếu công nghệ tháo:

I Tháo hộp tốc độ

ra khỏi Thân

máy

Trang 18

1 Tháo bộ truyền

đai

- Dùng cơ cấu điều

chỉnh làm giảm khoảng cách 2 trục trước khi tháo dây đai

Clê lục lăng 12

- Khi tiến hành tháo phải thực hiện nghiệm túc theo phiếu công nghệ đã vạch ra

2.2.2 Những chú ý khi tháo hộp tốc độ máy khoan K125:

- Hộp tốc độ máy khoan nằm ở vị trí trên cao (Hình 3) do đó khi tháo cần có bàn nâng

- Dây treo phải lồng đúng vị trí quy dịnh trên hộp

- Di chuyển hộp xuống phải dùng cần cẩu nhỏ

Trang 19

Hình 3: Vị trí bàn nâng hạ khi tháo hộp tốc độ máy khoan

2.3 Thực hành: Tháo hộp tốc độ máy khoan K125

cơ cấu , cụm máy để với nhau

- Lập bảng kê có tên gọi chi tiết chính xác và đủ theo biểu mẫu quy định

- Thực hiện các bước tháo đảm bảo vệ sinh công nghiệp và an toàn cho người, dụng cụ và chi tiết

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị:

Trang 20

- Bàn tháo lắp

- Máy khoan K125

- Thiết bị phòng và chữa cháy nổ

- Bản vẽ khai triển của hộp tốc độ máy khoan K125

- Phiếu công nghệ tháo lắp đã lập

- Mẫu bảng kê chi tiết

c) Khi sử dụng cẩu nâng phải được sự cho phép của giáo viên

d) Khi sử dụng máy tính để vẽ phải có bản vẽ phác họa được giáo viên chấp nhận

2.3.2 Công tác chuẩn bị:

a) Chuẩn bị bút thước và đồ dùng để lập bảng kê chi tiết

b) Kê bàn nâng vào vị trí cuả máy K125 có hộp tốc độ cần bảo dưỡng

c) Nghiên cứu bản vẽ lắp

d) Xem xét thực trạng hộp tốc độ trước khi tháo

e) Sắp xếp những dụng cụ tháo cho công việc tháo hộp tốc độ máy khoan K125 (Theo chỉ dẫn của phiếu công nghệ)

f) Lau sạch bên ngoài hộp tốc độ trước khi tháo

2.3.3 Trình tự tháo:

a) Tháo hộp tốc độ ra khỏi thân máy (Hình 4):

Trang 21

- Đứng lên mặt bàn nâng

- Giảm khoảng cách 2 trục của bộ truyền đai

- Tháo dây đai

- Tháo các bu lông liên kết hộp tốc độ với thân máy

- Lông dây vào vị tri nâng hộp tốc độ

- Nâng hộp tốc độ bằng máy cẩu và hạ vào xe di chuyển

b) Di chuyển hộp về vị trí bàn tháo theo quy định:

- Trong khi di chuyển không để hộp bị lăn hoặc va đập vào thành xe

c) Tháo bơm dầu bôi trơn (Hình 5):

Hình 5: Tháo bơm dầu bôi trơn

- Tháo đường ống hút và ống xả của bơm: Mối ghép liên kết của đầu nối thân bơm với các ống xả và hút là mối ghép ren M14 có cụm van bi (không tháo rời các chi tiết của cụm van)

- Tháo thân bơm: Thân bơm liên kết với mặt trên của thành hộp bằng mối ghép ren M8 đầu chìm; sau khi tháo các bu lông ra ta lấy nguyên cụm thân bơm ra khỏi hộp (không lấy pít tông ra khỏi xi lanh)

d) Tháo buly đai thang lắp trên đầu trục I của hộp tốc độ (Hình 6):

Trang 22

Hình 6: Tháo puly

- Tháo vòng phanh hãm ngoài

- Tháo bánh đai: Bánh đai liên kết với trục bằng mối ghép then bằng

Trang 23

- Tháo nắp chặn đầu trục (Hình 9): Nắp đậy có hình số 8 che kín phía trên cho 3 đầu trục trong hộp tốc độ; nắp lắp ghép với thành hộp bằng 8 bu lông đầu chìm

Hình 9: Nắp chặn đầu trục

f) Tháo trục I (Hình 10):

Trục ( I ) là trục bậc; đầu trục phía ngoài có lắp bu ly đai; phía trong có khối bánh răng di trượt được dẫn hướng băng một then bằng Để tháo trục I trước hết ta phải tháo tất cả các vòng phanh hãm có trên đầu trục; sau đó dùng tông đồng hay tông nhôm và búa cầm tay đóng dọc theo chiều từ đầu trục lắpvới bu ly đai

Hình 10: Trục I và các chi tiết lắp trên trục của máy khoan

Trang 24

bánh răng cố định nên chiều tháo trục ( II) phải thực hiện từ phía đầu trục có lắp bánh răng cố định

Để tháo trục ( II) trước hết ta tháo vít chặn trên bánh răng cố định và hai vòng phanh đầu trục Sau đó dùng tông đồng hay tông nhôm và búa cầm tay đóng dọc trục

từ phía bánh răng cố định để lấy trục ra giống như khi tháo trục ( I)

Hình 11: Trục II và các chi tiết lắp trên trục của máy khoan

g) Tháo trục III (Hình 12):

Trục ( III) là trục ống then hoa; trên trục có hai bánh răng cố định

Trục này được tháo ra từ phía đầu trục có lắp bánh răng cố định Với chú ý khi

sử dụng dụng cụ tháo ta nên dùng ống thép có đường kính ngoài của ống nhỏ hơn đường kính ngoài của trục từ 1 đến 1,5mm và đường kính trong của ống nhỏ hơn đường kính trong của trục từ 1 đến 1,5mm để không làm biến dạng đầu trục

Hình 12: Trục III và các chi tiết lắp trên trục của máy

4 Kết thúc công việc tháo hộp tốc độ máy khoan K125

a) Kiểm tra số lượng chi tiết đã tháo ra và sắp xếp lại theo vị trí từng cụm

Trang 25

b) Lau chùi, bảo quản dụng cụ, trang thiết bị sau khi tháo

5 Bài tập bổ trợ:

Hãy thực hiện các công việc tháo rời các chi tiết của hộp chạy dao và hộp

tốc độ máy tiện T6M16 theo phiếu công nghệ đã lập ở bài tập bổ trợ trước

Hình 13a: Hộp chạy dao T6M16 Hình 13b: Hộp tốc độ

Yêu cầu:

- Các nhóm theo sự phân công thực hiện các bước tháo rời toàn bộ các chi tiết của hộp chạy dao và hộp bàn dao máy T6M16; Tự kiểm tra và hiệu chỉnh những nội dung chưa hợp lý trong phiếu công nghệ của từng cá nhân đã lập trước đây

- Sau khi tháo rời các chi tiết của hộp chạy dao và hộp bàn dao mỗi nhóm phải

lập được bảng kê đúng tên gọi của các chi tiết trong bộ phận đó

Trang 26

BÀI 3: LÀM SẠCH VÀ KIỂM TRA CHI TIẾT SAU KHI THÁO

Bài 3 là bài hướng dẫn làm sạch và kiểm tra chi tiết sau khi tháo để người học có được kiến thức nền tảng và dễ dàng tiếp cận nội dung bài tiếp theo

Về kiến thức:

- Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc và phương pháp sử dụng thiết bị,

phương tiện làm sạch, các dụng cụ kiểm tra dùng trong quá trình tháo các cơ cấu truyền động

- Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và an toàn trong công việc

- Nội dung:

thức

Trang 27

3.1 Cấu tạo, nguyên lý làm việc và phương pháp sử dụng thiết bị, chất liệu làm sạch:

a) Thiết bị làm sạch:

Trong một số trường hợp, do máy, thiết bị để lâu ngày; các chi tiết bị tạo thành màng ô xít sắt bao bọc bên ngoài đo đó ta phải làm sạch màng ô xít sắt đó

Thiết bị và dụng cụ làm sạch thường dùng cho người thợ sửa chữa máy là:

- Máy cầm tay chạy bằng khí nén :

Hình 14: Máy mài cầm tay chạy bằng khí

Cấu tạo bên ngoài như máy khoan cầm tay; phía trong có động cơ khí nén Nguồn khí nén lấy từ hệ thống khí nén của nhà máy ( nếu có) hoặc từ bình nén khí lư động Dụng cụ làm sạch là bánh chải có các sợi kim loại có đường kính từ 0,5 đến 0,7mm

Bánh chải được lắp vào đầu trục của máy nhờ bầu cặp; chi tiết cần làm sạch được gá lên hai mũi tâm của thiết bị gá chuyên dùng tại xưởng hoặc trên êtô của bàn nguội

Khi mở máy chạy đủ tốc độ quy định ta tỳ nhẹ động và di chuyển cho bánh chải qua lại trên vùng có màng ô xít sắt bao bọc trên chi tiết

b) Thùng rửa chi tiết :

Trang 28

Hình 15: Thiết bị rửa chi tiết

- Cấu tạo (Hình 15):

1- Thùng chứa chất liệu rửa chi tiết

2- Hệ thống ống dẫn

3- Các Van xả ( tay khóa )

4- Động cơ điện xoay chiều

5- Bơm chất lỏng (loại bơm bánh răng hoặc cánh gạt)

Đóng công tắc điện cho bơm làm việc ổn định vận tốc và từ từ mở van xả theo thứ tự từ hai phía của các ống dẫn gắn trên thành thùng và nắp thùng Chất lỏng sẽ phun ra từ các lỗ của ống dẫn với vận tốc khoảng 100m/giây nhờ vậy bụi bẩn và dầu

mỡ bôi trơn lâu ngày bị phân hủy và kết dính trên bề mặt của chi tiết sẽ được làm sạch Chất lỏng sau khi làm sạch chi tiết được dẫn về ngăn (b) của thùng chứa thông qua màng lọc tinh chảy vào ngăn (a); cặn bẩn nằm lại ngăn (b) của thùng chứa, do đó cứ sau 10 lần rửa chi tiết ta phải dọn sạch ngăn (b) một lần

Trang 29

Để chi tiết được tẩy rửa toàn phần, sau khi mở van lần thứ nhất ta tắt động cơ của bơm và mở nắp thùng để xoay chi tiết đi một góc 180 rồi tiếp tục phun lần thứ hai Sau khi đã rửa xong phải để nguyên chi tiết trong thùng khoảng 5 phút cho chất liệu trên chi tiết chảy hết mới lấy chi tiết ra

b) Chất liệu dùng để tẩy rửa chi tiết :

Ta có thể sử dụng bảng dưới đây để chọn chất liệu khi rửa chi tiết của hộp tốc

độ cho phù hợp với vật liệu chế tạo của chi tiết

Thành phần dung dịch và chế độ làm việc của dung dịch tẩy dầu hóa học

Kim loại tẩy

dầu mỡ

Thành phần dung dịch ( g/l ) Nhiệt

độ (0C)

Thời gian

- Máy cầm tay chạy bằng khí nén; bình khí nén

- Bánh chải

- Bàn nguội, êtô

- Bản chỉ dẫn sử dụng máy cầm tay chạy bằng khí nén

- Tài liệu phát tay về an toàn khi làm sạch chi tiết bằng bánh chải kim loại

Trang 30

Nội dung:

1 Điều kiện an toàn

- Chi tiết cần làm sạch phải gá lắp chắc chắn lên thiết bị gá kẹp

- Khi làm sạch phải đeo khẩu trang, găng tay

- Vị trí làm sạch phải bố trí ở cuối hướng gió để không ảnh hưởng đến người khác

2 Công tác chuẩn bị

a) Gá lắp chi tiết lên êtô

b) Lắp ống nối dẫn khí nén của máy vào bình khí nén

c) Gá lắp bánh chải vào máy

d) chạy thử máy làm sạch

3 Trình tự làm sạch

a) Làm sạch màng ô xít sắt trên các chi tiết trong hộp tốc độ

b) Làm sạch màng ô xít sắt trên các chi tiết trong hộp tốc độ của hộp chạy dao

Các chi tiết sau khi đã được làm sạch hết các màng ô xít sắt phải được bố trí theo cơ cấu và đúng vị trí quy định để thuận lợi cho công việc tẩy rửa dầu mỡ

Bài thực hành 2: Rửa các chi tiết của hộp tốc độ

- Chất liệu rửa dầu mỡ

- Bản chỉ dẫn sử dụng thùng rửa

- Tài liệu phát tay về vật liệu chế tạo các chi tiết

Nội dung:

a) Khi rửa chi tiết phải deo găng tay cao su; khẩu trang

Trang 31

b) Nắp thùng phải kiểm tra đảm bảo kín khít để không có sự văng té dầu ra ngoài

c) Sau mỗi lần rửa, tắt bơm và để khoảng 5 phút để dầu trên chi tiết và thành thùng ngưng đọng hết về khoang chứa mới lấy chi tiết ra

a) Rửa các chi tiết của hộp tốc độ:

- Sắp xếp các chi tiết vào giàn rửa của thùng: khoảng cách giữa các chi tiết là 30mm

- Đậy nắp thùng: Cài mấu giữ nắp thùng vào thân thùng

- Mở bơm : Đóng công tắc động cơ điện cho bơm làm việc đạt vòng quay ổn định

- Mở van xả: Thứ tự mở các van phía trước; tiếp tục mở van phía sau và van phía trên của nắp thùng; mỗi van mở trongkhoảng 30 - 40 giây rồi đóng lại mới mở van tiếp theo

- Xoay chi tiết ở vị trí rửa thứ hai: Sau khi phun rửa lần thứ nhất ta tắt động cơ điện để ngừng hoạt động của bơm trong vòng 5 phút; sau đó mở nắp thùng và xoay chi tiết đi một góc 1800 để rửa lần thứ hai

- Lấy chi tiết ra: Các chi tiết rửa xong được lấy ra để̉ vào nơi quy định

b) Các chi tiết của hộp tốc độ chạy dao

Trình tự thực hiện các bước giống như khi rửa các chi tiết của hôp tốc đô ̣ c) Kết thúc công việc rửa:

Sau khi rửa xong phải kiểm tra xem còn có những chi tiết nào chưa sạch vì màng dầu, mỡ bám quá chắc ta dùng mũi cạo để tẩy và rửa lại bằng tay

Bài thực hành 3: Thổi khô chi tiết

Địa điểm:

Xưởng thực hành

Yêu cầu:

Trang 32

Thổi khô các chi tiết của hộp tốc độ bằng khí nén đạt yêu cầu không còn chất liệu làm sạch bám trên chi tiết

- Máy cầm tay chạy bằng khí nén; bình khí nén

- Bàn sửa chữa

- Khay để chi tiết

- Bảng chỉ dẫn sử dụng máy nén khí

- Tranh an toàn khi thổi khô chi tết bằng khí nén

Nội dung:

a) Vị trí thổi khô chi tiết bằng khí nén phải đúng nơi quy định; không được hướng thổi về phía có người

b) Căn cứ vào độ lớn của chi tiết để bố trí cách thổi cho phù hợp; không làm cho chi tiết va đập vào nhau trong khi thổi

c) Kết thúc việc thổi phải đóng van xả mới di chuyển hướng thổi ( không được cầm vòi khí nén quay quanh trong không gian làm việc )

a) Thổi khô các chi tiết của hộp tốc độ

- Sắp xếp các chi tiết vào vị trí để thổi khí nén

- Điều chỉnh áp suất cần để thổi khô các chi tiết

- Thổi khô các chi tiết

- Tắt máy thổi khí nén

- Lấy các chi tiết ra khỏi vị trí thổi và để vào nơi quy định

b) Thổi khô các chi tiết của hộp tốc độ chạy dao

Tiêu đề	Giáo trình Bảo trì hệ thống truyền động cơ khí (Nghề: Bảo trì thiết bị cơ điện - Cao đẳng)
Tác giả	Trần Thanh Ngọc, Đỗ Văn Thọ, Nguyễn Xuân Thịnh
Trường học	Trường Cao Đẳng Dầu Khí
Chuyên ngành	Bảo trì Thiết bị Cơ điện
Thể loại	Giáo trình mô đun
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Bà Rịa - Vũng Tàu

Định dạng
Số trang	64
Dung lượng	2,28 MB