ĐỀ tài kỹ NĂNG LẮNG NGHE và kế HOẠCH rèn LUYỆN PHÁT TRIỂN kỹ NĂNG này TRONG TƯƠNG LAI

Biết cách lắng nghe sẽ giúp bạn không những nắm rõ nội dung thông tin của cuộc đối thoại mà còn thể hiện thái độ tôn trọng với người đang nói.. Còn kĩ năng lắng nghe là khả năng hiểu đượ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

MINH Khoa Thương Mại – Du Lịch

-TIỂU LUẬN GIỮA KỲ

HK1 - NĂM HỌC 2022-2023

MÔN HỌC: KỸ NĂNG GIAO TIẾP

ĐỀ TÀI :

KỸ NĂNG LẮNG NGHE VÀ KẾ HOẠCH RÈN LUYỆN PHÁT

TRIỂN KỸ NĂNG NÀY TRONG TƯƠNG LAI

Giảng viên phụ trách: THS PHAN THANH HUYỀN

Nhóm: 4

TP HCM, THÁNG 09 NĂM 2022

DANH SÁCH, NHIỆM VỤ PHÂN CÔNG VÀ KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN THEO

ST

1 Nguyễn Thị Hà An 210278

41

21

3 Nguyễn Nữ Kiều Mi 210230

5

31

81

6 Nguyễn Đặng Thảo 210181

7 Nguyễn Huyền Trân 210187

8

31 Đinh Thị Huyền Trân 210187

51

NHÓM:

Nội dung phân công

Kết

Ký tên quả

Điểm

(Do GV

chấm)

nhóm)

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

Đạt 100%

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích của bài viết 1

1.3 Phương pháp nghiên cứu 1

1.4 Kết cấu của bài viết 2

PHẦN II: TỔNG QUAN VỀ KĨ NĂNG LẮNG NGHE 2

2.1 Khái niệm kĩ năng lắng nghe: 2

2.2 Tầm quan trọng của việc lắng nghe: 2

2.3 Những yếu tố ảnh hưởng trong lắng nghe 4

2.4 Quá trình lắng nghe có hiệu quả 7

PHẦN III: KẾ HOẠCH RÈN LUYỆN VÀ PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG TRONG TƯƠNG LAI 8

3.1 Mục đích 8

3.2 Các bước thực hiện 8

3.3 Đánh giá 10

PHẦN IV: KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Giao tiếp là điều kiện tồn tại của con người, thông qua giao tiếp cá nhân gia nhập vào các mối quan hệ xã hội, tiếp thu nền văn hoá xã hội lịch sử, biến nó thành cái riêng của mình, đồng thời cũng góp phần vào sự phát triển văn hoá chung Xã hội phát triển, khoa học kỹ thuật càng hiện đại càng ảnh hưởng đến hành vi, sự suy nghĩ và cuộc sống con người nên mối quan hệ giữa con người với con người càng được quan tâm, vì thế giao tiếp được xem là vấn đề thời sự trong nhiều lĩnh vực, nhất là những lĩnh vực làm việc trực tiếp với con người như giáo dục, dạy học, ngoại giao… Ngày nay giao tiếp là phương tiện để con người hợp tác cùng nhau, hướng tới mục đích bình đẳng, hạnh phúc Nhu cầu giao tiếp là nhu cầu quan trọng của con người Kỹ năng lắng nghe là một trong những kỹ năng quan trọng trong giao tiếp

Học lắng nghe có vẻ là một câu chuyện thật buồn cười với nhiều người Nhưng thực tế: “Có mắt không đồng nghĩa với nhìn thấy, có não không đồng nghĩa với biết nghĩ, có tài không đồng nghĩa với việc biết lắng nghe” Ngạn ngữ Nga có câu: “Con người mất 3 tuổi để học nói nhưng phải mất cả cuộc đời để học lắng nghe”

Để có thể giao tiếp hiệu quả thì cả hai phía đều cần lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau Nghe là một phản xạ tự nhiên của con người, nhưng lắng nghe lại là một

kỹ năng Biết cách lắng nghe sẽ giúp bạn không những nắm rõ nội dung thông tin của cuộc đối thoại mà còn thể hiện thái độ tôn trọng với người đang nói

1.2 Mục đích của bài viết

Xác định được các vấn đề lý luận về kỹ năng lắng nghe Phát triển và vận dụng

kỹ năng có hiệu quả trong cuộc sống, học tập và công tác sau này Nhận biết và đánh giá được kỹ năng lắng nghe của mình và có ý thức rèn luyện, hoàn thiện

kỹ năng lắng nghe cho nghề nghiệp trong tương lai

1.3 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu và hệ thống hoá những lý luận về kỹ năng lắng nghe Từ kết quả nghiên cứu lý luận xác định khung cơ sở phương pháp luận định hướng quy trình, phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp này diễn ra theo các giai đoạn như phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa những lý thuyết, cũng như những nghiên cứu của các tác giả trong

và ngoài nước trên cơ sở các công trình đã được đăng tải trên các sách báo và tạp chí về các vấn đề liên quan đến đề tài

- Phương pháp quan sát: Phương pháp này dùng hỗ trợ cho các phương pháp điều tra nhằm làm sáng tỏ thêm nội dung nghiên cứu Quan sát hoàn cảnh sinh viên giao tiếp thực tế với bạn bè, thầy cô trong và ngoài lớp học

- Phương pháp phỏng vấn: Phương pháp này nhằm tìm hiểu sâu hơn về kỹ năng lắng nghe của sinh viên Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Chúng tôi sử dụng phương pháp này phỏng vấn sinh viên sau khi sinh viên tác động thử nghiệm Hệ thống câu hỏi được chuẩn bị trước Nội dung câu hỏi nhằm làm sáng tỏ kết quả từ phiếu trắc nghiệm tâm lý

1.4 Kết cấu của bài viết

Bài viết bao gồm 4 phần, ngoài phần mở đầu giới thiệu về đề tài “Kỹ

năng lắng nghe và kế hoạch rèn luyện và phát triển kỹ năng này trong tương lai” còn có 2 nội dung chính gồm các phần:

Phần II, tổng quan về kỹ năng lắng nghe Phần này gồm 4 nội dung cần được làm rõ Thứ nhất là khái niệm nghe, lắng nghe và kỹ năng lắng nghe Thứ hai nói về tầm quan trọng của lắng nghe, hay được hiểu là vai trò của kỹ năng lắng nghe Nội dung thứ ba là những yếu tố ảnh hưởng trong quá trình lắng nghe, yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan là hai yếu tố quan trọng nhất Nội dung cuối cùng, các bước trong quá trình lắng nghe gồm: Tập trung, tham dự, hiểu, ghi nhớ, hồi đáp, phát triển

Và phần III, kế hoạch rèn luyện phát triển kỹ năng lắng nghe trong tương lai gồm 3 nội dung chính Nội dung đầu tiên nêu lên mục đích của kế hoạch rèn luyện và phát triển kỹ năng này trong tương lai Tiếp theo, nội dung thứ hai làm

rõ các bước thực hiện như: Thay đổi thói quen để lắng nghe hiệu quả; Phát triển kỹ năng lắng nghe hiệu quả Và phần cuối cùng là đánh giá

Chúng ta đã đi qua tổng quan 3 nội dung của bài viết và phần cuối cùng là kết luận, tổng kết lại chủ đề bài viết

PHẦN II: TỔNG QUAN VỀ KĨ NĂNG LẮNG NGHE 2.1

Khái niệm kĩ năng lắng nghe:

Nghe được hiểu là sự cảm nhận từ tai và chỉ nhận thông tin thông qua thính giác

Còn kĩ năng lắng nghe là khả năng hiểu được nội dung lời nói , nhận biết được tâm trạng, cảm xúc và nhu cầu của người nói một cách hiểu quả trong giao tiếp Đây là quá trình hoàn toàn mang tính chủ động

Lắng nghe hay nói cách khác đó chính là hành vi quan sát , nghe chăm chú , tập trung lắng nghe vào vấn đề nào đó, cũng như để giải mã song âm thành ngữ nghĩa Lắng nghe sẽ giúp người nghe thu thập được thông tin một cách nhiều nhất , chính xác nhất đồng thời có thể giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng nhất

2.2 Tầm quan trọng của việc lắng nghe:

Tầm quan trọng của lắng nghe được thể hiện ở nhiều phương diện Muốn thành công thì trước tiên chúng ta phải biết lắng nghe , đặc biệt là trong các ngành quản lí , giáo viên, tư vấn,…

Lắng nghe giúp người nói được thỏa mãn nhu cầu của bản thân bởi vì khi nói ai cũng có nhu cầu được người khác quan tâm , lắng nghe nên khi bạn biết lắng nghe thì bạn đã thỏa mãn được nhu cầu của người nói Đây cũng là cách tạo

ấn tượng tốt với người khác

Ví dụ: Khi bạn có chuyện buồn trong lòng rất lâu rồi và bạn quyết định nói câu

chuyện đó ra cho bạn của bạn , mà bạn của bạn rất chăm chú lắng nghe và hỏi han bạn thì bạn sẽ cảm thấy thoải mái , gỡ bỏ được tâm sự

Lắng nghe tiếp nhận, thu thập được nhiều thông tin , kiến thức cần thiết

Khi lắng nghe ta sẽ tiếp nhận được nhiều thông tin từ lời nói của người nói qua

đó sẽ sàng lọc lại thông tin để giải quyết vấn đề nào đó, cũng như thu thập thông tin trở thành kiến thức cho bản thân

Ví dụ: Khi cô giáo giảng bài thì lắng nghe sẽ giúp cho bạn thu thập được những

kiến thức mà bạn chưa biết cũng như chưa hiểu rõ về nó

Tạo cho chúng ta có mối quan hệ tốt với người khác, bạn bè xung quanh

Thông thường theo tâm lí bình thường của mỗi con người thì người ta chỉ muốn nói chuyện với người biết lắng nghe Khi một người tìm được một người biết lắng nghe mình thì mối quan hệ của họ sẽ tốt hơn giúp cho tình bằng hữu tăng trưởng và kết quả là sự hợp tác trong công việc, hoạt động

Ví dụ : Trong một mối quan hệ bạn và bạn của bạn , bạn của bạn là một người

biết lắng nghe những gì bạn nói và quan tâm bạn thì chắc chắn tình bạn của 2 người sẽ rất tốt và khi nhận được nhiệm vụ gì cũng sẽ cùng nhau hợp tác hoàn thành

Lắng nghe giúp ta tìm hiểu được tâm tư của người nói

Khi ta biết lắng nghe ta sẽ dễ dàng nhận ra được tính cách, tính nết và quan điểm của người nói vì qua lời nói họ sẽ bộc lộ con người của mình trong khi nói

Ví dụ: Khi người khác nói chuyện với bạn nếu bạn có kĩ năng lắng nghe tốt bạn

sẽ nhận ra ngay tính cách và tính nết của đó là tốt hay xấu ngay lần đầu ít nhất

là 50%

Giúp người khác cũng có một sự lắng nghe có hiệu quả hơn

Khi chúng ta là một người biết lắng nghe thì chúng ta sẽ cũng giúp được cho người khác có một được sự lắng nghe có hiệu quả

Ví dụ: Bạn biết lắng nghe người khác nói thì trong cuộc trò chuyện bạn cũng sẽ

khiến những người nói chuyện với bạn biết lắng nghe có hiệu quả

Lắng nghe giúp chúng ta giải quyết được các vấn đề nan giải

Có những vấn đề mà chúng ta không thể giải quyết được chỉ vì hai bên không

có tiếng nói chung, không biết lắng nghe nhau để cùng giải quyết Bằng sự cởi

mở và bằng cách khuyến khích người ta nói , hai bên sẽ phát hiện được những nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn và cùng nhau giải quyết vấn đề

Ví dụ: Giữa bạn và bạn của bạn xảy ra mâu thuẫn thì nếu bạn có một kĩ năng

lắng nghe tốt thì bằng sự cởi mở và thẳng thắn của bản thân bạn sẽ giúp cho người bạn của bạn nói ra được quan niệm của bản thân , bạn sẽ lắng nghe và đưa ra quan niệm của bạn và cùng nhau giải quyết mâu thuẫn một cách có hiệu quả

2.3 Những yếu tố ảnh hưởng trong lắng nghe

Người ta nói rằng: “Nói là bạc, im lặng là vàng, lắng nghe là kim cương”

Từ đó, ta thấy được vai trò không thế thiếu của nó Lắng nghe là một kỹ năng quan trọng trong giao tiếp Một người lắng nghe giỏi sẽ dễ thấy hiểu, đồng cảm với mọi người xung quang Họ rất giỏi việc đưa ra lời khuyên, chữa lành cho người khác Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách lắng nghe và rèn luyện nó hằng này Đa số mọi người

lầm tưởng việc lắng nghe chỉ là nghe những thông tin từ bên ngoài truyền đến,

ít chú tâm đến nó, hời hợt với những thứ xung quanh Để lắng nghe giỏi, ta cần thời gian và phải vượt qua nhiều rào cản Vậy các yếu tố ảnh hưởng trong lắng nghe là gì?

a) Khách quan:

Tốc độ suy nghĩ

- Mọi người vẫn nghĩ là chú ý nghe người khác nói là tập trung Theo các nghiên cứu thì tốc độ suy nghĩ(500 từ/phút) của chúng ta sẽ nhanh hơn nhiều

so với tốc độ nói(125 từ/phút) nên thời gian dư thừa ra làm ta dễ sao nhãng đến việc khác

- Nên khi nói chúng ta cần trình bày ngắn gọn, đúng trọng tâm để giúp đối phương lắng nghe hiệu quả hơn và đỡ mất thời gian, đạt được mục tiêu

Ví dụ: Khi họp nhóm, nhóm trưởng nên phổ biến nội dung chính nhóm cần thực

hiện ngắn gọn để các thành viên tập trung chuyên môn, không làm việc riêng

Sự phức tạp của vấn đề

- Những vấn đề chúng ta dễ hiểu, quan tâm và được nói ra từ người ta thích thì chắc chắn rất thú vị, dễ tiếp thu Còn những sự khó khan thì ta dễ từ bỏ, không thèm quan tâm, tìm hiểu nữa

Ví dụ: Bạn X thích môn tiếng Anh hơn môn Toán Trong tiết tiếng Anh, bạn sẽ

tập trung, thích thú, làm bài tập đầy đủ Còn Toán, X dễ chán nản, bỏ qua

Các đối tượng tham gia giao tiếp

- Người nói:

+ Tốc độ nói: Người nói nên điều chỉnh phù hợp Tránh nói nhanh làm người nghe không kịp nắm bắt thông tin hoặc nói chậm quá khiến học phân tâm

+ Thái độ, cử chỉ: Lịch sự, từ tốn, vui vẻ,…thu hút người nghe, có thiện cảm và thoải mái hơn

+ Ngôn từ: dễ hiểu, ngắn gọn, nên dùng từ ngữ thích hợp với từng đối tượng khác nhau,…

+ Giọng nói: sử dụng phù hợp với tình huống khác nhau

Ví dụ: giao tiếp với người lớn tuổi hơn nên hạ tone giọng để thể hiện sự kính

trọng

+ Khi nói chỉ nói những ý chính, sát vấn đề, không áp đặt ý kiến cá nhân vì như vậy làm người nghe khó chịu, không muốn tiếp tục giao tiếp

- Người nghe:

+ Thái độ: thờ ơ, lạnh nhạt, không quan tâm, thiếu văn minh,… làm cho người nói mất hứng, cảm thấy không được tôn trọng, ảnh hướng đến quá trình lắng nghe cũng như mối quan hệ giữa hai người

+ Thời gian đáp trả thông tin: người nghe đáp trả lại thông tin quá lâu, làm cho người nói thấy vấn đề học đang nói không được quan tâm

+ Thói quen người nghe không nên có: hững hờ, ngắt lời người đang nói, không tương tác lại với người nói, làm việc riêng khi người khác nói chuyện với mình,…

Vị trí giao tiếp

- Vị trí giao tiếp rất quan trọng trong quá trình lắng nghe Giao tiếp ở một nơi ồn

ào sẽ làm hai bên mất tập trung về chủ đề đang nói, giảm hiệu quả lắng nghe cũng như không đặt được kết quả mà người nghe và người nói mong muốn

Ví dụ: Khi bàn bạc về một công việc, chúng ta nên chọn nơi yên tĩnh để hai bên

có thể nắm thông tin chính xác nhất và không bị chi phối bởi các yếu tố khác

b) Chủ quan

Không chú trọng và tập luyện thường xuyên

Đa số mọi người chỉ quan tâm đến việc nói làm sao hay, cuốn hút người khác

mà quên đi việc lắng nghe như thế nào cho tốt Có rất nhiều khoá học để dạy

về cách nói, thuyết trình nhưng ít có khoá học nào dạy chúng ta cách lắng nghe sao tinh tế, sâu sắc Hằng ngày chúng ta nghe rất nhiều, nhưng đó chưa phải là lắng nghe,chỉ là ta đang nghe cho có trong vô cảm Nên ngay từ bây giờ, ta cần dành nhiều thời gian hơn luyện tập để việc lắng nghe hiệu quả hơn

Thiếu sự quan tâm, kiên nhẫn

- Thường thì ta chỉ nghe thứ muốn nghe từ những người ta muốn họ nói Còn những vấn đề hay người không liên quan, đa số ta đều nghe qua loa, ngắt lời,

ậm ừ cho qua chuyện mà không có một chút kiên nhẫn nghe hết những gì họ nói

6

- Thiếu sự quan tâm, kiên nhẫn với ý kiến, cảm nhận của người khác khiến ta trở thành một người giao tiếp kém, nhất là kỹ năng lắng nghe Làm cho các mối quan hệ

xa cách, thiếu niềm tin

Ví dụ: Bạn X thích bạn V, nên khi V nói chuyện X luôn quan tâm và chú ý, còn

những bạn khác thì bỏ ngoài tay, không để tâm

Thiếu tinh tế trong việc quan sát

- Chúng ta biết giao tiếp được thể hiện qua ngôn ngữ và phi ngôn ngữ Nếu ngôn ngữ ta dùng tai nghe thì phi ngôn ngữ được cảm nhận bằng thị giác(quan sát)

- Cách quan sát cũng là một thành phần quan trọng trong giao tiếp Nó giúp ta biết được ý của người nói, cảm xúc,… qua những phi ngôn ngữ đó Tuy vậy, chúng

ta thường ít quan tâm hoặc sử dụng mắt trong giao tiếp hằng ngày

Những thành kiến tiêu cực

- Thành kiến là sự đánh giá cá nhân theo khuynh hướng tiêu cực, luôn phán xét, đánh giá, chỉ nhìn vào điểm sai, không chú ý đến những gì người khác muốn truyền tải

- Những thành kiến tiêu cực do chủ quan bản thân tự đặt ra: khác vùng miền, giới tính, giọng nói, vẻ ngoài,…của đối tượng giao tiếp Nó là rào cản to lớn trong việc lắng nghe vì khi chúng ta có thành kiến với đối tượng nào, thường chúng ta sẽ tìm mọi lí lẽ bát bỏ, không muốn nghe ý kiến hay quan tâm gì đến họ

Ví dụ: Bạn H không thích giọng miền Trung của bạn K nên trong các cuộc trò

chuyện H thường bỏ qua ý kiến của K vì khó nghe, bắt K im lặng

Uy tính của người nói

Uy tính là sự tin tưởng, tín nhiệm giữ hai hay nhiều người, tổ chức Một người

có uy tín rất thu hút người nghe Chính vì vậy nên họ không có sự đề phòng, phán xét, phán đoán khi nghe

Ví dụ: Bạn Y là lớp trưởng của L nên Y nói gì L cũng tin tưởng tuyệt đối.

Những thói quen xấu khi lắng nghe

- Nghe một cách máy móc, vô cảm: Nghe nhưng không nắm được nội dung chính, mơ hồ với vấn đề đang nói

7

- Đoán trước thông điệp: Đoán trước những gì người khác nói dễ làm nội dung của người nói lạc hướng vì bạn định ninh là giống những gì bạn nghĩ nên làm cản trở việc lắng nghe để thấu hiểu

- Ngắt lời: là xu hướng thể hiện, luôn nghĩ mình đúng cũng là một thói xấu trong giao tiếp Khi người khác chưa truyền tải hết thông tin, ta lại đoán trước và chen ngang thì đó là hành động thiếu lịch sự, không tôn trọng, ảnh hưởng đến việc lắng nghe

- Giả bộ chú ý: với những vấn đề không liên quan, đa số mọi người chỉ cố gắng chăm chú, tương tác qua loa nhằm an ủi cũng như che mắt người nói, trong đầu họ thì suy nghĩ đến việc khác

- Buông trôi sự chú ý: chúng ta chỉ tập trung lắng nghe chăm chú ở một mức độ, thời gian nào đó Khi sự chú ý đó vượt quá mức và không muốn nạp them thông tin vào nữa thì ta có xu hướng từ bỏ, không lắng nghe nữa

2.4 Quá trình lắng nghe có hiệu quả

Để có đạt hiệu quả cao nhất trong quá trình lắng nghe cần tuân thủ các bước theo chu trình lắng nghe sau đây:

Tập trung:

Yếu tố đầu tiên để lắng nghe hiệu quả trong quá trình giao tiếp là sự tập trung Tập trung là dồn tất cả sức lực, trí lực vào một việc mà không bị phân tâm Toàn tâm toàn ý lắng nghe, không sao nhãng bởi những thứ xung quanh thì mới có thể hiểu một cách chính xác, rõ ràng thông điệp từ người nói Tập trung còn là biểu hiện của sự mong muốn lắng nghe và tôn trọng đối với người nói Khi giao tiếp thiếu đi sự tập trung, thông điệp từ người nói đến người nghe sẽ không đạt được độ chính xác cao

Tham dự:

Tham dự trong lắng nghe là người nghe cần thể hiện với người nói rằng mình đang chú ý đến những gì họ nói Tham dự được biểu hiện thông qua ngôn ngữ hình thể như gật đầu hay thể hiện thông qua ánh mắt hay biểu cảm qua nét mặt,… hoặc thông qua các từ đệm như dạ, vâng, vậy à?,…

Hiểu:

Hiểu được thông điệp giao tiếp rất quan trọng Trong một cuộc giao tiếp không thể “ông nói gà, bà nói vịt” vì không hiểu thông điệp của đối phương Vì vậy hãy chắc chắn rằng bản thân hiểu đúng thông