Phân tích để chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt trong nghề nghiệp của các chức danh thẩm phán, kiểm sát viên và luật sư (nghề luật và phương pháp học luật)

Untitled BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI TẬP NHÓM MÔN NGHỀ LUẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP HỌC LUẬT ĐỀ BÀI Phân tích để chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt trong nghề nghiệp của các chức danh thẩm phán,.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN: NGHỀ LUẬT VÀ

PHƯƠNG PHÁP HỌC LUẬT

ĐỀ BÀI:

Phân tích để chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt trong nghề nghiệp của các chức danh thẩm phán, kiểm sát viên và luật sư Theo nhóm các chức danh này phải tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp nào khi làm việc

với nhau trong hoạt động tư pháp?

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT 3

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 5

I SO SÁNH BA CHỨC DANH THẨM PHÁN, LUẬT SƯ, KIỂM SÁT VIÊN 5

1 Những điểm tương đồng 5

2 Những điểm khác biệt 8

II QUY TẮC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CỦA BA CHỨC DANH KHI LÀM VIỆC VỚI NHAU TRONG HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP 11

1 Một số khái niệm 11

2 Những quy tắc đạo đức và ứng xử riêng của ba chức danh 12

2.1 Thẩm phán 12

2.2 Kiểm sát viên 12

2.3 Luật sư 13

3 Những quy tắc đạo đức và ứng xử chung của ba chức danh khi làm việc với nhau trong hoạt động tư pháp 13

KẾT LUẬN 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

2

DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT

CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

TAND Tòa án nhân dân

TANDTC Tòa án nhân dân tối cao

VKSND Viện kiểm sát nhân dân

MỞ ĐẦU

Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và hòa mình vào dòng chảy toàn cầu hoá thì việc tăng cường vai trò của pháp luật được đặt ra như một tất yếu khách quan Khi vị thế và vai trò của pháp luật ngày càng được nâng cao thì nghề luật và những người hành nghề luật càng được tôn trọng trong xã hội Mang trên mình sứ mệnh bảo vệ công lý, đảm bảo công bằng xã hội đòi hỏi những người hành nghề luật nói chung và các chức danh như Thẩm phán, Kiểm sát viên và Luật sư nói riêng luôn phải nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; có trách nghiệm trong việc phát huy và duy trì được những điểm sáng của nghề, phải có

ý thức giữ gìn đạo đức, phẩm giá của mình Vì vậy, việc so sánh, đối chiếu ba chức danh phổ biến của nghề luật cho chúng ta cái nhìn khái quát nhất để hiểu

rõ hơn về hoạt động tư pháp

Mục tiêu chung của hoạt động tư pháp là thực thi pháp luật, bảo vệ pháp chế, quyền lợi của Nhà nước, các tổ chức và công dân; góp phần ổn định

và phát triển xã hội Khi thực hiện mục tiêu đó, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Luật sư luôn có mối quan hệ phối hợp với nhau Trong hoạt động xét xử, mỗi chức danh thực hiện các hoạt động tố tụng khác nhau song lại có mối quan hệ với nhau Hoạt động nghề nghiệp của các chức danh không riêng biệt, độc lập

mà luôn có mối liên hệ mật thiết, gắn bó với nhau tạo thành một thể thống nhất trong khuôn khổ thực thi quyền lực nhà nước trong lĩnh vực tư pháp Do

đó, các chức danh này phải tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp chung khi làm việc với nhau để đảm bảo tính công bằng một cách khách quan trong hoạt động tư pháp

NỘI DUNG

I SO SÁNH BA CHỨC DANH THẨM PHÁN, LUẬT SƯ, KIỂM

SÁT VIÊN

1 Những điểm tương đồng

Ba chức danh Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư là ba vị trí luôn có sự đồng hành, đối trọng lẫn nhau trên con đường thực thi quyền tư pháp Dù có những khác biệt lớn về nhiệm vụ, quyền hạn hay những yêu cầu chuyên môn,

ba chức danh tư pháp Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư luôn có những điểm chung nhất định

Thứ nhất, cả ba chức danh đều gắn với công lý, công bằng, lẽ phải Công

lý có thể được hiểu là việc bảo đảm sự công bằng, bình đẳng giữa con người với con người đối với các quyền và lợi ích hợp pháp của họ Nhìn từ phương diện lịch sử, bảo vệ công lý là mục tiêu đồng thời cũng là sứ mệnh của các chức danh

tư pháp thuộc hệ thống nghề luật, vì pháp luật được tạo ra để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của con người Luật sư tiến hành những hoạt động của mình nhằm bảo vệ lợi ích khách hàng, thông qua đó giám sát phản biện cho hoạt động của các cơ quan nhà nước; Kiểm sát viên có chức năng thực hành quyền công tố (buộc tội đúng người), kiểm sát hoạt động tư pháp (kiểm tra tính đúng đắn và hợp pháp) từ đó giúp hạn chế được những sai phạm xảy ra trong quá trình xét xử

và các bản án oan sai; Thẩm phán là hạt nhân của Tòa án - cơ quan thực thi quyền tư pháp, nơi đưa ra những phán quyết ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân Vì thế, công bằng phải là yếu tố căn bản tạo thành đạo đức của Thẩm phán

Thứ hai, đều bất khả kiêm nhiệm Cùng nằm trong hệ thống nghề luật,

một người đã đảm nhiệm chức danh tư pháp này không thể đồng thời đảm nhiệm chức danh tư pháp khác cũng như các chức vụ trong cơ quan nhà nước khác Ví dụ, khi đang hành nghề luật sư thì không thể được làm thẩm phán, kiểm sát viên và ngược lại Pháp luật chỉ cho phép họ được quyền thay đổi hoạt động hành nghề của mình

Thứ ba, đều cần đề cao sự công tư phân minh trong công việc Công tư

phân minh thể hiện ở việc không đặt lợi ích cá nhân lên trước công lý và lẽ phải Giả sử một người phạm tội tìm đến Luật sư bào chữa với một mức giá cực cao, hay Thẩm phán phải đối mặt tuyên án cho chính người thân của mình, Những trường hợp như vậy xảy ra rất nhiều trên thực tế, nhưng hơn ai hết, là những chức danh thực hiện hoạt động bảo vệ luật pháp, mang trên mình niềm tin mà xã hội gửi gắm thì những chức danh hành nghề luật luôn cần phải đề cao sự công tư phân minh, đề cao sự thật

Thứ tư, cả ba chức danh hoạt động đều đòi hỏi phải có trình độ chuyên

môn và có tính chuyên nghiệp cao Nằm trong hệ thống nghề luật nên kiến thức chuyên môn sâu về pháp luật đều phải có Hơn nữa, với mỗi chức danh đều được quy định rõ trong luật là sẽ có những tiêu chuẩn để có thể hành nghề như phải có bằng cử nhân luật, đã được đào tạo nghề,

Thứ năm, đều có tính độc lập và chế độ trách nhiệm cá nhân cao Cả

Luật sư, Kiểm sát viên và Thẩm phán đều làm việc độc lập Độc lập nghĩa là không bị ảnh hưởng bởi các tác nhân bên ngoài Như Thẩm phán khi giải quyết tố tụng hình sự phải chủ động nghiên cứu mọi tình tiết của vụ án, không

bị lệ thuộc vào những lý do của những người tham gia tố tụng hay những kết luận của Viện Kiểm sát đưa ra Về chế độ trách nhiệm cá nhân cao, đối với một vụ việc, bất kể là một chi tiết nhỏ có liên quan cũng có thể quy trách nhiệm cho người thụ lý chúng Chẳng hạn như khi một vụ án xảy ra, kiểm sát viên và luật sư (người bào chữa) là những chủ thể đi thu thập bằng chứng, nếu

bỏ qua dù chỉ một chi tiết rất nhỏ, vụ án có thể bị điều chỉnh sang một hướng khác, dẫn đến kết quả sai lệch Những chủ thể này phải chịu trách nhiệm độc lập cho những gì mà mình đã làm, trước sự công minh của xã hội

Thứ sáu, đều phải tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp nghiêm

khắc Các quy tắc đạo đức nghề nghiệp của ba chức danh trên được quy định rất rõ trong luật - điều này có nghĩa họ buộc phải biết đến, tuân thủ và không được lựa chọn Hơn nữa, vì đều có liên quan đến quyền và lợi ích của con

người, của toàn xã hội nên nếu có sai phạm, họ sẽ không chỉ phải gánh chịu những chế tài xử phạt nghiêm khắc của nhà nước mà còn phải gánh chịu hậu quả từ rất nhiều chủ thể có quyền và lợi ích liên quan

Thứ bảy, cả ba nghề này đều gắn với số phận con người Hay nói một

cách chính xác hơn là có thể làm thay đổi vận mệnh, thậm chí tước đi tài sản, tính mạng của một người Do vậy mà cả ba nghề này đều mang tính nguy hiểm rất cao Chẳng hạn, nếu Thẩm phán xử án dẫn đến việc tước đi quyền tự

do, tính mạng của một người đôi khi sẽ gây bức xúc, thậm chí sự căm phẫn đối với người thân của bị cáo Tiêu biểu 13 năm trước, câu chuyện nữ thẩm phán Nguyễn Thị Kim Loan bị tạt axit khiến nhiều người xót xa Bởi vậy, ta cần có những biện pháp khắt khe, chặt chẽ hơn để bảo vệ các chủ thể của ba nghề này, đồng thời giảm bớt tính nguy hiểm cho nghề luật

Thứ tám, cả ba nghề đều luôn phải đứng trước rất nhiều cám dỗ, luôn

chịu sự tác động của nhiều yếu tố cả bên trong và bên ngoài Có thể hiểu, đạo đức nghề nghiệp là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức nhằm điều chỉnh, kiểm soát, đánh giá những hành vi của những người làm nghề luật và định hướng quan hệ giữa người hành nghề với xã hội trong khi hành nghề, được hình thành phát triển gắn liền với hoạt động nghề nghiệp Liệu đứng trước sức hấp dẫn của tiền bạc, lợi ích, đạo đức nghề luật có còn tiếng nói? Đây cũng chính là một thử thách lớn nhưng cũng chính là cơ hội để ta tìm ra những người có đạo đức cao trong cả ba chức danh tư pháp trên

Thứ chín, một yêu cầu chung đối với ba chức danh này được quy định

trong luật đều cần phải là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ cử nhân luật Bất cứ nghề gì cũng đều cần những yêu cầu đòi hỏi và tiêu chuẩn riêng để đáp ứng các tính chất của nó Thẩm phán, Kiểm sát viên hay Luật sư cũng không ngoại lệ Đây chính là yêu cầu tối thiểu của ba chức danh này

Thứ mười, Thẩm phán, Kiểm sát viên hay Luật sư, các nghề này đều đã

được pháp luật Việt Nam quy định rõ về tất cả các yếu tố có liên quan Pháp

luật là chuẩn mực, là nội dung và phương tiện hoạt động của các chức danh tư pháp trên Luật luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012), Pháp lệnh của

Uỷ ban thường vụ Quốc hội về Thẩm phán và Hội thẩm Tòa án nhân dân năm

2002 (sửa đổi, bổ sung năm 2011), Luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân năm

2014 đều quy định rất rõ về tích chất, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm cũng như tiêu chuẩn, điều kiện của từng chức danh trên

Cuối cùng, mặc dù mỗi nghề đều có những tính chất riêng, nhưng cả

ba đều đóng một vai trò vô cùng quan trọng, không thể thay thế được trong nền luật pháp nước ta Để thấy được tầm quan trọng của chúng, ta có thể trả lời cho các các câu hỏi Nếu không có Thẩm phán thì sẽ ra sao? Ai sẽ là người kết án bị cáo theo quy định của pháp luật Nếu không có Kiểm sát viên thì sẽ

ra sao? Ai là người sẽ buộc tội bị cáo Nếu không có Luật sư thì sẽ ra sao? Ai

sẽ là người bào chữa thậm chí là minh oan cho bị cáo, đối với những trường hợp tòa kết án sai? Tất cả đều giữ một vị trí hết sức quan trọng

2 Những điểm khác biệt

Bên cạnh những điểm chung nêu trên, giữa ba chức danh Thẩm phán, Kiểm sát viên và Luật sư có những khác biệt rõ rệt được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật

Thứ nhất, về khái niệm Theo Khoản 1 Điều 65 Luật tổ chức Tòa án

nhân dân 2014, Điều 74 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 và Điều 2 Luật Luật sư 2006, sửa đổi bổ sung 2012, ta phân biệt được một cách cơ bản rằng: Thẩm phán là người chuyên xét xử, Kiểm sát viên là người chuyên thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và Luật sư là người thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của khách hàng

Thứ hai, khác biệt về tiêu chuẩn để hoạt động với một trong ba chức danh

trên Cụ thể, chức danh Thẩm phán yêu cầu ứng viên đã được đào tạo nghiệp vụ xét xử và có thời gian làm công tác thực tiễn pháp luật, theo Điều 67 Luật tổ chức Tòa án nhân dân 2014 Chức danh Kiểm sát viên yêu cầu ứng viên

đã được đào tạo về nghiệp vụ kiểm sát và có thời gian làm công tác thực tiễn theo quy định của Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 Điều 75 Và để trở thành Luật sư, theo quy định của Điều 10 Luật Luật sư 2006, sửa đổi bổ sung 2012 ứng viên cần phải được đào tạo nghề luật sư và đã qua thời gian tập sự hành nghề Luật sư

Thứ ba, khác biệt về nhiệm vụ trong hoạt động tư pháp Theo Điều 11

Pháp lệnh Thẩm phán và Hội thẩm Tòa án nhân dân số 02/2002/PL-UBTVQH11, sửa đổi bổ sung 2011, Thẩm phán làm nhiệm vụ xét xử những

vụ án và giải quyết những việc khác thuộc thẩm quyền của Tòa án theo sự phân công của Chánh án Tòa án nơi mình công tác hoặc Tòa án nơi mình được biệt phái đến làm nhiệm vụ có thời hạn Trong khi đó, nhiệm vụ chính của Kiểm sát viên là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, đồng thời chấp hành quyết định của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, theo Điều 83 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 Theo Điều 4 Luật Luật sư

2006, sửa đổi bổ sung 2012, nhiệm vụ chính của Luật sư là tham gia tố tụng,

tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và các dịch vụ pháp

lý khác, từ đó góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

cá nhân, cơ quan, tổ chức

Thứ tư, về nhiệm kỳ hoạt động Trong khi nhiệm kỳ đầu của Thẩm

phán và Kiểm sát viên đều là 05 năm, sau đó, khi được bổ nhiệm lại hoặc được bổ nhiệm vào ngạch khác đối với thẩm phán hoặc được nâng ngạch đối với Kiểm sát viên, nhiệm kỳ tiếp theo là 10 năm, theo Điều 74 Luật tổ chức Toà án 2014 và Điều 82 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 Thì đối với Luật sư, không có quy định nhiệm kỳ được đặt ra, và cũng không có giới hạn độ tuổi cho chức danh này Tuy nhiên trong trường hợp Luật sư làm việc theo hợp đồng lao động cho một công ty/tổ chức luật nào đó thì họ sẽ phải tuân thủ quy định về thời điểm nghỉ hưu được quy định tại Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, sửa đổi, bổ sung 2020

Thứ năm, về quyền hạn Theo điều 65 và các khoản từ 1 đến 7 điều 2

Luật Tổ chức Tòa án 2014, Thẩm phán có quyền xem xét, kết luận về tính hợp pháp của chứng cứ, tài liệu, của các hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên và Luật sư; ra các quyết định liên quan đến vụ án; xử lí

vi phạm hành chính; xem xét, ra quyết định các quyết định liên quan đến hình phạt; phát hiện và kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền xem xét sửa đổi,

bổ sung hoặc hủy bỏ văn bản pháp luật trái với Hiến pháp, luật, Kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự theo quy định Còn đối với Luật sư, quyền hạn trước hết mà họ

có là được pháp luật bảo đảm quyền hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư và quy định của pháp luật có liên quan, bên cạnh đó là có thể đại diện cho khách hàng theo quy định của pháp luật

Thứ sáu, về sứ mệnh Thẩm phán có sứ mệnh thực thi và bảo vệ công

lý cho các đương sự liên quan trên cơ sở khách quan, công bằng và đúng quy định của pháp luật bằng tất cả sự công tâm cần thiết Kiểm sát viên có sứ mệnh bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế

độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất Còn Luật sư có sứ mệnh bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, cơ quan, bảo vệ sự độc lập của tư pháp, góp phần bảo vệ công lý, công bằng, phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng đất nước Tuy cùng đề hướng về mục đích bảo

vệ công lý, bảo vệ pháp luật, song kiểm sát viên là thiên về bảo vệ lợi ích của Nhà nước, còn luật sư thiên về bảo vệ lợi ích của thân chủ Thẩm phán, với tư cách là người cầm cân nảy mực là chủ thể cần sự công tâm và khách quan lớn nhất trong ba chức nghiệp này

Thứ bảy, về các chức danh thì TAND và VKSND đều gồm 4 ngạch 4

ngạch thẩm phán bao gồm: thẩm phán TANDTC, thẩm phán cao cấp, trung cấp

và sơ cấp Tương tự như vậy, 4 ngạch kiểm sát viên bao gồm: kiểm sát viên

VKSND, kiểm sát viên cao cấp, trung cấp và sơ cấp Duy chỉ có luật sư là khác biệt, có thể bao gồm luật sư, cộng sự, thư ký luật sư và trợ lí luật sư

Cuối cùng là sự khác biệt về thu nhập giữa Thẩm phán, Luật sư và Kiểm

sát viên Mức lương của thẩm phán TANDTC tương đương với kiểm sát viên

ở VKSND, rơi vào khoảng 9,2 - 13 triệu đồng/tháng Mức lương của thẩm phán TAND cấp tỉnh tương đương với kiểm sát viên ở VKSND, khoảng 6,5 - 10 triệu đồng/tháng Đối với thẩm phán TAND cấp huyện và kiểm sát viên cấp huyện, thu nhập 1 tháng giao dịch dao động từ 3,5 - 7,5 triệu Còn đối với Luật sư, kỹ năng và kinh nghiệm sẽ là yếu tố quyết định để xác nhận mức thu nhập tương xứng Ví dụ, mức lương trung bình của Luật sư tại các văn phòng luật sư, hoặc các công ty tư nhân sẽ rơi vào khoảng 4 - 6 triệu đồng/tháng cho các sinh viên

mới ra trường, chưa có nhiều kinh nghiệm; khi đã có trên 3 năm kinh nghiệm thì mức lương sẽ dao động ở mức trên 10 triệu/tháng, và khi đã có trên 5 năm kinh nghiệm, mức lương của luật sư sẽ dao động ở mức trên 15 triệu

đồng/tháng

II QUY TẮC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CỦA BA CHỨC DANH

KHI LÀM VIỆC VỚI NHAU TRONG HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP

1 Một số khái niệm

Hoạt động tư pháp là những hoạt động được thực hiện nhằm bảo vệ công bằng, lẽ phải, đảm bảo ổn định trật tự xã hội, bảo vệ pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự xã hội Hoạt động tư pháp gồm hoạt động xét xử của tòa án và những hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác liên quan trực tiếp tới hoạt động xét xử của tòa án như điều tra, truy tố, thi hành án, hỗ trợ tư pháp…

Quy tắc đạo đức và ứng xử trong hoạt động tư pháp là “những nguyên tắc đạo đức và chuẩn mực hành vi cụ thể do các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền luật định trong hoạt động tư pháp ban hành nhằm bảo đảm tính liêm chính, trách nhiệm, đạo đức của cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động trong hoạt động