Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh thủy lực

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu của đề tài 2 3. Phương pháp nghiên cứu 2 PHẦN NỘI DUNG 3 I. NHIỆM VỤ VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC 3 1. Nhiệm vụ 3 2. Phân loại 3 II. CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC 4 1. Cấu tạo và nguyên tăc hoạt động hệ thống phanh thủy lực 4 a. Cấu tạo 4 b. Nguyên lý hoạt động 4 2. Cấu tạo cơ cấu phanh tang trống và phanh đĩa 5 a. Cấu tạo phanh tang trống (phanh guốc) 5 b. Cấu tạo phanh đĩa 5 III. CÁC HƯ HỎNG HỆ THỐNG PHANH VÀ CÁCH KHẮC PHỤC SỬA CHỮA 7 1. Các hư hỏng của hệ thống phanh thủy lực dùng cơ cấu phanh tang trống. 7 2. Các hư hỏng của cơ cấu phanh đĩa, nguyên nhân và cách khắc phục 13 PHẦN KẾT LUẬN 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM



KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC MÔN HỌC: BẢO TRÌ VÀ BẢO DƯỠNG CÔNG NGHIỆP

BÁO CÁO GIỮA KỲ

SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG

Thành phố Hồ Chí Minh, Tháng 10 năm 2022

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT BÁO CÁO

HỌC KÌ 1, NĂM HỌC: 2021 – 2022

Nhóm 10 Thứ 2 – Tiết 10, 11, 12 Tên đề tài: Hệ thống truyền động xích.

Nhận xét của giáo viên:

Ngày tháng năm

Giáo viên chấm điểm

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4 Bàn đạp phanh chạm sàn xe khi phanh nhưng không hiệu quả 7

Hình 6 Má phanh bị kẹt với tang trống sau khi nhả phanh 8Hình 7 Điều chỉnh khe hở guốc phanh bằng cam điều chỉnh 9

MỤC LỤ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu của đề tài 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

PHẦN NỘI DUNG 3

I NHIỆM VỤ VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC 3

1 Nhiệm vụ 3

2 Phân loại 3

II CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC 4

1 Cấu tạo và nguyên tăc hoạt động hệ thống phanh thủy lực 4

a Cấu tạo 4

b Nguyên lý hoạt động 4

2 Cấu tạo cơ cấu phanh tang trống và phanh đĩa 5

a Cấu tạo phanh tang trống (phanh guốc) 5

b Cấu tạo phanh đĩa 5

III CÁC HƯ HỎNG HỆ THỐNG PHANH VÀ CÁCH KHẮC PHỤC SỬA CHỮA 7

1 Các hư hỏng của hệ thống phanh thủy lực dùng cơ cấu phanh tang trống 7 2 Các hư hỏng của cơ cấu phanh đĩa, nguyên nhân và cách khắc phục 13

PHẦN KẾT LUẬN 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, với sự phát triển không ngừng khoa học kỹ thuậtcủa nhân loại đã bước lên một tầm cao mới, rất nhiều thành tựu khoa học kỹ thuật, cácphát minh sáng chế mang đậm chất hiện đại và có tính ứng dụng cao, là một trong sốquốc gia có nền kinh tế đang phát triển, nước ta đã và đang có những bước cải tiến mới

để thức đẩy nền kinh tế Việc tiếp nhận, áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật tiêntiến của thế giới được nhà nước chú trọng, với mục đích đưa nước ta sớm thoát khỏimột quốc gia có nền công nghiệp kém phát triển thành nước có nền công nghiệp pháttriển, trong các ngành công nghiệp mới đang được nhà nước chú trọng và đầu tư pháttriển, thì ngành công nghiệp ô tô ngày càng cao, các yêu cầu ngày càng đa dạng Cácloại ô tô chủ yếu sử dụng trong công nghiệp, giao thông vận tải Trong những năm gầnđây ô tô có những bước phát triển rõ rệt

Ngày nay ô tô được sử dụng rộng rãi như một phương tiện đi lại thông dụng.Cho nên các trang thiết bị, các bộ phận trên ô tô ngày càng hoàn thiện và hiện đại hơnnhằm bảo vệ độ tin cậy, an toàn và tiện dụng cho người sử dụng Tốc độ ô tô ngàycàng cao, hệ thống giao thông lại phức tạp do đó hệ thống phanh ngày càng được chútrọng hơn để đảm bảo an toàn cho người sử dụng Với sự phát triển đa dạng của cáchãng ô tô nên hệ thống phanh có rất nhiều loại chủ yếu là phanh khí và phanh thủy lựcvới các hãng xe đòi hỏi độ an toàn cao, hầu hết trên các loại xe này đều trang bị hệthống phanh thủy lực Hệ thống phanh thủy lực trên ô tô có rất nhiều loại khác nhauvới mỗi loại đều có tính ưu việt khác nhau, do đó để hiểu biết rõ về vấn đề này đòi hỏiphải có sự hiểu biết sâu sắc kỹ lưỡng về cấu tạo các đặc tính kỹ thuật, nguyên lý hoạtđộng để có kỹ năng thành thục, thành thạo trong tất cả các quy trình

Để đáp ứng được nhu cầu đó người công nhân phải được đào tạo một cách cókhoa học đáp ứng được yêu cầu xã hội hiện nay Do đó nhiệm vụ của các trường kỹthuật là phải đào tạo học sinh, sinh viên có trình độ và tay nghề cao để đáp ứng nhucầu công nghiệp ô tô hiện nay Điều đó đòi hỏi người kỹ thuật viên có trình độ hiểubiết, học hỏi sáng tạo để bắt kịp với khoa học trên thế giới, nắm bắt được sự thay đổi

về các đặc tính kỹ thuật của từng loại xe, dòng xe, đời xe Có thể chẩn đoán đượcnhững hư hỏng và đưa ra phương án sửa chữa tối ưu Do đó người kỹ thuật viên cần

phải được đào tạo trước đó với một chương trình đào tạo tiền tiến, hiện đại, cung cấp

đủ kiến thức lý thuyết cũng như thực hành

Nhận thấy tầm quan trọng cũng như những tính năng ưu việt mà hệ thốngphanh thủy lực mang lại Vì vậy chúng em lựa chọn hệ thống phanh thủy lực là đề tàitrong bài báo cáo lần này Chúng em sẽ trình bày về cấu tạo, nguyên lý hoạt động,phân loại và cũng như các ứng dụng của từng loại Hơn thế nữa việc kiểm tra, bảo trì

và sửa chữa hệ thống cũng được chú trọng trong bài báo cáo này

2 Mục tiêu của đề tài

Hiểu kết cấu, mô tả nguyên lý làm việc của cả hệ thống và các chi tiết trong hệthống phanh thủy lực Nắm được cấu tạo, hiểu và phân tích các hư hỏng, nguyên nhân,kiểm tra và sửa chữa các chi tiết của kết cấu

3 Phương pháp nghiên cứu

Trong bài báo cáo này chúng em vận dụng các phương pháp: phân tích và tổnghợp, so sánh đối chiếu

Tìm kiếm tài liệu qua sách, báo và cả trên mạng Internet

2

- Phanh thủy lực (phanh dầu)

- Phanh khí nén (phanh hơi)

b) Theo cấu tạo cơ cấu phanh:

II CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC

1 Cấu tạo và nguyên tăc hoạt động hệ thống phanh thủy lực

Trạng thái phanh xe:

- Khi người lái đạp bàn đạp phanh, thông qua ty đẩy làm cho pít tông chuyểnđộng nén lò xo và đầu trong xi lanh chính làm tăng áp suất dầu, và đẩy dầu trong xilanh chính đến các đường ống dầu và xi lanh của bánh xe Dầu trong xi lanh bánh xeđẩy các pít tông và guốc phanh ép chặt má phanh vào tang trống tạo nên lực ma sát,làm cho tang trống và moay ơ bánh xe giảm dần tốc độ quay hoặc dừng lại theo yêucầu người lái

Trạng thái thôi phanh:

- Khi người lái rời chân khỏi bàn đạp phanh, áp suất trong hệ thống phanh giảmnhanh nhờ lò xo hồi vị kéo các guốc phanh, má phanh rời khỏi tang trống, lò xo guốc

4

phanh hồi vị kéo hai pít tông của xi lanh bánh xe về gần nhau, đẩy dầu hồi theo ống trở

về xi lanh chính và bình dầu

- Khi cần điều chỉnh khe hở giữa má phanh và tang trống, tiến hành điều chỉnhxoay hai chốt lệch tâm của hai guốc phanh và hai cam lệch tâm trên mâm phanh

2 Cấu tạo cơ cấu phanh tang trống và phanh đĩa

a Cấu tạo phanh tang trống (phanh guốc)

Hình 2: Cấu tạo phanh tang trống

b Cấu tạo phanh đĩa

Hình 3: Sơ đồ cấu tạo phanh đĩa Đĩa phanh

- Đĩa phanh làm bằng gang, dạng đĩa phẳng và được lắp chặt với moay-ơ bánhxe

Tấm ma sát và má phanh

- Tấm ma sát được làm bằng thép lá dày từ 2-3mm, mà phanh dày từ 9-10mm

má phanh được tán với tấm đỡ bằng các đinh tán Tấm đỡ và má phanh lắp phíangoài pít-tông về một bên của đĩa phanh

Cụm xi lanh công tác

- Cụm xi lanh công tác bao gồm: hai xi lanh được chế tạo liền với giá đỡ hoặcrời (xi lanh di động), xi lanh có khoan lỗ cấp đầu và lỗ xả không khí, bên trong lắp mộtpít-tông có số vòng đêm kín đầu và bên ngoài có vòng hãm và vành chắn bụi

Ngày nay đa phần các xe du lịch đều sử dụng phanh đĩa thay cho phanh tang trống do có những ưu điểm sau:

- Toả nhiệt tốt do đĩa phanh khoan nhiễu lỗ Vì thế đảm bảo hiệu quả phanh tốt

III CÁC HƯ HỎNG HỆ THỐNG PHANH VÀ CÁCH KHẮC PHỤC SỬA CHỮA

Hệ thống phanh bị hư hỏng sẽ làm cho phanh không ăn hoặc ăn lệch, gây mất

an toàn khi chạy xe Một số hư hỏng còn gây kẹt bánh xe ở các mức độ khác nhau làmcho xe chạy không bình thường và có thể dẫn tới các hư hỏng khác

1 Các hư hỏng của hệ thống phanh thủy lực dùng cơ cấu phanh tang trống

 Bàn đạp phanh chạm sàn xe khi phanh nhưng không hiệu quả

Hình 4: Bàn đạp phanh chạm sàn xe khi phanh nhưng không hiệu quả

Cần đẩy piston xilanh chính bị cong Thay cần đẩy mới

Điều chỉnh sai các thanh nối hoặc khe hở má phanh Kiểm tra, điều chỉnh lại

Thiếu dầu hoặc lọt khí và hệ thống phanh Bổ xung dầu và xả khí hệ

thống

Quy trình xả khí dầu phanh

Hình 5: Quy trình xả khí dầu phanh

1 - Bộ thay dầu phanh; 2 - Dầu phanh mới; 3 - Bình chứa dầu xylanh phanh chính;

4 - Bọt khí; 5 - Nút xả khí; 6 - Dầu phanh cũ (có không khí bên trong);

7 - Máy nén khíQuy trình xả khí:

(1) Nối bộ thay dầu phanh vào máy nén khí

(7) Lau sạch dầu phanh rò rỉ ra xung quanh nút xả khí

 Má phanh ở một bánh xe bị kẹt với tang trống sau khi nhả phanh

Hình 6: Má phanh bị kẹt với tang trống sau khi nhả phanh

8

Nguyên nhân Khắc phục

Đường dầu phanh bị tắc, dầu không hồi về được sau

Xilanh con ở cơ cấu phanh bánh xe đó bị hỏng, piston

Điều chỉnh khe hở guốc phanh bằng cam điều chỉnh

Hình 7: Điều chỉnh khe hở guốc phanh bằng cam điều chỉnh

Sau khi lắp xong guốc phanh mới, bạn cần tiến hành điều chỉnh khe hở guốcphanh này Bình thường thì chúng sẽ tự động điều chỉnh nhưng sau khi lắp guốc phanhmới, chúng ta nên tiến hành điều chỉnh bằng tay khe hở ban đầu cho nó Tạm thời lắptrống phanh vào, lắp lại các ốc lốp, dùng tuốc-nơ-vít quay đai ốc điều chỉnh để bungguốc phanh cho đến khi chạm nhẹ vào mặt trống phanh Sau đó quay đai ốc điều chỉnhngược lại một số nấc tiêu chuẩn (nấc tiêu chuẩn có thể tham khảo trong sổ tay bảodưỡng sửa chữa của xe) Hoặc bạn có thể đo đường kính của trống phanh trước, sau đóxoay bộ điều chỉnh để đường kính ngoài của guốc phanh nhỏ hơn đường kính trongtrống phanh khoảng 1 mm rồi mới lắp trống phanh và tiến hành tương tự như trên thì

bàn đanh phanh không có.

Xilanh dầu chính bị hỏng, piston kẹt, cupen cao su

nở làm dầu không hồi về được Sửa chữa hoặc thay mớiDầu phanh có tạp chất khoáng, bẩn làm cupen xilanh

chỉnh hỏng Thay chi tiết hỏng, tẩyrửa, nạp dầu mới, xả khí

Vệ sinh xylanh phanh chính

Hình 8-9: Quy trình vệ sinh phanh chính

1 - Dầu phanh; 2 - xilanh phanh chính

(1) Rửa xylanh phanh chính bằng dầu phanh sạch.

Nếu thấy có hư hỏng hay rỉ, hãy thay bộ xylanh phanh chính

 Xe bị lệch sang một bên khi phanh

10

Hình 10: Xe bị lệch sang một bên khi phanh

Má phanh bánh xe một bên bị dính dầu Làm sạch má phanh, thay piston xilanhbánh xe nếu chảy dầuKhe hở má phanh – tang trống của các

bánh xe chỉnh không đều Điều chỉnh lại

Đường dầu tới một bánh xe bị tắc Kiểm tra, thông hoặc thay đường dầumớiXilanh bánh xe của một bánh xe bị

Sự tiếp xúc không tốt giữa má phanh và

tang trống ở một số bánh xe Rà lại má phanh, thay má phanh mới chokhít

 Phanh ăn kém, phải đạp mạnh bàn đạp phanh

Hình 11-12: Phanh ăn kém

Má phanh và tang trống bị cháy, trơ,

chai cứng Rà lại hoặc thay má phanh và tiện lánglại bề mặt, thay tang trống mớiChỉnh má phanh không đúng, độ tiếp

Hệ thống trợ lực không hoạt động Kiểm tra, sửa chữa

Các xilanh bánh xe bị kẹt Sửa chữa hoặc thay mới

 Có tiếng kêu khi phanh

Hình 13-14: Phanh có tiếng kêu

Má phanh mòn trơ đinh tán Thay má phanh mới

Đinh tán má phanh lỏng Thay má phanh mới

Thay má phanh

- Tháo phanh trống và thay má phanh

- Điều chỉnh phanh tay khi lắp lại hệ thống phanh

12

- Má phanh bị mòn có thể làm hỏng trống phanh, có thể làm phanh không có tácdụng

- Cần phải kiểm tra guốc phanh định kỳ

2 Các hư hỏng của cơ cấu phanh đĩa, nguyên nhân và cách khắc phục

 Bàn đạp phanh rung khi phanh

Kiểm tra, sửachữa và điềuchỉnh lại

Hình 15-16: Bàn đạp phanh rung khi phanh

 Phanh kêu khi phanh

Má phanh mòn quá mức làm piston dịch chuyển

Má phanh lỏng trên giá lắp xilanh công tác Sửa hoặc thay má phanh mới

Đĩa phanh chạm vào giá đỡ xilanh công tác Kiểm tra, xiết chặt lại bulông

lắp giá xilanh công tác

Hình 17-18: Phanh bị kêu khi phanh

14

PHẦN KẾT LUẬN

Qua quá trình nghiên cứu, thực hiện và hoàn thành tiểu luận tốt nghiệp “Hệthống phanh thủy lực trên ô tô”, em học hỏi được rất nhiều các kiến thức hữu ích vềcác hệ thống phanh trên ô tô, em nhận thấy các hệ thống này có vai trò hết sức quantrọng đối với sự an toàn của ô tô khi chuyển động

Ngày nay, hệ thống giao thông ngày một hoàn thiện với sự phát triển nhanhchóng của khoa học kỹ thuật đã sản xuất ra nhiều ô tô hiện đại có tốc độ cao, số lượngcác loại xe tham gia giao thông ngày càng đông, tai nạn giao thông xảy ra càng nhiều

và càng nghiêm trọng, đòi hỏi phải có các hệ thống phanh cần phải luôn được đảm bảohoạt động tốt, an toàn cũng như là có độ chính xác cao để hạn chế các tai nạn đáng tiếc

do các phương tiện giao thông gây ra Việc trang bị thêm các kiến thức liên quan đếncác hệ thống an toàn này trên ô tô là hết sức cần thiết giúp người sử dụng đúng cách,người thợ nắm được nguyên lý làm việc cơ bản để đề ra phương hướng sửa chữa, bảodưỡng thích hợp, giúp xe tham gia giao thông được ổn định và an toàn để giảm thiểutai nạn

Do thời gian tìm hiểu và thực hiện tiểu luận còn hạn chế, trong quá trình thựchiện không tránh khỏi những sai sót, mong quý Thầy đóng góp để tiểu luận được hoànthiện hơn, góp phần phát triển nguồn tài liệu ngành công nghệ kỹ thuật ô tô nói chung

và của khoa cơ khí động lực của trường nói riêng ngày một phong phú hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Công nghệ kỹ thuật bảo dưỡng ô tô – TS Hoàng Đình Long

Giáo trình kỹ thuật bảo dưỡng và sữa chữa ô tô

Link tham khảo:

1 https://dbk.vn/phanh-thuy-luc.html

2 thong-phanh-xe-o-to

https://sgtvt.bacninh.gov.vn/news/-/details/57292/bao-duong-va-sua-chua-he-3 https://danchoioto.vn/bao-duong-phanh-o-to/

16