Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng bơm 2 (Nghề: Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí - Cao đẳng) - Trường Cao Đẳng Dầu Khí

(NB) Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng bơm 2 (Nghề: Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí - Cao đẳng) được biên soạn gồm các nội dung chính sau: Các dạng sai lệch trục giữa bơm và động cơ; Căn chỉnh đồng trục bơm và động cơ bằng đồng hồ so; Căn chỉnh đồng trục bơm và động cơ bằng thiết bị laser. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ



GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: SỬA CHỮA - BẢO DƯỠNG BƠM 2

NGHỀ: SỬA CHỮA THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

(Ban hành theo Quyết định số 212/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 03 năm 2022 của

Trường Cao đẳng Dầu khí)

Bà Rịa Vũng Tàu, 2022

(Lưu hành nội bộ)

Trang 3

LỜI GIỚI THIỆU

Bảo dưỡng bơm rất quan trọng và có ứng dụng rộng rãi để vận chuyển nguyên liệu

và năng lượng trong các hệ thống công nghệ

Không có bơm chắc chắn sẽ không thực hiện được các quá trình liên tục để sản xuất ra những sản phẩm cần thiết như: sợi hóa học, thức ăn tổng hợp, xà phòng, phân đạm, sơn, xăng, dầu, các nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp chế tạo máy như sắt thép, kim loại màu, đặc biệt là trong ngành công nghiệp dầu khí… Các quá trình điều khiển hiện đại ngày nay không thể thiếu bơm

Sự hoạt động của bơm, máy nén có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của toàn bộ dây chuyền công nghệ, đến môi trường, đến quá trình điều khiển, đến năng suất của máy và quá trình sản phẩm Chính vì vậy việc hiểu biết và nắm vững nguyên lý làm việc, cấu tạo, tính toán, thiết kế, sửa chữa, lắp ghép và vận hành các máy bơm là hết sức cần thiết

Để trao đổi và cung cấp những kiến thức về các vấn đề trên, chúng tôi biên soạn cuốn giáo trình “Bảo dưỡng, sừa chữa bơm” này Giáo trình được sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho học sinh học ngành sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, hệ Cao đẳng của trường Cao Đẳng Dầu Khí

Đồng thời sách còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên các các trường đại học, trung học chuyên nghiệp, trường dạy nghề, cán bộ kỹ thuật công tác tại các nhà máy, xí nghiệp

Nội dung của mô đun bao gồm:

Bài 1: Các dạng sai lệch trục giữa bơm và động cơ

Bài 2: Căn chỉnh đồng trục bơm và động cơ bằng đồng hồ so

Bài 3: Căn chỉnh đồng trục bơm và động cơ bằng thiết bị laser

Do khuôn khổ cuốn sách có hạn, nên trong quá trình biên soạn và trình bày không thể tránh khỏi các thiếu sót Chúng tôi mong nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc

để lần xuất bản sau được tốt hơn

Xin chân thành cảm ơn!

BRVT, ngày 01 tháng 03 năm 2022

Tham gia biên soạn

1 Chủ biên: Nguyễn Thành Danh

2 Lê Duy Nam

3 Bùi Việt An

Trang 4

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 3

MỤC LỤC 4

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ 5

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 7

BÀI 1: CÁC DẠNG SAI LỆNH TRỤC GIỮA BƠM VÀ ĐỘNG CƠ 14

1.1 Ý NGHĨA CỦA VIỆC CĂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC 15

1.2 C ÁC DẠNG SAI LỆCH KHI GHÉP BƠM VÀ ĐỘNG CƠ 15

BÀI 2: CĂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BƠM VÀ ĐỘNG CƠ BẰNG ĐỒNG HỒ SO 18

2.1 P HƯƠNG PHÁP CÂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BẰNG ĐỒNG HỒ SO 19

2.2 T HỰC TẬP CÂN CHỈNH LẮP GHÉP ĐỘNG CƠ VỚI BƠM 25

BÀI 3: THỰC TẬP CÂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BƠM VÀ ĐỘNG CƠ BẰNG THIẾT BỊ LASER (TMEA2 – SKF) 31

3.1 G IỚI THIỆU 32

3.2 H ƯỚNG DẪN SỬ DỤNG 38

3.3 K ẾT QUẢ ĐỒNG TÂM TRỤC 45

PHỤ LỤC 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO: 64

Trang 5

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Trang HÌNH 1.1: SAI LỆCH KHOẢNG CÁCH 16

HÌNH 1.2: SAI LỆCH GÓC 16

HÌNH 1.3: SAI LỆCH HƯỚNG TÂM 17

HÌNH 2.1: PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG HỒ SO SAI LỆCH GÓC VÀ HƯỚNG TÂM 21

HÌNH 2.2: PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG DẠNG HÌNH HỌC 21

HÌNH 2.3: ĐO CÁC THÔNG SỐ F1’, F2’ 23

HÌNH 2.4: ĐO VÀ ĐIỀU CHỈNH SAI LỆCH HƯỚNG TÂM 25

HÌNH 2.5: KHOẢNG CÁCH GIỮA CÁC BULONG CHÂN ĐỘNG CƠ 26

HÌNH 3.1 THIẾT BỊ CHỈNH ĐỒNG TRỤC 32

HÌNH 3.2 CÁCH CHỈNH ĐỒNG TRỤC BẰNG MÁY 33

HÌNH 3.3 CÁCH ĐIỀU CHỈNH BẰNG MÁY, ĐO THÔNG SỐ CỦA MÁY 33

HÌNH 3.4 CÁC VỊ TRÍ ĐO 34

HÌNH 3.5: BỘ DỤNG CỤ CHỈNH ĐỒNG TÂM TRỤC 34

HÌNH 3.6: MÁY ĐO ĐỒNG TRỤC CÓ BẢNG SỐ ĐỌC 35

HÌNH 3.7 ĐO ĐỒNG TRỤC 36

HÌNH 3.8: GÁ LÊN KHỚP NỐI 39

HÌNH 3.9: KẾT NỐI VỚI ĐẦU ĐO 40

HÌNH 3.10: MÁY ĐO KÍCH THƯỚC KHOẢNG CÁCH A, B, C 41

HÌNH 3.11: THÔNG SỐ TRÊN BẢNG THIẾT BỊ ĐO 41

HÌNH 3.12: ĐẶT HAI BỘ PHẬN ĐO Ở VỊ TRÍ 12H VỚI MỨC VI NÔ NẰM NGANG 42

HÌNH 3.13: CHỈNH VẠCH LASER SAO CHO NÓ NẰM NGAY TÂM MỤC TIÊU 42

CỦA BỘ PHẬN ĐO ĐỐI DIỆN 42

HÌNH 3.14: NỚI LỎNG NÚM KHÓA Ở BÊN HÔNG BỘ PHẬN ĐO 42

HÌNH 3.15: ĐIỀU CHỈNH GÓC XOAY 43

Trang 6

HÌNH 3.16: MÀN HÌNH HƯỚNG DẪN XEM VỊ TRÍ 44

HÌNH 3.17: VỊ TRÍ 9 GIỜ HÌNH 3.18 VỊ TRÍ 3 GIỜ 44 HÌNH 3.19: BẢNG THÔNG SỐ ĐO LỆCH TÂM 45

HÌNH 3.20: VỊ TRÍ 12 GIỜ 46

HÌNH 3.21: GIÁ TRỊ F1, F2 TRÊN MÀN HÌNH 47

HÌNH 3.22: VỊ TRÍ 3 GIỜ 48

HÌNH 3.23: CHỈNH THEO PHƯƠNG NGANG 49

HÌNH 3.24: GIÁ TRỊ F1, F2 TRÊN MÀN HÌNH 49

HÌNH 3.25: GIÁ TRỊ F1, F2 SAU KHI ĐO 50

HÌNH 3.26: CHỈNH SOFT FOOT 51

Trang 7

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

1 Tên mô đun: Sửa chữa, bảo dưỡng bơm 2

2 Mã mô đun: MECM63120

3 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

3.1 Vị trí:

Mô đun “Bảo dưỡng, sửa chữa bơm” là mô đun thực hành nghề, được bố trí học trước các môn học, mô đun chuyên ngành như: thực tập sản xuất, tiểu luận chuyên môn nghề…, và sau các môn học lý thuyết chuyên ngành

3.2 Tính chất:

Là môn học trang bị những kiến thức về bản về vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa bơm được sử dụng trong hệ thống công nghệ của nhà máy, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại bơm thông dụng

3.3 Ý nghĩa và vai trò của môn học:

Mô đun trang bị cho người học những kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động , biết được các dạng hư hỏng, phán đoán sau đó đưa ra các biện pháp khắc phục sửa chữa và rèn luyện kỹ năng sửa chữa, bảo dưỡng các loại bơm trong ngành công nghiệp chế biến dầu khí

4 Mục tiêu của Mô đun:

4.1 Về kiến thức

A1 Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động và lập được quy trình tháo lắp, bảo dưỡng, sửa các loại bơm thông dụng

4.2 Về kỹ năng:

B1 Tháo lắp, sửa chữa được các loại bơm, nhận biết được các dạng hư hỏng của máy

và đề xuất phương án sửa chữa tối ưu nhất

4.3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm

C1 Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, làm việc theo nhóm

C2 Rèn luyện ý thức làm việc an toàn và vệ sinh công nghiệp

5 Chương trình môn học:

5.1 Chương trình khung:

Trang 8

Mã MH/MĐ

/HP Tên môn học, mô đun

Số tín chỉ

Thời gian học tập (giờ)

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết

Thực hành/

thực tập/

thí nghiệm/

bài tập/

thảo luận

Kiểm tra

SAEN52001 An toàn vệ sinh lao động 2 30 23 5 2 0

II

Các môn học, mô đun chuyên môn ngành, nghề

77 1845 566 1202 39 38 II.1 Môn học, mô đun cơ sở 18 330 190 122 14 4

59 1515 376 1080 25 34

MECM53104 Gia công nguội cơ bản 3 75 14 58 1 2 MECM65014 Lò hơi và tua bin hơi 5 75 70 0 5 0 MECM62015 Nguyên lý - Chi tiết máy 2 45 14 29 1 1 MECM64016 Kỹ thuật sửa chữa cơ khí 4 60 56 0 4 0

Trang 9

Mã MH/MĐ

/HP Tên môn học, mô đun

Số tín chỉ

Thời gian học tập (giờ)

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết

Thực hành/

thực tập/

thí nghiệm/

bài tập/

thảo luận

Kiểm tra

LT T

H

MECM54105 Gia công cắt gọt kim loại

MECM55106 Sửa chữa - Bảo dưỡng

MECW53161 Kỹ thuật hàn cơ bản 3 75 14 58 1 2 MECM65017 Lò gia nhiệt và thiết bị

MECM63118 Gia công cắt gọt kim loại

5.2 Chương trình chi tiết mô đun

Trang 10

Số

TT Tên các bài trong mô đun

Thời gian (giờ)

Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

3 Bài 3: Căn chỉnh đồng trục bơm và

động cơ bằng thiết bị laser 20 4 14 1 1

6.4 Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thực tế về công tác xây dựng phương án

gia công, sản xuất tại xí nghiệp

7 Nội dung và phương pháp đánh giá:

7.1 Nội dung:

- Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

- Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

7.2 Phương pháp:

Người học được đánh giá tích lũy mô đun như sau:

7.2.1 Cách đánh giá

Trang 11

- Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH, ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và

Xã hội

- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng dầu khí như sau:

+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%

+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)

Hình thức kiểm tra

Chuẩn đầu ra đánh giá

Số cột

Thời điểm kiểm tra

Thường

xuyên

Viết/

Thuyết trình/Câu hỏi

Tự luận/

Trắc nghiệm/

Báo cáo/trả lời câu hỏi

A1, A2, A3, B1, B2, B3, C1, C2

1 Sau 15 giờ

Định kỳ

Viết/

Thuyết trình/Trắc nghiệm

Tự luận/

Trắc nghiệm/

Báo cáo/Thực hành

Tự luận và trắc

nghiệm/Thực hành

A1, A2, A3, A4, A5,

B1, B2, B3, B4, B5,

C1, C2, C3,

1 Sau 75 giờ

7.2.3 Cách tính điểm

Trang 12

- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc mô đun được chấm theo thang điểm 10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân

- Điểm mô đun là tổng điểm của tất cả điểm đánh giá thành phần của môn học nhân với trọng số tương ứng Điểm mô đun theo thang điểm 10 làm tròn đến một chữ

số thập phân, sau đó được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy định của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ

8 Hướng dẫn thực hiện mô đun

8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng, trung cấp nghề sửa chữa thiết

bị chế biến dầu khí

8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập mô đun

8.2.1 Đối với người dạy

* Lý thuyết: Áp dụng phương pháp dạy học tích cực bao gồm: thuyết trình ngắn, nêu

vấn đề, hướng dẫn đọc tài liệu, bài tập tình huống, câu hỏi thảo luận…

* Bài tập: Phân chia nhóm nhỏ thực hiện bài tập theo nội dung đề ra

* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra

* Hướng dẫn tự học theo nhóm: Nhóm trưởng phân công các thành viên trong nhóm

tìm hiểu, nghiên cứu theo yêu cầu nội dung trong bài học, cả nhóm thảo luận, trình bày nội dung, ghi chép và viết báo cáo nhóm

8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:

- Nghiên cứu kỹ bài học tại nhà trước khi đến lớp Các tài liệu tham khảo sẽ được cung

cấp nguồn trước khi người học vào học môn học này (trang web, thư viện, tài liệu )

- Tham dự tối thiểu 70% các buổi giảng lý thuyết Nếu người học vắng >30% số tiết lý thuyết phải học lại môn học mới được tham dự kì thi lần sau

- Tự học và thảo luận nhóm: là một phương pháp học tập kết hợp giữa làm việc theo nhóm và làm việc cá nhân Một nhóm gồm 4-6 người học sẽ được cung cấp chủ đề thảo luận trước khi học lý thuyết, thực hành Mỗi người học sẽ chịu trách nhiệm về 1 hoặc một số nội dung trong chủ đề mà nhóm đã phân công để phát triển và hoàn thiện tốt nhất toàn bộ chủ đề thảo luận của nhóm

- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ

- Tham dự thi kết thúc mô đun

- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học

9 TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Trang 13

Tài liệu tiếng Việt:

1 Giáo trình bơm quạt máy nén của ĐH Hàng hải

2 Giáo trình bơm quạt máy nén của ĐH BK Hà Nội

3 Giáo trình bơm quạt máy nén của ĐH BK T.p Hồ Chí Minh

4 PHẠM THỊ THANH TÂM, Thủy khí kỹ thuật và máy bơm, trường ĐHSPKT Tp HCM 2003

5 HOÀNG THỊ BÍCH NGỌC, Máy thủy lực thể tích, Nxb KHKT, Hà nội 2000

Tài liệu nước ngoài

6 ONTARIOPOWER GENERATION, Pumps Reference guide (Third edition)

7 MUKESH SAHDEV, Centrifugal pumps: Basic concepts, Operation, Maintenance, and Troubleshooting Website: www.cheresources.com

8 CARVER PUMP COMPANY, Installation, Operation, and Maintenance

Instructions for vertical Pumps Website: www.carverpump.com

Trang 14

BÀI 1: CÁC DẠNG SAI LỆNH TRỤC GIỮA BƠM VÀ ĐỘNG CƠ

❖ GIỚI THIỆU BÀI 1

Bài 1 Giới thiệu các dạng sai lệch trục giữa bơm và động cơ

- Căn chỉnh được đồng trục giữa máy và bơm

- Xác định các dạng lệch trục và các nguyên nhân gây ra hiện tượng

➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

- Rèn luyện thái độ nghiêm túc, cẩn thận trong công việc;

- Có tinh thần làm việc độc lập, làm việc nhóm hiệu quả, đảm bảo an toàn, tuân thủ các nội quy quy định của nhà máy và các nơi làm việc

❖ , PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1

- Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập bài 1 (cá nhân hoặc nhóm)

- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (bài 1) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài 1 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định

❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: có

- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu, máy phay và các thiết bị dạy học khác

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình mô đun, giáo trình, tài liệu

tham khảo, giáo án, video, và các tài liệu liên quan

- Các điều kiện khác: Không có

❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1

- Nội dung:

Trang 15

✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng

✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

- Phương pháp:

✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)

✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: Không có bài kiểm

NỘI DUNG BÀI 1

1.1 Ý NGHĨA CỦA VIỆC CĂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC

Trong công tác bảo dưỡng định kỳ máy móc thiết bị việc căn chỉnh đồng tâm giữa động cơ dẫn động và tổ hợp máy chiếm vị trí hết sức quan trọng, nó đảm bảo cho thiết bị luôn ở tình trạng tốt, vận hành an toàn, nâng cao độ tin cậy và kéo dài tuổi thọ Nó giúp cho việc khai thác, vận chuyển các sản phẩm dầu khí trên các công trình biển được liên tục và hiệu quả

Công việc căn chỉnh đồng tâm thường được sử dụng cho các máy bơm, máy nén được dẫn động bởi các động cơ điện có tốc độ quay cao và sử dụng khớp nối mềm

1.2 CÁC DẠNG SAI LỆCH KHI GHÉP BƠM VÀ ĐỘNG CƠ

Có 3 loại sai lệch cơ bản trong căn chỉnh đồng tâm:

1.2.1 Sai lệch khoảng cách

Sai lệch khoảng cách hay còn gọi là sai lệch theo phương nằm ngang (Hình 1.1):

là khoảng cách giữa mặt đầu hai khớp nối của động cơ và tổ hợp máy Giá trị này cần phải đảm bảo nằm trong giới hạn cho phép trong tài liệu kỹ thuật của máy

K1 – Giá trị đo được khi chưa tiến hành căn chỉnh

K2 – Khoảng cách cần phải có giữa hai mặt đầu khớp nối

Trang 16

Yêu cầu sau khi căn chỉnh đồng tâm g = G1 - G2≤ [g]

[g] – giá trị sai lệch góc cho phép trong tài liệu kỹ thuật

1.2.3 Sai lệch hướng tâm

Sai lệch hướng tâm hay còn gọi là sai lệch theo phương thẳng đứng là khoảng cách giữa hai đường tâm của hai khớp nối

Trang 17

Yêu cầu sau khi căn chỉnh đồng tâm T1 = T2 = [t] (giá trị cho phép ghi trong tài liệu kỹ thuật)

❖ TÓM TẮT BÀI 1

Trong bài này, một số nội dung chính được giới thiệu:

1 Ý nghĩa của việc căn chỉnh đồng trục

2 Các dạng sai lệch trục

3 Lệch trục song song theo phương thẳng đứng

4 Lệch trục song song theo phương nằm ngang

5 Lệch trục do độ đảo mặt đầu theo phương nằm ngang

6 Lệch trục do độ đảo mặt đầu theo phương thẳng đứng

❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 1

Câu hỏi 1 Trình bày ý nghĩa của việc căn chỉnh đồng trục?

Câu hỏi 2 Như thế nào là lệch trục song song theo phương nằm ngang

Trang 18

BÀI 2: CĂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BƠM VÀ ĐỘNG CƠ BẰNG ĐỒNG

HỒ SO

Bài 2 Giới thiệu các cách căn chỉnh đồng trục giữa bơm và động cơ bằng đồng hồ

- Lập quy trình, thực hiện căn chỉnh đồng trục

Trang 19

- Nội dung:

✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: Có 02 bài kiểm

NỘI DUNG BÀI 2

2.1 PHƯƠNG PHÁP CÂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BẰNG ĐỒNG HỒ SO 2.1.1 Cân chỉnh sơ bộ

Có rất nhiều nguyên nhân gây nên sự không đồng tâm giữa tổ hợp máy và động cơ dẫn động: Bệ đỡ không bằng phẳng; tổ hợp máy bị kéo bởi hệ thống đường ống công nghệ; tổ hợp máy hoặc động cơ bị kênh bởi bulông bắt chân động

cơ, chân máy vướng vào các tấm căn do vậy khi lắp ráp ban đầu cần phải:

- Kiểm tra, cân chỉnh độ phẳng và độ cân bằng của bệ đỡ tổ hợp máy và động

cơ dẫn động (sử dụng thước và ống thủy)

- Kiểm tra khả năng dịch chuyển của tổ hợp máy

- Đảm bảo tổ hợp máy không bị kéo bởi hệ thống đường ống công nghệ Sau khi thực hiện được các công việc trên thì việc căn chỉnh đồng tâm sau này sẽ được thực hiện dễ dàng và chính xác hơn

2.1.2 Các phương pháp căn chỉnh độ đồng tâm

Trong thực tế có nhiều phương pháp căn chỉnh độ đồng tâm giữa tổ hợp

Trang 20

- Dùng đồng hồ so hoặc đồ gá có mũi dò – căn lá

- Phương pháp đồng dạng

- Phương pháp quang học

Trong phạm vi chuyên đề này chỉ đề cập đến hai phương pháp hiện đang sử dụng trên các công trình biển của XN Khai thác DK, đó là phương pháp đồng hồ

so đo sai lệch góc, sai lệch hướng tâm và phương pháp đồng dạng hình học

Cả hai phương pháp trên khi căn chỉnh đồng tâm máy không cần phải xác định giá trị sai lệch ở tất cả các điểm dọc theo chu vi mặt đầu khớp nối mà chỉ cần đo ở

4 vị trí tương ứng từng cặp ở vị trí 12h-6h; 3h-9h hoặc trên-dưới; trái-phải P) Hình 2.1

(B-H,L-Thông thường ta căn chỉnh đồng tâm bằng cách điều chỉnh động cơ dẫn động theo tổ hợp máy (lấy tổ hợp máy làm chuẩn) vì tổ hợp máy trong quá trình hoạt động chịu tác động kéo của hệ thống đường ống công nghệ

2.1.3 Những điều lưu ý khi tiến hành căn chỉnh đồng tâm

- Các tấm căn phải được làm sạch

- Vật liệu chế tạo tấm căn không bị gỉ và không bị Ôxy hoá

- Số lượng các tấm căn bên dưới mỗi chân động cơ không quá 4 tấm

- Bề mặt các bệ đỡ chân động cơ phải sạch sẽ

2.1.4 Phương pháp đồng hồ so đo sai lệch góc và hướng tâm

- Lắp đồng hồ và thanh giữ như hình vẽ (Hình 2.2)

- Chân đồng hồ đo sai lệch hướng tâm phải nằm ở vị trí tiếp tuyến với mặt trên của khớp nối (chân đồng hồ phải hướng vào tâm trục), chân đồng hồ

đo sai lệch góc phải vuông góc với mặt đầu khớp nối

- Khi lắp đồng hồ hai chân của đồng hồ phải nằm trên một đường thẳng (PP đồng dạng)

- Tại vị trí của đầu so đồng hồ phải được làm sạch và lấy dấu

- Gắn đồng hồ sao cho kim đồng hồ nhỏ bên trong ở vị trí trong khoảng 4÷6, tránh trường hợp sai số quá lớn khi quay làm kẹt, gãy chân đồng hồ

- Sau khi lắp xong thanh giữ và đồng hồ so quay kiểm tra (theo chiều quay của bơm) để đảm bảo rằng đầu dò của đồng hồ luôn tì vào điểm đã được

Trang 21

lấy dấu và đồng hồ không bị vướng, kẹt trong quá trình quay

2.1.5 Phương pháp đồng dạng hình học

Phương pháp này được áp dụng đối với các tổ hợp máy sử dụng khớp nối mềm dạng Flexible Nó cho phép xác định khá chính xác chiều dày của các tấm căn cần thiết phải thêm vào hoặc lấy đi trong quá trình căn chỉnh

Trình tự tiến hành:

- Lắp đồng hồ và thanh giữ như hình vẽ (Hình 2.2)

- Chân đồng hồ phải nằm ở vị trí tiếp tuyến với mặt trên của khớp nối (chân đồng hồ phải hướng vào tâm trục)

Hình 2.1: Phương pháp đồng hồ so sai lệch góc và hướng tâm

Trang 22

- Khi lắp đồng hồ hai chân của đồng hồ phải nằm trên một đường thẳng

- Tại vị trí của đầu so đồng hồ phải được làm sạch và lấy dấu

- Gắn đồng hồ sao cho kim đồng hồ nhỏ bên trong ở vị trí trong khoảng 4÷6, tránh trường hợp sai số quá lớn khi quay làm kẹt, gãy chân đồng hồ

- Sau khi lắp xong thanh giữ và đồng hồ so quay kiểm tra (theo chiều quay của bơm) để đảm bảo rằng đầu dò của đồng hồ luôn tì vào điểm đã được lấy dấu và đồng hồ không bị vướng, kẹt trong quá trình quay

- Kiểm tra “Soft foot” cân chỉnh độ cao thấp của các chân giữ động cơ có thể thực hiện theo một trong hai cách sau:

+ Nới lỏng bu lông tại vị trí cần đo trong khi ba chân còn lại vẫn được siết chặt Đo khe hở giữa chân giữ động cơ cần đo và bề mặt của bệ đỡ (Có thể sử dụng đồng hồ có đế từ gắn trực tiếp lên chân động cơ hoặc dùng thước lá) Khe

hở lớn nhất cho phép không được vượt quá 0.05 mm Có thể sử dụng lá căn thích

hợp để đảm bảo khe hở này là nhỏ nhất Cũng làm tương tự với ba chân còn lại, khi đó các chân của động cơ sẽ cân bằng giúp cho quá trình cân chỉnh đồng tâm được dễ dàng và chính xác hơn

+ Sử dụng một đồng hồ cho quá trình kiểm tra “Soft Foot” Chỉnh đồng hồ về

0, siết chặt từng chân động cơ xuống (các chân còn lại ở vị trí tự do), đọc giá trị thay đổi trên đồng hồ Đây chính là khe hở giữa chân động cơ và bề mặt của bệ

đỡ tương ứng Dùng lá căn thích hợp để đảm bảo khe hở này là nhỏ nhất Cũng làm tương tự với ba chân còn lại, khi đó các chân của động cơ sẽ cân bằng giúp cho quá trình cân chỉnh đồng tâm được dễ dàng và chính xác hơn

- Dùng thước cặp đo khoảng cách ‘C’ giữa mặt đầu hai khớp nối So sánh với giá trị cho phép trong tài liệu kỹ thuật Nếu sai số lớn (nhỏ) hơn giá trị cho phép thì sẽ điều chỉnh tiến (lùi) động cơ bằng cách vặn vào hay nới lỏng bu lông phía trước và phía sau động cơ cho đến khi đạt được giá trị yêu cầu

Trang 23

Giả sử theo hình 2.3 nếu lắp đồng hồ theo Figure 1 khi quay từ trên xuống dưới (đồng hồ chỉnh 0 ở phía trên – 12 giờ) thì dấu của các thông số sẽ được đánh theo hình vẽ dưới đây Để kiểm tra lại dấu có đúng hay không, hãy gỉả sử mặt đầu

Trang 24

bơm và động cơ song song và động cơ thấp hơn bơm 5mm, khi quay từ trên xuống dưới sẽ có thông số là +10 (mặt bích động cơ) và -10 (mặt bích bơm) Như vậy là việc lấy dấu là đúng Từ đó suy ra phải quay từ phải sang trái (3 giờ sang 9 giờ, khi nhìn từ phía động cơ) để lấy thông số dịch ngang Việc sử dụng chung 1 đồ thị rất có lợi và nhanh chóng trong việc căn chỉnh đồng tâm

- Trước tiên lấy thông số dịch ngang, để đồng hồ chỉnh 0 tại 3 giờ, quay theo chiều quay động cơ từ phải sang trái ( 3 giờ sang 9 giờ), đọc các thông số dịch ngang, vẽ hai điểm theo tỷ lệ lên thang “B”, nối hai điểm đó lại và cắt thang “B” tại vị trí 3 và 4 tại hai điểm, xem độ dài theo thang “B” để chỉnh lại cho dưới

- Sau đó lấy thông số cao thấp, để đồng hồ chỉnh 0 tại 12 giờ, quay theo chiều quay động cơ từ trên xuống dưới (12 giờ xuống 6 giờ), đọc các thông số cao - thấp, vẽ hai điểm theo tỷ lệ lên thang “B”, nối hai điểm đó lại và cắt thang “B” tại

vị trí 3 và 4 tại hai điểm So sánh vị trí hai điểm này với trục nằm ngang ‘0’, nếu nằm trên thì phải lấy bớt các tấm căn với tổng chiều dày đúng bằng khoảng cách

từ điểm cắt đến trục ‘0’, nếu nằm dưới trục ‘0’ thì phải thêm vào các tấm căn với tổng chiều dày đúng bằng khoảng cách từ điểm cắt đến trục ‘0’

Ví dụ: Khoảng cách C, F1, F2 như hình vẽ, các dấu và hướng quay đã được xác định, khi đo thông số là -0,56 và +0,42 Vẽ hai điểm -56 và +42 tại vị trí thang

1, 2 nối hai điểm đó lại cắt tại vị trí 3, 4 tại hai điểm đo được là +15 và +5 Như vậy động cơ thấp hơn và phải thêm lá căn đệm hai chân trước là 0,15mm hai chân sau là 0,05mm

Chú ý:

- Trong quá trình tháo rút lá căn cần gá vừa đủ các bulông chống dịch ngang Khi siết chân cần để đồng hồ tại vị trí ngang (3 giờ hoặc 9 giờ) để theo dõi và điều chỉnh dịch ngang, cần siết các bulông chân theo đường chéo Nếu khi siết chéo vẫn bị dịch ngang có thể vừa đẩy vừa siết để đạt được giá trị dịch ngang không bị

Trang 25

- Trong quá trình căn chỉnh nếu quay từ vị trí 6 giờ đến 12 giờ hoặc từ 9 giờ đến 3 giờ thì cần phải đổi dấu trên các thang đo

2.2 THỰC TẬP CÂN CHỈNH LẮP GHÉP ĐỘNG CƠ VỚI BƠM

a) Đo và điều chỉnh sai lệch giữa hai mặt đầu khớp nối

- Dùng thước cặp đo khoảng cách giữa mặt đầu hai khớp nối

- So sánh với giá trị cho phép trong tài liệu kỹ thuật

- Nếu sai số lớn (nhỏ) hơn giá trị cho phép thì sẽ điều chỉnh tiến (lùi) động cơ bằng cách vặn vào hay nới lỏng bu lông phía trước và phía sau động cơ cho đến khi đạt được giá trị thích hợp

b) Đo và điều chỉnh sai lệch hướng tâm và sai lệch góc

Gọi:

aB- chỉ số đo sai lệch hướng tâm ở vị trí trên

aH- chỉ số đo sai lệch hướng tâm ở vị trí dưới

aL- chỉ số đo sai lệch hướng tâm ở vị trí trái

aP- chỉ số đo sai lệch hướng tâm ở vị trí phải

bB- chỉ số đo sai lệch góc ở vị trí trên

bH- chỉ số đo sai lệch góc ở vị trí dưới

B 12h

H 6h

P 3h

L 9h

Hình 2.4: Đo và điều chỉnh sai lệch hướng tâm

Trang 26

bL- chỉ số đo sai lệch góc ở vị trí trái

bP- chỉ số đo sai lệch góc ở vị trí phải

Gọi [] là giá trị sai lệch cho phép cho trong tài liệu kỹ thuật của thiết bị Giá trị này phải:

Trang 27

- Sẽ lấy bớt ở vị trí A3, A4 các tấm đệm có tổng chiều dày: S3 = S4 = t =

2

−



- Sau khi đã khử lệch góc, kiểm tra so sánh aB và aH

* Nếu aB > aH phải lấy đồng đều ở các vị trí A1, A2, A3, A4 các tấm đệm có tổng chiều dày: S =

Trang 28

* Nếu aB > aH phải lấy đồng đều ở các vị trí A1, A2, A3, A4 các tấm đệm có tổng chiều dày: S=

2

−



Trang 29

Cách lấy bớt hay thêm vào các tấm đệm có tổng chiều dày như trên chỉ là tính toán theo lý thuyết Cần phải đo kiểm tra lại các giá trị aB, aH, bB và bH, nếu chưa đạt được giá trị yêu cầu thì tiếp tục cân chỉnh theo các bước trên

c) Đo và điều chỉnh sai lệch hướng tâm và sai lệch góc trong mặt phẳng nằm ngang đi qua đường tâm trục B

Sau khi đã đạt được các sai lệch cho phép trong mặt phẳng thẳng đứng ta thực hiện tiếp việc đo và điều chỉnh trong mặt phẳng ngang để đảm bảo:

Việc điều chỉnh cũng có thể thực hiện được bằng cách:

- Quay đồng thời trục động cơ và trục tổ hợp máy để đo các giá trị aP, aL,

bP, bL Theo dõi chiều quay và các giá trị trên đồng hồ so Khi đó ta sẽ có một trong trường hợp cụ thể trên

- Xác định các vị trí cần điều chỉnh

- Quan sát đồng hồ so, thực hiện thao tác điều chỉnh sao cho kim đồng hồ dịch chuyển ngược lại Khi khoảng dịch chuyển này bằng 1/2 khoảng dịch chuyển của đồng hồ khi đo các giá trị aP, aL, bP, bL thì việc điều chỉnh sẽ

Trang 30

dừng lại

- Kiểm tra lại các giá trị aP, aL, bP, bL và tiếp tục điều chỉnh cho đến khi đạt được giá trị sai lệch yêu cầu Các giá trị tính toán để dịch chỉnh trên hoàn toàn mang tính chất lý thuyết và định tính nghĩa là các giá trị tính toán trên

có thể khi áp dụng vào thực tế sẽ không cho kết quả như mong muốn Tuy nhiên nó cũng giúp ta tiến gần hơn các giá trị sai lệch yêu cầu Trong thực

tế khi căn chỉnh đồng tâm ta phải kết hợp đồng thời kinh nghiệm nghề nghiệp và lý thuyết đã học, có khi phải kiên trì, nhẫn nại cộng thêm yếu tố may mắn mới có thể đạt được kết quả như mong muốn

❖ TÓM TẮT BÀI 2

Trong bài này, một số nội dung chính được giới thiệu:

1 Dụng cụ dùng để căn chỉnh

2 Quy trình căn chỉnh

❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 2

Câu hỏi 1 Trình bày công dụng các dụng cụ dùng để căn chỉnh?

Câu hỏi 2 Lập quy trình căn chỉnh đồng trục

Trang 31

BÀI 3: THỰC TẬP CÂN CHỈNH ĐỒNG TRỤC BƠM VÀ ĐỘNG CƠ

BẰNG THIẾT BỊ LASER (TMEA2 – SKF)

Bài 3 Giới thiệu các cách căn chỉnh đồng trục giữa bơm và động cơ bằng thiết bị laser (tmea2-skf)

- Lập quy trình, thực hiện căn chỉnh đồng trục

Trang 32

- Nội dung:

✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: Có 01 bài kiểm

❖ NỘI DUNG BÀI 3

Hình 3.1 Thiết bị chỉnh đồng trục

3.1 GIỚI THIỆU

Chỉnh đồng tâm trục chính xác sẽ tránh được việc vòng bị bị hỏng sớm, mỏi

hư trục, phớt mau hòng và rung động cao Hơn nữa nó còn giảm nguy cơ phát sinh nhiệt và tổ hao năng lượng Dụng cụ điều chỉnh đồng tâm trục TMEA2 đưa

ra phương pháp nhanh chóng và chính xác trong việc điều chỉnh độ đồng tâm 2 trục của thiết bị quay, do đó trục của 2 thiết bị được chỉnh thẳng hàng

Tiêu đề	Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng bơm 2 (Nghề: Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí - Cao đẳng)
Tác giả	Nguyễn Thành Danh, Lê Duy Nam, Bùi Việt An
Trường học	Trường Cao đẳng Dầu Khí
Chuyên ngành	Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí
Thể loại	Giáo trình mô đun
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Bà Rịa Vũng Tàu

Định dạng
Số trang	64
Dung lượng	2,22 MB