TỘC NGƯỜI HMÔNG BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC

FILE THUYẾT TRÌNH TỘC NGƯỜI H’MÔNG Văn hóa Việt Nam là nền văn hóa đa dạng trong thống nhất, là một chinh thế văn hóa không thể trộn lẫn vào đâu Sự đa dạng, đặc biệt ấy không đơn thuần do Việt Nam có.

FILE THUY T TRÌNH Ế

T C NGỘ ƯỜI H’MÔNG Văn hóa Vi t Nam là n n văn hóa đa d ng trong th ng nh t, là m t chinh th vănệ ề ạ ố ấ ộ ế hóa không th tr n l n vào đâu S đa d ng, đ c bi t y không đ n thu n do ể ộ ẫ ự ạ ặ ệ ấ ơ ầ

Vi t Nam có 54 dân t c anh em cùng sinh mà nh s phát tri n mang nh ng đ c ệ ộ ờ ự ể ữ ặ

tr ng riêng c a t ng dân t c Trong đó ph i k đ n đ ng bào ngư ủ ừ ộ ả ể ế ồ ười Hmông m t ộ trong s nh ng dân t c thi u s có s dân đông mi n B c nố ữ ộ ể ố ố ở ề ắ ước ta Di c l n ư ầ

đ u tiên đ n Vi t Nam vào th k XVII, trong quá trình phát tri n c a mình, ầ ế ệ ế ỉ ể ủ

người Hmông đã xây d ng đự ược m t n n văn hóa r t riêng, góp ph n làm phong ộ ề ấ ầ phú và đ m đà b n s c văn hóa Vi t Nam Hmông cùng v i 53 dân t c còn l i đã ậ ả ắ ệ ớ ộ ạ

tr thành m t kh i đ i đoàn k t đáng t hào Và khi nói v văn hóa Vi t Nam ở ộ ố ạ ế ự ề ệ không th không nh c đ n văn hóa c a ngể ắ ế ủ ười H’Mông

I T NG QUANỔ

1 Gi i thi u l ch s t c ngớ ệ ị ử ộ ười Mông

- Theo các truyền thuyết của Trung Quốc thì người H’mông xuất hiện sớm nhất ở khu vực trung và hạ lưu sông Trường Giang, có ngu n g c chung v i ngồ ố ớ ười Dao sinh t ụ

bu i đ u l u v c sông Hoàng Hàổ ầ ở ư ự

- Người H’mông đ n Vi t Nam ế ệ t kho ng th k XVIII, ừ ả ế ỷ v n t các t nh Qu ng ố ừ ỉ ả Tây, Vân Nam c a Trung Qu c di c sang ủ ố ư Lúc đầu người H’mông cư trú ở phía bắc sông Hoàng Hà về sau do sự phát triển và mở rộng lãnh thổ của người Hán, họ lui dần xuống phía nam của con sông này

- Người H’mông ở Việt Nam hiện nay đều có nguồn gốc từ phương Bắc.Theo các nhà dân tộc học Việt Nam thì phần lớn những người H’mông ở các tỉnh miền núi phía Bắc đều di cư trực tiếp từ Quý Châu, Quảng Tây và Vân Nam sang Riêng một số nhóm ở Thanh Hoá, Nghệ An di cư đến Việt Nam qua Lào

- Các tri u đ i phong ki n Trung Hoa đã gây ra nhi u cu c chi n tranh tàn b o ề ạ ế ề ộ ế ạ

và đ m máu, đàn áp nhi u t c ngẫ ề ộ ườ ểi đ giành quy n cai tr đ t nề ị ấ ước, làm người Hmông ph i thiên di đi kh p n i Đi m đ u tiên h đ t chân đ n là Mèo V c trênả ắ ơ ể ầ ọ ặ ế ạ cao nguyên Đ ng Văn - n i đ a đ u T qu c Vi t Nam ồ ơ ị ầ ổ ố ệ

- T c ngộ ười H’mông Vi t Nam có 4 nhóm chính: H’mông Tr ng, H’mông Xanh, ở ệ ắ H’mông Hoa, H’mông Đen

2 Dân số: đọc theo slide

II ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN CƯ TRÚ

1 Đ c đi m đ a hình, khí h u n i c trúặ ể ị ậ ơ ư

- Người Mông s ng t p trung ch y u các vùng núi cao, vùng đ u ngu n ố ậ ủ ế ở ầ ồ biên gi i, n i núi non hi m tr , ớ ơ ể ở khí h u kh c nghi t, thi u nậ ắ ệ ế ướ ảc s n xu t ấ

và sinh ho t ạ  đã quy t đ nh hình thái s n xu t c a ngế ị ả ấ ủ ười Mông H có ọ

kh năng thích nghi cao v i m i đi u ki n và hoàn c nh s ng.ả ớ ọ ề ệ ả ố

- Người Mông v n t các t nh Qu ng Tây, Vân Nam c a Trung Qu c di c ố ừ ỉ ả ủ ố ư sang Vi t Nam kho ng 300 năm trệ ả ước, vì th đa ph n c trú các t nh ế ầ ư ở ỉ

mi n núi phía B c, tr i d c theo biên gi i Vi t – Trung, t p trung nhi u ề ắ ả ọ ớ ệ ậ ề ở các t nh Hà Giang, Lào Cai, S n La, Yên Bái, Lai Châu, mi n Tây các t nh ỉ ơ ề ỉ Thanh Hóa, Ngh An và m t s ít Tây Nguyên.ệ ộ ố ở

- Người Mông sinh s ng v mùa đông khô h n và giá l nh giá kéo dài, có ố ề ạ ạ

sương mu i, 2 huy n phía Tây t nh là Tr m T u, Mù Cang Ch i còn b nh ố ệ ỉ ạ ấ ả ị ả

hưởng b i gió tây khô nóng nên mùa v tr ng tr t và năng su t cây tr ng ở ụ ồ ọ ấ ồ

c a ngủ ười Mông ch u nhi u nh hị ề ả ưởng c a thiên nhiên ủ

2 Nhà ở

- Người Mông d ng nhà gi a các thung lũng dự ữ ưới chân núi, d c theo tri n ọ ề núi, men theo các th a ru ng b c thang H thử ộ ậ ọ ường s d ng g p mu đ ử ụ ỗ ơ ể làm nhà, t o đ b n ch c và phù h p v i đi u ki n mi n núi.ạ ộ ề ắ ợ ớ ề ệ ề

- Nhà được dựng theo hình vuông với bốn mái hình chóp, thường có 3 gian, có hiên rộng ở mặt trước nhà, không có cửa sổ, cửa ra vào cũng ít, phổ biến là chỉ

có một cửa mở ở mặt trước nhà và lệch về một bên

- Trong nhà bố trí phòng ngủ theo thứ tự quy định từ phải sang trái Gian giữa là nơi uống nước, quây quần cả gia đình Phần hành lang thường làm rộng, đủ đặt một chiếc giường dành cho khách hoặc con trai chưa vợ trong nhà

- Gian bếp có vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là nơi sưởi ấm, vừa là nơi nấu nướng, đồng thời cũng là nơi sinh hoạt, tiếp khách của gia đình Bếp đặt ngay trong nhà, quá trình đun nấu, khói sẽ tạo cho ngôi nhà bền chắc hơn

- Đi u đ c bi t là ngề ặ ệ ười Mông xây nhà b ng đ t trình tằ ấ ường Ki u nhà này ể

thường th p, mát m và mùa hè và có kh năng gi m t t vào mùa đông ấ ẻ ả ữ ấ ố Quanh nhà có thêm b rào đá, trong nhà tr ng thêm cây m , cây đào, vờ ồ ơ ườn

c i,… ả

3 Cu c s ng trong nhàộ ố

- Người Mông theo t p t c ph hê và th cúng t tiên 3 đ i Trên vách sau ậ ụ ụ ờ ổ ờ

c a gian gi a có dán t gi y b n dính lông gà và phía dủ ữ ờ ấ ả ưới có ng tre đ ố ể

th p hắ ương - đó là ch th cúng c a gia đình ỗ ờ ủ

- H tin có ma nhà và nó trú ng cây c t cái gi a nhà cho nên kiêng đóng ọ ụ ở ộ ữ đinh và treo qu n áo vào c t ầ ộ

- Bên trong nhà thường có th n c a, c t, b p và ma nhà giúp b o v h ầ ử ộ ế ả ệ ọ

kh i các th l c x u Khi ra kh i nhà, ngỏ ế ứ ấ ỏ ười Mông thường mang theo m t ộ

v t nho nh nh bùa chú đ b o v kh i ma qu Đây đậ ỏ ư ể ả ệ ỏ ỷ ược xem là m t tínộ

ngưỡng hay và đ p c a ngẹ ủ ười dân t c Mông.ộ

- Theo t p quán, b p ki ng dùng đ n u ăn và đun nậ ế ề ể ấ ướng u ng h ng ngày, ố ằ còn b p lò ngoài vi c n u cám l n thì ch khi có đám ma, đám cế ệ ấ ợ ỉ ưới m i ớ dùng t i Ngớ ười Hmông kiêng kh c nh vào b p ho c gõ vào ki ng vì s ạ ổ ế ặ ề ợ

ma b p t c gi n và làm h i.ế ứ ậ ạ

III S NẢ XU T KINH T TRUY N TH NGẤ Ế Ề Ố

1 Tr ng tr tồ ọ

- V i đ a hình b chia c t m nh, nh ng d i núi đá tai mèo s c nh n xen ớ ị ị ắ ạ ữ ả ắ ọ

nh ng khe núi sâu, h p và nh ng vách núi d ng đ ng cao vút, các chóp núiữ ẹ ữ ự ứ hình kim t tháp đã gây r t nhi u khó khăn cho s n xu t nông nghi p c a ự ấ ề ả ấ ệ ủ

người dân trên Cao nguyên đá

- Đ a hình ph c t p, đ t d c d b r a trôi, b c màu nên ho t đ ng kinh t ị ứ ạ ấ ố ễ ị ử ạ ạ ộ ế

c a ngủ ười Mông di n raễ v i năng su t th pớ ấ ấ , h tr ng ngô, ọ ồ các cây ý dĩ, khoai, rau, l c, v ng, đ u,… ạ ừ ậ Đ ng bào có câu “L a cháy đ n đâu ngồ ử ế ười Mông theo đ n đó” hay “Ngế ười ch y theo nạ ương” đ nói v cu c s ng du ể ề ộ ố canh nương r y c a ngẫ ủ ười Mông Ngu n s ng chính c a ngồ ố ủ ười H’mông là làm nương đ nh canh ho c nị ặ ương du canh

- Đi u ki n s ng kh c nghi t nên h ề ệ ố ắ ệ ọ có nhi u cách làm nông nghi p đ c ề ệ ặ

tr ng, đ c bi t là canh tác ru ng b c thang ư ặ ệ ộ ậ Ở ỗ ị m i đ a bàn sinh s ng, ố

người Mông sáng t o ra nh ng hình th c canh tác m i phù h p v i đi u ạ ữ ứ ớ ợ ớ ề

ki n t nhiên Các t nh Hà Giang, Lào Cai,… ngệ ự ỉ ười Mông tr ng ru ng b c ồ ộ ậ thang, làm nương r y d c theo sẫ ọ ườn núi, t o nên m t d u n r t đ p mà ạ ộ ấ ấ ấ ẹ không ph i n i nào Vi t Nam cũng có.ả ơ ở ệ

- M nh đ t đả ấ ược ch n đ làm ru ng nọ ể ộ ước hay ru ng b c thang thộ ậ ường là

nh ng m nh n m dữ ả ằ ưới chân đ i, gi a hai sồ ữ ườn đ i, có đ d c không cao ồ ộ ố

l m, đ c bi t ph i có ngu n nắ ặ ệ ả ồ ướ ực t nhiên do su i và m ch nố ạ ước mang

l i.ạ

- Ngoài ra, đ ng bào n i đây còn tr ng c các lo i cây thu c nh tam th t, ồ ơ ồ ả ạ ố ư ấ xuyên khung, đ m xâm…ả

2 Chăn nuôi

- Ch y u nuôi trâu, bò, l n, gà, ng a,…ủ ế ợ ự

- Ng a th là phự ồ ương ti n v n chuy n r t có hi u qu trên vùng cao núi đá.ệ ậ ể ấ ệ ả Con ng a r t g n gũi và thân thi t v i t ng gia đình Mông.ự ấ ầ ế ớ ừ

3 Ngh th côngề ủ

- Ngh d t v i:ề ệ ả

+ Ch có nhóm Mông Xanh và Mông Na M o d t v i s i bông, còn các ỉ ỉẻ ệ ả ợ nhóm khác đ u có truy n th ng d t v i lanh Ngay c ng làng b n ề ề ố ệ ả ổ ả Cát Cát chính là n i l u gi nghơ ư ữ ề d t v i th c m th công cũng nh ngh tr ng ệ ả ổ ẩ ủ ư ề ồ lanh, đan lát, thêu tranh, ch tác đ trang s c b ng b c.ế ồ ứ ằ ạ

+ M i t m v i đỗ ấ ả ược ch bi n t ế ế ừ s i lanh, ch p v i, vẽ ho ti t sáp ong và ợ ắ ả ạ ế nhu m chàm.ộ

- Ngh làm gi y giang:ề ấ

+ gi y th công đấ ủ ược làm t cây giang non không dùng đ vi t mà thừ ể ế ường

ch đ dùng trong các ho t đ ng ph c v tín ngỉ ể ạ ộ ụ ụ ưỡng vào m i d p h i hè, ỗ ị ộ

l , T tễ ế

+ Dùng gi y c t thành nh ng hình vuông, hình tròn ấ ắ ữ  được quan ni m là ệ

nh ng thông đi p c a ngữ ệ ủ ười Mông g i cho t tiên, th n linh đ c u mong ử ổ ầ ể ầ

nh ng đi u t t lành, may m n, mùa v t t tữ ề ố ắ ụ ố ươi, xua đi cái x u…ấ

- Ngh rènề

+ Do t p quán ngậ ười Mông trên núi cao, đở ường đi l i khó khăn nên th nh ạ ỉ tho ngả họ m i xu ng ch , nh ng d ng c lao đ ng đ u do h t làm, t ớ ố ợ ữ ụ ụ ộ ề ọ ự ự rèn đ ti t ki m chi phí, ph c v cho cu c s ng hàng ngày.ể ế ệ ụ ụ ộ ố

+ Hi n nay, ngh rèn th công truy n th ng đã d n b mai m t, còn l i r t ệ ề ủ ề ố ầ ị ộ ạ ấ

ít gia đình còn theo ngh rèn truy n th ng nh ng các s n ph m rèn c a ề ề ố ư ả ẩ ủ

người Mông v n n i ti ng b i đ b n, đ tinh x o v i bí quy t riêng.ẫ ổ ế ở ộ ề ộ ả ớ ế

- Ngh làm yên cề ương ng a, đ g , nh t là các đ đ ng; làm gi y b n, đ ự ồ ỗ ấ ồ ự ấ ả ồ trang s c b ng b c ph c v nhu c u c a ngứ ằ ạ ụ ụ ầ ủ ười dân

- Các th th công ph n l n là th bán chuyên nghi p, làm ra nh ng s n ợ ủ ầ ớ ợ ệ ữ ả

ph m n i ti ng nh lẩ ổ ế ư ưỡi cày, nòng súng đ t trình đ kỹ thu t cao.ạ ộ ậ

IV CÁC NHÂN VẬT NỔI TIẾNG

1 Ông H u A L nhầ ề : đ c slideọ

- 48 tu i, quê quán xã T Van, huy n Sa Pa, t nh Lào Cai; t ng là cán b c aổ ả ệ ỉ ừ ộ ủ

T ng c c 2, Bí th Huy n đoàn Sa Pa, Phó bí th - Ch t ch UBND huy n Saổ ụ ư ệ ư ủ ị ệ

Pa, Bí th Huy n y Sa Pa, y viên Ban thư ệ ủ Ủ ường v T nh u , r i Phó bí thụ ỉ ỷ ồ ư

T nh y Lào Cai; Phó trỉ ủ ưởng ban thường tr c Ban Ch đ o Tây B c…ự ỉ ạ ắ

- Năm 2018, ông lên công tác Trung ở ương, gi ch c Phó Ch t ch - T ngữ ứ ủ ị ổ

th ký U ban Trung ư ỷ ương MTTQ Vi t Nam T i Đ i h i XIII, ông tái đ c cệ ạ ạ ộ ắ ử

y viên Trung ng Đ ng.Vi t Nam, các t ch c thành viên c a M t tr n

và s đ ng thu n c a ngự ồ ậ ủ ười dân

2 Khang A T aủ

Khang A T a t m t c u bé 5 l n 7 lủ ừ ộ ậ ầ ượt mu n b h c, gi đây đã ố ỏ ọ ờ

tr thànhở m t trong nh ng h c viên đ u tiên trộ ữ ọ ầ ở ường ĐH Fulbright

Vi t Namệ Hành trình kỳ di u c a chàng trai H'Mông đã ch m đ n ệ ủ ạ ế trái tim đ c gi và giúp T a xu t s c l t Top 5 Nhân v t Truy n ộ ả ủ ấ ắ ọ ậ ề

c m h ng trong đêm Gala WeChoice Awards 2019.ả ứ

Đ c link và t tóm t t ý chính và nói l i b ng l i c a mình 1 cách ọ ự ắ ạ ằ ờ ủ

ng n g n, d hi u nhé vì nhóm có chi u 1 video kho ng 5p lên r i ắ ọ ễ ể ế ả ồ