NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN để THỰC HIỆN GÓI KÍCH CẦU VÀ NHỮNG BIỆN PHÁP MÀ MỸ SỬ DỤNG NHẰM VỰC DẬY NỀN KINH TẾ TRONG đại DỊCH COVID 19

Từ những quan tâm trên của mình, nhóm chúng tôi chọn đề tài “Những nguyên tắc cơ bản để thực hiện gói kích cầu và những biện pháp mà Mỹ sử dụng nhằm “vực dậy” nền kinh tế trong đại dịch

T Ổ NG QUAN V Ề GÓI KÍCH C Ầ U

Khái niệm và mục đích của kích cầu

Theo kinh tế học, khi nền kinh tế gặp vấn đề như suy thoái hoặc lạm phát cao, chính phủ có thể sử dụng hai công cụ chính là chính sách tài khóa mở rộng để kích cầu và chính sách tài khóa thắt chặt để hãm cầu, nhằm ổn định nền kinh tế Mục tiêu của các chính sách này là duy trì mức sản lượng quốc gia phù hợp với mức sản lượng tiềm năng, đảm bảo tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên và lạm phát ở mức vừa phải (Nguyễn Như Ý, 2009, p.100)

Trong bài báo này, chúng ta tập trung phân tích các chính sách kích cầu của nền kinh tế Theo Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phát triển (DEPOCEN), các chính sách này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và duy trì ổn định kinh tế Các biện pháp kích cầu nhằm thúc đẩy tiêu dùng nội địa, đầu tư công và kích thích doanh nghiệp mở rộng sản xuất Việc đánh giá hiệu quả của các chính sách này sẽ giúp đề xuất các chiến lược phù hợp để tăng cường khả năng phục hồi kinh tế trong tương lai.

Dự báo (CAF 2) định nghĩa “gói kích cầu” là các chính sách của nhà nước, bao gồm các biện pháp tài khóa và tiền tệ, được sử dụng để thúc đẩy nền kinh tế trong thời kỳ suy thoái Gói kích cầu giúp duy trì hoạt động kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp và giảm thiểu tác động tiêu cực của suy thoái Việc áp dụng các chính sách này góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định hệ thống tài chính quốc gia trong giai đoạn khó khăn.

Các gói kích cầu nhằm thúc đẩy tổng cầu trong ngắn hạn bằng cách tác động vào các yếu tố tăng tổng cầu, giúp phục hồi hoạt động kinh tế trong giai đoạn khó khăn và suy thoái Vấn đề cốt lõi của nền kinh tế hiện nay là thiếu hụt cầu, gây ra tình trạng thất nghiệp gia tăng, chứ không phải do năng lực sản xuất bị yếu kém Nếu không áp dụng các chính sách kích thích hợp lý và kịp thời, tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng đến mức báo động, dẫn đến một vòng luẩn quẩn suy giảm kinh tế kéo dài.

Thất nghiệp gia tăng → Cắt giảm lương → Chi tiêu giảm → Doanh nghiệp không bán được hàng → Doanh nghiệp cắt giảm nhân công → Thất nghiệp tăng (ở vòng tiếp theo)

Do đó ta có thể kết luận mục tiêu chính của gói kích cầu là duy trì việc làm 5

1 Development and Policies Research Center, 216 Trần Quang Khải, Hà Nội

2 Center for Analysis and Forecasting, 1 Liễu Giai, Hà Nội

3 Anh, N N., Thắng, N., Nhật, N Đ., & Chúc, N Đ (2009) Chính sách Kích cầu trong hoàn cảnh Việt Nam

4 Tổng cầu (AD- Aggregate Demand) được định nghĩa là “toàn bộ sản phẩm của một nước mà mọi người muốn mua.” (Nguyễn Như Ý, 2009)

5 Ngày 13/2/2009 Bà Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ viện Mỹ, đã kết luận sau khi Hạ viện thông qua gói kích cầu năm 2009 :

“Sau tất cả các cuộc tranh luận thì có thể tóm tắt toàn bộ dự luật này bằng một từ duy nhất: Việc làm (Job)”

(http://www.bloomberg.com/apps/news?pid 601087&sid=atRzd.ICh2W8&refer=home)

Các cách th ứ c th ự c hi ệ n gói kích c ầ u

Theo lý thuyết Vĩ mô, tổng cầu của một quốc gia phụ thuộc vào bốn yếu tố chính: tiêu dùng của hộ gia đình, đầu tư tư nhân, chi ngân sách chính phủ và xuất khẩu ròng Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong quá trình xác định tổng cầu tổng thể của nền kinh tế Hiểu rõ các thành phần này giúp phân tích và dự đoán các biến động kinh tế một cách chính xác hơn.

Chính sách kích cầu là các biện pháp tăng ít nhất một thành phần của tổng cầu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Các gói kích cầu thường kết hợp linh hoạt các chính sách vĩ mô như chính sách tiền tệ và chính sách ngoại thương để tác động trực tiếp và gián tiếp đến các thành phần của tổng cầu Những chính sách này nhằm kích thích tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu, góp phần thúc đẩy sự phục hồi và phát triển kinh tế nhanh chóng.

Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về các chính sách kích cầu thường dùng đểđiều tiết nền kinh tế

Hàm tiêu dùng được xác định bởi hai thành phần chính là thu nhập khả dụng 6 (Yd) và tiêu dùng tựđịnh (C0) và qua biểu thức:

Khi thu nhập khả dụng tăng, tiêu dùng sẽ tăng theo, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Chính phủ có thể thúc đẩy thu nhập khả dụng của người dân thông qua các chính sách thuế như giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó kích thích tiêu dùng Việc giảm thuế giúp người tiêu dùng có nhiều thu nhập hơn để chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ, góp phần tăng tổng cầu của quốc gia Điều này giúp ổn định và thúc đẩy sự phục hồi của nền kinh tế một cách hiệu quả.

Việc sử dụng chính sách thuế để thúc đẩy tổng cầu là một trong những phương pháp chủ yếu của chính phủ trong chính sách tài khóa mở rộng, bằng cách giảm thuế, tăng chi ngân sách hoặc kết hợp cả hai nhằm kích thích tiêu dùng và đầu tư Chính sách này giúp tăng tổng cầu, giảm thất nghiệp và đưa sản lượng thực tế lên gần mức sản lượng tiềm năng của nền kinh tế Phương pháp tăng chi ngân sách sẽ được phân tích chi tiết hơn trong mục 1.2.3 phía dưới.

6 Được định nghĩa là: “thu nhậ p cu ố i cùng mà h ộ gia đình có toàn quyề n s ử d ụng, dùng để tiêu dùng và ti ế t ki ệm” (Nguyễ n Như Ý, 2009)

1.2.2 Kích cầu đầu tư Đầu tư cũng là một nhân tố có thể được dùng để kích cầu Ngân Hàng Trung Ương (NHTW) thông qua chính sách tiền tệ để tác động gián tiếp đến đầu tư Để làm được điều đó Ngân hàng Trung ương có ba công cụ chính là:

• Hoạt động trên thịtrường mở (OMO): là hoạt động của NHTW trong việc mua bán các loại giấy tờ có giá

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc là tỷ lệ dự trữ tối thiểu mà Ngân hàng Trung ương yêu cầu các tổ chức tín dụng phải giữ lại trên tổng số tiền gửi khách hàng Đây là một công cụ quan trọng giúp kiểm soát lưu thông tiền tệ và ổn định hệ thống tài chính Việc duy trì tỷ lệ dự trữ bắt buộc đảm bảo các ngân hàng có đủ khả năng thanh toán và hạn chế tình trạng mở rộng tín dụng quá mức Theo Nguyễn Như Ý, tỷ lệ này đóng vai trò then chốt trong chính sách tiền tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

• Lãi suất chiết khấu: mức lãi suất mà ngân hàng trung gian được yêu cầu phải trả khi vay tiền của NHTW

Khi khủng hoảng xảy ra, Ngân hàng trung ương thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng đểlàm tăng lượng cung tiền thông qua các cách:

• Mua vào các chứng từ có giá làm tiền được bơm thêm vào nền kinh tế, dẫn đến lượng tiền mạnh tăng

• Giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc ở các ngân hàng trung gian làm cho số nhân tiền tệ tăng dẫn đến tăng lượng cung tiền ở nền kinh tế

• Giảm lãi suất chiết khấu cũng có tác động làm thay đổi lượng tiền mạnh đồng thời tác động đến số nhân tiền

Từ đó ta thấy rằng các cách trên sẽ làm tăng lượng cung tiền, giảm lãi suất, từ đó gián tiếp làm đầu tư (I) tăng → tổng cầu tăng

1.2.3 Kích cầu chi tiêu chính chủ

Trong thời kỳ suy thoái, hộ gia đình thường cắt giảm chi tiêu tiêu dùng do thu nhập giảm, góp phần làm hàng hóa không tiêu thụ được, doanh thu doanh nghiệp giảm và dẫn đến cắt giảm nhân công, gia tăng tình trạng thất nghiệp Chính phủ can thiệp bằng cách mua hàng hóa từ các doanh nghiệp sản xuất nhằm hỗ trợ sản xuất và ổn định nền kinh tế trong giai đoạn khó khăn.

Trong nền kinh tế hiện đại, các công cụ chuyển giao như trợ cấp thất nghiệp và các khoản trợ cấp xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định kinh tế Chính phủ sử dụng các chính sách này nhằm hỗ trợ người dân khi nền kinh tế suy yếu, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực và thúc đẩy sự phục hồi nhanh chóng của nền kinh tế.

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

Trong giai đoạn suy thoái kinh tế, thu nhập và sản lượng giảm, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, dẫn đến chính phủ tăng chi chuyển nhượng cho hộ gia đình, doanh nghiệp để thúc đẩy phục hồi kinh tế Khi nền kinh tế dần khởi sắc, chính phủ sẽ giảm chi chuyển nhượng và trợ cấp để duy trì sự ổn định, coi đây như một hệ thống hỗ trợ nền kinh tế trong thời kỳ khó khăn (Anh, 2009)

Tác động tích cực và tiêu cực

Chính sách kích cầu mang lại nhiều tác động tích cực cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo công ăn việc làm Tuy nhiên, bên cạnh đó, biện pháp này còn tồn tại những nhược điểm như có thể gây ra lạm phát kinh tế và thâm hụt ngân sách nếu không được kiểm soát chặt chẽ Việc thực hiện chính sách kích cầu một cách cân bằng là yếu tố quan trọng để phát huy hiệu quả mà không gặp phải các rủi ro tiêu cực.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm năm 2009, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng bởi khủng hoảng và suy thoái, khiến chính phủ phải triển khai các biện pháp kích cầu để duy trì tăng trưởng và ổn định xã hội Các chính sách kích cầu như gia hạn nợ thuế, tín dụng phù hợp, và hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng thương mại với mức giảm 4% đã được thực hiện nhằm thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Những biện pháp này có tác dụng tích cực trong việc kích thích tiêu dùng và giữ vững sự phát triển kinh tế, tuy nhiên cũng tiềm ẩn những rủi ro và tác động tiêu cực nếu không được kiểm soát phù hợp.

TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC

Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với các doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước, cùng với sự phối hợp của các ngân hàng, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp ổn định tâm lý tức thời và gia tăng lòng tin Điều này tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và tiếp tục mở rộng quy mô Chính sách này góp phần thúc đẩy môi trường đầu tư lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

- Làm giảm chi phí, lãi xuất đối với các doanh nghiệp muốn vay thêm vốn từ ngân hàng ⇒ Góp phần làm giá sản phẩm giảm

- Giúp ngân hàng cải thiện trong hoạt động cho vay tín dụng và huy động vốn

- Làm tăng các hoạt động đầu tư đối với việc phát triển kinh tế xã hội, cơ sở hạ tầng

Hỗ trợ kịp thời nhiều doanh nghiệp mở rộng và duy trì hoạt động sản xuất giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp, tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người lao động Điều này góp phần đảm bảo an sinh xã hội ổn định và phát triển bền vững cho cộng đồng.

- Quý 1/2019 : tốc độ tăng trưởng GDP là

- Quý 2/2019 : tốc độ tăng trưởng GDP là

Việc vay vốn để đầu tư nhưng không chọn dự án chất lượng hoặc triển khai không đúng mục tiêu có thể gây thất thoát, lãng phí vốn đầu tư, dẫn đến tăng nợ nần và thâm hụt ngân sách Chính sách giải ngân không hợp lý làm giảm hiệu quả sử dụng vốn, ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách nhà nước và khả năng phát triển bền vững của các dự án Do đó, cần thẩm định kỹ lưỡng dự án trước khi vay vốn, đảm bảo mục tiêu rõ ràng và sử dụng nguồn vốn hợp lý để tránh tình trạng quỹ đầu tư bị thất thoát.

- Gây ra lạm phát vì mất cân bằng tiền tệ nếu gói kích cầu bị kéo dài quá lâu

- Tạo ra sự cạnh tranh về mặc sản xuất và chất lượng sản phẩm giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước

Các ngân hàng thường chạy theo quy mô và thành tích trong hoạt động cho vay, điều này góp phần duy trì và kéo dài tình trạng kinh tế lạc hậu Họ ưu tiên các hoạt động dựa trên thành tích cá nhân hơn là phát triển bền vững, gây ra sự bất bình đẳng giữa các ngân hàng và doanh nghiệp tuân thủ tốt, minh bạch Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế ổn định và công bằng trong hệ thống tài chính.

- Làm tăng tỷ giá VND/USD so với thị trường chính thức ⇒Đồng Việt Nam bị mất giá 14% ( từ 1USD = 17,5 ngàn-đầu năm 2009 thành 1USD = 20 ngàn- cuối

- Quý 3;4/2019 lần lượt có tốc độ tăng trưởng GDP là 6,04%; 6,9% cao hơn quý

- Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2009 là

5,32% cao hơn chỉ tiêu Quốc hội đề ra là

- Nền kinh tế Việt Nam đang dần phục hồi

2009) ⇒ gây khó khăn cho doanh nghiệp, người dân làm ăn với công ty nước ngoài

Ngân hàng thường chú trọng vào quy mô và thành tích với các hình thức khuyến mãi đa dạng nhằm thu hút khách hàng gửi tiền Tuy nhiên, việc vay vốn cho khách hàng mới vẫn gặp nhiều khó khăn hơn so với khách hàng truyền thống có uy tín, dẫn đến tình trạng khó tiếp cận nguồn vốn.

B ả ng 1 - B ả ng th ể hi ệ n nh ững tác độ ng tích c ự c và tiêu c ự c t ừ chính sách kích C ầ u c ủ a chính ph ủ

Kích cầu kinh tế vừa mang lại những lợi ích tích cực như thúc đẩy tăng trưởng, nhưng cũng đồng thời gây ra những tác động tiêu cực cần được kiểm soát Chính phủ cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thông tin và phối hợp các giải pháp đa chiều để đưa ra chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển bền vững Việc này giúp ngăn chặn sự suy thoái kinh tế và duy trì đà tăng trưởng ổn định trong giai đoạn hiện nay.

Kinh nghi ệ m t ừ các gói kích c ầ u c ủa các nướ c trên th ế gi ớ i

Trong những tháng đầu năm 2009, hàng triệu người dân Mỹ gặp phải tình trạng thất nghiệp hàng loạt, kéo theo dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế âm đến 2,8% Mỹ rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, ảnh hưởng lan rộng đến nhiều nền kinh tế lớn khác cùng đà suy thoái nặng nề, gây áp lực buộc chính phủ phải thực hiện các chính sách kích cầu nhằm thúc đẩy phục hồi nền kinh tế.

Sau 2 gói kích cầu “QE1” và “QE2”, tình hình vẫn diễn biến rất căng thẳng, sự suy thoái kéo dài khiến nước Mỹ phải trải qua 2 năm khó khăn Do đó đến tháng 9 năm 2011, Tổng thống Mỹ lúc này (Barack Obama) đã đưa ra kế hoạch kích thích kinh tế Mỹ với giá trị khổng lồ 447 tỷ USD Với chủ trương miễn, giảm thuế cho các doanh nghiệp, bao gồm giảm 50% thuế tính lương cho nhân công Mở ra cơ hội có nhiều việc làm hơn cho các lao động.Ngoài ra, Mỹ sẽ dành 65 tỷ USD trong nguồn chi ngân sách vào việc khuyến khích các công ty, nhà máy nhận thêm công nhân vào làm (Nhâm, 2011) Bên cạnh đó, quốc gia này cũng đã chi hơn 120 tỷUSD để góp phần cải thiện đời sống của các giáo viên, lực lượng cảnh sát và cứu hỏa và chi cho bảo hiểm thất nghiệp

Chính sách kích cầu của Mỹ dự kiến mang lại những kết quả tích cực lâu dài, giúp nền kinh tế thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng Tuy nhiên, một hạn chế của gói kích thích này là làm tăng tỉ lệ lạm phát trong nước so với các năm trước, đặt ra thách thức cho ổn định kinh tế.

7 Nguyễn Thị Ngọc Thanh (2016), “Những Nguyên Tắc Cơ Bản Để Thực Hiện Gói Kích Cầu”

Trong năm 2019, GDP thực tế của Nhật Bản đã giảm so với các năm trước, đánh dấu lần đầu tiên nước này ghi nhận tăng trưởng âm kể từ năm 2014 Sự suy giảm này chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc, cùng với thiệt hại do thiên tai gây ra Những yếu tố này đã khiến nền kinh tế của “Đất nước mặt trời mọc” rơi vào tình trạng suy thoái, dù mức giảm không quá lớn.

Năm 2020, đại dịch COVID-19 tác động tiêu cực đến nền kinh tế Nhật Bản và toàn cầu Nền kinh tế Nhật Bản đối mặt với khủng hoảng nghiêm trọng do ảnh hưởng của dịch bệnh Để đối phó, Nhật Bản đã thực hiện các chính sách kích cầu nhằm thúc đẩy phục hồi kinh tế và giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng.

Chính phủ Nhật Bản đã triển khai hai gói kích thích kinh tế quan trọng để ứng phó với tác động của đại dịch COVID-19 Các gói này gồm việc thông qua dự thảo ngân sách bổ sung cho tài khóa 2020, với tổng giá trị lên đến hơn hai nghìn tỷ đô la Mỹ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Bên cạnh việc tăng cường chi tiêu công, các chuyên gia cũng đề xuất xem xét giảm thuế để hỗ trợ các doanh nghiệp và người dân vượt qua khủng hoảng.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản mở rộng chương trình mua trái phiếu Chính phủ Nhật Bản theo hình thức không áp đặt mức giá trần, đồng thời kéo dài thời gian thực hiện để đảm bảo đáp ứng lượng mua vào cần thiết Chính sách này giúp duy trì sự ổn định của thị trường tài chính và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Nhật Bản Việc mua vào trái phiếu và thương phiếu với hạn mức tối đa thể hiện nỗ lực của Ngân hàng Trung ương trong việc thúc đẩy hoạt động tín dụng và kiểm soát lãi suất.

Tác động và kết quả từ chính sách kích cầu: Nhờ vào các biện pháp, quyết định đúng đắn của

Quốc hội và Chính phủ Nhật Bản cùng Ngân hàng Trung ương (BoJ) đã thực hiện những biện pháp kịp thời, góp phần thúc đẩy nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vượt qua khủng hoảng Nhật Bản cho thấy những dấu hiệu khả quan về tốc độ tăng trưởng, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu, sản xuất và công nghệ, phản ánh sự phục hồi tích cực theo kỳ vọng.

Năm 2009 là một năm khó khăn nhất đối với Trung Quốc trong suốt thế kỷ 21, khi nền kinh tế đối mặt với nhiều thách thức lớn Nhu cầu tiêu thụ hàng hóa và sản phẩm của Trung Quốc trên thị trường toàn cầu giảm đáng kể do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu Suy thoái kinh tế toàn cầu đã khiến xuất khẩu của Trung Quốc sụt giảm mạnh, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế đất nước Đây là thời điểm khó khăn nhất trong quá trình phát triển của Trung Quốc trong hai thập kỷ qua.

Các số liệu về thị trường chứng khoán, tỷ lệ thất nghiệp và tốc độ tăng trưởng kinh tế đều ghi nhận những diễn biến không như mong đợi, dẫn đến ngân sách nhà nước bị thâm hụt so với các năm trước Trong hai tháng đầu năm, lượng vốn đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc giảm mạnh, đồng thời số lượng doanh nghiệp mới thành lập giảm 13,3% so với cùng kỳ năm trước Ngoài ra, xu hướng phá sản gia tăng khiến hàng triệu người lao động phải đối diện với nguy cơ mất việc làm, gây ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế và đời sống người dân.

Thực hiện chính sách kích cầu:

Để đối phó với khủng hoảng tài chính quốc tế, Chính phủ Trung Quốc đã sử dụng nguồn ngân sách từ kế hoạch kích thích kinh tế để đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng như xây dựng cầu cống, đường sá nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Chính phủ cũng thực hiện các biện pháp kích thích tiêu thụ nội địa, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và cải thiện mạng lưới an sinh xã hội để giảm thiểu tác động của khủng hoảng Đồng thời, các ngân hàng được yêu cầu tăng cường cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, trong khi ngân sách nhà nước được tăng chi cho lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo an sinh xã hội.

Tận dụng gói kích cầu trị giá lên đến 586 tỷ USD để chuyển biến tình thế và biến các thách thức thành lợi thế cạnh tranh Việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp hiệu quả Đầu tư vào nghiên cứu phát triển và mở rộng hợp tác quốc tế là chiến lược quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng Đồng thời, tìm kiếm và mua lại các công ty công nghệ trong và ngoài nước sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Chính sách kích cầu đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế rõ rệt tại Trung Quốc, với tốc độ tăng trưởng GDP tăng khoảng 2% và tiêu dùng nâng thêm 0,7% Các biện pháp này còn giúp 16 triệu người thoát khỏi nguy cơ thất nghiệp, giảm so với con số 25 triệu người trước đó, thể hiện rõ tác động tích cực của chính sách đối với thị trường lao động (Báo điện tử, 2011) Bên cạnh đó, nhiều chỉ số thống kê quan trọng khác cũng cho thấy các dấu hiệu phục hồi và xu hướng tích cực hơn sau khi China triển khai các gói hỗ trợ kích thích tổng cầu d Châu Âu.

Các nước phát triển trong Liên minh Châu Âu như Đức, Pháp, Italia, Hà Lan, Tây Ban Nha, và Anh đều bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng tài chính lịch sử (2007-2009) Trong đó, Đức, quốc gia có nền kinh tế ổn định và phát triển bền vững nhiều năm, đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng âm trong cuộc suy thoái này, tương tự như Anh (-4,1%) và Pháp (-3%) Để đối phó với các tác động nghiêm trọng gây sức ép lên toàn bộ nền kinh tế khu vực, các quốc gia này buộc phải triển khai các giải pháp phục hồi, trong đó có chính sách kích cầu nhằm thúc đẩy tăng trưởng trở lại.

Tháng 11 năm 2008, các nước thành viên thuộc EU đã cho ra quyết định chung về gói kích cầu khổng lồ gần hai trăm tỷ Euro, để giảm bớt áp lực lên nền kinh tế của các nước Lúc này, khi còn là một thành viên chủ chốt trong khối Liên minh Châu Âu, Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) đã lên phương án và tích cực triển khai, thực hiện hành động mua trái phiếu của Chính phủ, tăng cường hoạt động cho vay và

“rót” thêm vào 50 tỷđể cùng chung tay thực hiện gói kích cầu

NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN ĐỂ THỰC HIỆN GÓI KÍCH CẦU

Nguyên tắc 1 – Kích cầu phải kịp thời

Kích cầu kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế nhanh chóng và hiệu quả Chính phủ cần có các biện pháp nhanh chóng và thực hiện ngay lập tức để tăng tổng cầu, nhằm mục tiêu phục hồi kinh tế nhanh chóng và hạn chế thiệt hại Nếu các chính sách kích cầu mất quá nhiều thời gian để triển khai, hiệu quả sẽ giảm và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Ví dụ, việc sử dụng gói kích cầu để thúc đẩy tăng trưởng tổng cầu sẽ không đạt hiệu quả nếu các dự án đầu tư có tốc độ giải ngân chậm, không thể tác động kịp thời vào tổng cầu khi nền kinh tế cần trợ giúp nhất.

Việc đưa ra một gói kích cầu kịp thời đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế Chính phủ cần nghiên cứu và xác định đúng thời điểm chuyển phát phù hợp để đảm bảo hiệu quả cao nhất Phân tích cụ thể và chính xác tình hình kinh tế giúp đề xuất các chính sách phù hợp và khả thi Từ đó, xây dựng kế hoạch rõ ràng, chi tiết để nhanh chóng được Quốc hội phê duyệt, góp phần thúc đẩy sự phục hồi và phát triển kinh tế bền vững.

Nguyên tắc 2 – Kích cầu phải đúng đối tượng

Gói kích cầu cần tuân thủ nguyên tắc kịp thời, nhằm thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng và đầu tư của các đối tượng hưởng lợi Chính phủ nên tập trung vào việc kích thích xu hướng chi tiêu và mức độ đầu tư phù hợp để đảm bảo hiệu quả của các chính sách kích cầu Để thành công trong việc tác động đến “cầu”, cần có sự điều chỉnh linh hoạt, đồng bộ và phù hợp với tình hình thực tế của nền kinh tế.

8 Anh.N.N, Thắng.N (2009), “Kích cầu cũng có nguyên tắc”

9 một nhà kinh tế học và còn là nhà chính trị của nước Mỹ

10 Anh, N N., Th ắ ng, N., Nh ật, N Đ., & Chúc, N Đ (2009) Chính sách Kích cầ u trong hoàn c ả nh Vi ệ t Nam

Chính phủ cần thiết kế các biện pháp phù hợp để tác động đúng đối tượng, như cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức, dựa trên nhóm chi tiêu của họ Việc khuyến khích các nhóm này thực hiện các khoản chi tiêu mới một cách tối ưu giúp hạn chế cắt giảm chi tiêu và đồng thời thúc đẩy tổng cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ trong nền kinh tế Điều này góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách tài khóa và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Ngoài ra, nhà nước thường sử dụng các biện pháp khuyến khích như cắt giảm ngân sách để giảm thuế suất, nhằm thúc đẩy nền kinh tế Thuế có ảnh hưởng lớn đến nhu cầu tiêu dùng và các loại thuế khác nhau mang lại tác động khác nhau tới thị trường Các biện pháp kích cầu bằng giảm thuế cho người dân thường đạt hiệu quả cao hơn so với giảm thuế cho doanh nghiệp, tổ chức, và ít có tác dụng kích cầu trong lĩnh vực bất động sản.

Nguyên tắc 3 – Kích cầu chỉ trong ngắn hạn

Theo nguyên tắc này, gói kích cầu sẽ kết thúc khi nền kinh tế đã được cải thiện rõ ràng Sau khi nền kinh tế phục hồi, cần thực hiện các chính sách giảm thâm hụt để tránh tình trạng kích cầu kéo dài không hiệu quả Ngoài ra, gói kích cầu ngắn hạn còn có ý nghĩa giúp nâng cao hiệu quả tác động, góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi kinh tế.

Khi nền kinh tế phục hồi, các chính sách kích cầu như cắt giảm thuế cố định, tín dụng đầu tư hoặc ưu đãi khấu hao tài sản trở nên không còn phù hợp, vì chúng có thể trở thành khoản chi phí hoặc thất thu ngân sách khi giai đoạn kích cầu kết thúc Các biện pháp này, nếu thực hiện trong ngắn hạn, sẽ khuyến khích năng suất doanh nghiệp và tốc độ đầu tư, nhưng cần dừng lại khi nền kinh tế ổn định trở lại để tránh gây ra các khoản chi phí không cần thiết Thay vào đó, chúng ta nên áp dụng các chính sách tài khóa dài hạn phù hợp nhằm thúc đẩy đầu tư mạnh mẽ hơn trong giai đoạn nền kinh tế cần được kích thích nhất Kích cầu ngắn hạn không ảnh hưởng lớn đến ngân sách dài hạn, mặc dù trong thời gian tạm thời, việc mở rộng chi tiêu của chính phủ có thể dẫn đến thâm hụt ngân sách; ví dụ như trong năm 2009, nhiều nước phát triển dự kiến sẽ đối mặt với thâm hụt ngân sách nghiêm trọng, như Hoa Kỳ với hơn 1000 tỷ USD và Anh với khoảng 181 tỷ USD Từ đó, ta có thể nhận thấy rằng các gói kích cầu chỉ mang lại hiệu quả tạm thời và cần được kết hợp với các chiến lược dài hạn để duy trì ổn định tài chính.

Các chính sách ngắn hạn và mang tính tạm thời có thể dẫn đến thâm hụt ngân sách, tuy nhiên, trong dài hạn, không được phép để mức thâm hụt trở nên trầm trọng hơn Việc duy trì cân đối ngân sách là điều cần thiết để đảm bảo ổn định tài chính quốc gia Chính sách phù hợp giúp kiểm soát thâm hụt trong ngắn hạn mà không làm ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách dài hạn.

Nguyên nhân ta nên có những gói kích cầu thực hiện trong ngắn hạn:

• Khuyến khích, tăng cường đẩy mạnh các doanh nghiệp hoạt động tối đa, nhanh chóng, tốc độ trong đầu tư để tận dụng ưu đãi

Việc duy trì giảm thuế trong thời gian quá dài không còn phù hợp như một biện pháp kích cầu kinh tế, bởi vì đây là giai đoạn nền kinh tế cần được thúc đẩy mạnh mẽ nhất Đầu tư trong thời điểm này đóng vai trò quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, do đó cần tập trung các chính sách kích thích phù hợp để thúc đẩy hoạt động đầu tư và tiêu dùng.

• Hạn chế được thâm hụt ngân sách, tăng tiết kiệm, tăng đầu tư và giảm sự tác động đến sự tăng trưởng của nền kinh tế trong tương lai.

NHỮNG BIỆN PHÁP MÀ MỸ ĐÃ SỬ DỤNG TRONG ĐỢT DỊCH COVID – 19

Thực trạng nền kinh tế trong đợt dịch Covid – 19

Năm 2020, sau đợt dịch Covid-19, nền kinh tế lớn nhất thế giới, Mỹ, đối mặt với sự suy thoái nghiêm trọng nhất trong thập kỷ, với tỷ lệ giảm 4.8% do các biện pháp phong tỏa nhằm kiểm soát dịch bệnh được thực hiện Số liệu này được thống kê vào ngày 30/4/2020, phản ánh tác động nặng nề của đại dịch đối với nền kinh tế Mỹ.

Hình 1 - Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP của nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn 2008 – 2020

Dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng khoảng 2% trong năm 2020, tuy nhiên, từ tháng tư, chính phủ đã ban hành lệnh phong tỏa tại các thành phố lớn như New York và California, gây ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh tế Khu vực sản xuất chịu tác động tiêu cực khi chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) giảm liên tục trong 3 tháng đầu năm 2020 Đồng thời, lĩnh vực tiêu dùng cũng gặp khó khăn với doanh số bán lẻ giảm đều qua các tháng, phản ánh sự suy giảm trong tiêu dùng người dân Chỉ số niềm tin của người tiêu dùng (CCI) cũng xuống mức thấp nhất kể từ năm 2011, còn 71.8, do tác động của dịch bệnh COVID-19.

H ì nh 2 - Bi ểu đồ th ể hi ệ n di ễ n bi ế n ch ỉ s ố PMI t ổ ng h ợ p và ch ỉ s ố ti ềm tin ngườ i tiêu dùng t ừ tháng 07/2019 đế n tháng

Tỷ lệ thất nghiệp trên thị trường lao động hiện đạt 4,4%, mức cao nhất kể từ tháng 8 năm 2017 Đến tháng 8 năm 2020, tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 8,4%, phản ánh tác động của thị trường lao động Số lượng việc làm mới trong lĩnh vực phi nông nghiệp ghi nhận mức tăng 1,371 triệu, thấp hơn so với mức tăng 1,734 triệu của tháng trước đó, cho thấy tốc độ phục hồi còn chậm Trong các ngành phục hồi mạnh mẽ nhất, ngành bán lẻ nổi bật với sự tăng thêm 249.000 việc làm mới, góp phần thúc đẩy sự phục hồi nền kinh tế.

H ì nh 3 - Bi ểu đồ th ể hi ệ n t ỷ l ệ th ấ t nghi ệ p trong kho ả ng th ờ i gian t ừ tháng 04/2019 đế n tháng 04/2020

Dựa trên báo cáo mới nhất năm 2021, nền kinh tế Mỹ vẫn có những điểm sáng vượt qua tác động của chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy Nhờ việc nhanh chóng triển khai chiến dịch tiêm chủng phòng COVID-19, các hoạt động kinh tế đã bắt đầu phục hồi mạnh mẽ vào đầu năm 2021 Tốc độ tăng trưởng tiêu dùng, gồm chi tiêu cho dịch vụ ăn uống, giải trí, phương tiện di chuyển, đã tăng đáng kể nhờ gói kích cầu trị giá 1,9 nghìn tỷ USD của Tổng thống Mỹ Chỉ số lòng tin người tiêu dùng (CCI) cũng ghi nhận tăng lên mức 84.9, cao hơn nhiều so với mức 71.8 của năm 2020, phản ánh sự lạc quan của người tiêu dùng về phục hồi kinh tế Mỹ.

Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm mạnh xuống còn 6%, nhưng vẫn cao hơn so với tháng 4 năm 2020, phản ánh sự phục hồi chậm của thị trường lao động Ngân hàng Trung ương FED đã hạ lãi suất về mức 0-0.25% đến hết năm 2023 để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Chính sách tiền tệ nới lỏng vẫn được duy trì nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19.

Nền kinh tế Mỹ nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ cả chính sách tài khóa và các chính sách của FED Tổng thống Mỹ đề xuất gói đầu tư hạ tầng trị giá 2,3 nghìn tỷ USD, cùng với gói hỗ trợ giáo dục và các gia đình khác trị giá 1,9 nghìn tỷ USD Kể từ đợt bùng dịch lần thứ nhất, Quốc hội Mỹ đã phân bổ hơn 5,3 nghìn tỷ USD để kích thích nền kinh tế và hỗ trợ phục hồi kinh tế quốc gia.

Năm 2021, nền kinh tế Mỹ đã có những bước chuyển biến tích cực so với năm 2020 Số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp tháng 8 giảm xuống còn 385 nghìn người, cho thấy thị trường lao động ngày càng ổn định Thêm vào đó, trong năm nay, Mỹ đã tạo ra hơn 540 nghìn việc làm mới mỗi tháng, theo dữ liệu từ FactSet và công ty tài chính Contingent.

Macro Advisor nhận định rằng các ca nhiễm bệnh do biến chủng Delta không gây ra sự gia tăng đột biến về tỷ lệ thất nghiệp, và rất ít doanh nghiệp buộc phải ngừng hoạt động do ảnh hưởng của dịch bệnh.

Sau đại dịch COVID-19 và sự xuất hiện của biến chủng Delta, Mỹ đang đối mặt với nhiều tổn thất nặng nề sau hậu đại dịch, đặc biệt là trong lĩnh vực nhân lực và chuỗi cung ứng Tình trạng thiếu hụt nhân lực vẫn gây áp lực lớn cho doanh nghiệp, trong khi chính phủ Mỹ dự kiến tăng lương thưởng, cung cấp giờ làm việc linh hoạt và tăng số ngày phép cho nhân viên nhằm hỗ trợ người lao động Đồng thời, dịch bệnh đã phơi bày sự mong manh của hệ thống y tế Mỹ, với khủng hoảng y tế trở thành một tình trạng cảnh báo đỏ cần được xử lý kịp thời Một động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế Mỹ trong năm 2021 chính là chính sách kích thích chi tiêu của người tiêu dùng, nhằm thúc đẩy sự phục hồi kinh tế sau đại dịch.

Nh ữ ng bi ệ n pháp mà chính ph ủ M ỹ đã sử d ụ ng

3.2.1 Mục tiêu của Chính phủvà Ngân hàng Trung ương

Chính phủ Mỹ và Ngân hàng Trung ương đã triển khai các chính sách nhằm giải quyết tác động của đại dịch Covid-19 đến nền kinh tế quốc gia Các biện pháp này bao gồm cung cấp các gói kích cầu lớn nhằm thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư, cùng với việc thực hiện các điều chỉnh trong chính sách tiền tệ như giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua khó khăn Ngoài ra, các chính sách còn bao gồm thay đổi và điều chỉnh một số bộ luật để phù hợp với tình hình kinh tế mới, góp phần ổn định nền kinh tế và thúc đẩy quá trình phục hồi sau đại dịch.

3.2.2 Biện pháp và chính sách của Chính phủ Mỹ

Biện pháp Thời gian Đối tượng Mục tiêu Nộidung cụ thể

06/03/2020 Cơ quan y tế và tuyến đầu chống dịch

Phát triển cơ sở y tế, vaccine và tăng cường lực lượng ứng phó với dịch bệnh, hạn chế sự lây lan của COVID-19

- 3 tỷ USD dành cho công cuộc nghiên cứu, chế tạo vaccine và những thiết bị y tế như bộ kit xét nghiệm

- 2.2 tỷ USD dành cho các hoạt động y tế công cộng của các tiểu bang, liên bang

- 1.25 tỷ USD chi viện cho các nước ứng biến với dịch bệnh

- Các khoản vay cho những doanh nghiệp bị ảnh hưởng

19/03/2020 Người lao động Hỗ trợ quyền lợi cho những hộ dân đang gặp vấn đề sức khỏe trong nạn dịch Covid-19

- Chi gần 1 tỷ USD cho bảo hiểm thất nghiệp đồng thời vẫn được hưởng lương khi nghỉ phép trong tình huống khẩn cấp

- Xét nghiệm COVID miễn phí

- Chi trả tối đa 10 ngày nghỉ vì nhiễm bệnh đối với các cá nhân và 12 tuần với các gia đình bị bệnh Gói hỗ trợ 2000 tỷ

26/03/2020 Người dân, doanh nghiệp, nguồn lực y tế

Chương trình hỗ trợ trực tiếp đến các hộ gia đình Mỹ giúp giải quyết các vấn đề tài chính cấp bách, đồng thời cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho các doanh nghiệp nhỏ để duy trì hoạt động và phát triển Các hoạt động này góp phần củng cố nền công nghiệp của đất nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững Bên cạnh đó, việc tăng cường viện trợ cho các hoạt động y tế nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân.

- Trợ cấp 1.200 USD cho người trưởng thành và thêm 500 USD cho trẻ em

- 500 tỷ USD hỗ trợ các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề: ô tô, xăng dầu, cơ khí…

- 367 tỷ USD cho các doanh nghiệp nhỏ để trả lương giữ chân người lao động và và hỗ trợ 4 tháng bảo hiểm thất nghiệp

- 130 tỷ USD dành cho các cơ sở y tế

- Dành 500 tỷ USD để mở khoản vay vốn cho các doanh nghiệp và các bang

- Kéo dài những trợ cấp về thất nghiệp đến ngày 31/12/2020

- Trợ cấp thêm 600 USD mỗi tuần cho người thất nghiệp

- 150 tỷ USD trợ cấp cho các tiểu ban và địa phương

- 40 tỷ USD trợ cấp cho các trường học

24/04/2020 Doanh nghiệp nhỏ và bệnh viện

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của dịch COVID-19, cần thực hiện các biện pháp kiểm soát và phòng chống hiệu quả Đồng thời, tăng cường xét nghiệm cho người dân giúp phát hiện sớm các ca nhiễm, từ đó đưa ra các dự báo chính xác về thời điểm phù hợp để mở cửa nền kinh tế an toàn Việc này giúp hạn chế sự lây lan của virus, đảm bảo sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy quá trình phục hồi kinh tế hiệu quả hơn.

Chương trình hỗ trợ tiền lương trị giá 320 tỷ USD nhằm giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ vượt qua khó khăn Số tiền này sẽ được phân phối dưới dạng vay vốn, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh và giữ vững đội ngũ nhân viên Đây là chính sách hỗ trợ quan trọng nhằm thúc đẩy sự phục hồi và phát triển của các doanh nghiệp nhỏ trong bối cảnh hiện tại.

- 75 tỷ cho các bệnh viện và 25 tỷ để tăng cường xét nghiệm virus corona

- Khoản vay trị giá 60 tỷ dành cho các ngân hàng cộng đồng và các lĩnh vực chịu tác động mạnh từ Covid như nông nghiệp Gói hỗ trợ 900 tỷ

21/12/2020 Người dân, doanh nghiệp, trường học

Các doanh nghiệp đang chung tay san sẻ gánh nặng và tạo tác động tích cực cho cuộc sống của người dân Mỹ trong bối cảnh khủng hoảng do dịch bệnh gây ra Họ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn tài chính cần thiết để duy trì hoạt động, đặc biệt trong việc cung cấp tài chính cho các hoạt động của chính phủ liên bang Việc hợp tác và đóng góp tích cực từ các doanh nghiệp góp phần giúp ổn định nền kinh tế và hỗ trợ cộng đồng vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Chính phủ hỗ trợ 600 USD cho mỗi người dân Mỹ có thu nhập dưới 75.000 USD/năm Đối với các hộ gia đình, mức hỗ trợ có thể lên đến 1.200 USD, áp dụng cho vợ chồng có tổng thu nhập dưới 150.000 USD/năm Ngoài ra, các thành viên dưới 18 tuổi trong hộ gia đình cũng đủ điều kiện nhận hỗ trợ này Chính sách nhằm hỗ trợ những người dân gặp khó khăn tài chính trong thời kỳ hiện tại.

- Gia hạn bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp liên bang ở mức trợ cấp 300 USD/người/ tuần

Khoản vay 325 tỷ USD hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ bao gồm 284 tỷ USD từ chương trình Bảo Vệ Tiền Lương (PPP) và 20 tỷ USD dành cho khoản vay khắc phục Tổn Thất Kinh Tế (EIDL), nhằm ổn định và phục hồi hoạt động kinh doanh trong bối cảnh khó khăn.

- 45 tỷ USD cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng

- 69 tỷ USD cho quỹ phân phối và xét nghiệm sàng lọc virus

- 82 tỷ USD thuộc về các trường cao đẳng và trường học

- 25 tỷ USD cho khoản vay hỗ trợ khẩn cấp

- 26 tỷ USD cho các hoạt động nông nghiệp

11/03/2021 Người dân, doanh nghiệp, trường học, chính quyền liên bang, các cơ sở y tế

Củng cố nguồn lực quốc gia và cuộc sống của người dân, nhất là người thất nghiệp, tăng quỹ cho kế hoạch tiêm chủng, mở rộng hệ thống y tế

- 1000 tỷ USD cho các gia đình bao gồm khoản trợ cấp đến 1400 USD cho mỗi người dân

-Tăng trợ cấp thất nghiệp thêm 300 USD/tuần đến tháng 9

- 440 tỷ USD cho doanh nghiệp nhỏ, trường học, chính quyền liên bang

- 415 tỷ USD cho các hoạt động xét nghiệm, nghiên cứu và phân phối các loại tiêm ngừa Covid

06/11/2020 Cơ sở hạ tầng Thay đổi hệ thống cơ sở hạ tầng, tạo bước đệm quan trọng để

Mỹ hồi phục mạnh mẽ sau dịch bệnh

- 550 tỷ USD cho các dự án về giao thông đồng thời lưới điện và băng thông rộng

- 110 tỷ USD cho hệ thống đường xá, cùng với một số dự án lớn, -66 tỷ USD cho hệ thống đường sắt

- 39 tỷ USD cho các phương tiện công cộng

B ả ng 2 - B ả ng trình bày nh ữ ng gói kích c ầ u mà chính ph ủ M ỹ đã thông qua và thự c hi ệ n t ừ tháng 03/2020 đế n tháng

3.2.3 Biện pháp chính sách của Ngân hàng Trung ương (FED)

Trong hai năm qua, Ngân hàng Trung ương FED đã triển khai nhiều chính sách nhằm ổn định nền kinh tế toàn cầu Các chính sách này có thể được phân chia thành bốn nhóm biện pháp chính, bao gồm điều chỉnh lãi suất, mở rộng các chương trình mua trái phiếu, thúc đẩy các biện pháp hỗ trợ thanh khoản, và thực hiện các chính sách tín dụng linh hoạt Những biện pháp này nhằm duy trì sự ổn định tài chính, kiểm soát lạm phát, và thúc đẩy sự phục hồi kinh tế sau ảnh hưởng của đại dịch Việc hiểu rõ các nhóm chính sách của FED giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp có chiến lược phù hợp trong bối cảnh kinh tế biến động.

• Cắt giảm lãi suất và điều chỉnh những chính sách tiền tệ

• Cung cấp thanh khoản và hỗ trợ tín dụng

• Nới lỏng các quy định

Biện pháp Thời gian Đối tượng Mục tiêu Nội dung cụ thể

Cắt giảm lãi suất 15/03/2020 Người lao động và doanh nghiệp

Hỗ trợ khả năng thanh khoản của ngân hàng

Ngân hàng trung ương đã hạ mức lãi suất cơ bản xuống còn từ 0% đến 0.25%, mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế 2008, nhằm hỗ trợ phục hồi nền kinh tế Mức lãi suất này áp dụng cho các khoản vay mua nhà, trả thẻ tín dụng và nhiều khoản vay khác, giúp giảm gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp Fed cam kết giữ nguyên mức lãi suất này cho đến khi hoạt động tài chính ổn định trở lại, hướng tới thúc đẩy sự phục hồi bền vững của nền kinh tế.

Thay đổi quy định về ngân hàng/ tài chính

Vào ngày 15/03/2020, Ngân hàng đã thực hiện các biện pháp hỗ trợ gia đình tiếp cận các khoản tín dụng dễ dàng hơn bằng cách áp dụng các quy tắc mới Các quy tắc này bao gồm việc giảm các quy định về vốn, thanh khoản và loại bỏ các yêu cầu về dự trữ, nhằm thúc đẩy khả năng vay vốn và hỗ trợ tài chính cho người dân trong bối cảnh khó khăn.

15/03/2020 Ngân hàng Tăng dự trữ ngân hàng Đối với doanh nghiệp:

Ngân hàng Liên bang Mỹ (FED) cung cấp khoản vay trực tiếp thông qua quỹ tín dụng doanh nghiệp thị trường sơ cấp để giúp các doanh nghiệp có đủ tiền trả lương nhân viên, đảm bảo hoạt động liên tục Ngoài ra, FED còn mua trái phiếu sẵn có từ các doanh nghiệp nhằm duy trì hoạt động kinh doanh ổn định Tổng giá trị các khoản hỗ trợ tín dụng ước tính khoảng 750 tỷ USD cho các hộ gia đình nhằm hỗ trợ tài chính trong thời kỳ khủng hoảng.

Chúng tôi cung cấp các khoản vay tín dụng hỗ trợ trị giá 100 tỷ USD, nhằm thúc đẩy dòng vốn lưu thông và phát triển kinh tế Đồng thời, chương trình hỗ trợ vay tài sản bằng thế chấp là chứng khoán của hộ gia đình (TALF) cũng đã được tái khởi động, giúp các cá nhân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay hơn Chính phủ đặc biệt chú trọng hỗ trợ các chính quyền tiểu bang trong việc huy động tài chính, góp phần đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia.

Chấp thuận việc trực tiếp cung cấp

19 các khoản vay đến các chính quyền địa phương Đồng thời có thể đề cử các tổ chức phát hành trái phiếu ở địa phương tham gia vay

Việc tăng cung tiền giúp giảm lãi suất, từ đó thúc đẩy đầu tư và tiêu dùng, làm tăng tổng cầu trong nền kinh tế Nhờ các yếu tố này, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng trưởng mạnh mẽ hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Chương trình Bảo vệ

Người lao động và doanh nghiệp

Duy trì việc trả lương cho nhân viên

- Cung cấp khoản vay trị giá tổng cộng 953 tỷ USD nhằm trợ giúp các doanh nghiệp cho các vấn đề về trả lương cho nhân viên

Chương trình Bảo vệ

09/04/2020 Người lao động và doanh nghiệp nhỏ

Củng cố hiệu quả của chương trình Bảo Vệ Tiền Lương ( PPP)

Chương trình CARES Act nhằm hỗ trợ kinh tế chống lại tác động của Covid-19, trong đó Fed đã cung cấp 2.3 tỷ USD cho các ngân hàng Khoản tiền này giúp các ngân hàng dễ dàng cho các doanh nghiệp nhỏ vay vốn qua chương trình Bảo vệ tiền lương (PPP), thúc đẩy phục hồi kinh tế và duy trì hoạt động của doanh nghiệp trong thời kỳ khó khăn.

Hạ lãi suất cho vay tái chiết khấu và giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc

Vào ngày 26/03/2020, Ngân hàng Trung ương đã giảm lãi suất FED xuống còn 0.25%, thúc đẩy các ngân hàng mở rộng cho vay Đồng thời, chính sách nới lỏng quy định dự trữ bắt buộc xuống 0% nhằm hỗ trợ thanh khoản và kích thích hoạt động tín dụng trong nền kinh tế.

Khi lãi suất chiết khấu giảm, lượng cung tiền sẽ tăng lên Từ đó giúp lãi suất cho vay trong thị trường giảm xuống

Chương trình hoán đổi tiền tệ

15/03/2020 Các ngân hàng trung ương lớn khác

Cung cấp đủ lượng tiền USD cần thiết cho thị trường tiền tệ thế giới

Đánh giá và kiến nghị của các chuyên gia về các biện pháp của Chính phủ Mỹ

3.3.1 Đánh giá của các chuyên gia

Tính đến nay, tổng số tiền 4500 tỷ đô la đã được hai cựu Tổng thống Trump và Biden đưa vào nền kinh tế Hoa Kỳ nhằm thúc đẩy phục hồi sau đại dịch COVID-19 Các gói kích thích này đã góp phần tạo ra tác động tích cực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giữ vững ổn định tài chính trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch.

Theo bà Iona Marinescu, kế hoạch bù đắp 1.900 tỷ đô la của ông Biden dự kiến sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế và mang lại tác động tích cực cho nước Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp đang trở nên nghiêm trọng hơn so với trước đây (Iona Marinescu, 2020)

Các gói hỗ trợ không chỉ nhằm giúp đỡ người dân và người thất nghiệp mà còn thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng tăng trưởng Gói “Job losers’ stimulus program 12” cho phép công nhân trở lại công việc nhanh chóng, hỗ trợ các doanh nghiệp mở cửa mà không mất đi các khoản tài chính quan trọng Thậm chí, nhiều người lao động còn nhận được khoản tiền cao hơn so với trước đại dịch COVID-19 nhờ sự kết hợp giữa quay lại làm việc và nhận trợ cấp.

Chính phủ liên bang đã tăng cường các gói kích cầu, giúp tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn mức đầu tư ban đầu Trong một số trường hợp, kết quả có thể gấp đôi số tiền chi tiêu kích cầu, đặc biệt khi nhu cầu tiêu dùng của người dân còn thấp Điều này cho thấy các chương trình kích thích kinh tế hiệu quả trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngay cả trong những thời điểm khó khăn.

Gói hỗ trợ không chỉ mang lại những lợi ích trực tiếp mà còn tạo cơ hội giúp người dân tìm kiếm và lựa chọn công việc phù hợp với khả năng và sở thích của mình Đây là một tác động tích cực về xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển bền vững.

12 Tạm dịch Gói kích cầu cho người bị thất nghiệp

Việc Fed cắt lãi suất một cách đột ngột đã buộc các ngân hàng trung ương khác trên thế giới phải nhanh chóng điều chỉnh chính sách của họ Gói hỗ trợ 8 tỷ USD đã giúp cổ phiếu Mỹ phục hồi tạm thời, thể hiện tác động tích cực của các chính sách hỗ trợ trên thị trường tài chính toàn cầu.

Theo ông Quincy Krosby, gói kích thích tài khóa sẽ thúc đẩy tăng trưởng tích cực cho cổ phiếu các công ty y tế, khi nguồn tiền chảy trực tiếp vào các doanh nghiệp để mở rộng hoạt động, mua thiết bị y tế và nâng cao dịch vụ Điều này đã giúp cổ phiếu của các công ty y tế tăng 5% do lợi nhuận kỳ vọng của lĩnh vực này cải thiện rõ rệt Tuy nhiên, cũng có những tác động tiêu cực khi dòng tiền quá lớn có thể gây ra lạm phát hoặc định giá cổ phiếu bị bong bóng, dẫn đến những rủi ro tài chính không lường trước.

Theo thống kê của Deutsche Bank, có đến 40% số tiền trợ cấp của chính phủ được người dân sử dụng để đầu tư vào thị trường chứng khoán nhằm thử vận may Trong khi đó, 36% số tiền này đã được dùng để tiết kiệm hoặc thanh toán nợ nần, cho thấy xu hướng sử dụng tiền trợ cấp để tăng trưởng tài chính cá nhân hoặc giảm bớt gánh nặng tài chính hiện tại (Thanh Hà, 2021).

Theo ông Thomas Costerg, gói hỗ trợ trị giá 1.900 tỷ USD là một đợt hỗ trợ lớn của chính phủ Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dưới thời ông Trump, nền kinh tế Mỹ đã nhận thêm khoảng 2.600 tỷ USD hỗ trợ, khiến tổng số tiền bơm vào thị trường tương đương 25% GDP của Hoa Kỳ Điều này làm rõ khả năng cao về nguy cơ lạm phát sau khi kế hoạch này được triển khai Dù có thể xảy ra lạm phát, ngân hàng trung ương vẫn có nhiều biện pháp can thiệp hiệu quả để kiểm soát tình hình kinh tế.

Theo ông Jim Bianco, các chính sách của FED như mua trái phiếu doanh nghiệp, giảm thuế, và hỗ trợ tiền lương bằng cách đưa tiền vào ngân hàng để giúp các doanh nghiệp nhỏ vay vốn có thể gây ra một số tác động tiêu cực đến nền kinh tế Hoa Kỳ (Thanh Long, 2020).

Ngân hàng trung ương (FED) chỉ được phép mua hoặc cho vay với các trái phiếu có bảo lãnh của chính phủ, không có quyền kiểm soát trực tiếp mà phải thông qua chính phủ Mỹ Các nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc nhận các tín hiệu thị trường cần thiết, dẫn đến các quyết định đầu tư sai lầm Thêm vào đó, việc cắt giảm lãi suất đột ngột đã khiến cổ phiếu Mỹ giảm 2.8%, phản ánh phản ứng tiêu cực của thị trường mặc dù đây không phải là điều bất thường.

3.3.2 Kiến nghị của các chuyên gia

Chuyên gia kinh tế Jonathan Wright nhận định rằng việc mở cửa trở lại của các doanh nghiệp là một quá trình khó khăn Ông đề xuất rằng Cục dự trữ liên bang (FED) có thể thực hiện chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế, đặc biệt là việc giảm thuế xuống 0% để thúc đẩy hoạt động sản xuất và tiêu dùng.

Chính sách tài khoá tập trung vào các khoản chi khẩn cấp và nâng cao lợi ích của người thất nghiệp nhằm thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng trong nền kinh tế Chính phủ cần chú trọng đến tăng trưởng GDP và cải thiện tỷ lệ lực lượng lao động (labor force participation rate) để đảm bảo sự phát triển bền vững Việc này giúp kích thích hoạt động kinh tế, duy trì ổn định xã hội và thúc đẩy phục hồi kinh tế hiệu quả.

Theo ông, lực lượng lao động hiện đang ngày càng già đi và số lượng lao động giảm dần, do nhiều người đã đến độ tuổi nghỉ hưu, ảnh hưởng đến nguồn nhân lực của nền kinh tế.

Theo một báo cáo của các chuyên gia nước ngoài, việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và củng cố nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phòng chống dịch bệnh Để đạt được điều này, cần đảm bảo công việc ổn định cho người dân hoặc tìm kiếm việc làm mới cho người thất nghiệp, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực của dịch bệnh Đồng thời, nâng cao nhận thức về mức độ nguy hiểm của dịch bệnh giúp cộng đồng chủ động hơn trong việc phòng tránh Đặc biệt, cần thích ứng linh hoạt và phát triển các giải pháp dài hạn nhằm xây dựng một hệ thống phòng chống dịch hiệu quả và bền vững trong tương lai.

Bài h ọ c rút ra t ừ các bi ệ n pháp c ủ a Chính ph ủ M ỹ

Việc bơm vào thị trường một lượng tiền lớn không phải lúc nào cũng hợp lý, vì có thể gây ra lạm phát Các gói hỗ trợ thúc đẩy tăng cầu tiêu dùng, nhưng khi cầu vượt quá khả năng cung ứng, sẽ dẫn đến thiếu hụt hàng hoá Từ đó, giá cả tăng cao, khiến tỷ lệ lạm phát gia tăng đáng kể.

Thất nghiệp là vấn đề đáng quan tâm hàng đầu trong quá trình phục hồi kinh tế trước, trong và sau đại dịch COVID-19 Chính phủ Mỹ đã ứng phó hiệu quả bằng các gói hỗ trợ tài chính, trong đó nổi bật là khoản trợ cấp 300 USD mỗi tuần cho người thất nghiệp Các biện pháp này nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người lao động và thúc đẩy quá trình hồi phục kinh tế bền vững Việc hỗ trợ kịp thời và phù hợp giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và duy trì hoạt động kinh tế trong thời kỳ khó khăn.

Mỹ cần phân bổ lại các khoản trợ cấp một cách hợp lý hơn để nâng cao hiệu quả hỗ trợ kinh tế Chính sách tiền tệ, như giảm thuế, và chính sách tài khoá, gồm các gói hỗ trợ thất nghiệp và hỗ trợ hộ gia đình, đã là hai phương pháp quan trọng giúp thúc đẩy phục hồi kinh tế.

Mỹ và FED áp dụng.Đồng thời cần lưu ý là việc giảm thuế đột ngột có thể khiến cổ phiếu đi xuống một mức chấp nhận được

Bài báo cáo trình bày chi tiết về các nguyên tắc cơ bản để thực hiện gói kích cầu Đồng thời, nó làm rõ tác động hai mặt của gói kích cầu thông qua các chính sách của Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Mỹ, góp phần thúc đẩy phục hồi nền kinh tế Mỹ trong đợt dịch COVID-19.

Từđó ta có thể thấy được tầm quan trọng của việc sử dụng kích cầu trong nền kinh tế của mỗi quốc gia

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi đại dịch Covid-19, các quốc gia cần nắm vững các quy tắc cơ bản trong việc thực hiện các gói kích cầu kinh tế để đạt hiệu quả tối ưu Việc áp dụng các chính sách hỗ trợ phù hợp không chỉ giúp duy trì sự ổn định của nền kinh tế mà còn thúc đẩy quá trình phục hồi và phát triển bền vững trong thời kỳ khó khăn.

Anh, N N (2009) Chính sách Kích cầu trong hoàn cảnh Việt Nam Đào, T B (2011) Một số bàn luận về chính sách kích cầu trong thời kỳ suy thoái

Nguyễn Như Ý, T T (2009) Kinh TếVĩ Mô Hồ Chí Minh: NXB Kinh Tế Hồ Chí Minh

Phong, N.M (2009), “Những tác động của “kích cầu” đối với nền kinh tếnước ta”, Cổng thông tin Chính Phủ Nhà Nước Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam :

Anh, N N., Thắng, N., Nhật, N Đ., & Chúc, N Đ (2009) Chính sách Kích cầu trong hoàn cảnh Việt Nam

Nhâm, N (2011) Gói Kích Thích Kinh Tế Thứ Ba Của Mỹ, Nỗi Lo Toàn Cầu Nhân Dân

Tùng, Đ (2020) Làm thế nào để Kinh Tế Nhật Bản thoát khỏi vũng lầy suy thoái B News

Thiều, Q (2009) Trung Quốc suy giảm kinh Tế Nhân Dân

Anh.N.N, Thắng N (2009) Kích cầu cũng có nguyên tắc Kinh Tế Sài Gòn Online

Theo TTXVN (2020), tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ lần đầu tiên giảm xuống dưới 10% kể từ tháng 3/2020, cho thấy dấu hiệu phục hồi kinh tế sau tác động của đại dịch Covid-19 Trong khi đó, Long T (2020) cho biết nền kinh tế Mỹ đang trên đà phục hồi hoàn toàn sau đại dịch, phản ánh sự mạnh mẽ của quá trình này Mai X (2021) ghi nhận rằng kinh tế Mỹ đã bật dậy mạnh mẽ, chứng tỏ sự phục hồi nhanh chóng và khả năng phục hồi của thị trường lao động Mỹ.

Thượng viện Mỹ đã phê duyệt gói ngân sách trị giá 8,3 tỷ USD để đối phó với dịch COVID-19, nhằm đảm bảo nguồn tài trợ cần thiết cho các hoạt động phòng, chống dịch Đồng thời, Tổng thống Mỹ đã ký ban hành đạo luật hỗ trợ trị giá 104 tỷ USD nhằm đẩy mạnh các hoạt động ứng phó với dịch bệnh và hỗ trợ các thành phố, cộng đồng bị ảnh hưởng nặng nề Các bước này thể hiện nỗ lực của Mỹ trong việc kiểm soát và giảm thiểu tác động của đại dịch COVID-19 đối với nền kinh tế và sức khỏe cộng đồng.

Hà T (2020) Covid-19 mang theo bốn ẩn sốđe dọa kinh tế Mỹ.Tạp chí kinh tế

D Kim Thoa (2020) Thượng viện Mỹ thông qua gói cứu trợ kinh tế 2.000 tỷ USD Tuổi Trẻ

Bách N Nam H (2020) Hạ viện Mỹ thông qua gói hỗ trợ 484 tỷUSD để phòng chống COVID-19 Báo Pháp Luật

Tiêu đề	Những nguyên tắc cơ bản để thực hiện gói kích cầu và những biện pháp Mỹ sử dụng nhằm vực dậy nền kinh tế trong đại dịch COVID-19
Người hướng dẫn	ThS. Nguyễn Minh Cao Hoàng
Trường học	Trường Đại học Hoa Sen
Chuyên ngành	Kinh tế học
Thể loại	Báo cáo môn học
Năm xuất bản	2021
Thành phố	TP. Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	33
Dung lượng	620,99 KB