1. Trang chủ
  2. » Kỹ Thuật - Công Nghệ

Giáo trình Hàn kim loại màu và hợp kim màu (Nghề: Hàn - Cao đẳng) - Trường Cao Đẳng Dầu Khí

48 4 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Giáo trình Hàn kim loại màu và hợp kim màu (Nghề: Hàn - Cao đẳng)
Tác giả Chủ biên: Nguyễn Công Khai, Trần Nam An, An Đình Quân
Trường học Trường Cao Đẳng Dầu Khí
Chuyên ngành Hàn kim loại màu và hợp kim màu
Thể loại Giáo trình
Năm xuất bản 2022
Thành phố Bà Rịa - Vũng Tàu
Định dạng
Số trang 48
Dung lượng 1,15 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Cấu trúc

  • BÀI 1: HÀN NHÔM VÀ HỢP KIM NHÔM BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG (13)
    • 1.1. ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN NHÔM, HỢP KIM NHÔM (14)
    • 1.2. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DỤNG CỤ HÀN TIG (14)
    • 1.3. CHUẨN BỊ PHÔI HÀN (16)
    • 1.4. TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN TIG NHÔM (16)
    • 1.5. GÁ PHÔI HÀN (17)
    • 1.6. KỸ THUẬT HÀN NHÔM BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG (18)
    • 1.6. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN TIG (22)
    • 1.8. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN TIG (24)
  • BÀI 2 HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN KHÍ (26)
    • 2.1. ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG (27)
    • 2.2. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DỤNG CỤ HÀN KHÍ (28)
    • 2.3. CHUẨN BỊ PHÔI HÀN (29)
    • 2.4. TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN (29)
    • 2.5. GÁ PHÔI HÀN (30)
    • 2.6. KỸ THUẬT HÀN ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN KHÍ (31)
    • 2.7. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN (32)
    • 2.8. CÔNG TÁC AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG (33)
  • BÀI 3: HÀN ĐỒNG, HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG (36)
    • 3.1. ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN ĐỒNG, HỢP KIM ĐỒNG (37)
    • 3.2. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN HÀN TIG (37)
    • 3.3. CHUẨN BỊ PHÔI HÀN (39)
    • 3.4. TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN (39)
    • 3.5. GÁ PHÔI HÀN (40)
    • 3.6. KỸ THUẬT HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG . 40 3.7. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN TIG (40)
    • 3.8. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN TIG (46)
  • TÀI LIỆU THAM KHẢO (48)

Nội dung

(NB) Giáo trình Hàn kim loại màu và hợp kim màu (Nghề: Hàn - Cao đẳng) được biên soạn gồm các nội dung chính sau: Hàn nhôm, hợp kim nhôm bằng phương pháp hàn TIG; Hàn đồng, hợp kim đồng bằng phương pháp hàn khí; Hàn đồng, hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG. Mời các bạn cùng tham khảo!

HÀN NHÔM VÀ HỢP KIM NHÔM BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG

ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN NHÔM, HỢP KIM NHÔM

Nhôm có khả năng phản ứng mạnh với ôxy để tạo thành oxit nhôm (Al2O3), có nhiệt độ nóng chảy rất cao khoảng 2050°C, cao hơn nhiều so với nhôm và hợp kim của nó Do đó, oxit này tồn tại trong mối hàn và gây ra hiện tượng rỗ xỉ, làm cản trở quá trình hàn, ảnh hưởng đến chất lượng mối hàn cuối cùng.

- Ở nhiệt độ cao nhôm và hợp kim nhôm có độ bền rất thấp nên chi tiết hàn có thể bị phá hoại do khối lượng bản thân nó

- Khối lượng riêng của ôxit nhôm lớn hơn nhôm và hợp kim nhôm nên khó nổi lên vũng hàn

- Ở nhiệt độ cao dễ hòa tan khí H2 tạo nên rỗ khí

- Khi hàn nhôm bằng phương pháp hàn TIG cần chú ý: làm sạch lớp oxit nhôm trước khi hàn bằng bàn chải và hóa chất

- Khi hàn nhôm và hợp kim nhôm là vật đúc cần được gia nhiệt trước khi hàn để nhằm giảm thiểu vùng ảnh hưởng nhiệt

- Khi hàn các vật hàn có chiều dày nhỏ hơn 3mm nên sử dụng tấm đệm bằng đồng

- Dòng điện sử dụng khi hàn TIG nhôm tốt nhất là dòng AC.

CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DỤNG CỤ HÀN TIG

Phôi hàn có kích thước: 3*100*200- 2 tấm

- Mối hàn thẳng đều,vâm mịn

- Mối hàn không bị cháy cạnh, chảy tràn, rỗ khí, quá thấu

- Mối hàn phải đảm bảo chiều rộng và chiều cao

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 15

- Phôi hàn đảm bảo cong vênh trong giới hạn

Hình 1 1: Bản vẽ chi tiết mối hàn giao đầu không vát mép

1.2.2 Chuẩn bị vật liệu hàn TIG:

- Nhôm tấm Al1100 hoặc AlMgSi0.5 (3 x 100 x 200)mm, số lượng 2 tấm

- Điện cực EWP hoặc zirconi-vonfram  2.4mm

- Khí bảo vệ: khí Argon tinh khiết 99,9%

Argon được xem là khí bảo vệ tối ưu khi hàn nhôm, giúp tránh tình trạng oxy hóa và chuyển màu đen của bề mặt mối hàn khi khí bảo vệ không đủ Người thợ cần luôn kiểm tra và điều chỉnh lưu lượng khí thực để đảm bảo quá trình hàn đạt hiệu quả cao Sau khi hồ quang tắt, việc duy trì dòng khí bảo vệ trong một khoảng thời gian nhất định, còn gọi là dòng phụ, giúp bảo vệ đầu điện cực nóng khỏi bị oxy hóa khi nhiệt độ còn cao.

1.2.3 Chuẩn bị thiết bị - dụng cụ hàn TIG: a Chuẩn bị thiết bị hàn TIG:

- Cáp hàn, ống dẫn khí

- Mỏ hàn TIG đồng bộ:ống phun khí, thân ống kẹp, ống kẹp điện cực, nắp vặn chặt

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 16

- Đồ gá hàn b Chuẩn bị dụng cụ hàn TIG:

- Kìm kẹp phôi, bàn chải

- Dụng cụ đo kiểm mối hàn

- Bảo hộ lao động: găng tay da, quần áo, mũ bảo hộ.

CHUẨN BỊ PHÔI HÀN

- Cắt phôi đúng kích thước bản vẽ

Để tạo ra những mối hàn không bị lẫn oxit, người thợ cần làm sạch bề mặt nhôm trước khi gây hồ quang Việc này có thể dễ dàng thực hiện bằng cách sử dụng bàn chải thép không gỉ hoặc dụng dung dịch xút để ăn mòn và làm sạch bề mặt chi tiết tại vị trí mối hàn Đây là quy trình làm sạch tối ưu đảm bảo chất lượng của mối hàn nhôm.

Hình 1 2: Chuẩn bị phôi hàn giáp mối không vát mép.

TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN TIG NHÔM

- Chọn điện cực EWP ỉ 2.4mm mài hỡnh cầu.

- Phần nhô của điện cực : (1,5 ÷ 2,5)d.

- Điều chỉnh lưu lượng khí bảo vệ : (8÷12) lít/phút.

- Điều chỉnh dòng điện hàn : Ih = (90÷120)A

- Dòng điện có thể áp dụng công thức: Ih= 40amps/mm.

- Que hàn TIG nhụm ER5356 ỉ 2.4mm.

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 17

Hình 1 3: Phần nhô điện cực

Hình 1 4: Hình dáng điện cực khi hàn nhôm dòng AC.

GÁ PHÔI HÀN

- Đặt hai tấm phôi đối đầu nhau lên mặt phẳng

- Hàn đính 3 điểm với độ dài khoảng (10÷15)mm

- Cầm mỏ hàn tạo với hướng hàn và bề mặt vật hàn 1 góc 90 0

- Làm nóng chảy cạnh hàn châm que hàn tạo liên kết giữa 2 tấm kim loại

- Kiểm tra độ phẳng của mối ghép

- Dùng búa để chỉnh sửa nếu mối ghép không phẳng

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 18

Trong quá trình ghép các chi tiết, việc hàn đính đơn giản không đủ để giữ các thành phần vững chắc, do đó cần sử dụng đồ gá phù hợp Đối với các chi tiết nhỏ, bộ kẹp và đồ gá chuyên dụng sẽ đảm bảo độ chính xác và ổn định cao hơn Đối với các chi tiết lớn, có thể cần các đồ gá đặc biệt để cố định chắc chắn trong quá trình gia công Trong sản xuất, sử dụng đồ gá giúp tạo ra các mối nối có độ chính xác cao, đồng thời tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc.

KỸ THUẬT HÀN NHÔM BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG

1.6.1 Hơ nóng trước khi hàn

Hơ nóng trước chỉ cần thiết khi khả năng dẫn nhiệt của nhôm không đủ để đạt ngấu đúng yêu cầu Tránh nung nóng quá lâu hoặc dư oxy trong quá trình đốt để không gây ra tăng chiều dày lớp oxit tại mặt vát mép mối hàn Ngoài ra, nhiệt độ và thời gian hơ nóng ảnh hưởng lớn đến tính chất vật liệu, đặc biệt đối với các hợp kim dễ cứng, thay đổi hình dạng khi nguội hoặc chứa hàm lượng Mg cao.

Vật liệu Phạm vi chiều dày tôn (mm)

Nhiệt độ hơ nóng trước tối đa ( o C)

Thởi gian hơ nóng trước tối đa (phút)

Bảng 1.1: Chỉ số đối với nhiệt độ hơ nóng và thời gian nung nóng để hàn vật liệu dẻo – nhôm

1.6.2 Mồi hồ quang Mồi hồ quang bằng dòng cao tần HF( High Frequence)

- Tiến sát mỏ hàn lại gần vật hàn bật công tắc hàn: Nguồn cao tần bật để gây hồ quang

- Sau khi hồ quang hình thành nguồn cao tần tắt

- Nguồn cao tần bật lại khi hồ quang bị ngắt đột ngột

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 19

Khi hàn TIG nhôm, chiều dài hồ quang lý tưởng khoảng 3 đến 5mm để đảm bảo chất lượng mối hàn Chiều dài hồ quang ngắn giúp tạo mối hàn hẹp hơn, tăng chiều sâu ngấu nhờ nhiệt tập trung tốt hơn Tuy nhiên, nếu chiều dài hồ quang quá ngắn, điện cực có thể bị nhúng vào bể hàn, dẫn đến lẫn Wốtfram và gây bẩn đường hàn Ngược lại, chiều dài hồ quang quá lớn sẽ làm giảm tập trung nhiệt, gây ra hiện tượng rỗ khí trong mối hàn, ảnh hưởng đến độ bền và chất lượng của sản phẩm.

Trước khi ngắt hồ quang, cần tăng tốc độ hàn để tránh hình thành các vết nứt lõm ở cuối đường hàn Phương pháp gây lại hồ quang ngay sau khi ngắt được nhiều người áp dụng để làm nóng chảy kim loại phụ, nhằm lấp đầy các vết lõm hiệu quả.

Hình 1 6: Phương pháp bắt đầu và kết thúc khi hàn TIG

Đặt mỏ hàn vào rãnh hàn, nghiêng mỏ hàn một góc khoảng 70° đến 80° ngược hướng hàn để đảm bảo quá trình hàn diễn ra chính xác Đồng thời, giữ góc 90° so với bề mặt vật hàn về hai phía của đường hàn giúp thao tác dễ dàng và đảm bảo chất lượng mối hàn.

- Bật công tắc gây hồ quang triển khai một vũng hàn nhỏ tại điểm hàn đính

Khi hàn Vũng Hàn lõm xuống kim loại nền, cần giữ tay còn lại cầm que hàn để đắp bơm vào vùng hàn, đảm bảo độ phủ đều Quá trình hàn diễn ra hiệu quả khi que hàn được đắp hợp với mỏ hàn ở góc 90 độ, giúp tạo mối hàn chắc chắn và chất lượng Việc điều chỉnh góc hợp lý là yếu tố quan trọng để đạt được đường hàn mịn và bền bỉ trên kim loại nền.

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 20

- Di chuyển mỏ hàn về hướng hàn theo đường thẳng, hình răng cưa hoặc đường tròn

- Giữ đúng góc độ mỏ hàn và que hàn cho đến khi hàn hết đường hàn

- Giữ đầu của điện cực cách vật hàn một khoảng từ (3÷ 5) mm

- Hàn từ phải qua trái hoặc ngược lại đối với hàn ngang hàn ngửa và hàn sấp, hàn từ dưới lên đối với hàn đứng

Kết thúc mối hàn đúng kỹ thuật đòi hỏi người thợ rút que hàn ra khỏi bể hàn khi hồ quang đã tắt, đồng thời giữ mỏ hàn ở cạnh của vũng hàn trong khoảng 5 đến 10 giây để khí bảo vệ tiếp tục hoạt động và bảo vệ bể hàn khỏi oxy hóa trong quá trình nguội Sau đó, tiến hành nhấc mỏ hàn ra ngoài khi lớp hàn đã nguội hẳn, đảm bảo chất lượng và độ bền của mối hàn.

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn bằng :

Hình 1 7: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn bằng

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngang :

Hình 1 8: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngang

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn đứng :

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 21

Hình 1 9: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn đứng

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngửa :

Hình 1 10: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngửa

Hình 1 11: Mối hàn sau khi hoàn thiện

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 22

KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN TIG

Chất lượng của mối hàn GTAW được đánh giá cao hơn so với các phương pháp hàn hồ quang khác, nhờ vào sự kiểm soát chính xác và độ chính xác cao của quá trình Để đạt được mức độ chất lượng tối ưu, người thợ hàn cần nắm vững kỹ thuật và chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi tiến hành thi công Mối hàn GTAW mang lại các kết quả có độ bền cao, đẹp về mặt thẩm mỹ và đảm bảo an toàn cho các ứng dụng công nghiệp.

Nhất thiết phải được làm sạch một cách chu đáo từng bước trong quá trình hàn

Khu vực làm việc cần luôn giữ vệ sinh sạch sẽ để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình hàn Các dụng cụ như bàn hàn, dụng cụ đồ nghề và que hàn phụ phải được làm sạch và bảo quản cẩn thận trước khi sử dụng Khí bảo vệ sử dụng trong quá trình hàn phải đạt độ tinh khiết cao và phù hợp với cấp độ hàn yêu cầu Ngoài ra, các dụng cụ và điều kiện làm việc cần đảm bảo tốt để thực hiện kỹ thuật hàn phù hợp, nâng cao chất lượng mối hàn và đảm bảo an toàn lao động.

Nếu các điều kiện này đã được thực hiện và thợ hàn có khả năng, kỹ năng khéo léo, các mối hàn chất lượng cao sẽ có kết quả

Trong quá trình làm việc hàn, không thể tránh khỏi các thiếu sót dẫn đến xuất hiện khuyết tật hàn Việc kiểm tra các khuyết tật bằng mắt thường giúp phát hiện các lỗi như rỗ khí, từ đó đánh giá nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm Đặc biệt, khuyết tật rỗ khí là một trong những vấn đề phổ biến cần được xác định để có biện pháp khắc phục hiệu quả.

Hiện tượng khí trong kim loại mối hàn không kịp thoát ra ngoài trong quá trình đông đặc của kim loại là nguyên nhân chính gây ra rỗ khí trong mối hàn TIG Những lỗi khí này thường xuất hiện trên bề mặt của mối hàn, ảnh hưởng đến chất lượng và độ bền của kết cấu kim loại Việc kiểm soát quá trình hàn và sử dụng kỹ thuật phù hợp giúp giảm thiểu hiện tượng này, đảm bảo mối hàn đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao.

Nguyên nhân Cách khắc phục

Bề mặt vật hàn bị ẩm Làm sạch bề mặt hàn

Thiếu khí bảo vệ do hồ quang dài, gió lùa, lưu lượng khí không đủ

Chống gió lùa, giảm chiều dài hồ quang, tăng lưu lượng khí bảo vệ

Khí bẩn, không tinh khiết Sử dụng khí tinh khiết

Không khí bị hút vào khí bảo vệ gây ra khuyết tật rỗ khí trong quá trình hàn, đặc biệt khi kiểm tra cụm ống dẫn khí hoặc mỏ hàn ở góc nghiêng hoặc khi gió lùa Nguyên nhân chủ yếu bao gồm thiếu khí bảo vệ, góc nghiêng không phù hợp hoặc môi trường làm việc có dòng khí mạnh Để khắc phục, cần kiểm tra hệ thống khí và đảm bảo khí bảo vệ luôn đủ và ổn định, điều chỉnh góc nghiêng mỏ hàn phù hợp và tránh làm việc ở nơi có gió lùa mạnh Bảng 1.2 cung cấp các nguyên nhân và phương pháp xử lý các khuyết tật rỗ khí trong quá trình hàn Ngoài ra, nứt cũng là một khuyết tật phổ biến, xuất phát từ các nguyên nhân về kỹ thuật và điều kiện làm việc, cần được phát hiện và sửa chữa kịp thời để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Nứt trong liên kết hàn là một trong những khuyết tật nghiêm trọng nhất, thường xuất hiện ở các mối hàn mỏng do thiếu que hàn phụ hoặc khi hàn các vật đúc mà không qua quá trình gia nhiệt trước.

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 23

Tra thêm que hàn phụ vào mối hàn kể cả các mối hàn đính Gia nhiệt đầy đủ khi hàn các vật đúc c Lẫn tạp chất rắn: lẫn Wolfram

Hình 1 12: Mối hàn lẫn wolfram

- Tránh tiếp xúc điện cực Wofram trực tiếp với với vũng hàn

- Không tiếp xúc đầu điện cực Wofram và que hàn đắp

- Khi điện cực bị quá tải, cắt bỏ phần đầu hoặc thay điện cực mới d Lệch góc:

Là sự không thẳng hàng giữa hai chi tiết mà bề mặt của chúng không song song hoặc không tạo với nhau một góc theo thiết kế

Hình 1 13: Mối hàn bị lệch góc

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 24

Gá lắp phôi hàn không thẳng hàng Chuẩn bị phôi đúng yêu cầu-dùng đồ gá Hàn tập trung cục bộ Hàn cách đoạn-hàn đối xứng

Bảng 1.3: Nguyên nhân và cách khắc phục lệch góc.

AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN TIG

1.8.1 An toàn lao động trong hàn TIG:

Ngoài những quy định chung về an toàn trong ngành hàn.Trong quá trình hàn TIG cần lưu ý thêm một số vấn đề sau:

Hồ quang trong quá trình hàn TIG có nhiệt độ rất cao, có thể vượt quá 6100°C, gây nguy hiểm cho da và mắt nếu không được bảo vệ đúng cách Vì vậy, khi thực hiện hàn TIG cần đeo đầy đủ thiết bị bảo hộ như mặt nạ hàn, yếm da, quần áo bảo hộ, găng tay da và giày bảo hộ để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Argon là khí trơ không màu, không mùi và không vị, rất khó nhận biết khi nó hiện diện trong không khí Do tính chất này, argon có khả năng đuổi oxy, gây nguy hiểm trong các không gian kín nếu không được kiểm soát chặt chẽ Vì vậy, argon cần được sử dụng trong các khu vực thông gió tốt để đảm bảo an toàn Luôn cần tránh rò rỉ hoặc thoáng khí các khí này trong những buồng kín, nhằm hạn chế nguy cơ mất cân bằng khí dẫn đến các rủi ro về sức khỏe.

Không làm việc trong các không gian kín như bồn chứa, hầm mỏ hoặc đường hầm khi khí trơ như argon hiện diện, trừ khi đã trang bị thiết bị cung cấp khí thở phù hợp để đảm bảo an toàn Ngoài ra, cần phải lắp đặt hệ thống thông gió hiệu quả để hạn chế tích tụ khí argon trong các khu vực kín, nhằm phòng ngừa nguy cơ ngạt thở và đảm bảo môi trường làm việc an toàn.

Argon lỏng hoặc khí lạnh có thể gây bỏng lạnh, do đó cần bảo vệ da và mắt khỏi tiếp xúc với những chất có nhiệt độ thấp này Để đảm bảo an toàn, luôn đeo kính bảo hộ, găng tay và quần áo bảo hộ khi làm việc ở những nơi có argon lỏng lan tràn ra ngoài, ngăn chặn nguy cơ bỏng lạnh và bảo vệ sức khỏe của bạn.

- Sử dụng thiết bị giảm áp suất thích hợp khi sử dụng khí từ những bình chứa áp suất cao

Trong quá trình làm việc, nhân viên cần thông báo ngay cho ca sau khi phát hiện các hiện tượng không an toàn hoặc những chi tiết thiết bị sắp hỏng cần thay thế, bằng cách ghi chú vào sổ trực ca Việc này giúp đảm bảo các vấn đề được khắc phục kịp thời, nâng cao an toàn lao động và duy trì hoạt động liên tục của thiết bị.

Khi hàn xong phải tắt máy, khóa khí bảo vệ, tắt nước làm nguội, thu gọn dụng cụ và vệ sinh khu vực hàn sạch

Bài 1: Hàn nhôm và hợp kim nhôm bằng hàn TIG Trang 25

1 Đặc điểm khó khăn khi hàn nhôm, hợp kim nhôm, vật liệu hàn nhôm

2 Chuẩn bị thiết bị dụng cụ hàn TIG

7 Kiểm tra chất lượng mối hàn

8 Công tác an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng

❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 1:

1 Nêu khó khăn khi hàn nhôm?

2 Tính chế độ hàn nhôm khi hàn bằng phương pháp hàn TIG?

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 26

HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN KHÍ

ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG

2.1.1 Đặc điểm: Đồng và hợp kim đồng có độ dẫn nhiệt và dẫn điện cao do đó cần có nguồn nhiệt lớn để taọ nên bể hàn Vùng ảnh hưởng nhiệt lớn làm giảm cơ tính của vật hàn, gây biến dạng lớn khi nung nóng và làm nguội Ở nhiệt độ cao độ bền mối hàn giảm do đó ứng suất nhiệt sinh ra khi hàn dễ tạo nên nứt dễ bị ôxy hóa tạo nên CuO, Cu2O, khi nguội các ôxýt này làm cho lim loại giòn Vì thế khi hàn phải sử dụng biện pháp công nghệ như thuốc hàn, que hàn chứa chất khử O2 (P, Si) Nhiệt độ chảy thấp nên dễ quá nhiệt khi hàn tấm mỏng Khi hàn đồng thau, kẽm dễ bị cháy làm thay đổi thành phần kim loại mối hàn so với vật hàn

Nhiệt độ chảy thấp nên dễ bị quá nhiệt khi hàn tấm mỏng, hàn mối hàn đứng và hàn trần kim loại dễ bị chảy ra ngoài

Khi hàn đồng thau kẽm, quá trình dễ bị cháy và làm thay đổi thành phần kim loại của mối hàn so với vật hàn ban đầu Đối với các vật hàn có chiều dày lớn, cần phải gia nhiệt trước để đảm bảo quá trình hàn diễn ra hiệu quả Ngoài ra, nên sử dụng ngọn lửa phụ để gia nhiệt trong quá trình hàn, giúp tránh biến đổi thành phần kim loại và đảm bảo chất lượng mối hàn.

2.1.2 Vật liệu hàn đồng và ký hiệu của nó

Các ký hiệu vật liệu đồng được xây dựng theo tiêu chuẩn của AWS, đảm bảo tính chính xác và chuẩn hóa trong ngành công nghiệp Sau đó, ký hiệu vật liệu đồng này được bổ sung các ký hiệu phụ theo quy chuẩn của AWS để phản ánh đặc tính và ứng dụng cụ thể Tương tự như các vật liệu thép, các vật liệu đồng đều được ký hiệu dựa trên hệ thống số vật liệu của AWS, giúp dễ dàng nhận diện và quản lý trong quá trình sản xuất và xây dựng.

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 28 a Các ví dụ theo ký hiệu vắn tắt:

Ký hiệu cũ Ký hiệu mới Cách gọi

EI-Cu58 Cu-ETP Điện phân tinh luyện đường có ôxy

Cu >99.9; O =0.005 – 0.04 SW-Cu Cu-DLP Đồng khử oxy với giới hạn hàm lượng photpho còn lại thấp Cu >99.9

P 0.004 – 0.012 SF-Cu Cu-DHP Cu ≥ 99.90% P0.015 0.040% b Các ví dụ ký hiệu theo số vật liệu:

Ký hiệu vắn tắt Số vật liệu

Cu-Zn 37 CW508Z c Nung nóng trước:

Nhiệt độ nung nóng trước khi hàn các vật liệu đồng phụ thuộc vào:

- Phương pháp hàn (trái hay phải)

CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DỤNG CỤ HÀN KHÍ

2.2.1 Dụng cụ và thiết bị hàn khí: a Dụng cụ:

- Búa nắn phôi hàn, búa gõ xỉ hàn

- Dụng cụ để tháo lắp thiết bị hàn khí a Thiết bị:

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 29

- Bình sinh khí Axêtylen (hoặc bình GAS), bình Ô-xy, mỏ hàn khí, dây dẫn khí và các thiết bị liên quan

- Điều kiện an toàn: Găng tay, quần áo, dày, mũ bảo hộ lao động và thiết bị phòng chống cháy nổ b Chuẩn bị Vật liệu hàn đồng:

- Que hàn đồng 2,4, que hàn có thể dùng loại LCuZn32 và pha thêm các chất khử ôxy như Al, Si, Ni, Mn

Thuốc hàn thường được sử dụng bao gồm borắc hoặc axít boríc, đặc biệt khi hàn đồng thanh thiếc hoặc đồng thanh silic, trong đó borắc là lựa chọn phổ biến Đối với quá trình hàn đồng thanh nhôm, loại thuốc hàn phù hợp là hỗn hợp gồm 45% KCl, 20% BaCl₂, 20% NaCl và 15% NaF Những loại thuốc hàn này giúp đảm bảo mối hàn chắc chắn, bền và có tính dẫn nhiệt tốt, phù hợp với các ứng dụng công nghiệp và kỹ thuật Việc lựa chọn đúng loại thuốc hàn phụ thuộc vào loại kim loại và yêu cầu kỹ thuật của từng dự án.

- Đất đèn (khí axêtylen) hoặc LPG

CHUẨN BỊ PHÔI HÀN

Việc làm sạch dầu mỡ và các vết bẩn trên bề mặt chi tiết hàn là rất cần thiết để đảm bảo chất lượng Cần loại bỏ những phần cắt thừa, các bề mặt xù xì do cán và các vết nứt bằng cách khoét bỏ và mài sạch để chuẩn bị bề mặt đạt tiêu chuẩn Trước khi tiến hành hàn đắp, bề mặt phải được làm sạch triệt để và không còn bất kỳ khuyết tật nào để đảm bảo mối hàn chắc chắn và bền lâu.

Vật hàn trước khi hàn phải được chuẩn bị tốt Vật mỏng S = (1.5÷ 2) mm dùng kiểu gấp mép, S = (2÷3) mm không cần vát mép, S = (3÷10) mm vát 45 o , S > 10 mm vát mép 90 o

TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN

2.4.1 Chọn phương pháp hàn phải

Hình 2 1: Hướng hàn, góc độ mỏ hàn và que hàn

Trong hàn đồng, phương pháp hàn thường được thực hiện với góc mỏ hàn lớn hơn và góc que hàn nhỏ hơn so với các kỹ thuật thông thường Việc chọn phương pháp hàn phù hợp dựa trên tiêu chí tập trung nhiệt lượng của mỏ hàn vào vật hàn, nhằm tăng hiệu quả và độ chính xác của quá trình hàn Điều này giúp đảm bảo mối hàn chắc chắn, chất lượng cao và tiết kiệm năng lượng trong quá trình thực hiện.

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 30

 Khi hàn đồng thau ta chọn ngọn lửa hàn oxy hóa

Hình 2 2: Ngọn lửa Ôxy hóa

 Chọn ngọn lửa hàn bình thường khi hàn đồng thanh

Hình 2 3: Ngọn lửa hàn bình thường

2.4.3 Chọn Công suất ngọn lửa

Ngọn lửa hàn : Dùng ngọn lửa bình thường Công suất ngọn lửa có thể chọn như sau:

Nếu vật hàn đã được nung nóng sơ bộ (400 – 500 o C) thì:

Nếu nung nóng sơ bộ thực hiện bằng cách dùng ngọn lửa phụ thì công suất mỗi ngọn lửa chọn như sau:

W công suất ngọn lửa biểu thị bằng lượng tiêu hao khí Axêtylen

S là chiều dày vật hàn mm.

GÁ PHÔI HÀN

- Đặt hai tấm phôi giáp mối nhau và đặt lên bàn hàn

- Hàn đính ở mặt sau, tại mép ngoài cùng đường hàn(dài khoảng 10mm)

- Hàn đính chắc chắn, tránh không làm ảnh hưởng khi hàn mặt trước

- Hai tấm hàn đính phải phẳng mặt

- Tạo biến dạng ngược một góc khoảng 2 0 (góc bù biến dạng khi hàn)

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 31

KỸ THUẬT HÀN ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN KHÍ

- Chọn lửa hàn: Ngọn lửa hàn bình thường

- Giữ que hàn nghiêng một góc khoảng 45 0 so với bề mặt tấm kim loại nằm ngang

- Nung nóng đầu que hàn và nhúng vào trong thuốc hàn

Giữ que hàn trong quá trình hàn cho đến khi thuốc hàn bám đều quanh que hàn, chuyển đổi từ trạng thái lỏng sang rắn Tiếp tục duy trì đến khi thuốc hàn hoàn toàn đông đặc, sau đó quan sát quá trình chuyển đổi từ trạng thái rắn trở lại thành lỏng để đảm bảo mối hàn vững chắc Việc này giúp đảm bảo chất lượng của mối hàn và đạt hiệu quả cao trong quá trình hàn.

Hình 2 5:Góc độ mỏ hàn và que hàn

- Đưa que hàn vào vị trí hàn làm nóng chảy

- Nhấc que hàn ra và dùng mỏ hàn nung nóng khu vực tiếp theo

- Lặp lại các thao tác trên như hình vẽ

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 32

Hình 2 6: Dao động mỏ hàn và que hàn

2.6.2 Hàn đồng thau bằng phương pháp hàn khí: (latong)

Thành phần ngọn lửa hàn ảnh hưởng lớn đến chất lượng mối hàn Nếu thừa nhiều ôxy, sẽ làm tăng lượng ZnO và giảm hàm lượng hợp kim trong mối hàn Sử dụng ngọn lửa hơi thừa ôxy giúp hình thành lớp oxit kẽm trên bề mặt hồ quang, ngăn chặn sự bốc hơi của kẽm, từ đó cải thiện chất lượng mối hàn.

Công suất ngọn lửa : W = (100 – 150)S (lít/h)

Nên sử dụng loại que hàn phụ có pha các chất khử ôxy như Al, Si, Ni, Mn, Ag, v.v Thuốc hàn Borăc hoặc axit borich

2.6.3 Hàn đồng thanh bằng phương pháp hàn khí: (Brong)

- Khi hàn đồng thanh nên dùng ngọn lửa bình thường Khi hàn đồng thanh Si thường dùng ngọn lửa thừa ôxy tỷ lệ O2 / C2H2 = (1.15 ÷ 1.25)

- Khi hàn đồng thanh nhôm cần nung nóng sơ bộ (350 ÷ 450) o C

- Công suất ngọn lửa như sau:

- Khi không nung nóng sơ bộ W = (125 ÷ 175)S (1/h)

- Khi nung nóng sơ bộ W = (100 ÷ 150)S (1/h)

Thuốc hàn đồng thanh thiếc hoặc đồng thanh Si thường sử dụng Borắc để đảm bảo mối hàn chắc chắn và ổn định Khi hàn đồng thanh bằng nhôm, nên chọn thuốc hàn có thành phần chính gồm 45% KCl, 20% BaCl2, 20% NaCl và 15% NaF để đạt hiệu quả tốt nhất Đối với hàn đồng thanh Niken, các loại thuốc hàn phù hợp chứa Na2B4O7, H3BO4 và NaCl giúp tạo mối hàn bền, chống ăn mòn tốt.

KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN

Kiểm tra các yếu tố sau :

- Kích thước, độ phẳng của phôi

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 33

Mối hàn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, đúng kích thước nếu có sai hỏng cần sửa chữa và rút kinh nghiệm ngay

Các dạng sai hỏng nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa:

- Nguyên nhân: nung chưa đến nhiệt độ hàn, que hàn quá lớn, nung chưa đủ nhiệt độ, làm sạch không tốt

- Biện pháp phòng ngừa: Làm sạch phôi hàn kỹ hơn, nung vật hàn đúng nhiệt độ quy định, luôn luôn quan sát tình hình nóng chảy của bể hàn

- Nguyên nhân: Do không làm sạch hết vết bẩn và vết ô-xy hoá trên phôi hàn trước khi hàn, hoặc nung chưa đến nhiệt độ khi hàn

- Biện pháp phòng ngừa: Nung mỏ hàn đúng nhiệt độ, chấp hành tuyệt đối công tác làm sạch

- Nguyên nhân: Do nhiệt hàn quá lớn, đính phôi hàn không tính tới góc bù biến dạng

- Biện pháp phòng ngừa: giảm công suất ngọn lửa, đính phôi hàn chắc chắn, sử dụng đồ gá khi hàn

- Nguyên nhân: khí bảo vệ thiếu, góc độ mỏ hàn sai, làm sạch không tốt

- Biện pháp phòng ngừa: Làm sạch phôi hàn kỹ hơn, tăng lưu lượng khí nếu hàn ở môi trường bên ngoài.

CÔNG TÁC AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG

Sau khi kết thúc ca thực tập, mọi người phải vệ sinh nơi làm việc và sắp xếp lại chỗ làm gọn gàng, sạch sẽ Đối với các thiết bị sử dụng nguồn điện cao thế, cần phải ngắt nguồn điện để đảm bảo an toàn Các ống cao su và mỏ cắt không phải tháo ra hoàn toàn mà chỉ cần tách khỏi nguồn cung cấp khí Ngoài ra, cần tắt hệ thống gió cục bộ nếu có để đảm bảo an toàn lao động.

Trong quá trình làm việc, nếu ca trước phát hiện các hiện tượng không an toàn hoặc thiết bị gặp sự cố cần thay thế, cần thông báo lại cho ca sau biết và ghi chú vào sổ trực ca để ca sau có thể khắc phục kịp thời, đảm bảo an toàn và duy trì hoạt động liên tục.

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng hàn khí Trang 34

2.8.2 An toàn khi hàn khí

Kỹ thuật an toàn khi hàn và cắt hơi bao gồm việc sử dụng đúng các thiết bị, dụng cụ và nguyên liệu như máy sinh khí axetylen, bình oxy, đèn, van giảm áp để đảm bảo an toàn Công nhân hàn và cắt hơi không những cần thành thạo trong việc sử dụng các vật liệu này mà còn phải hiểu rõ nguyên nhân gây ra các sự cố để phòng tránh, từ đó đảm bảo an toàn cho chính mình và những người xung quanh.

1 Đặc điểm khó khăn khi hàn đồng, hợp kim đồng, vật liệu hàn đồng

2 Chuẩn bị thiết bị dụng cụ hàn khí

7 Kiểm tra chất lượng mối hàn

8 Công tác an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng

❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 2:

1 Nêu khó khăn khi hàn đồng?

2 Tính chế độ hàn đồng khi hàn bằng phương pháp hàn khí?

Bài 2: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn khí Trang 35

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 36

HÀN ĐỒNG, HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG

ĐẶC ĐIỂM KHÓ KHĂN KHI HÀN ĐỒNG, HỢP KIM ĐỒNG

Đồng và hợp kim đồng có độ dẫn nhiệt và dẫn điện cao, đòi hỏi nguồn nhiệt lớn để tạo ra hồ quang hàn Vùng ảnh hưởng nhiệt rộng gây giảm cơ tính của vật hàn, dẫn đến biến dạng lớn khi nung nóng và làm nguội Ở nhiệt độ cao, độ bền của mối hàn giảm, dễ sinh ra ứng suất nhiệt gây nứt Quá trình hàn đồng dễ bị oxy hóa tạo thành CuO, Cu₂O, khiến kim loại trở nên giòn khi nguội Do đó, cần sử dụng các biện pháp công nghệ như thuốc hàn hoặc que hàn chứa chất khử oxy (P, Si) Nhiệt độ chảy thấp của đồng làm dễ quá nhiệt khi hàn tấm mỏng Khi hàn đồng thau kẽm, dễ xảy ra cháy làm thay đổi thành phần hợp kim của mối hàn so với vật liệu ban đầu.

Nhiệt độ chảy thấp nên dễ bị quá nhiệt khi hàn tấm mỏng, hàn mối hàn đứng và hàn trần kim loại dễ bị chảy ra ngoài

Khi hàn đồng thau kẽm dễ bị cháy làm thay đổi thành phần kim loại mối hàn so với vật hàn.

CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN HÀN TIG

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 38

Hình 3 1: Bản vẽ chi tiết mối hàn giao đầu không vát mép

3.2.2 Chuẩn bị vật liệu hàn TIG:

- Đồng tấm Số lượng 2 tấm

- Điện cực Wolfram thori2 2.4mm

- Khí bảo vệ: khí Argon 99,99%

- Que hàn đồng : Bcu-3,5%Ag

3.2.3 Chuẩn bị thiết bị - dụng cụ hàn TIG:

➢ Chuẩn bị thiết bị hàn TIG:

- Cáp hàn, ống dẫn khí

- Mỏ hàn TIG đồng bộ:ống phun khí, thân ống kẹp, ống kẹp điện cực, nắp vặn chặt

- Búa nhỏ dùng để nắn phôi

- Dụng cụ đo kiểm mối hàn

- Bảo hộ lao động: găng tay da, quần áo, mũ bảo hộ,…

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 39

CHUẨN BỊ PHÔI HÀN

- Cắt phôi đúng kích thước

- Làm sạch vết dầu mỡ, vết rỉ sét trên hai bề mặt phôi, với khoảng rộng tối thiểu 10mm tính từ mép hàn

- Chuẩn bị mép hàn thẳng, vuông góc

Hình 3 2: Chuẩn bị phôi hàn giáp mối không vát mép.

TÍNH CHẾ ĐỘ HÀN

- Chọn điện cực wolfram ị 2.0mm mài nhọn

- Phần nhô của điện cực : (1,5÷2,5)d

- Điều chỉnh lưu lượng khí bảo vệ : (5÷8) lít/phút

- Điều chỉnh dòng điện hàn : Ih = (60÷80)A

- Que hàn đồng BcuP-3,5%Ag ị 2.0mm

Hình 3 3: Phần nhô điện cực

- Chọn chế độ hàn theo bảng sau:

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 40

Chiều dày vật liệu(mm)

Khí bảo vệ (lít/phút) Đường kính điện cực W (mm) Đường kính que hàn đắp (mm)

Tốc độ hàn mm/ph

Cường độ dòng điện hàn (A)

GÁ PHÔI HÀN

- Đặt hai tấm phôi đối đầu nhau lên mặt phẳng

- Hàn đính 3 điểm với độ dài khoảng (10÷15)mm

- Cầm mỏ hàn tạo với hướng hàn và bề mặt vật hàn 1 góc 90 0

- Làm nóng chảy cạnh hàn châm que hàn tạo liên kết giữa 2 tấm kim loại

- Kiểm tra độ phẳng của mối ghép

- Dùng búa để chỉnh sưả nếu mối ghép không phẳng

KỸ THUẬT HÀN ĐỒNG VÀ HỢP KIM ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀN TIG 40 3.7 KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN TIG

Hàn đồng bằng phương pháp hàn TIG thường sử dụng dòng điện DC phân cực thuận để đạt hiệu quả tối ưu Tuy nhiên, trong các trường hợp hàn vật liệu là hợp kim đồng chứa Beryllyum hoặc các hợp kim có chiều dày dưới 1mm, người ta thường sử dụng dòng AC hoặc phân cực nghịch để đảm bảo chất lượng mối hàn.

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 41

Hiệu quả làm sạch mối hàn bằng mạng điện dòng AC không đạt mức tối ưu, đặc biệt đối với các vật hàn có chiều dày lớn hơn 6mm Trong trường hợp này, cần gia nhiệt trước khi hàn với nhiệt độ từ 145°C đến 260°C để đảm bảo chất lượng mối hàn.

Hình 3 5:Phương pháp bắt đầu và kết thúc khi hàn TIG

Đặt mỏ hàn vào rãnh hàn, nghiêng mỏ hàn một góc khoảng 70-80 độ ngược với hướng hàn để đảm bảo độ chính xác và ổn định trong quá trình hàn Đồng thời, góc nghiêng khoảng 90 độ so với bề mặt vật hàn giúp tối ưu hóa việc truyền nhiệt và đảm bảo mối hàn chất lượng Việc điều chỉnh góc này về hai phía của đường hàn hỗ trợ tạo ra mối hàn đều, chắc chắn và đảm bảo độ bền của kết cấu.

- Bật công tắc gây hồ quang triển khai một vũng hàn nhỏ tại điểm hàn đính

Khi vũng hàn lõm xuống trên kim loại nền, cần dùng tay còn lại cầm que hàn để đắp và bơm vào vũng hàn cho đầy đủ Que hàn nên đắp hợp với mỏ hàn theo góc 90 độ để đảm bảo chất lượng mối hàn Việc thao tác chính xác này giúp tạo ra mối hàn chắc chắn, liên kết bền vững và đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao.

- Di chuyển mỏ hàn về hướng hàn theo hình răng cưa hoặc bán nguyệt

- Giữ đúng góc độ mỏ hàn và que hàn cho đén khi hàn hết đường hàn

- Giữ đầu của điện cực cách vật hàn một khoảng từ 3 ÷ 4 mm

- Hàn từ phải qua trái hoặc ngược lại đối với hàn ngang hàn ngửa và hàn sấp- hàn từ dưới lên đối với hàn đứng

Kết thúc quá trình hàn, rút que hàn ra khỏi vũng hàn, giữ mỏ hàn dao động ở rìa của vùng hàn và tắt nguồn hồ quang để đảm bảo an toàn Sau đó, giữ mỏ hàn khoảng 5-10 giây để khí trễ bảo vệ bề mặt hàn khi khí ra vẫn còn thực hiện nhiệm vụ chống oxy hóa Khi bể hàn đã nguội hoàn toàn, bạn có thể nhẹ nhàng nhấc mỏ hàn ra để hoàn tất quá trình hàn một cách an toàn và hiệu quả.

- Lật mặt sau thực hiện lại đường hàn như trên

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn sấp :

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 42

Hình 3 6: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn sấp

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngang :

Hình 3 7: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngang

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn đứng :

Hình 3 8: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn đứng

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 43

➢ Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngửa :

Hình 3 9: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn ngửa

Hình 3 10: Góc độ mỏ hàn và que hàn khi hàn góc chữ T ở vị trí bằng

3.7 KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN TIG:

Chất lượng của mối hàn GTAW được đánh giá là vượt trội so với các phương pháp hàn hồ quang khác nhờ vào khả năng tạo ra các mối hàn chất lượng cao Để đạt được mức độ chất lượng này, cần phải nắm vững kỹ thuật và chuẩn bị kỹ lưỡng tất cả các công đoạn cần thiết Mối hàn GTAW nổi bật với độ chính xác, đẹp và độ bền vượt trội, phù hợp cho các ứng dụng yêu cầu cao về chất lượng Chọn phương pháp hàn GTAW đảm bảo mang lại các kết quả tối ưu trong các dự án công nghiệp đòi hỏi yêu cầu cao về mối liên kết.

Nhất thiết phải được làm sạch một cách chu đáo từng bước trong quá trình hàn

Trong khu vực làm việc, việc vệ sinh sạch sẽ là yếu tố thiết yếu để đảm bảo an toàn và hiệu quả công việc Các dụng cụ như bàn hàn, dụng cụ đồ nghề cần được làm sạch kỹ lưỡng, dây hàn điền đầy phải được bảo quản cẩn thận trước khi sử dụng để tránh ô nhiễm Khí bảo vệ sử dụng trong quá trình hàn cần đạt độ tinh khiết cao và phù hợp với cấp độ hàn yêu cầu, nhằm đảm bảo chất lượng mối hàn Ngoài ra, các dụng cụ và thiết bị phải có điều kiện làm việc tốt, kỹ thuật hàn phù hợp để đảm bảo an toàn và đạt hiệu suất cao.

Nếu các điều kiện này đã được thực hiện và thợ hàn có khả năng, kỹ năng khéo léo, các mối hàn chất lượng cao sẽ có kết quả

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 44

Trong quá trình làm việc hàn, không thể tránh khỏi các thiếu sót và khuyết tật hàn xuất hiện Việc kiểm tra các khuyết tật bằng mắt thường giúp phát hiện lỗi chính xác, từ đó đánh giá rút kinh nghiệm để nâng cao kỹ năng Đồng thời, xác định nguyên nhân và tìm các biện pháp khắc phục phù hợp là bước quan trọng để đảm bảo chất lượng mối hàn.

Hiện tượng khí trong kim loại mối hàn không kịp thoát ra ngoài khi kim loại mối hàn đông đặc thường gây ra các vết rỗ khí, đặc biệt xuất hiện trên bề mặt của mối hàn TIG Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và độ bền của mối hàn, đòi hỏi kỹ thuật hàn chính xác để giảm thiểu rủi ro khí mắc kẹt Việc kiểm soát khí trong quá trình hàn TIG là yếu tố quan trọng để đảm bảo mối hàn đạt tiêu chuẩn về độ sạch và độ bền cao.

Hình 3 11: Mối hàn bị rỗ khí

Bề mặt vật hàn bị ẩm hoặc bần que hàn đắp không sạch

Làm sạch bề mặt hàn- dùng que hàn mới

Thiếu khí bảo vệ do :hồ quang dài, gió lùa, lưu lượng khí không đủ

Chống gió lùa, giảm chiều dài hồ quang, tăng lưu lượng khí bảo vệ Khí bẩn, không tinh khiết Sử dụng khí tinh khiết

Không khí bị hút vào khí bảo vệ Kiểm tra cụm ống dẫn khí, góc nghiêng súng hàn, gió lùa

3.7.2 Lẫn tạp chất rắn: lẫn Wolfram

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 45

Hình 3 12: Mối hàn lẫn wolfram

- Tránh tiếp xúc điện cực W trực tiếp với với vũng hàn

- Không tiếp xúc đầu điện cực W và que hàn đắp

- Khi điện cực bị quá tải, cắt bỏ phần đầu hoặc thay điện cực mới

Đồng và hợp kim đồng có khả năng dẫn nhiệt rất cao, điều này yêu cầu gia nhiệt trước khi hàn để đảm bảo mối hàn đạt chất lượng Khi hàn vật liệu có chiều dày lớn bằng phương pháp TIG, nếu không gia nhiệt trước, lượng nhiệt cung cấp sẽ không đủ để làm chảy đều kim loại, dẫn đến hiện tượng không ngấu Việc gia nhiệt đúng quy trình giúp hạn chế các khuyết tật do nhiệt, đảm bảo mối hàn chắc chắn và bền bỉ hơn.

- Vật hàn chưa được làm sạch

- Gia nhiệt đầy đủ trước khi hàn

- Làm sạch vật hàn trước và sau từng lớp hàn

- Bố trí lớp hàn hợp lý

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 46

Là sự không thẳng hàng giữa hai chi tiết mà bề mặt của chúng không song song hoặc không tạo với nhau một góc theo thiết kế

Hình 3 13: Mối hàn bị lệch góc

Gá lắp phôi hàn không thẳng hàng Chuẩn bị phôi đúng yêu cầu-dùng đồ gá Hàn tập trung cục bộ Hàn cách đoạn-hàn đối xứng-

AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN TIG

3.8.1 An toàn lao động trong hàn TIG:

Ngoài những quy định chung về an toàn trong ngành hàn.Trong quá trình hàn TIG cần lưu ý thêm một số vấn đề sau:

Hồ quang trong hàn TIG đạt nhiệt độ rất cao, có thể lên đến hơn 6100°C, gây nguy hiểm cho da và mắt người thợ Chính vì vậy, khi thực hiện hàn TIG, cần phải đeo đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động như mặt nạ hàn, yếm da, quần áo bảo hộ, găng tay da và giày bảo hộ để đảm bảo an toàn.

Argon là khí trơ không màu, không mùi và không vị, khó nhận biết khi hiện diện trong không khí Do đặc tính này, argon có thể đuổi hết oxygen, gây nguy hiểm nếu không được sử dụng trong các khu vực thông gió tốt Vì vậy, cần cẩn trọng tránh rò rỉ hoặc thoát khí trong các buồng kín để đảm bảo an toàn.

Không nên làm việc với khí trơ như argon trong các buồng kín như bồn chứa, hầm mỏ hoặc đường hầm nếu không được trang bị đầy đủ thiết bị cung cấp khí thở phù hợp Đồng thời, việc đảm bảo hệ thống thông hơi tốt trong những khu vực kín có chứa khí argon là rất quan trọng để phòng ngừa rủi ro mất thoát khí và đảm bảo an toàn cho công nhân.

Argon lỏng hoặc khí lạnh có thể gây bỏng lạnh, vì vậy việc bảo vệ da và mắt khỏi tiếp xúc với những chất có nhiệt độ cực thấp này là rất quan trọng Người làm việc cần đeo kính bảo hộ, găng tay và quần áo bảo hộ để tránh bỏng lạnh khi argon lỏng tràn ra ngoài hoặc rò rỉ Đảm bảo an toàn khi làm việc với argon lạnh giúp ngăn ngừa các tai nạn thương tích do nhiệt độ thấp gây ra.

- Sử dụng thiết bị giảm áp suất thích hợp khi sử dụng khí từ những bình chứa áp suất cao

Bài 3: Hàn đồng và hợp kim đồng bằng phương pháp hàn TIG Trang 47

Trong quá trình làm việc, nếu ca làm trước phát hiện các hiện tượng không an toàn hoặc các chi tiết của thiết bị sắp hỏng cần thay thế, họ phải báo cáo lại cho ca sau biết và ghi lại vào sổ trực ca Việc này giúp ca sau có thể khắc phục sự cố kịp thời, đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành thiết bị.

- Khi hàn xong phải tắt máy, khóa khí bảo vệ, tắt nước làm nguội, thu gọn dụng cụ và vệ sinh khu vực hàn

1.Đặc điểm khó khăn khi hàn đồng, hợp kim đồng, vật liệu hàn đồng

2 Chuẩn bị thiết bị dụng cụ hàn TIG

7 Kiểm tra chất lượng mối hàn

8 Công tác an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng

❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 3:

1 Khi hàn đồng bằng hàn TIG, chọn chế độ hàn như thế nào?

2 Lưu lượng khí bảo vệ là bao nhiêu khi hàn TIG đồng?

Ngày đăng: 23/12/2022, 22:49

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w