Mục đích nghiên cứu sáng kiến Một số biện pháp giảm tỉ lệ học sinh yếu kém môn Lịch sử 9 thông qua chuyên đề Mỹ - Nhật Bản - Tây Âu nhằm phát huy tính tích cực của học sinh để nâng cao chất lượng học tập môn Lịch sử, giảm dần tỉ lệ học sinh yếu kém.
Trang 2NĂM H C: 2021 2022Ọ
A. Đ T V N Đ Ặ Ấ Ề
I. Lí do ch n đ tài.ọ ề
Môn L ch s trong nhà trị ử ường ph thông nói chung, l p 9 nói riêng cóổ ở ớ
ch c năng và nhi m v quan tr ng trong vi c đào t o và giáo d c th h tr ứ ệ ụ ọ ệ ạ ụ ế ệ ẻ
Trang 3Không ch nỉ ở ước ta mà các nở ước tiên ti n trên th gi i cũng chú tr ng vi cế ế ớ ọ ệ
d y môn L ch s vì nó đào t o con ngạ ị ử ạ ười có b n s c dân t c, hi u bi t ngu nả ắ ộ ể ế ồ
c i, bi t tôn tr ng quá kh đ có thái đ đúng đ n v i cu c s ng hi n t i vàộ ế ọ ứ ể ộ ắ ớ ộ ố ệ ạ
h i và nh ng ngộ ữ ười làm giáo d c. Chính vì v y, Phòng GD và ĐT qu n Hàụ ậ ậ Đông đã r t chú tr ng đ n ch t lấ ọ ế ấ ượng d y và h c môn L ch s Trong kì thiạ ọ ị ử tuy n vào 10 THPT, hai năm h c 2018 2019 và năm h c 2020 2021 mônể ọ ọ
L ch s đị ử ược ch n là m t trong nh ng môn thi tuy n. Nên vi c đ i m iọ ộ ữ ể ệ ổ ớ
phương pháp d y h c đ nâng cao ch t lạ ọ ể ấ ượng d y h c, gi m t l h c sinhạ ọ ả ỉ ệ ọ
y u kém b môn L ch s ngày càng tr nên c p thi t. ế ở ộ ị ử ở ấ ế
Trong th i gian qua, Phòng GD và ĐT qu n Hà Đông r t quan tâm đ nờ ậ ấ ế nâng cao ch t lấ ượng giáo d c, có nhi u ch trụ ề ủ ương, bi n pháp tích c c đệ ự ể nâng cao ch t lấ ượng giáo d c đ i trà và toàn di n ụ ạ ệ Năm h c ọ 2020 – 2021, ngành GD&ĐT qu n Hà Đôngậ t p trung ậ “Nâng cao ch t l ấ ượ ng giáo d c đ i trà ụ ạ
trường giao nhi m v d y h c môn L ch s l p 9. Trệ ụ ạ ọ ị ử ớ ước tình tr ng h c sinhạ ọ
y u kém, chán h c môn L ch s t n t i khá nhi u trong các nhà trế ọ ị ử ồ ạ ề ường THCS, tôi không ng ng tìm tòi khám phá, xây d ng ho t đ ng, s d ng ph i h p cácừ ự ạ ộ ử ụ ố ợ
phương pháp d y h c trong các gi h c sao cho phù h p v i t ng ki u bài,ạ ọ ờ ọ ợ ớ ừ ể
t ng đ i từ ố ượng h c sinh, xây d ng cho h c sinh m t họ ự ọ ộ ướng t duy ch đ ng,ư ủ ộ
Trang 4ch n chuyên đ : “ọ ề M t s bi n ộ ố ệ pháp gi m t l h c sinh y u kém môn L ch s ả ỉ ệ ọ ế ị ử
9 thông qua chuyên đ M – Nh t B n Tây Âu” ề ỹ ậ ả
II. Th c tr ng giáo d c c a nhà trự ạ ụ ủ ường
1. Thu n l iậ ợ
Đượ ực s ch đ o c a Phòng GD và ĐT qu n Hà Đông, nhà trỉ ạ ủ ậ ường t ngừ
bước nâng cao ch t lấ ượng giáo d c toàn di n, góp ph n vào s phát tri nụ ệ ầ ự ể chung c a giáo d c Thành ph Nh ng k t qu mà nhà trủ ụ ố ữ ế ả ường đ t đạ ược trong nhi u năm qua đã t o nên m t uy tín l n, đề ạ ộ ớ ược h c sinh, ph huynh tin tọ ụ ưở ng
l a ch n. ự ọ
Ban giám hi u nhà trệ ường r t quan tâm đ n quá trình đ i m i phấ ế ổ ớ ươ ngpháp d y h c, luôn t o đi u ki n đ ngạ ọ ạ ề ệ ể ườ ại d y phát huy t t kh năng c aố ả ủ
b n thân.ả
Giáo viên gi ng d y đả ạ ược tham gia đ y đ các bu i t p hu n b iầ ủ ổ ậ ấ ồ
dưỡng ki n th c chuyên môn nghi p v , đế ứ ệ ụ ược d các chuyên đ đ i m iự ề ổ ớ
phương pháp do S , Phòng giáo d c t ch c nên có c h i ti p c n v iở ụ ổ ứ ơ ộ ế ậ ớ
phương pháp gi ng d y m i.ả ạ ớ
B n thân giáo viên có trình đ chuyên môn, tích c c h c h i trau d iả ộ ự ọ ỏ ồ chuyên môn nghi p v c g ng thay đ i phệ ụ ố ắ ổ ương pháp gi ng d y c a mìnhả ạ ủ theo hướng phát huy tính tích c c c a h c sinh thông qua các phự ủ ọ ương pháp
gi ng d y nh : tr c quan, gi i quy t v n đ , v n đáp thông qua s trình bàyả ạ ư ự ả ế ấ ề ấ ự sinh đ ng giàu hình nh c a giáo viên trong tộ ả ủ ường thu t, miêu t , k chuy n,ậ ả ể ệ
ho c kh c h a đ c đi m nhân v t L ch s … ặ ắ ọ ặ ể ậ ị ử
H c sinh có đ y đ sách giáo khoa. M t s em có thêm t li u thamọ ầ ủ ộ ố ư ệ
kh o. Đa s các em ngoan, ý th c n n p t t, chú ý nghe gi ng, t p trung suyả ố ứ ề ế ố ả ậ nghĩ tr l i các câu h i mà giáo viên đ t ra đ chi m lĩnh ki n th c. ả ờ ỏ ặ ể ế ế ứ
Thi t b d y h c ph c v d y h c môn L ch s còn thi u: sách thamế ị ạ ọ ụ ụ ạ ọ ị ử ế
kh o, tranh, nh, hi n v t, máy chi u, trong khi nhi u bài gi ng có nh ngả ả ệ ậ ế ề ả ữ clip, phim t li u, tranh nh h p d n, sinh đ ng giúp h c sinh hi u bài, h ngư ệ ả ấ ẫ ộ ọ ể ứ thú v i bài h c ch a th truy n t i t i h c sinh. ớ ọ ư ể ề ả ớ ọ Vi c ti n hành các phệ ế ươ ngpháp m i nh d y h c theo d án, d y h c t i th c đ a khó có kh năng ápớ ư ạ ọ ự ạ ọ ạ ự ị ả
d ng. Đi u này ít nhi u cũng nh hụ ề ề ả ưởng t i ch t lớ ấ ượng gi ng d y c a bả ạ ủ ộ
Trang 5H c sinh ch a có s đ c l p suy nghĩ và t duy, ho c tr l i câu h iọ ư ự ộ ậ ư ặ ả ờ ỏ
b ng cách đ c nguyên văn sách giáo khoa.ằ ọ
H c sinh còn lọ ườ ọi h c và ch a có s say mê môn h c. M t s h c sinhư ự ọ ộ ố ọ
ch a có s chu n b bài m i nhà, lên l p các em thi u t p trung suy nghĩ,ư ự ẩ ị ớ ở ớ ế ậ cho nên vi c ghi nh các s ki n, hi n tệ ớ ự ệ ệ ượng, nhân v t l ch s còn y u.ậ ị ử ế
H c sinh ch tr l i đọ ỉ ả ờ ược nh ng câu h i d , đ n gi n (trình bày), cònữ ỏ ễ ơ ả
m t s câu h i d ng t ng h p, phân tích, gi i thích, so sánh,…thì h c sinh cònộ ố ỏ ạ ổ ợ ả ọ lúng túng khi tr l i ho c tr l i mang tính ch t chung chung, ch a c th ả ờ ặ ả ờ ấ ư ụ ể
3. K t qu kh o sát ch t lế ả ả ấ ượng đ u nămầ
Năm h c 2019 2020, tôi đọ ược phân công gi ng d y môn L ch s l p 9.ả ạ ị ử ớ
Đ n m b t để ắ ắ ược tình hình ch t lấ ượng h c t p môn L ch s c a h c sinh, tôiọ ậ ị ử ủ ọ
đã ti n hành kh o sát ch t lế ả ấ ượng đ u năm h c 2019 2020. T đó phân lo iầ ọ ừ ạ
h c sinh và đ a ra các gi i pháp c th nh m nâng cao ch t lọ ư ả ụ ể ằ ấ ượng h c sinh. ọ
K t qu kh o sát nh sau:ế ả ả ư
Nh v y, h c sinh y u kém còn chi m t l khá cao 32 h c sinh/ 119ư ậ ọ ế ế ỉ ệ ọ
h c sinh (chi m 26,9% ). Do đó, trong quá trình gi ng d y tôi luôn quan tâmọ ế ả ạ
đ n đ i tế ố ượng h c sinh y u kém: tôi nghiên c u đ c đi m tình hình h c t pọ ế ứ ặ ể ọ ậ
b môn c a h c sinh, rút kinh nghi m qua m i ti t d y, h i đáp v i nh ngộ ủ ọ ệ ỗ ế ạ ỏ ớ ữ câu h i phát tri n t duy, kh c h a bi u tỏ ể ư ắ ọ ể ượng nhân v t l ch s trong gi lênậ ị ử ờ
l p và ho t đ ng ngo i khóa, trong các bài ki m tra thớ ạ ộ ạ ể ường xuyên và đ nh k ,ị ỳ
nh m nâng cao ch t lằ ấ ượng d y và h c c a b môn. Nh v y mà k t qu h cạ ọ ủ ộ ờ ậ ế ả ọ sinh thi vào 10 THPT đã có bước ti n rõ r t.ế ệ
4. Nguyên nhân d n đ n tình tr ng h c sinh y u kémẫ ế ạ ọ ế
4.1. V phía h c sinhề ọ
H c sinh l ọ ườ i h ọ c: Qua quá trình gi ng d y, nh n th y r ng cácả ạ ậ ấ ằ
em h c sinh y u đa s là nh ng h c sinh cá bi t, m i ch i, trong l p khôngọ ế ố ữ ọ ệ ả ơ ớ
ch u chú ý chuyên tâm vào vi c h c. V nhà thì không xem bài, không chu nị ệ ọ ề ẩ
b bài, không làm bài t p. Còn m t b ph n nh thì các em ch a xác đ nhị ậ ộ ộ ậ ỏ ư ị
Trang 6v t” mà không hi u đẹ ể ược n i dung đó nói lên đi u gìộ ề Ch a có phư ương pháp
và đ ng cộ ơ h c t pọ ậ đúng đ n.ắ
Cách t duy c a h c sinh ư ủ ọ : Môn L ch sị ử được xem là m t mônộ
h c c n nhi u y u t đ h c t t nh : cách t duy tinh t , s t m , cáchọ ầ ề ế ố ể ọ ố ư ư ế ự ỉ ỉ nắm các sự ki nệ c b n, hiơ ả ểu đư cợ m iố quan hệ móc xích gi aữ các sự ki nệ
l ch sị ử, sự tác đ ngộ qua l i c a các sạ ủ ự ki nệ l ch sị ử, m i quan h gi a l ch số ệ ữ ị ử
th gi i v i l ch s Vi t Nam ế ớ ớ ị ử ệ Vì v y khi h c sinh không có t duy l chậ ọ ư ị
sử đúng đ n s d n t i vi c m t s em d n m t đi h ng thú h c và d nắ ẽ ẫ ớ ệ ộ ố ầ ấ ứ ọ ẫ
đ n tình tr ng h cế ạ ọ y u, kém.ế
H c sinh b h ng ki n th c t l p d ọ ị ổ ế ứ ừ ớ ướ i: Đây là m t đi u không thộ ề ể
ph nh n v i chủ ậ ớ ương trình h c t p hi n nay. Nguyên nhân này có th nói đ nọ ậ ệ ể ế
b n thân t ng h c sinh và cách đánh giá c a giáo viên ch a h p lí, chính xác.ả ừ ọ ủ ư ợ4.2. V phía giáo viênề
Nguyên nhân h c sinh h c y u không ph i hoàn toàn là h c sinh màọ ọ ế ả ở ọ
m t ph n nh hộ ầ ả ưởng không nh là ngỏ ở ười giáo viên:
Hi n nay, còn m t s giáo viên ch a th c s chú ý đúng m c đ n đ iệ ộ ố ư ự ự ứ ế ố
tượng h c sinh y u. Ch a theo dõi sát sao và x lý k p th i các bi u hi n saọ ế ư ử ị ờ ể ệ sút c a h c sinh.ủ ọ
M t s giáo viên ch a th t s ch u khó, tâm huy t v i ngh , ch aộ ố ư ậ ự ị ế ớ ề ư
th t s giúp đ các em thoát kh i y u kém, nh g n gũi, tìm hi u hoàn c nhậ ự ỡ ỏ ế ư ầ ể ả
đ đ ng viên, ho c khuy n khích các em khi các em có chút ti n b trong h cể ộ ặ ế ế ộ ọ
t p nh là khen thậ ư ưởng các em. T đó các em cam ch u, d n d n ch p nh nừ ị ầ ầ ấ ậ
v i s y u kém c a chính mình và nh t chí không t vớ ự ế ủ ụ ự ươn lên
M t s giáo viên khi ti n hành gi ng d y còn ch a đ i m i phộ ố ế ả ạ ư ổ ớ ươ ngpháp d y h c, v n t p trung ch y u v i phạ ọ ẫ ậ ủ ế ớ ương pháp “đ c – chép” khi nọ ế
h c sinh không hi u bài, không có h ng thú h c t p. Các em b “h ng” ki nọ ể ứ ọ ậ ị ổ ế
th c và l “h ng” đó càng ngày càng r ng khi n các em trứ ỗ ổ ộ ế ượt dài trên con
đường m t ki n th c. Đi u đó làm cho h c sinh không n m đấ ế ứ ề ọ ắ ược bài và t đóừ
d n t i gi h c các em không còn chú ý đ n vi c h c t p, k t qu cu i cùngẫ ớ ờ ọ ế ệ ọ ậ ế ả ố
là h c sinh tr thành h c sinh y u, kém.ọ ở ọ ế
T c đ gi ng d y ki n th c m i và luy n t p còn nhanh khi n choố ộ ả ạ ế ứ ớ ệ ậ ế
h c sinh y u không theo k p.ọ ế ị
Trong nhà trường, m t s cán b , giáo viên cũng ch a có s nh nộ ố ộ ư ự ậ
th c đúng đ n v vai trò và v trí c a môn L ch s H cũng coi môn L ch sứ ắ ề ị ủ ị ử ọ ị ử
là môn h c ph , ít có t m nh họ ụ ầ ả ưởng đ n t ng quan c a nhà trế ổ ủ ường k cể ả khi tham gia vào THPT. Do đó, ít nhi u cũng nh hề ả ưởng t i tâm lí c a h cớ ủ ọ sinh, h c sinh cũng có nh n th c sai l ch v b môn. T đó các em ít dành sọ ậ ứ ệ ề ộ ừ ự quan tâm t i L ch s và h u qu đó là ch t lớ ị ử ậ ả ấ ượng b môn b nh hộ ị ả ưởng nói chung và nh t là các em có nh n th c ch m l i càng y u h n.ấ ậ ứ ậ ạ ế ơ
4.3. V phía ph huynhề ụ
Còn m t s ph huynh h c sinh :ộ ố ụ ọ
Trang 7 Thi u quan tâm đ n vi c h c t p nhà c a con em, phó m c m iế ế ệ ọ ậ ở ủ ặ ọ
vi c cho nhà trệ ường và th y cô.ầ
Gia đình h c sinh g p nhi u khó khăn v kinh t ho c đ i s ng tìnhọ ặ ề ề ế ặ ờ ố
c m khi n tr không chú tâm vào h c t p.ả ế ẻ ọ ậ
Cha m h c sinh và xã hẹ ọ ộ còn coi nh và xem môn L ch si ẹ ị ử là môn
ph nên dành ít thụ ờ gian và sự quan tâm đầu t ch a chu n nh t là trong b ii ư ư ẩ ấ ố
c nh th c t hi n nay khi các trả ự ế ệ ường đ i h c thi tuy n sinh các ngành nghạ ọ ể ề
có liên quan đ n môn L ch s ít, n u có thì l i là nh ng ngành ngh mang l iế ị ử ế ạ ữ ề ạ thu nh p th p, khó xin vi c làm. Vì v y, kậ ấ ệ ậ ế qu bt ả ộ môn ngày càng sa sút,
y uế kém trên ph m vi rạ ộng, t l h c sinh y u cũng tăng lên và nguy hi mỉ ệ ọ ế ể
h n vi c các th h tr không có ki n th c l ch s dân t c ngày càng nhi u.ơ ệ ế ệ ẻ ế ứ ị ử ộ ề Đây là đi u nguy h i t i s t n vong c a qu c gia khi mà tr không có ki nề ạ ớ ự ồ ủ ố ẻ ế
th c v l ch s dân t cứ ề ị ử ộ
Trên đây ch là m t s nguyên nhân ch quan d n đ n tình tr ngỉ ộ ố ủ ẫ ế ạ
h c sinh y u mà b n thân tôi trong quá trình gi ng d y đã nh n th y nhọ ế ả ả ạ ậ ấ ư
v y.ậ
Trang 8B. N I DUNG Ộ
I. H th ng các gi i pháp c b n đ nâng cao ch t lệ ố ả ơ ả ể ấ ượng gi ng d yả ạ
gi m t l h c sinh y u, kém môn L ch s ả ỉ ệ ọ ế ị ử
1. Các gi i pháp chungả
a. Phân lo i đ i t ạ ố ượ ng h c sinh ọ
Ngay t đ u năm h c tôi đã ti n hành kh o sát ch t lừ ầ ọ ế ả ấ ượng đ phânể
lo i h c sinh. Nh ng h c sinh làm bài đ t k t qu cao, t duy t t, trình bàyạ ọ ữ ọ ạ ế ả ư ố
s ch đ p tôi l a ch n vào đ i tuy n h c sinh gi i. Nh ng h c sinh có k tạ ẹ ự ọ ộ ể ọ ỏ ữ ọ ế
qu y u kém, tôi l p danh sách r i ti n hành ph đ o. B i khi phân lo iả ế ậ ồ ế ụ ạ ở ạ
nh ng h c sinh y u kém đúng v i nh ng đ c đi m v n có c a các em tôi sữ ọ ế ớ ữ ặ ể ố ủ ẽ
l a ch n bi n pháp giúp đ phù h p v i đ c đi m chung và riêng c a t ngự ọ ệ ỡ ợ ớ ặ ể ủ ừ
em. M t s kh năng thộ ố ả ường hay g p các em là: S c kho kém, kh năngặ ở ứ ẻ ả
ti p thu bài ch m, lế ậ ườ ọi h c, thi u t tin, nhút nhát…ế ự
Trong d y h c c n phân hóa đ i tạ ọ ầ ố ượng h c t p trong t ng ho t đ ng,ọ ậ ừ ạ ộ dành cho đ i tố ượng này nh ng câu h i d , nh ng bài t p đ n gi n đ t oữ ỏ ễ ữ ậ ơ ả ể ạ
đi u ki n cho các em đề ệ ược tham gia trình bày trướ ớc l p, t ng bừ ước giúp các
em tìm được v trí đích th c c a mình trong t p th ị ự ủ ậ ể
Trong quá trình thi t k bài h c, giáo viên c n cân nh c các m c tiêuế ế ọ ầ ắ ụ
đ ra nh m t o đi u ki n cho các em h c sinh y u đề ằ ạ ề ệ ọ ế ược c ng c và luy nủ ố ệ
t p phù h p.ậ ợ
Ngoài ra, giáo viên t ch c ph đ o cho nh ng h c sinh y u khi cácổ ứ ụ ạ ữ ọ ế
bi n pháp giúp đ trên l p ch a mang l i hi u qu cao. Có th t ch c phệ ỡ ớ ư ạ ệ ả ể ổ ứ ụ
đ o 1 bu i/tu n. Tuy nhiên, vi c t ch c ph đ o có th k t h p v i hìnhạ ổ ầ ệ ổ ứ ụ ạ ể ế ợ ớ
th c vui ch i nh m lôi cu n các em đ n l p đ u đ n và tránh s quá t i,ứ ơ ằ ố ế ớ ề ặ ự ả
n ng n ặ ề
b. Giáo d c ý th c h c t p cho h c sinh ụ ứ ọ ậ ọ
Giáo viên ph i giáo d c ý th c h c t p c a h c sinh t o cho h c sinhả ụ ứ ọ ậ ủ ọ ạ ọ
s h ng thú trong h c t p. Trong m i ti t d y, giáo viên nên liên h nhi uự ứ ọ ậ ỗ ế ạ ệ ề
ki n th c vào th c t đ h c sinh th y đế ứ ự ế ể ọ ấ ượ ức ng d ng trong th c ti n. Tụ ự ễ ừ đây, các em s ham thích và say mê khám phá tìm tòi trong vi c chi m lĩnh triẽ ệ ế
th c.ứ
Trang 9 Bên c nh đó, giáo viên ph i tìm hi u t ng đ i tạ ả ể ừ ố ượng h c sinh v hoànọ ề
c nh gia đình và n n p sinh ho t, khuyên nh h c sinh v thái đ h c t p,ả ề ế ạ ủ ọ ề ộ ọ ậ
t ch c các trò ch i có l ng ghép vi c giáo d c h c sinh v ý th c h c t pổ ứ ơ ồ ệ ụ ọ ề ứ ọ ậ
t t và ý th c vố ứ ươn lên trong h c t p, làm cho h c sinh th y t m quan tr ngọ ậ ọ ấ ầ ọ
c a vi c h c. Đ ng th i, giáo viên ph i h p v i gia đình giáo d c ý th c h củ ệ ọ ồ ờ ố ợ ớ ụ ứ ọ
t p c a h c sinh. Do hi n nay, có m t s ph huynh luôn gò ép vi c h c c aậ ủ ọ ệ ộ ố ụ ệ ọ ủ con em mình, s áp đ t và quá t i s d n đ n ch t lự ặ ả ẽ ẫ ế ấ ượng không cao. B n thânả giáo viên c n phân tích đ các b c ph huynh th hi n s quan tâm đúngầ ể ậ ụ ể ệ ự
m c. Nh n đứ ậ ượ ực s quan tâm c a gia đình, th y cô s t o đ ng l c cho cácủ ầ ẽ ạ ộ ự
em ý chí ph n đ u vấ ấ ươn lên
c. Kèm c p h c sinh y u kém ặ ọ ế
T ch c cho h c sinh khá, gi i th ng xuyên giúp đ các b n y u,ổ ứ ọ ỏ ườ ỡ ạ ế kém v cách h c t p, v phề ọ ậ ề ương pháp v n d ng ki n th c.ậ ụ ế ứ
T ch c kèm c p, ph đ o cho các em. Trong các bu i này, giáo viênổ ứ ặ ụ ạ ổ
ch y u ki m tra vi c lĩnh h i các ki n th c gi ng d y trên l p, n u th y cácủ ế ể ệ ộ ế ứ ả ạ ớ ế ấ
em ch a ch c c n ti n hành ôn t p c ng c ki n th c đ các em n m v ngư ắ ầ ế ậ ủ ố ế ứ ể ắ ữ
ch c h n. Nói chuy n đ tìm hi u thêm nh ng ch các em ch a hi u ho cắ ơ ệ ể ể ữ ỗ ư ể ặ
ch a n m ch c đ b sung, c ng c Hư ắ ắ ể ổ ủ ố ướng d n phẫ ương pháp h c t p: h cọ ậ ọ bài, làm bài, vi c t h c nhà.ệ ự ọ ở
d. Tăng c ườ ng ki m tra vi c chu n b h c t p và vi c h c bài c a HS ể ệ ẩ ị ọ ậ ệ ọ ủ
Ph i h p v i gia đình t o đi u ki n cho các em h c t p, đôn đ c th cố ợ ớ ạ ề ệ ọ ậ ố ự
hi n k ho ch h c t p trệ ế ạ ọ ậ ở ường và nhà.ở
Vi c ki m tra sát sao c a giáo viên là bi n pháp giúp h c sinh có đ ngệ ể ủ ệ ọ ộ
c h c t p, b thôi thúc h c t p. Qua đó bu c HS ph i làm vi c m t cách tíchơ ọ ậ ị ọ ậ ộ ả ệ ộ
c c đ có th hoàn thành nhi m v môn h c. Tuy nhiên đ bi n pháp nàyự ể ể ệ ụ ọ ể ệ
th c hi n có hi u qu , yêu c u GV ph i k t h p gi a ki m tra v i đ ng viênự ệ ệ ả ầ ả ế ợ ữ ể ớ ộ khuy n khích h c sinh k p th i, th m chí là khen thế ọ ị ờ ậ ưởng HS. Qua đó kích thích thái đ h c t p c a HS.ộ ọ ậ ủ
e. Xây d ng môi tr ự ườ ng h c t p thân thi n ọ ậ ệ
S thân thi n c a giáo viên là đi u ki n c n đ nh ng bi n pháp đ tự ệ ủ ề ệ ầ ể ữ ệ ạ
hi u qu cao. Thông qua c ch , l i nói, ánh m t, n cệ ả ử ỉ ờ ắ ụ ười… giáo viên t o sạ ự
g n gũi, c m giác an toàn n i h c sinh đ các em bày t nh ng khó khăn trongầ ả ơ ọ ể ỏ ữ
h c t p, trong cu c s ng c a b n thân mình.ọ ậ ộ ố ủ ả
Trang 10 Giáo viên luôn t o cho b u không khí l p h c tho i mái, nh nhàng,ạ ầ ớ ọ ả ẹ không m ng ho c dùng l i thi u tôn tr ng v i các em, đ ng đ cho h c sinhắ ặ ờ ế ọ ớ ừ ể ọ
c m th y s giáo viên mà hãy làm cho h c sinh thả ấ ợ ọ ương yêu và tôn tr ng mình.ọ Bên c nh đó, giáo viên ph i là ngạ ả ười đem l i cho các em nh ng ph n h iạ ữ ả ồ tích c c. Ví d nh giáo viên nên thay chê bai b ng khen ng i, giáo viên tìmự ụ ư ằ ợ
nh ng vi c làm mà em hoàn thành dù là nh ng vi c nh đ khen ng i, ho cữ ệ ữ ệ ỏ ể ợ ặ cho đi m cao đ khuy n khích các em.ể ể ế
2. Các gi i pháp c thả ụ ể
a. Xác đ nh ki n th c c b n cho h c sinh ị ế ứ ơ ả ọ
Đ có bài d y đ t hi u qu cao, h c sinh y u kém có th ti p thu bàiể ạ ạ ệ ả ọ ế ể ế
t t, trố ước khi ti n hành d y h c, giáo viên ế ạ ọ c n nghiên c u n i dung toàn bàiầ ứ ộ trong SGK, xác đ nh ki n th c c b n c a bài, hi u rõ n i dung mà tác giị ế ứ ơ ả ủ ể ộ ả mong mu n h c sinh v t ng m t giáo d c, giáo dố ở ọ ề ừ ặ ụ ưỡng, phát tri n. Sau đóể
đi sâu vào t ng m c, tìm ra ki n th c c b n c a m c đó, s liên quan c aừ ụ ế ứ ơ ả ủ ụ ự ủ
ki n th c đó v i ki n th c c b n c a toàn bài. M i bài có t hai đ n ba m cế ứ ớ ế ứ ơ ả ủ ỗ ừ ế ụ
nh ng không dàn đ u v m t th i gian cũng nh kh i lư ề ề ặ ờ ư ố ượng ki n th c c aế ứ ủ
t ng ph n mà ph i xác đ nh ph n nào lừ ầ ả ị ầ ướt qua, ph n nào làầ tr ng tâm thì dànhọ nhi u th i gian h n. ề ờ ơ
Vi c xác đ nh ki n th c c b n có ý nghĩa quan tr ng. Nó giúp h c sinhệ ị ế ứ ơ ả ọ ọ
bi t c n ph i h c cái gì, ph i n m cái gì và hi u cái gì. Trên n n t ng ki nế ầ ả ọ ả ắ ể ề ả ế
th c c b n GV xây d ng h th ng bài t p th c hành cho h c sinh yêu c uứ ơ ả ự ệ ố ậ ự ọ ầ
h c sinh làm bài t p. Qua đó các em s lĩnh h i đọ ậ ẽ ộ ược ki n th c c b n c aế ứ ơ ả ủ bài h c.ọ
Trong bài d y này thạ ường có các tranh nh, s li u th ng kê, nh ngả ố ệ ố ữ
m u chuy n t li u đ ph c v bài d y. Giáo viên d a vào cu n chu n ki nẩ ệ ư ệ ể ụ ụ ạ ự ố ẩ ế
th c kĩ năng đ xác đ nh ki n th c c b n, xác đ nh các khái ni m c n hìnhứ ể ị ế ứ ơ ả ị ệ ầ thành cho h c sinh, ý đ l a ch n phọ ể ự ọ ương pháp d y h c phù h p v i đ iạ ọ ợ ớ ố
tượng, v a phát huy tính tích c c ho t đ ng đ c l p c a h c sinh.ừ ự ạ ộ ộ ậ ủ ọ
Ví d : ụ Bài 9. Nh t B n, m c II. Nh t B n khôi ph c và phát tri nậ ả ở ụ ậ ả ụ ể kinh t sau chi n tranh. H c sinh c n n m ki n th c c b n sau:ế ế ọ ầ ắ ế ứ ơ ả
* S tăng trự ưởng kinh t :ế
T đ u nh ng năm 50 – đ u nh ng năm 70 c a th k XX, kinh từ ầ ữ ầ ữ ủ ế ỉ ế
Nh t B n tăng trậ ả ưởng m nh m , đạ ẽ ược coi là “s phát tri n th n kì” v iự ể ầ ớ
nh ng thành t u chính là:ữ ự
T c đ tăng trố ộ ưởng công nghi p bình quân hàng năm trong nh ng nămệ ữ
50 c a th k XX là 15%, nh ng năm 60 c a th k XX là 13,5%.ủ ế ỉ ữ ủ ế ỉ
T ng s n ph m qu c dân (GNP) năm 1950 là 20 t USD, năm 1968 làổ ả ẩ ố ỉ
183 t USD, đ ng th hai th gi i sau Mĩ (830 t USD)ỉ ứ ứ ế ớ ỉ
Trang 11 Nông nghi p trong nh ng năm 19671969 cung c p h n 80% nhu c uệ ữ ấ ơ ầ
lương th c trong nự ước…
Nh t tr thành m t trong ba trung tâm kinh t tài chính trên th gi i.ậ ở ộ ế ế ớ
* Nguyên nhân:
Truy n th ng văn hoá, giáo d c lâu đ i.ề ố ụ ờ
H th ng t ch c qu n lí có hi u qu c a các xí nghi p, công ty.ệ ố ổ ứ ả ệ ả ủ ệ
Vai trò đi u ti t và đ ra các chi n lề ế ề ế ược phát tri n c a chính phể ủ ủ
d ng nh ng ti n b c a khoa h c công ngh ụ ữ ế ộ ủ ọ ệ
Trên c s đó giáo viên xây d ng h th ng m t s bài t p tr c nghi m,ơ ở ự ệ ố ộ ố ậ ắ ệ
t lu n tự ậ ương ng v i nh ng n i dung ki n th c tr ng tâm đó và ph i cóứ ớ ữ ộ ế ứ ọ ả
m c đ phù h p v i trình đ h c sinh y u kém, đ giúp h c sinh lĩnh h iứ ộ ợ ớ ộ ọ ế ể ọ ộ
ki n th c, t h c và say mê v i môn h c.ế ứ ự ọ ớ ọ
b. Ph ươ ng pháp s d ng d y h c tích h p ử ụ ạ ọ ợ
D y h c tích h p, liên mônạ ọ ợ xu t phát t yêu c u c a m c tiêu d y h cấ ừ ầ ủ ụ ạ ọ phát tri n năng l c h c sinhể ự ọ , đòi h i ph i tăng cỏ ả ường yêu c u h c sinh v nầ ọ ậ
d ng ki n th c vào gi i quy t nh ng v n đ th c ti n. Khi gi i quy t m tụ ế ứ ả ế ữ ấ ề ự ễ ả ế ộ
v n đ trong th c ti n, bao g m c t nhiên và xã h i, đòi h i h c sinh ph iấ ề ự ễ ồ ả ự ộ ỏ ọ ả
v n d ng ki n th c t ng h p, liên quan đ n nhi u môn h c. Vì v y, d y h cậ ụ ế ứ ổ ợ ế ề ọ ậ ạ ọ
c n ph i tăng cầ ả ường theo hướng tích h p liên môn.ợ
D y h c tích h p ạ ọ ợ có nghĩa là đ a nh ng n i dung giáo d c có liên quanư ữ ộ ụ vào quá trình d y h c các môn h c nh : tích h p giáo d c đ o đ c, l i s ng;ạ ọ ọ ư ợ ụ ạ ứ ố ố giáo d c pháp lu t; giáo d c ch quy n qu c gia v biên gi i, bi n, đ o; giáoụ ậ ụ ủ ề ố ề ớ ể ả
d c s d ng năng lụ ử ụ ượng ti t ki m và hi u qu , b o v môi trế ệ ệ ả ả ệ ường, an toàn giao thông
Vi c áp d ng d y h c theo phệ ụ ạ ọ ương pháp d y h c tích h p có u đi mạ ọ ợ ư ể
đó là các ch đ liên môn, tích h p có tính th c ti n nên sinh đ ng, h p d nủ ề ợ ự ễ ộ ấ ẫ
đ i v i h c sinh, có u th trong vi c t o ra đ ng c , h ng thú h c t p choố ớ ọ ư ế ệ ạ ộ ơ ứ ọ ậ
h c sinh. H c các ch đ tích h p, liên môn, h c sinh đọ ọ ủ ề ợ ọ ược tăng cường v nậ
Trang 12d ng ki n th c t ng h p vào gi i quy t các tình hu ng th c ti n, ít ph i ghiụ ế ứ ổ ợ ả ế ố ự ễ ả
nh ki n th c m t cách máy móc.ớ ế ứ ộ
Đi u quan tr ng h n là các ch đ tích h p, liên môn giúp cho h c sinhề ọ ơ ủ ề ợ ọ không ph i h c l i nhi u l n cùng m t n i dung ki n th c các môn h cả ọ ạ ề ầ ộ ộ ế ứ ở ọ khác nhau, v a gây quá t i, nhàm chán, v a không có đừ ả ừ ượ ự ểc s hi u bi t t ngế ổ quát cũng nh kh năng ng d ng c a ki n th c t ng h p vào th c ti n.ư ả ứ ụ ủ ế ứ ổ ợ ự ễ
Ví d :ụ Khi d y v nạ ề ước Mĩ, có th dùng ki n th c đ a lý đ h c sinhể ế ứ ị ể ọ
ch ra v trí đ a lý c a nỉ ị ị ủ ước Mĩ trên lược đ Đó là: phía B c giáp Canađa,ồ ắ phía Nam giáp Mêhicô, phía Đông giáp Đ i Tây Dạ ương, phía Tây giáp Thái Bình Dương. Nh có hai đ i dờ ạ ương l n bao b c, che ch nên không b chi nớ ọ ở ị ế tranh tàn phá, Mĩ được yên n s n xu t và buôn bán vũ khí nên giàu lên nhanhổ ả ấ chóng sau chi n tranh th gi i th hai…ế ế ớ ứ
Qua vi c áp d ng phệ ụ ương pháp d y h c này h c sinh s có h ng thúạ ọ ọ ẽ ứ
h c t p và các em có th n m đọ ậ ể ắ ược ki n th c nhanh chóng do đó ch t lế ứ ấ ượ ng
b môn cũng tăng lên.ộ
c. L a ch n và s d ng nh ng m u chuy n l ch s trong d y h c ự ọ ử ụ ữ ẩ ệ ị ử ạ ọ
Ph i căn c vào m c tiêu c a bài h c đ l a ch n nh ng câu chuy nả ứ ụ ủ ọ ể ự ọ ữ ệ
l ch s tị ử ương ng thích h p. N i dung nh ng câu chuy n l ch s ph i phùứ ợ ộ ữ ệ ị ử ả
h p v i yêu c u h c t p. Chúng ta ph i lo i b nh ng lo i truy n ki m hi p,ợ ớ ầ ọ ậ ả ạ ỏ ữ ạ ệ ế ệ
ti u thuy t võ hi p, nh ng câu chuy n xuyên t c l ch s , có nh hể ế ệ ữ ệ ạ ị ử ả ưởng x uấ
đ n vi c hình thành tri th c l ch s , giáo d c t tế ệ ứ ị ử ụ ư ưởng, đ o đ c, tình c m choạ ứ ả
h c sinh. Do đó, n i dung câu chuy n ph i có ch đ : m t s ki n, m t nhânọ ộ ệ ả ủ ề ộ ự ệ ộ
v t và d a vào ngu n tài li u chính xác.ậ ự ồ ệ
M t yêu c u n a khi l a ch n các câu chuy n l ch s là c n ph i làmộ ầ ữ ự ọ ệ ị ử ầ ả
rõ ki n th c c b n c a bài h c. Nh ng câu chuy n giáo viên đ a ra ph i làế ứ ơ ả ủ ọ ữ ệ ư ả
nh ng câu chuy n g n li n v i ki n th c c b n c a bài, là c s giúp h cữ ệ ắ ề ớ ế ứ ơ ả ủ ơ ở ọ sinh hi u rõ l ch s Giúp các đ i tể ị ử ố ượng h c sinh nh t là h c sinh y u kémọ ấ ọ ế yêu thích, say mê, h ng thú v i môn h c. ứ ớ ọ
S d ng nh ng câu chuy n s đ gây h ng thú và phát tri n tính tíchử ụ ữ ệ ử ể ứ ể
c c h c t p c a h c sinh. N u nh thông báo ch cung c p cho ngự ọ ậ ủ ọ ế ư ỉ ấ ười nghe
m t s tri th c nh t đ nh, ng n g n, khô khan thì k chuy n bao gi cũng cóộ ố ứ ấ ị ắ ọ ể ệ ờ
ch đ và tình ti t. H n n a n i dung m i câu chuy n không ch có kh iủ ề ế ơ ữ ộ ỗ ệ ỉ ố
lượng s ki n tri th c đự ệ ứ ược cung c p mà còn bao g m c vi c phân tích, nêuấ ồ ả ệ lên b n ch t c a s v t, hi n tả ấ ủ ự ậ ệ ượng. Thông thường, n i dung m t câuộ ộ chuy n k bao g m nh ng y u t sau đây:ệ ể ồ ữ ế ố
Gi i thi u v n đớ ệ ấ ề
Trang 13 Tình hu ng đ t raố ặ
Di n bi n s ki nễ ế ự ệ
S phát tri n c a tình ti t đ n cao đự ể ủ ế ế ộ
Khi s d ng nh ng câu chuy n l ch s vào bài h c, yêu c u giáo viênử ụ ữ ệ ị ử ọ ầ
ph i trình bày rõ ràng, đúng phả ương pháp b môn k t h p v i l i nói sinhộ ế ợ ớ ờ
đ ng. L i nói r t quan tr ng vì thông qua cách di n đ t c a giáo viên khôngộ ờ ấ ọ ễ ạ ủ
ch giúp h c sinh khôi ph c hình nh quá kh mà còn nh n th c sâu s c sỉ ọ ụ ả ứ ậ ứ ắ ự
ki n, trình bày nh ng suy nghĩ trong hi u bi t tìm tòi nghiên c u. Ngoài ra, khiệ ữ ể ế ứ
s d ng câu chuy n giáo viên ph i bi t ch t l c, k ng n g n và sau m i câuử ụ ệ ả ế ắ ọ ể ắ ọ ỗ chuy n ph i bi t đ t nh ng câu h i ho c g i ý cho h c sinh nêu lên suy nghĩệ ả ế ặ ữ ỏ ặ ợ ọ
c a mình, t đó giáo d c t tủ ừ ụ ư ưởng cho HS. Nh đó, h c sinh s hi u rõ h nờ ọ ẽ ể ơ
v n i dung bài h c.ề ộ ọ
Ví d 1:ụ Khi gi ng v chính chính sách đ i ngo i c a Mĩ, thì m t trongả ề ố ạ ủ ộ
nh ng th t b i c a Mĩ trong chi n lữ ấ ạ ủ ế ược toàn c u ph n cách m ng c a Mĩ, đóầ ả ạ ủ
là th t b i chi n tranh Vi t Nam. Giáo viên có th k cho h c sinh nghe vấ ạ ở ế ệ ể ể ọ ề tác ph m ẩ “Why VietNam?” c a ngo i trủ ạ ưởng Mĩ, Giônx nmacnamaraơ
vi t b ng Ti ng Anh. Tác ph m nói v vi c ngo i trế ằ ế ẩ ề ệ ạ ưởng Mĩ t ng tham giaừ chi n tranh Vi t Nam, nh ng tr v v i th t b i n ng n Ông không hi u vìế ệ ư ở ề ớ ấ ạ ặ ề ể
lí do gì, m t đ t nộ ấ ướ ớc l n m nh nh t th gi i v ti m l c kinh t , quân s ,ạ ấ ế ớ ề ề ự ế ự
v i nhi u v i nhi u vũ khí hi n đ i, tr i qua 5 đ i t ng th ng, 4 chi n lớ ề ớ ề ệ ạ ả ờ ổ ố ế ượ ctoàn c u, v i s ti n b ra kh ng l 676 t USD (Trong khi chi n tranh thầ ớ ố ề ỏ ổ ồ ỉ ế ế
gi i th 2, Mĩ ch b ra 54 t USD) v y mà v n th t b i. Ông đã đi tìm L ch sớ ứ ỉ ỏ ỉ ậ ẫ ấ ạ ị ử
Vi t Nam t ngu n g c hình thành đ n th i kì hi n đ i. Ông đ c bi t tìmệ ừ ồ ố ế ờ ệ ạ ặ ệ
hi u v quá trình ch ng xâm lể ề ố ược ngo i xâm c a nhân dân Vi t Nam, vàạ ủ ệ
nh n th y hi m có m t dân t c nào tr i qua nhi u cu c đ u tranh ch ngậ ấ ế ộ ộ ả ề ộ ấ ố ngo i xâm nh dân t c Vi t Nam, song nhân dân Vi t Nam v n anh dũngạ ư ộ ệ ệ ẫ
ch ng tr , giành đ c l p và gi đ c l p thành công. Nên vi c nố ả ộ ậ ữ ộ ậ ệ ước Mĩ th tấ
b i chi n tranh Vi t Nam là đi u t t y u…ạ ở ế ệ ề ấ ế