Giáo trình Thực tập điện cơ bản 1 (Nghề: Lắp đặt thiết bị điện - Trung cấp) - Trường Cao Đẳng Dầu Khí

(NB) Giáo trình Thực tập điện cơ bản 1 được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp sinh viên đấu nối các mạch điện chiếu sáng và mạch đo đếm điện năng, đấu nối các động cơ điện xoay chiều 1 pha và 3 pha đơn giản.

KỸ THUẬT NỐI DÂY VÀ BẤM ĐẦU CỐT

BÀI 2: KỸ THUẬT NỐI DÂY VÀ BẤM ĐẦU CỐT

Bài 1 là bài giới thiệu phương pháp sử dụng đồng hồ VOM và làm quen với hệ thống phân phối điện hạ áp

 MỤC TIÊU CỦA BÀI 2 LÀ:

+ Hiểu được phương pháp đấu nối các loại dây dẫn

+ Thực hiện được các phương pháp nối dây và nối được các loại mối nối dây dẫn

Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Rèn luyện tính cẩn thâ ̣n, và nghiêm túc trong học tập và trong thực hiện công việc

 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 2:

Người dạy nên áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, hỏi đáp và dạy học theo vấn đề để thúc đẩy sự tham gia của người học Đồng thời, yêu cầu sinh viên thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập số 1, có thể là làm việc cá nhân hoặc nhóm, nhằm nâng cao hiệu quả học tập và phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

Người học cần chủ động đọc trước giáo trình (bài 2) để chuẩn bị tốt cho buổi học Đồng thời, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài 2, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, và nộp đúng hạn cho giảng viên Việc này giúp nâng cao hiệu quả học tập và đảm bảo tiến độ của chương trình.

 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng trang bị điện

- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan

- Các điều kiện khác: Không có

 KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 2:

 Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

 Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng

 Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

 Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)

 Kiểm tra định kỳ thực hành: 1 điểm kiểm tra (hình thức: trắc nghiệm)

Bài 2: Kỹ thuật nối dây và bấm đầu cốt Trang 11

2.1 Nối dây lõi 1 sợi (dây đơn):

Thứ tự thực hiện: a Bóc vỏ cách điện

Để bóc lớp vỏ cách điện của dây dẫn, bạn có thể sử dụng kìm hoặc dao, nhưng không được cắt vào lõi dây Chiều dài lớp vỏ cách điện cần bóc phụ thuộc vào đường kính của dây dẫn, thường khoảng từ 15 đến 20 lần đường kính dây để đảm bảo mối nối chắc chắn và an toàn.

Để cắt và gọt lớp vỏ cách điện an toàn, hãy cầm dao theo tư thế gọt bút chì, đặt dao đúng điểm cắt với góc 30 độ để dễ thao tác Đối với dây có tiết diện nhỏ hơn 2,6mm², nên sử dụng kìm tuốt dây để bóc vỏ cách điện một cách chính xác và an toàn.

Dùng cho loại dây có hai lớp cách điện Lớp cách điện ngoài được cắt lệch với lớp trong khoãng 8-10mm

Hình 2.2 Bóc phân đoạn b Cạo sạch lõi

Dùng giấy ráp cạo sạch lớp men đến khi thấy ánh kim để mối nối tiếp xúc tốt

Hình 2.3 Cạo sạch lõi Hình 2.4 Uốn gập lõi c Uốn gập lõi

Chỗ uốn phải có bán kính cong thích hợp và chia đoạn lõi thành hai phần: phần trong chứa khoảng 6 vòng, phần ngoài đủ quấn từ 5-6 vòng d Vặn xoắn

Móc hai đoạn lõi vào nhau tại chỗ uốn gập, giữ đúng vị trí rồi xoắn dây vào nhau 2-

3 vòng, sau đó vặn xoắn lần lượt từng đầu dây này vào thân dây kia khoảng từ 5-6 vòng chặt và đều e Xiết chặt

Dùng hai kìm cặp các vòng ngoài cùng và vặn ngược chiều nhau Sau đó mối nối phải được quấn băng cách điện để đảm bảo an toàn

- Kiểm tra sản phẩm: mối nối chặt, gọn, sáng và các vòng dây quấn đều, đẹp

Hình 2.5 Vặn xoắn và siết chặt

Dây dẫn điện từ đường dây trục chính sang dây nhánh gọi là dây nhánh, giúp phân phối điện năng đến các khu vực khác nhau Mối nối phân nhánh là nơi giữa dây trục chính và dây nhánh, có thể có tiết diện khác nhau để phù hợp với công suất truyền tải Việc sử dụng dây nhánh và mối nối phân nhánh đảm bảo hệ thống điện hoạt động an toàn và hiệu quả.

- Thứ tự thực hiện các bước bóc vỏ cách điện, cạo sạch lõi như trường hợp nối nối tiếp

- Sau đó đặt dây chính và dây nhánh vuông góc với nhau

- Dùng ta quấn dây nhánh lên dây chính

- Dùng kìm xoắn tiếp khoảng 7 vòng rồi cắt bỏ dây thừa Mối nối đã hoàn thành

Hình 2.6 Nối phân nhánh dây lõi một sợi

2.2 Nối dây lõi nhiều sợi

Quy trình thực hiện giống như khi nối dây lõi một sợi theo chu trình liên tiếp Tuy nhiên, cần đặc biệt cẩn thận khi bóc vỏ cách điện để không làm đứt bất kỳ sợi dây nhỏ nào Khi cạo sạch lõi, cần làm sạch từng sợi một cách tỉ mỉ để đảm bảo chất lượng và độ bền của dây dẫn.

Xoè đều hai đoạn lõi thành nan quạt, cắt sợi dây trung tâm khoảng 40mm, lồng hai lõi vào nhau để cho các sợi đan chéo nhau

Hình 2.7 Nối nối tiếp dây lõi nhiều sợi

Để làm nối dây đúng kỹ thuật, bạn cần quấn đều các sợi lõi của dây này quanh lõi của dây kia, quấn khoảng 3 vòng rồi cắt bỏ đoạn dây thừa Trong quá trình quấn, cần chú ý đến kỹ thuật để tránh nối không đều hoặc lỏng, vì những lỗi này sẽ rất khó sửa chữa sau đó.

Kiểm tra sản phẩm: mối nối phải đạt được các yêu cầu chặt, chắc chắn, đều và đẹp

Hình 2.8 Dùng hai kìm vặn xoắn ngược chiều

Thứ tự thực hiện các bước bóc vỏ cách điện và làm sạch lõi như trên

Nối dây nhanh bằng cách tách lõi dây thành hai phần bằng nhau, sau đó đặt lõi dây nhánh vào giữa lõi dây chính Tiến hành vặn xoắn từng nửa lõi dây nhánh về hai phía của dây chính từ 3 đến 4 vòng, cắt bỏ phần dây thừa để đảm bảo kết nối chắc chắn Chiều quấn của hai phía phải ngược nhau để đảm bảo an toàn và độ bền của mối nối.

Hình 2.9 Nối phân nhánh dây lõi nhiều sợi

Các mối nối dây dẫn điện, ngoại trừ các kiểu nối đặc biệt, đều phải được hàn sau khi thực hiện nối Hàn giúp tăng cường sức bền cơ học của mối nối, cải thiện khả năng dẫn điện và đảm bảo chống gỉ sét Có nhiều phương pháp hàn khác nhau, nhưng trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung vào cách hàn trực tiếp cho các dây điện có đường kính tương đối nhỏ Các bước hàn dây dẫn điện được thực hiện theo quy trình chuẩn nhằm đảm bảo chất lượng và độ bền của mối nối.

- Đánh bóng mối hàn bằng giấy ráp để làm sạch tạp chất và ôxit đồng bên ngoài, làm cho mối hàn chắc chắn

- Láng nhựa thông: giúp mối hàn không bị ôxi hóa vì quá nhiệt, đồng thời giúp vật liệu hàn dễ chảy trên mối hàn

- Dùng vật liệu hàn để hàn Vật liệu hàn thường là hợp kim thiếc có nhiệt độ nóng chảy khoảng 200 0 C

- Đặt đầu mỏ hàn nghiêng một góc 45 độ với mối nối khoảng 3 đến 5 phút

( Tùy theo loại mỏ hàn 40W hay 60W) để cho mối nối nóng lên

- Đặt chì hàn cách mỏ hàn 1 đến 2mm để chì tự chảy quanh mối nối

- Cắm mỏ hàn cho đạt tới nhiệt độ tối đa

- Tuốt vỏ đoạn dây cần si chì

- Làm sạch bề mặt dây

- Chấm mỏ hàn vào nhựa thông( làm sạch đầu mỏ hàn nhờ axít có trong nhựa thông)

- Đặt đầu mỏ hàn nghiêng một góc 45 độ với mối nối khoảng 3 đến 5 phút

( Tùy theo loại mỏ hàn 40W hay 60W) để cho mối nối nóng lên

- Đặt chì hàn cách mỏ hàn 1 đến 2mm để chì tự chảy quanh mối nối

Sau khi hoàn tất quy trình hàn, cần bọc cách điện mối nối để giữ nguyên hình dạng của dây điện và đảm bảo an toàn điện Phương pháp cách điện phổ biến nhất hiện nay là sử dụng lồng ống GRN hoặc quấn băng cách điện nhằm bảo vệ mối nối, ngăn chặn rò rỉ điện và kéo dài tuổi thọ của hệ thống điện.

- Cách điện bằng băng cách điện

Cách quấn băng cách điện phụ thuộc vào loại mối nối và thường yêu cầu quấn từ 2 lớp trở lên để đảm bảo độ chắc chắn và cách điện hiệu quả Quá trình bắt đầu từ bên trái sang bên phải, với lớp trong quấn quanh phần lõi nối để bảo vệ kết nối điện, sau đó lớp ngoài chồng lên một phần của lớp vỏ bì cách điện để tăng độ bền và cách điện Khi quấn, cần kéo căng băng để đảm bảo băng quấn bám dính chắc chắn, đồng thời bước quấn sau phải chồng lên ít nhất một phần ba chiều rộng của bước quấn trước, giúp tăng khả năng chống trượt và đảm bảo độ an toàn cao trong sử dụng Luôn nắn chỉnh chặt chỗ vừa quấn để đảm bảo băng cách điện dính chặt, tránh lỏng lẻo gây nguy hiểm điện.

- Cách điện bằng ống gen

Ống gen là loại ống làm từ chất cách điện tổng hợp dẻo, giúp bảo vệ và cách ly dây dẫn hiệu quả Khi lắp đặt, cần chọn ống gen sao cho lồng vừa chặt với mối nối để tránh rơi rớt hoặc lỏng lẻo Ngoài ra, ống gen phải che kín mối nối và phần vỏ bọc cách điện, đảm bảo an toàn và độ bền cho hệ thống điện Việc lồng ống gen vào dây dẫn trước khi thực hiện nối là rất quan trọng để bảo vệ toàn diện hệ thống điện khỏi tác động của môi trường và duy trì độ an toàn cao.

Hình 2.12 Cách điện bằng băng dính cách điện

2.4 Bấm đầu cốt dây dẫn

Đầu code, hay còn gọi là Terminal, là thiết bị quan trọng trong ngành điện với tác dụng truyền tải điện năng hiệu quả Việc lựa chọn đầu code phù hợp giúp tăng khả năng dẫn điện giữa các cáp điện hoặc giữa cáp điện và thiết bị điện, đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và an toàn.

Trên thị trường có rất nhiều loại đầu code:

Phân loại theo chất liệu thì đầu code gồm 3 loại: Code đồng, code nhôm, code đồng pha nhôm

Phân loại theo kiểu dáng thì đầu Code rất đa dạng: Đầu code tròn, đầu code chỉa, đầu cốt nối dây cáp điện

2.4.2 Cách sử dụng kìm bấm code

Các bước sử dụng kìm bấm code:

- Bước 1: Bạn chèn dây trần vào đầu nối, tiếp đến hãy chèn đầu code muốn bấm vào đầu ép của kìm bấm code

Sau khi hoàn thành quá trình uốn dây, bước tiếp theo là bóp tay cầm với lực mạnh nhất để các crimper mở ra, giúp dễ dàng kiểm tra các thiết bị đầu cuối Việc kiểm tra này rất quan trọng để đảm bảo mọi sợi dây đều đã nằm chắc chắn trong thùng uốn, từ đó đảm bảo chất lượng và độ an toàn của kết nối điện.

Trong bước 3, bạn cần điều chỉnh các đai ốc trên kìm bấm code để đảm bảo kết nối chắc chắn giữa dây cáp và đầu code Hãy xoay bộ phận khóa điều chỉnh cho đến khi dây cáp và đầu code đã được cố định chặt chẽ, sau đó mới tiến hành bấm code để đảm bảo kết nối an toàn và chính xác.

2.4.3 Thực hiện bấm đầu cốt dây dẫn như sau:

1 Các bước bấm đầu code:

- Bước 1: Đầu tiên bạn cần đo khoảng cách của đầu code, tuốt vỏ dây điện bên ngoài, thực hiện cẩn thận để không xén vào dây lõi

- Bước 2: Tiến hành bo tròn dây điện lại để diện tích của dây nhỏ hơn

- Bước 3: Luồn dây vào đầu code, đặt dây đúng vị trí

- Bước 4: Dùng kìm bấm thủy lực để bấm đầu code vào dây điện

ĐẤU DÂY VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ 1 PHA & 3 PHA 42 BÀI 5: ĐẤU DÂY KHỞI ĐỘNG TỪ ĐƠN VÀ KHỞI ĐỘNG TỪ KÉP

Bài 4 hướng dẫn phương pháp đấu dây vận hành động cơ không đồng bộ 1 pha và 3 pha, giúp người học nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để dễ dàng tiếp cận các nội dung chuyên môn tiếp theo.

Để hiểu rõ về động cơ điện xoay chiều một pha và ba pha, cần nắm vững cấu tạo và nguyên lý hoạt động của chúng Cấu tạo của động cơ bao gồm stato, rotor, cuộn dây và các bộ phận hỗ trợ nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả Nguyên lý làm việc dựa trên sự biến đổi dòng điện thành từ trường quay, từ đó tạo ra mô-men xoắn để vận hành máy Việc xác định các đầu dây của động cơ là bước quan trọng trong quá trình đấu dây, giúp đảm bảo kết nối đúng kỹ thuật và an toàn Phương pháp đấu dây của động cơ điện xoay chiều một pha và ba pha có những quy tắc riêng, yêu cầu hiểu rõ sơ đồ mạch và đặc điểm của từng loại để tránh nhầm lẫn và đảm bảo hoạt động ổn định.

- Xác định được các đầu dây và đấu dây cho các động cơ điện xoay chiều một pha và động cơ điện xoay chiều 3 pha

 Rèn luyện tính cẩn thâ ̣n, và nghiêm túc trong học tập và trong thực hiện công việc

Đối với người dạy, cần áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề để nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời, yêu cầu học viên thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập bài 4, có thể làm cá nhân hoặc theo nhóm, nhằm phát huy khả năng tư duy phản biện và hợp tác của người học.

Người học nên chủ động đọc trước giáo trình (bài 4) để chuẩn bị tốt cho buổi học Họ cần hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống mở đầu, thực hiện theo cá nhân hoặc nhóm Cuối cùng, bài tập cần được nộp đúng thời gian quy định để đảm bảo tiến trình học tập diễn ra thuận lợi.

 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 4:

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng trang bị điện

Bài 4: Đấu dây vận hành động cơ không đồng bộ 1 pha và 3 pha Trang 43

 Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có

 Kiểm tra định kỳ thực hành: 1 điểm kiểm tra (hình thức: thực hành)

4.1 Tổng quan về động cơ không đồng bộ

Máy điện không đồng bộ là loại máy điện xoay chiều hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ, trong đó tốc độ quay của rôto (n) luôn khác với tốc độ của từ trường sơ cấp (n1), giúp máy có tính thuận nghịch Loại máy này có khả năng vận hành linh hoạt, có thể làm việc ở chế độ động cơ điện hoặc máy phát điện.

Máy phát điện không đồng bộ thường có hiệu suất làm việc không cao bằng máy phát đồng bộ, do đó ít được ưa chuộng Tuy nhiên, động cơ điện không đồng bộ có cấu tạo đơn giản, chi phí thấp và độ tin cậy cao, nên được sử dụng phổ biến trong sản xuất và cuộc sống hàng ngày Các loại động cơ điện không đồng bộ bao gồm động cơ ba pha, hai pha và một pha Đối với công suất lớn trên 600W, thường là loại ba pha có ba dây quấn, với trục dây quấn lệch nhau trong không gian tạo thành góc 120 độ, đảm bảo hiệu quả vận hành tốt.

Các động cơ công suất nhỏ dưới 600W chủ yếu là động cơ 1 pha hoặc 2 pha Động cơ 2 pha có hai dây quấn hoạt động, với trục của hai dây quấn lệch nhau trong không gian một góc nhất định, giúp tối ưu hiệu suất và khả năng vận hành của động cơ nhỏ này.

90 o điện Động cơ điện một pha, chỉ có một dây quấn làm việc

4.1.2 Phân loại và kết cấu : a Phân loại :

Theo kết cấu của vỏ, máy điện không đồng bộ có thể chia thành các kiểu chính sau: kiểu hở, kiểu bảo vệ, kiểu kín, kiểu phòng nổ, vv…

Theo kết cấu của roto, máy điện không đồng bộ chia làm hai loại: loại roto kiểu dây cuốn và loại roto kiểu lồng sóc

Theo số pha trên dây cuốn Stator có thể chia thành các loại : một pha, hai pha và ba pha b Kết cấu :

Giống như các máy điện quay khác, máy điện không đồng bộ gồm các bộ phận chính sau: Phần tĩnh ( Stator ) và Phần quay ( Roto)

Trên Stator có vỏ, lõi sắt và dây cuốn :

Vỏ máy có vai trò cố định lõi sắt, dây cuốn, và giữ máy ổn định trên bệ, đồng thời bảo vệ các linh kiện bên trong Vỏ và nắp máy không dùng để dẫn từ mà chủ yếu để đảm bảo an toàn và tránh bụi bẩn Vật liệu chế tạo vỏ máy thường là nhôm hoặc gang, với gang là vật liệu phổ biến hơn, còn các máy có công suất lớn (hơn 1000kW) thường sử dụng thép tấm hàn để đảm bảo độ bền cao.

Trong bài 4, chúng ta sẽ tìm hiểu cách đấu dây vận hành động cơ không đồng bộ 1 pha và 3 pha Việc lắp đặt đấu dây đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động hiệu quả của động cơ Ngoài ra, cấu tạo vỏ động cơ cũng được thiết kế phù hợp với phương pháp làm nguội máy, dẫn đến các dạng vỏ khác nhau để tối ưu khả năng làm mát và hoạt động liên tục của động cơ không đồng bộ.

Lõi sắt là phần dẫn từ quan trọng trong các thiết bị điện tử và máy móc do khả năng dẫn từ tốt Vì từ trường đi qua lõi sắt là từ trường quay, nên để giảm tổn hao năng lượng, lõi sắt được chế tạo từ những lá thép kỹ thuật điện dày 0,5mm ép lại chắc chắn Khi đường kính ngoài của lõi sắt nhỏ hơn 990mm, người ta sử dụng các tấm thép ép dẻo thành hình tròn; còn khi đường kính lớn hơn, cần ghép các tấm thép hình rẻ quạt thành khối tròn để đảm bảo tính chắc chắn và hiệu quả dẫn từ.

Lá thép kỹ thuật điện được phủ sơn cách điện trên bề mặt nhằm giảm hao tổn do dòng điện xoáy gây ra, đảm bảo hiệu suất truyền điện tốt hơn Trong quá trình sản xuất, nếu lõi sắt ngắn, có thể ghép thành một khối liền, còn đối với lõi dài hơn, thường được ghép thành các tấm ngắn có độ dài từ 6cm đến 8cm, cách nhau khoảng 1cm để tạo khe hở thông gió, giúp giảm nhiệt và nâng cao độ bền Mặt trong của lá thép được thiết kế có xẻ rãnh để đặt dây cuốn, hỗ trợ quá trình quấn dây và đảm bảo hoạt động ổn định của máy móc điện.

Phần này có hai bộ phận chính là lõi sắt và dây quấn

Lá thép kỹ thuật điện, như ở Stator, thường được sử dụng trong các ứng dụng máy móc công nghiệp để tạo lõi sắt Lõi sắt này được ép trực tiếp lên trục máy hoặc trên giá rotor của máy, đảm bảo sự cố định chắc chắn Phía ngoài của lá thép có các rãnh xẻ để dễ dàng lắp đặt dây quấn, tối ưu hóa hiệu suất hoạt động của thiết bị điện.

Roto có hai loại chính : Rotor kiểu dây quấn và roto kiểu lồng sóc (hay rotor ngắn mạch )

Vì roto là một khối tròn nên khe hở đều Khe hở trong máy điện không đồng bộ rất

4.1.3 Nguyên lý làm việc của máy điện không đồng bộ : a Nguyên lý làm việc của máy phát điện không đồng bộ :

Khi stator vẫn nối với lưới điện nhưng trục roto không nối với tải mà kết nối với một động cơ sơ cấp, và động cơ sơ cấp kéo roto quay cùng chiều với tốc độ n1 nhưng cao hơn tốc độ của từ trường quay, dòng điện rotor I2 sẽ ngược chiều so với chế độ động cơ ban đầu Điều này làm đổi chiều lực điện từ tác dụng lên roto, gây ra momen hãm cân bằng với momen quay của động cơ sơ cấp, ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của hệ thống.

Nhờ từ trường quay tạo ra từ sự biến thiên của cơ năng động cơ sơ cấp, năng lượng điện được sinh ra ở stator Để duy trì từ trường quay, lưới điện cần cung cấp công suất phản kháng Q, dẫn đến hệ số công suất cosφ của lưới bị giảm Trong trường hợp máy phát hoạt động độc lập, cần kết nối tụ điện để kích thích từ cho máy, điều này là một nhược điểm của máy phát không đồng bộ Chính vì vậy, máy phát không đồng bộ ít được sử dụng trong thực tế Nguyên lý hoạt động của động cơ điện không đồng bộ dựa trên nguyên tắc tạo ra từ trường quay nhờ dòng điện cảm ứng trong rôto.

Khi dòng điện ba pha tần số f chạy qua ba dây quấn sơ đồ stator, tạo ra từ trường quay gồm p đôi cực, quay với tốc độ n1 = 60f/p Từ trường quay này cắt các thanh dẫn của dây quấn rôto, cảm ứng sức điện động trong các thanh đó Do dây quấn rôto nối ngắn mạch, sức điện động cảm ứng sinh ra dòng điện trong các thanh dẫn roto Lực điện từ tác dụng lẫn nhau giữa từ trường quay của máy và dòng điện trong roto tạo ra lực kéo làm roto quay cùng chiều với từ trường quay của máy, với tốc độ n.

ĐẤU DÂY CÔNG TƠ ĐO ĐIỆN NĂNG

BÀI 6: ĐẤU DÂY CÔNG TƠ ĐO ĐIỆN NĂNG

Bài 6 hướng dẫn phương pháp đấu dây công tơ điện, giúp người học nắm vững kiến thức và rèn luyện kỹ năng đấu nối mạch điện đo lường cơ bản Nội dung bài học tập trung vào kỹ thuật đấu dây công tơ điện đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình thi công hệ thống đo lường điện Thông qua bài học, học viên sẽ hiểu rõ các bước thực hiện đấu dây và các lưu ý quan trọng để tránh sai sót, đảm bảo hệ thống hoạt động chính xác Đây là kiến thức nền tảng cần thiết cho người mới bắt đầu học về lắp đặt và vận hành các thiết bị đo điện trong đời sống và kỹ thuật.

- Trình bày được nguyên lý làm việc của các mạch đo đếm điện năng bằng công tơ đo điện năng 1 pha và 3 pha

- Lắp ráp và đấu dây cho mạch đo đếm điện năng bằng công tơ đo điện năng 1 pha; 3 pha đấu gián tiếp và đấu trực tiếp

- Rèn luyện tính cẩn thâ ̣n, và nghiêm túc trong học tập và trong thực hiện công việc

Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức Họ yêu cầu người học thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập bài 5, cả theo nhóm và cá nhân, để thúc đẩy hoạt động học tập tích cực và phát triển tư duy phản biện của học viên.

Người học cần chủ động đọc trước giáo trình (bài 5) để chuẩn bị tốt cho buổi học Họ nên hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài mở đầu, có thể thực hiện cá nhân hoặc nhóm để nâng cao kỹ năng Việc nộp bài đúng hạn giúp đảm bảo tiến độ học tập và nhận được phản hồi kịp thời từ người giảng dạy.

 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 6:

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng trang bị điện, phòng đo lường điện

 Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có

Bài 6: Đấu dây công tơ đo điện năng Trang 57

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không có

MỤC TIÊU CỦA BÀI NÀY LÀ:

6.1 Cấu tạo và nguyên lý làm việc công tơ điện

Công tơ điện được sử dụng để đo điện năng tiêu thụ của tải trong mạch điện xoay chiều với tần số xác định, dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ Tùy thuộc vào tải tiêu thụ là một pha hay ba pha, người ta sử dụng loại công tơ appropriates Cấu tạo của công tơ điện gồm các phần tử chính như mô tơ cảm ứng, đồng hồ đo, và các bộ phận cảm ứng khác, giúp đảm bảo hoạt động chính xác trong quá trình đo điện năng tiêu thụ.

Hình 6.1 Cấu tạo của điện năng kế một pha

- Cuộn dây dòng điện ( số vòng ít tiết diện lớn) được quấn trên lõi thép A, và mắc nối tiếp với tải

- Cuộn điện áp(số vòng nhiều tiết diện dây nhỏ) được quấn trên lõi thép B, và mắc song song với tải

- Đĩa nhôm nằm trong khe hở của mạch từ cuộn áp và mạch từ cuộn dòng

- Cơ cấu hiện thị số có bánh răng ăn khớp với trục quay của đĩa nhôm

- Bánh răng khía và số

Để ngăn chặn việc lấy cắp điện năng, người ta còn thiết kế thêm các bánh răng và bánh số trên trục quay chỉ hoạt động theo một chiều, không cho phép quay ngược lại, nâng cao hiệu quả bảo vệ hệ thống.

Khi dòng điện chạy vào hai cuộn dây áp và dòng, chúng tạo ra từ thông Φ trên các lõi thép, góp phần truyền tải năng lượng hiệu quả Điện áp U cung cấp cho tải làm xuất hiện dòng iu trong cuộn dây điện áp, đồng thời sinh ra từ thông giúp duy trì quá trình truyền tải điện năng ổn định trong hệ thống.

Bài 6: Đấu dây công tơ đo điện năng Trang 58 Φu trong lõi thép B, đồng thời trên cuộn dây dòng điện cũng nãy sinh ra từ thông Φr trong lõi thép A

Từ thông Φu và Φi lệch pha nhau 90 độ và móc vòng qua nhau xuyên qua đĩa nhôm tạo ra dòng điện xoáy trên đĩa nhôm Sự tương tác giữa từ thông và dòng điện xoáy tạo ra lực điện từ khiến đĩa nhôm quay, và lượng dòng điện cùng điện áp càng lớn thì từ thông càng mạnh, làm tăng lực điện từ Khi lực điện từ mạnh hơn, tốc độ quay của đĩa nhôm gia tăng, kéo theo hệ thống bánh răng chuyển động để chỉ lượng điện năng tiêu thụ của tải Do đó, điện năng tiêu thụ của tải phụ thuộc trực tiếp vào tốc độ quay của đĩa nhôm.

Để đấu dây cho công tơ đo điện năng 1 pha chính xác, cần dựa vào sơ đồ dây của từng loại công tơ để đảm bảo kết nối đúng kỹ thuật Mắc sai dây nguồn hoặc dây tải tải có thể làm cho đĩa nhôm không quay hoặc quay ngược, gây hư hỏng công tơ Phần lớn, cách đấu dây mong muốn gồm việc kết nối đúng dây nguồn và dây tải tải theo hướng dẫn của sơ đồ, giúp công tơ hoạt động chính xác và bền bỉ.

- Đấu số 1 và 3 sẽ mắc ra nguồn điện áp vào

- Đấu số 2 và 4 sẽ mắc ra phụ tải

Hình 6.2 Sơ đồ mắc dây công tơ điện 1 pha

6.3 Đấu dây cho công tơ 3 pha đo trực tiếp Để đo điện năng của một tải ba pha, ta có các cách đo như sau:

6.3.1 Công tơ điện ba pha 3 phần tử

Công tơ điện ba pha 3 phần tử dùng cho hệ thống điện 3 pha 4 dây Cách mắc công tơ điện

Hình 6.3 trình bày ba phần tử chính trong hệ thống đo, gồm ba phần tử giúp quay ba đĩa nhôm cùng trục quay hoặc một đĩa nhôm duy nhất Trục quay này được truyền động bởi các bánh răng, đảm bảo chuyển động chính xác để truyền dữ liệu đến bộ số, từ đó hiển thị kết quả đo chính xác Hệ thống này tối ưu hóa quá trình đo lường bằng cách tích hợp các phần tử cơ khí và truyền động, phù hợp cho các ứng dụng cần độ chính xác cao.

Hình 6.3 Công tơ điện 3 pha 3 phần tử( 1-2-3: cuộn áp; 4-5-6: cuộn dòng)

6.3.2 Công tơ điện 3 pha 2 phần tử

Công tơ điện 3 pha 2 phần tử được cấu tạo như loại 3 phần tử, nhưng có 2 phần làm quay

2 đĩa nhôm Cách mắc như (hình 6.4)

Hình 6.4 Công tơ điện 3 pha 2 phần tử( 1-2: cuộn áp; 3-4 :cuộn dòng)

 TÓM TẮT NỘI DUNG BÀI 6:

6.1 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của công tơ điện

6.2 Đấu dây cho công tơ đo điện năng 1 pha

6.3 Đấu dây cho công tơ 3 pha đo trực tiếp

 CÂU HỎI CỦNG CỐ BÀI 6:

Câu 1: Trình bày cấu tạo, nguyên lý hoạt động của công tơ điện

Câu 2: Trình bày phương pháp đấu dây cho công tơ đo điện năng 1 pha và 3 pha

Tiêu đề	Giáo trình Thực tập điện cơ bản 1 (Nghề: Lắp đặt thiết bị điện - Trung cấp)
Tác giả	Phạm Văn Cấp, Nguyễn Lê Cương, Nguyễn Xuân Thịnh
Trường học	Trường Cao Đẳng Dầu Khí
Chuyên ngành	Lắp đặt thiết bị điện
Thể loại	Giáo trình
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Bà Rịa - Vũng Tàu

Định dạng
Số trang	71
Dung lượng	3,52 MB