Chun nghip v th vin thong tin

L ch s hình thành Library of Congress Subject Headings LCSH ...40 3.3.. Tiêu ch trong LCSH ...

M C L C

L I NÓI U

CH ƠNG 1: CHU N BIÊN M C MÔ T AACR2 3

1.1 Khái ni m 3

1.2 L ch s hình thành AACR2 3

1.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác biên m c mô t t i h th ng thư vi n 4

1.4 Tính n ng c a AACR2 4

1.5 C u trúc AACR2 5

1.5.1 Ph n 1: Mô t (Description), t chương 1 n chương 13 5

1.5.2 Ph n 2: Tiêu , nhan th ng nh t và tham chi u (Headings, uniform titles, and references), t chương 21 n chương 26 9

1.5.3 Ph l c 9

1.5.4 B ng ch m c 9

1.6 ng d ng AACR2 9

CH ƠNG 2: CHU N BIÊN M C PHÂN LO I DDC22 12

2.1 Khái ni m 12

2.2 L ch s hình thành và phát tri n khung phân lo i DDC 12

2.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác phân lo i t i h th ng thư vi n 12

2.4 Tính n ng khung phân lo i DDC22 13

2.5 C u trúc khung phân lo i DDC22 13

2.5.1 B ng chính 13

2.5.2 B ng ph 18

2.5.3 B ng tra liên quan 32

2.5.4 Ph n hư ng d n 33

2.6 ng d ng DDC22 37

CH ƠNG 3: CHU N BIÊN M C CH LCSH 40

3.1 Khái ni m 40

3.2 L ch s hình thành Library of Congress Subject Headings (LCSH) 40

3.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác biên m c ch t i h th ng thư vi n 40

3.4 Tính n ng c a LCSH 40

3.5 C u trúc c a LCSH 41

3.5.1 Các thành ph n c a b LCSH 41

3.5.1.1 Tiêu ch có giá tr và không có giá tr 41

3.5.1.2 Tham chi u và ph chú 41

3.5.2 Tiêu ch trong LCSH 44

3.5.2.1 Ch c n ng tiêu ch 44

3.5.2.2 Cú pháp c a tiêu ch 46

3.5.3 Ph trong LCSH 47

3.5.3.1 Ph tài 48

3.5.3.2 Ph a lý 48

3.5.3.3 Ph th i gian 49

3.5.3.4 Ph hình th c 50

3.6 ng d ng LCSH 51

CH ƠNG 4: CHU N BIÊN M C C MÁY 53

4.1 KH M U BIÊN M C C MÁY MARC21 53

4.1.1 Khái ni m 53

4.1.2 L ch s hình thành MARC21 53

4.1.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác phân lo i t i h th ng thư vi n 54

4.1.4 Tính n ng c a MARC21 54

4.1.5 Thành ph n bi u ghi MARC21 54

4.1.6 C u trúc bi u ghi MARC21 55

4.1.6.1 u bi u (leader) 55

4.1.6.2 Danh m c 56

4.1.6.3 Trư ng có dài bi n ng 56

4.1.7 M t s quy ư c dùng trong kh m u 61

4.1.8 ng d ng kh m u MARC21 61

4.2 CHU N SIÊU D LI U DUBLIN CORE - METADATA 62

4.2.1 Khái ni m 62

4.2.2 L ch s Dublin Core - Metadata 62

4.2.3 Tính n ng c a Dublin Core Metadata 63

4.2.4 Các Thành t c a Dublin Core – Metadata (Hay còn g i là các Trư ng) 64

4.2.4.1 Phân lo i các thành t 64

4.2.4.2 Các thành t cơ b n c a Dublin Core 65

4.2.4.3 Các thành t m r ng c a Dublin Core 66

4.2.4.4 Các Quy t c s d ng 68

4.2.5 ng d ng Dublin Core 68

TH M C TÀI LI U THAM KH O 71

CH ƠNG 1: CHU N BIÊN M C MÔ T AACR2

1.1 Khái ni m

Anglo-American cataloguing rules (AACR - Quy t c biên m c Anh-M!) là

chu"n biên m c mô t , t#p h p nh$ng qui t c ư c tiêu chu"n hóa và ư c các cơ quan t ch c thông tin thư vi n công nh#n trong vi c biên m c mô t các lo i hình tài li u khác nhau

1.2 L ch s hình thành AACR2

AACR 1967

N m 1967, v i s% ph i h p c a H i Thư vi n M! (ALA), H i Thư vi n Anh (Library Association), và H i Thư vi n Canada (Canadian Library Association) AACR v i n b n dành cho B c M! và v i n b n dành cho Anh qu c ư c xu t

b n N i dung bao g&m :

– Bao g&m chương cho các qui t c mô t chung và các chương cho t ng lo i hình tài li u

Ph n 2: m c và tiêu

– Ch y u d%a trên Nguyên t c H i ngh Paris (Paris Principals)

T l n xu t b n này AACR2 ư c c i biên, ch nh lý, b sung nhi u l n phù h p v i s% thay i và phát tri n c a công tác biên m c mô t )c bi t là b n

hi u ính AACR2R 1988 và AACR2R 1998 ph n ánh nhi u thay i c a các d ng thông tin

AACR2 2002 Revision

B n ch nh lý m i nh t hi n nay c a AACR2 là AACR2R2002, ch ư c

xu t b n d ng t r i B n này k t h p nh$ng s a i ư c phê chu"n c a n m 1999,

2001 (chương 3, chương 12) dành cho Tài li u b n & và n ph"m ti p t c

1.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác biên m c mô t t i h th ng thư vi n

Trung tâm Thông tin Khoa h c và Công ngh Qu c gia (2009), Quy t c biên

m c Anh – M (B n d ch ti ng Vi t l n 1), L n 2, Khoa h c và K! thu#t, Hà N i

1.4 Tính n ng c a AACR2

N i dung AACR2 h u h t d%a trên n n t ng c a ISBD, do ó hoàn toàn thân thi n v i các thư vi n ang s d ng ISBD Các quy t c trong AACR2 th hi n ư c tính linh ho t, m m d*o v i 3 m c mô t chi ti t tùy theo nhu c u c a t ng nư c hay t m c+ c a thư vi n s d ng, nhưng v n m b o theo úng chu"n m%c qu c t

Ngày nay h u h t các thư vi n trên th gi i u s d ng AACR2 trong biên

m c mô t , )t n n t ng cho s% h p tác biên m c trên ph m vi qu c gia và qu c t ,

t o s% th ng nh t và d, dàng s d ng m c l c tr%c tuy n cho ngư i s d ng

Khác v i cách b c c c a các quy t c biên m c trư c ó, AACR2 trình bày các qui nh v mô t trư c các qui nh l%a ch n tiêu , trình t% này phù h p v i th%c ti,n biên m c hi n nay và trong tương lai

AACR2 cung c p m t m u mô t th ng nh t cho t t c các lo i hình tư li u

t o i u ki n thu#n l i cho vi c tích h p các bi u ghi nhi u lo i hình tư li u khác trong cùng m t cơ s d$ li u thư m c

Gi m ư c th i gian tìm ki m tư li u cho ngư i s d ng b-ng cách cung c p nh$ng tiêu ( i m truy c#p) tương thích nhi u hơn v i nh$ng hình th c quen dùng

Th hi n tính linh ho t, thu#n l i và c#p nh#t thông qua c u trúc, n i dung và

ph m vi áp d ng cho các lo i tài li u khác nhau

AACR2 quy nh vi c ch n l%a các tiêu và tham chi u, m r ng di n truy c#p n tài li u

1.5 C u trúc AACR2

ư c biên so n d%a trên n n t ng c a ISBD, tuy nhiên, AACR2 th hi n tính linh ho t, m m d*o, c#p nh#t qua c u trúc bao g&m hai ph n: ph n Mô t và ph n Tiêu , Nhan th ng nh t và tham chi u

1.5.1 Ph n 1: Mô t (Description), t chương 1 n chương 13

Chương 1: Quy t c mô t chung

Chương 2: Sách, sách m.ng và t in

Chương 3: Tài li u b n &

Chương 4: B n th o

Chương 5: Tài li u âm nh c

Chương 6: Tài li u ghi âm

Chương 7: Phim và tài li u ghi hình

Chương 8: Tài li u & ho

Chương 9: Tài li u i n t

Chương 10: V#t ch tác ba chi u và giáo c tr%c quan

Chương 11: Tài li u vi hình

Chương 12: n ph"m ti p t c

N u nhan có nhi u t#p, cu n, s ph n, vv… thì ta s/ mô t chung cho c

b ho)c mô t riêng cho t ng ph n, t#p, s , vv… ó (tùy vào s% l%a ch n c a m0i thư vi n)

N u không tìm ư c m t nhan trong tài li u, hãy t% t o ra m t nhan mang tính mô t nhưng ng n g n cho tài li u )t nhan này trong d u ngo)c vuông và t o ra m t ghi chú

N u nhan xu t hi n b-ng hai ngôn ng$ hay nhi u hơn ( a ng$), s d ng nhan b-ng ngôn ng$ chính c a tài li u làm nhan chính N u có hơn m t ngôn ng$ chính, s d ng nhan nào xu t hi n trư c

Luôn luôn minh xác v trách nhi m xu t hi n u tiên trong ngu&n thông tin chính, tr khi tên tác gi , nhà xu t b n, vv… ã xu t hi n như m t thành ph n c a nhan

N u minh xác v trách nhi m có t 1 n 3 ngư i thì ghi h t các tác gi và )t d u (,) gi$a các tác gi

N u minh xác v trách nhi m nêu tên nhi u hơn 3 tên ngư i ho)c tên t ch c cùng th%c hi n m t ch c n ng, ho)c có m c trách nhi m tương ương nhau, ghi

tên ngư i ho)c tên cơ quan u tiên c a m0i nhóm và ghi d u ba ch m (…) và thêm vào c m t [và nh$ng ngư i khác]

(2) Vùng n b n

Kh i u vùng n ph"m b-ng d u ( _ )

Ghi l i minh xác v n b n [l n xu t b n] úng như tìm th y, ngo i tr :

- Thay th các ch$ b-ng các ch$ vi t t t tiêu chu"n

- Thay th các ch$ b-ng các con s khi thích h p

Ghi l i nơi xu t b n như xu t hi n trong tài li u

Ghi n m xu t b n, phát hành, vv… c a tài li u ã ghi l i trong vùng n b n (N m

g n úng ghi: [kh.] Không xác nh ư c n m g n úng thì ghi là [19uu or 20uu]

(5) Vùng mô t v"t lý

Kh i u vùng mô t này b-ng d u ( _ )

Kh i u kích thư c b-ng d u ( ; )

Kh i u minh xác v các tài li u kèm theo b-ng d u ( + )

M0i lo i hình tài li u ng v i quy t c mô t v#t lý riêng

Ghi l i cách ghi s và nh danh c a tài li u trong tùng thư như xu t hi n trong tài

Ghi chú )c bi t cho tài li u v b n ch t c a tài li u; ngôn ng$ tài li u; chi ti t v#t

ch t; tài li u kèm theo và các ph trương, vv…

(8) Vùng dành cho s tiêu chu#n

Ngoài ra AACR 2 còn quy nh các quy t c t 1.9 - 1.11 mô t các chi

ti t c a các tài li u có c u t o b i các ph n khác nhau, các b n fax, photo, sao ch p

1.5.2 Ph n 2: Tiêu , nhan th ng nh t và tham chi u (Headings,

uniform titles, and references), t chương 21 n chương 26

Chương 21: Ch n l%a i m truy c#p

Chương 22: Tiêu tác gi cá nhân

Chương 23: Tên khu v%c a lý

Ph l c C: B ng quy t c s d ng ch$ s : Ch ra quy t c ánh ch$ s cho

m t s trư ng h p trong mô t

Ph l c D: B ng gi i thích thu#t ng$: Bao g&m nh$ng nh ngh1a v h u

h t các thu#t ng$ k! thu#t biên m c và thư m c s d ng (cho các d ng tài

li u)

Ph l c E: B ng tra các m o t ng u: G&m danh m c nh$ng m o t bao quát các ngôn ng$ mà ngư i biên m c thư ng xuyên g)p

1.5.4 B ng ch m c

B ng ch m c mày bao g&m các tiêu ư c s p x p theo tr#t t% ch$ cái, và

t các tiêu ó d n d t n các quy t c và các ph l c Ví d , "vùng mô t v#t lý, 1.5" bao g&m m t lo t các quy nh t 1.5 A n 1.5 E

1.6 $ng d ng AACR2

Vi t Nam ã và ang trên con ư ng h i nh#p th gi i, c'ng gi ng như các ngành và l1nh v%c khác, ngành Thư vi n c'ng ph i ư c chu"n hóa có th trao

i và chia s* ngu&n l%c thông tin trên ph m vi toàn c u Hi n nay ã có b n d ch AACR2 y b-ng ti ng Vi t, hư ng d n c th mô t các lo i hình tài li u, ây

là m t thu#n l i cho vi c th ng nh t công tác x lý tài li u trong c h th ng thư

vi n Tuy nhiên, khi áp d ng các chu"n qu c t chúng ta v n c n th ng nh t m t vài quy t c phù h p hơn v i các thư vi n Vi t Nam

i u quan tr ng nh t là ph i ưa vào quy t c này nh$ng v n c th c a

Vi t Nam theo quy nh c a AACR2 Có như v#y m i th ng nh t ư c mô t tài

li u các thư vi n Vi t Nam theo m t quy t c biên m c c a nư c ngoài:

- i v i sách b , trong AACR2 ch hư ng d n mô t b (ch có li t kê trư ng 505) Mà hi n nay h u h t các thư vi n Vi t Nam mô t l* như theo hư ng

d n MARC21

- Trong vùng nhan 4 tác gi tr lên thì AACR2 quy nh l y tác gi

u tiên và d u ba ch m (…) và thêm c m t [ et al.]; và trong vùng a ch xu t

b n, trư ng h p không xác nh ư c nơi xu t b n và nhà xu t b n thì AACR2 quy

nh dùng [S.l.: $bs.n.], tuy nhiên 2 c m t trên dùng cho sách nư c ngoài, i v i sách Vi t thì nên dùng [và nh$ng ngư i khác] ; [K .: $bK.nh.x.b.]

- Chuy n t c nh$ng t vi t sai khi chúng xu t hi n trên tài li u Ghi

ti p sau thông tin ó là ch$ i.e ( i v i sách ngo i v n); chính xác là ( i v i sách

Vi t), và ghi nh$ng t s a i vào trong ngo)c vuông (hư ng d n trong m c 1.0F1)

Ví d : Nhan xu t hi n trên ngu&n tin là: Housing sarts

Nhan trên s/ ư c chuy n t như sau: Housing sarts, i.e [starts]

Hi n nay Vi t Nam v n chưa có quy nh th ng nh t trong vi c s d ng ch$ i/y Tuy nhiên trong công tác biên m c c n th ng nh t trong h th ng

- AACR2 quy nh b sung ch$ vi t t t nh danh ch c n ng vào tiêu

mô t b sung i v i cá nhân, nhưng theo kinh nghi m c a m t s chuyên gia thì hi n nay các thư vi n M! ang lo i b không b sung ch$ vi t t t nh danh

ch c n ng vào tiêu mô t b sung i v i cá nhân, thư ng thì vai trò trách nhi m

ã ư c ghi y (không vi t t t) trong trư ng 245$c V#y ta c'ng không nên dùng thông tin ó khi t o i m truy c#p

- Th ng nh t cách t o l#p i m truy c#p theo tên tác gi t#p th cho m t

s d ng tài li u c th c a Vi t Nam như: Lu#t, quy ph m, báo cáo nghiên c u khoa

h c,… (trư ng h p nào ph i l#p tiêu chính, trư ng h p nào ch ưa vào tiêu

b sung; trư ng h p nào tên cơ quan ng ư c c l#p, trư ng h p nào ph i có a danh trư c ho)c sau),… Vì ph n này trong AACR2 ch d n khá ph c t p, không c th i v i tình hình Vi t Nam

CH ƠNG 2: CHU N BIÊN M C PHÂN LO I DDC22

2.1 Khái ni m

Phân lo i là s% phân chia/nhóm s% v#t, hi n tư ng thành t ng lo i/nhóm d%a trên nh$ng )c i m khác nhau/gi ng nhau c a chúng

Khung phân lo i th#p phân Dewey (Dewey Decimal Classification - DDC) là

m t trong nh$ng công c phân lo i tài li u thư vi n khá ph bi n trên th gi i Khung phân lo i DDC ư c s p x p theo m t tr#t t% nh t nh các khái ni m khoa

h c thu c toàn b các l1nh v%c tri th c

2.2 L ch s hình thành và phát tri%n khung phân lo i DDC

H th ng phân lo i Dewey do ông Melvil Dewey sáng l#p n m 1873 ư c

xu t b n l n u tiên t i Amherst, Massachusetts vào n m 1876, v i tên g i “A Classification and Subject Index for Cataloguing and Arranging the Books and Pamphlets of Library” Chu"n này tr thành s h$u c a t ch c Online Computer Library Center vi t t t OCLC b t u t n m 1988 Cu i n m 1890, Vi n Thư m c

Qu c t (nay là Liên oàn Thông tin và Tư li u Qu c t - FID) ã yêu c u và nh#n

ư c s% ch p thu#n c a Dewey cho vi c d ch và s a i DDC v i m c ích s d ng toàn c u K t qu là khung phân lo i UDC (Universal Decimal Classification) ra

i

N m 1932 khung phân lo i xu t b n l n th 13, ư c phát hành sau khi Dewey m t m t n m và ư c xem là m t n b n tư ng ni m ông ây là l n u tiên tên c a Dewey ư c ưa làm nhan c a khung phân lo i, t ó khung phân

lo i chính th c mang tên là Dewey Decimal Classification (DDC) Và nó ã ư c liên t c tu ch nh theo k p à ti n tri n c a tri th c Hi n DDC xu t b n l n th

22, ư c g i là DDC22 (4 t#p)

2.3 n b n ang ư c s d ng cho công tác phân lo i t i h th ng thư vi n

Dewey, Melvil (2003), Dewey Decimal Classification and Relative Index, 22th ed., OCLC Online Computer Library Center, USA

2.4 Tính n ng khung phân lo i DDC22

DDC22 là khung phân lo i y chi ti t, bao g&m t t c m i l1nh v%c tri th c

c a con ngư i ư c s p x p t t ng lo i, tri t h c, tôn giáo, ngôn ng$, v n h c, khoa h c xã h i, khoa h c ng d ng, ngh thu#t, a lý, l ch s

Khung phân lo i DDC22 dùng h th ng ký hi u b-ng ch$ s 2 R#p (t 0 n 9), d, hi u, d, s d ng và m r ng kh n ng tìm tin

C u trúc ký hi u trong khung phân lo i DDC22 v hình th c c'ng th ng nh t

t o ra ưu i m d, nh và d, s d ng

2.5 C u trúc khung phân lo i DDC22

DDC22 bao g&m 4 t#p, trong ó:

T#p 1: L i gi i thi u, b ng thu#t ng$, ph n hư ng d n và 6 b ng ph ư c ánh s t 1 n 6;

T#p 2: Gi i thi u B ng tóm lư t th 1 g&m 10 l p chính, B ng tóm lư t th 2

ch a 100 l p, B ng tóm lư t th 3 g&m 1000 phân o n và các l p c a b ng chính

có ký hi u t 000 n 599;

T#p 3: G&m các l p ti p theo c a b ng chính có ký hi u t 600 n 999; T#p 4: B ng tra liên quan

2.5.1 B ng chính

DDC22 là khung phân lo i theo 3ng c p, ph n ánh m i liên h logic c a các l1nh v%c tri th c ư c xem xét và s p x p t khái quát n c th , t chung n riêng theo m t h th ng trong ó l p kh i u bao trùm l p phái sinh và l p phái sinh ph thu c l p kh i u v tính ch t DDC22 có 10 l p chính M0i l p chính

ư c c u t o b-ng 3 ch$ s (000 – 900), trong ó ch s u tiên là bi u th n i dung c a l p chính v i th t% s p x p như sau:

000 Tin h c, Thông tin và tác ph"m t ng quát

Computers, Information and general reference

100 Tri t h c và Tâm lý h c

Philosophy and Psychology

700 Ngh thu#t và vui chơi gi i trí

Arts and recreation

800 V n h c

Literature

900 L ch s và a lý

History and geography

L p 000 là l p t ng quát, dành cho nh$ng tài li u có n i dung v nhi u môn ngành khoa h c, ví d như bách khoa toàn thư, báo chí, các xu t b n ph"m nh k4… Ngoài ra, l p này còn bao g&m 1 s ngành khoa h c liên quan n tri th c và thông tin như tin h c, khoa h c thư vi n và thông tin, ngh báo

L p 100 bao g&m tri t h c, các hi n tư ng huy n bí, và tâm lý h c

L p 200 ư c dành riêng cho các tôn giáo, v khía c nh th n thánh, s% th cúng

L p 300 bao g&m các ngành khoa h c xã h i như xã h i h c, nhân lo i h c, khoa h c th ng kê, khoa h c chính tr , kinh t , lu#t pháp, qu n lý công quy n, các

v n và các d ch v xã h i, giáo d c, thương m i, truy n thông, giao thông v#n

t i, phong t c t#p quán, v n h c dân gian

L p 400 bao g&m ngôn ng$, ngôn ng$ h c và các ngôn ng$ c th

L p 500 dành cho các khoa h c t% nhiên như toán h c, v#t lý, hoá h c, thiên

v n h c, khoa h c trái t, sinh v#t h c Khoa h c t% nhiên mô t và tìm cách gi i thích th gi i chúng ta ang s ng

L p 600 là công ngh bao g&m các l1nh v%c s d ng khoa h c khai thác th

gi i t% nhiên và tài nguyên ph c v cho l i ích c a con ngư i

L p 700 bao g&m các ngh thu#t: ngh thu#t trang trí, h i ho , âm nh c, ngh thu#t bi u di,n… Th thao và các trò chơi gi i trí c'ng thu c l p này

L p 800 là v n h c, bao g&m tu t h c, v n xuôi, thơ ca, k ch… Các n n v n

h c c a các nư c trên th gi i Riêng v n h c dân gian ư c phân v phong t c t#p quán m c 300

L p 900 dành cho l ch s và a lý Khi tài li u nói v các s% ki n ã di,n ra ho)c tình hình hi n t i c a 1 vùng ho)c 1 nơi c th s/ ư c phân v l p này Còn

l ch s c a 1 ch c th ư c phân v ch ó

M0i l p chính l i ư c chia thành 10 l p phái sinh, m0i l p phái sinh l i ư c chia thành 10 l p phái sinh ti p theo các b#c chi ti t hơn và l n lư t ư c s p x p

m t cách tr#t t% logic ch)c ch/ D u ch m ư c dùng phân cách gi$a 3 ch$ s

u tiên và các ch$ s ng sau trong ký hi u phân lo i Nó ư c g i là d u ch m th#p phân (nhưng không có ý ngh1a v m)t toán h c)

Các l p b c phân chia th hai nh ư sau:

Các l p b c phân chia th ba nh ư sau:

ư c coi như thu c v nh$ng l p r ng hơn trên chúng B t c ghi chú nào liên h

n b n ch t c a m t môn lo i ư c xem là úng cho t t c nh$ng môn lo i ph , k

c nh$ng tài ph thu c c a nh$ng s &ng 3ng

H c p theo ký hi u (notational hierarchy) ư c bi u hi n b-ng chi u dài c a

ký hi u Nh$ng s có trong b t c c p b#c nào thư ng ư c coi là ph thu c cho

m t lo i mà ký hi u ư c dùng có m t s v ng n hơn; hay ư c coi là &ng 3ng

v i m t lo i mà ký hi u có cùng s v như nhau; và ư c coi là cao hơn i v i m t

lo i mà ký hi u s có m t hay nhi u s v dài hơn Nh$ng s v ư c g ch dư i có trong nh$ng ví d dư i ây ư c bi u hi n cho h c p theo ký hi u:

600 Công ngh (Khoa h c ng d ng)

630 Nông nghi p và nh$ng công ngh liên h

633 Cây nông tr i và cây trong vư n

ôi khi, m t vài d u hi u khác c'ng có th ư c dùng bi u hi n cho h

c p m t khi h c p này không th th%c hi n ư c qua nh$ng ký hi u Các m i liên

h gi$a nh$ng tài ã vi ph m quy t c làm h c p theo ký hi u ư c ch rõ b-ng nh$ng tiêu , nh$ng ghi chú và nh$ng ti u d n )c bi t

Trong DDC22, ki n th c ư c s p x p theo các l1nh v%c, cu i cùng là ch Vì v#y, m t ch có th n-m trong nhi u l1nh v%c c a ki n th c

Ví d : tài “môi trư ng” có th là môi trư ng trong khía c nh o c, khía c nh tâm lý; môi trư ng trong giáo d c; môi trư ng trong y h c, vv…

y h c 616

2.5.2 B ng ph

M t tài li u ngoài vi c phân lo i theo l1nh v%c tri th c còn có nh$ng khía c nh

ph khác nhau như khía c nh tài, th i gian, ngôn ng$, hình th c… Nh$ng khía

c nh y ư c phân chia và s p x p thành các b ng ph

B ng ph (còn g i là b ng tr ký hi u) ph n ánh các khái ni m ư c l)p i l)p

l i trong b ng chính như hình th c, công d ng c a tài li u, các khái ni m a lý, ngôn ng$… liên quan n n i dung tài li u Nh$ng khía c nh này ư c t#p h p l i thành các b ng riêng tránh c&ng k nh, ph c t p cho b ng chính

DDC22 có 6 b ng ph dùng m r ng ký hi u các l p c a b ng chính:

B ng 1: Ti u phân m c chung (Tr ký hi u tiêu chu"n)

B ng 2: Các khu v%c a lý và con ngư i

B ng 3: Ti u phân m c cho ngh thu#t, t ng n n v n h c, cho các th

hi u phân lo i chính c a b ng chính ho)c thông qua m t tr ký hi u c a b ng ph

khác và không có b t k4 d u hi u phân bi t nào

B ng ph 1: Ti %u phân m c chung (Standard Subdivisions)

B ng ph 1 ph n ánh nh$ng khía c nh )c trưng cho ch tài li u, bao g&m khía c nh hình th c c a tài li u (t i n, niên giám, n ph"m nh k4…) và khía

c nh tài c a n i dung c a tài li u (lý thuy t, l ch s , nghiên c u…)

M t s ký hi u c a B ng 1 thư ng ư c s d ng:

-01 Tri t h c và lý thuy t

-022 Tài li u minh h a, mô hình, m u ti u x o -025 Danh b các cá nhân và t ch c

-03 T i n, bách khoa toàn thư, sách tra c u -05 Xu t b n ph"m nhi u k4

-06 Các t ch c và qu n lý -07 Giáo d c, nghiên c u, các tài liên quan -08 L ch s và mô t v các lo i ngư i

021 2 B ng kê, công th c, chi ti t k! thu#t

Ti u phân m c chung thư ng có ít nh t hai ch$ s v i ch$ s u tiên là s 0 Khi không có hư ng d n c th , ti u phân m c chung ư c ghép v i ký hi u b ng chính v i m t s 0 gi ng như trong B ng 1 S lư ng các ch$ s 0 s/ ư c hư ng

d n c th trong khung phân lo i

Ví d :

200 Tôn giáo 1 - 9 Ti u phân m c chung

690 Nhà và xây d%ng 03 - 08 Ti u phân m c chung

359 L%c lư ng h i quân và chi n s%

-7 B c M!

-8 Nam M!

-9 Ph n khác c a th gi i và th gi i ngoài trái t

Ký hi u c a B ng 2 ư c thêm vào ký hi u phân lo i chính theo hai cách:

Cách 1: Khi có hư ng d n, thêm tr ký hi u a lý tr%c ti p vào s phân lo i

theo ghi chú trong khung phân lo i (Add to base number 372.9 notation 1-9 from

Table 2, e.g., elementary education in Brazil 372.981) – thêm vào ch s cơ b n 372.9 ký hi u 1 – 9 t B ng 2, vd., Giáo d c ti u h c Brazil 372.981

Cách 2: Khi không có hư ng d n c th cho vi c c ng ký hi u c a B ng 2,

ngư i ta thư ng ghép ký hi u c a B ng 2 v i b ng chính thông qua m t ký hi u trung gian ư c rút ra t B ng 1 là –09 T i ký hi u –09 B ng 1 ta th y có hư ng

d n như sau:

-091 Nghiên c u theo khu v%c, vùng, a i m nói chung

Thêm vào ch s c ơ b n -091 các s ti p sau –1 ký hi u 11-19 t

-52 Nh#t B n (B ng 2) Ngân hàng Th y S1: 332.109 494

332.1 Ngân hàng -09 (B ng 1) -494 Th y S1 (B ng 2)

Ho t ng c a các hi p h i Thái Lan: 366.009 593

366 Hi p h i -09 (B ng 1) -593 Thái Lan (B ng 2)

Ngoài ra, ký hi u b ng 2 còn ư c ghép v i ký hi u chính thông qua các ký

h c a qu c gia này v i qu c gia khác ho)c vùng khác thì thêm 0 sau

ó ghép thêm ký hi u 1-9 t B ng 2 vào k t qu t ư c, vd., quan

h gi$a Braxin và Pháp 327.810 44

Ưu tiên s d ng ký hi u cho qu c gia ư c nh n m nh N u nh n

m nh như nhau thì ưu tiên cho qu c gia xu t hi n trư c trong dãy th t% ch s khu v%c a lý

Như v#y, n u tài li u nói v quan h i ngo i gi$a M! và Trung Qu c s/ có

ký hi u phân lo i 327.730 51 Trong ó:

327 Quan h i ngo i -73 Hoa K4

-51 Trung Hoa

B ng ph 3 : Ti%u phân m c cho t(ng n n v n h)c, cho các th% lo i v n h)c

c th% (Subdivisions fot the Arts, for Individual Literatures, for Specific Literary Forms)

B ng 3 dùng ph n ánh các th lo i c a các tác ph"m v n h c như thi ca,

ti u thuy t, k ch… và th i k4 l ch s v n h c t th i c i n hi n i

Các ký hi u c a B ng 3 không dùng cho t t c các l p b ng chính mà ch dùng cho l p 800 (V n h c) ho)c m t s ký hi u phân lo i l p 700 (Ngh thu#t và vui chơi gi i trí) khi có các hư ng d n c th

B ng 3 dùng ph n ánh các th lo i c a các tác ph"m v n h c B ng 3 ư c chia thành 3 b ng nh

Các bư c xác nh ký hi u phân lo i cho tác ph"m c a ho)c v tác gi cá nhân như sau:

Bư*c 1: Xem trong b ng chính t 810-890 tìm ch s cơ b n v ngôn ng$

ó.Ch s cơ b n này ư c xác nh trong 1 ghi chú thêm, ví d 820.1-828 có ghi chú “Ghép vào ch s cơ b n 82 như ư c ch d n u B ng 3” N u thu c 1 th

lo i v n h c c th , sang bư c 2, n u không, xem hư ng d n dư i -8 c a B ng 3A

Bư*c 2: Tìm trong b ng 3A ti u phân m c cho th lo i v n h c, ví d : thơ

-1 Ghép ký hi u này vào ch s cơ b n ã tìm th y trong bư c -1 Sau ó chuy n sang bư c 3

Bư*c 3: Tr l i b ng chính t i ký hi u phân lo i tương ng xem b ng th i

k4 N u có, sang bư c 4 N u không, ký hi u phân lo i ã hoàn t t

Bư*c 4: Ch n ký hi u th i k4 cho tác ph"m, thêm ký hi u ó vào ký hi u

phân lo i hi n có hoàn t t

Ví d :

Nh$ng ngư i kh n kh c a Victor Hugo ( 1822-1885): 843.8

84 Ch s cơ b n cho v n h c Pháp -3 Ti u thuy t (B ng 3A)

-8 1848-1899 (B ng th i k4 t i m c 840) Trong DDC, tác ph"m c a 1 tác gi cá nhân và tác ph"m phê bình v tác gi cá nhân ó ho)c v tác ph"m c a tác gi ó s/ có chung ký hi u phân lo i Ví d tác ph"m “Nh$ng ngư i kh n kh ” c a Victor Hugo có chung s phân lo i v i tác ph"m phê bình v Nh$ng ngư i kh n kh và tác ph"m phê bình v Victor Hugo

B ng 3B: Tác ph"m c a/v tác gi

Thư ng s d ng cho nh$ng hình th c v n chương )c bi t như tuy n t#p v n

h c hay l ch s , phê bình v n h c t hai tác gi tr lên

Các ký hi u c a B ng 3B:

-01-07 Ti u phân m c chung -08 Sưu t#p v n b n nhi u th lo i -09 L ch s , mô t , ánh giá phê bình nhi u th lo i -1 Thơ

-2 K ch -3 Ti u thuy t -4 Ti u lu#n -5 Di,n v n -6 Thư t -7 V n trào phúng và châm bi m -8 T p v n

Các ký hi u c a B ng 3B tương t% B ng 3A nhưng ư c phân chia chi ti t hơn trong t ng m c:

-3 Ti u thuy t -301 Truy n ng n -308 Các lo i ti u thuy t c th -308 1 Ti u thuy t l ch s -308 3 Ti u thuy t xã h i, tâm lý -308 5 Ti u thuy t tình yêu và truy n tình lãng m n -308 7 Ti u thuy t phiêu lưu m o hi m

Các bư c xác nh ký hi u phân lo i cho tác ph"m c a ho)c v nhi u tác gi c'ng tương t% như các bư c i v i tác ph"m c a và v tác gi cá nhân, tuy nhiên

ph c t p hơn 1 chút, vì v#y c n c k! các hư ng d n t i B ng 3B có th xác

nh ư c ký hi u phân lo i chính xác

Ví d :

Tuy n t#p thơ Haiku th k6 20 895.610 4108

895.6 Ch s cơ b n cho V n h c Nh#t B n -1041 Hai ku

08 Sưu t#p v n b n v n h c (C ng theo hư ng d n t i -1041)

44 Th k6 20 (b ng th i k4 t i 895.6)

B ng 3C: Ký hi u ư c thêm vào khi có hư ng d n

B ng 3C ch ư c dùng khi có hư ng d n m r ng b ng 3B, có th ghép v i

m t s ký hi u c a l p 808 – 809, 700.4, 791.4 nh-m ch rõ thêm các khía c nh khác c a tác ph"m ngoài th lo i như ch t lư ng, v n phong, quan i m, v trí th i gian, cá nhân, dân t c,… ngoài th lo i

Các ký hi u c a b ng 3C:

-01-09 các th i k4 c th -1 Ngh thu#t và v n h c th hi n nh$ng )c trưng v v n phong, cách th c, quan i m

-2 V n h c th hi n nh$ng y u t c th -3 Ngh thu#t và v n h c th hi n nh$ng ch , tài chuyên

bi t -4 V n h c nh n m nh vào ch -8 V n h c dành cho hay sáng tác b i các ch ng t c, dân t c, nhóm qu c gia

-9 V n h c dành cho hay sáng tác b i các nhóm ngư i c thê

Ví d :

791.4 Motion pictures, radio, television

Phim i n nh, phát thanh, truy n hình

.436 2-436 8 Films dealing with specific themes and subjects

Phim v các tài c th Add to base number 791.436 the numbers following –3 in notation 32-28 from Table 3C

Thêm vào s c ơ b n 791.436 nh ng con s theo sau –3 trong ký hi u 32-38 c a B ng 3C

Phim i n nh v tài tôn giáo: 791.436 82

791.436 Phim v các tài c th

82 S theo sau –3 trong –382 Religious themes (Ch tôn giáo)

c a B ng 3C

B ng ph 4: Ti%u phân m c cho t(ng ngôn ng+ (Subdivisions of Individual

Languages and Language Families)

B ng 4 ph n ánh các khía c nh nghiên c u c a m t ngôn ng$ hay m t nhóm ngôn ng$, ch ư c dùng k t h p v i ký hi u c a b ng chính 420 – 490 các ngôn ng$ c th

-8 Cách s d ng chu"n c a ngôn ng$ Ngôn ng$ h c ng d ng Cách thêm ký hi u B ng 4: Trong b ng chính, ch nh$ng ký hi u phân lo i

ư c ánh d u * ho)c nh$ng ký hi u có ghi chú thêm ký hi u c a B ng 4 thì m i có

th ghép thêm ký hi u c a B ng 4

Ví d :

T i n c - Vi t: 433

43 Ch s cơ b n cho ti ng c -3 T i n (B ng 4)

Ng$ pháp ti ng Vi t: 495.922 5

495.922 Ti ng Vi t -5 Ng$ pháp (B ng 4) Ng$ pháp ti ng Trung: 495.91

495.91 Ti ng Trung Qu c

Không thêm ký hi u B ng 4 vì không có h ư ng d n

B ng ph 5: Dân t,c và nhóm qu c gia (Ethnic and National Groups)

B ng 5 ph n ánh các khái ni m v dân t c, ch ng t c liên quan n n i dung tài

li u

Các m c chính c a b ng 5:

-1 Ngư i B c M!

-2 Ngư i Anh -3 Ngư i c -4 Ngư i Latinh hi n i -5 Ngư i Ý, Rumani, các nhóm liên quan -6 Ngư i Tây Ban Nha và B& ào Nha -7 Nh$ng ngư i g c Ý khác

-8 Ngư i Hy L p và các nhóm liên quan -9 Các dân t c khác

Có 2 cách ghép ký hi u B ng 5 v i ký hi u b ng chính:

Cách 1: Khi có hư ng d n, ký hi u B ng 5 ư c thêm tr%c ti p vào ký hi u

c a b ng chính theo ghi chú dư i ký hi u c a b ng chính

Ví d :

155.8 Ethnopsychology and national psychology

Tâm lý h c dân t c và tâm lý h c s c t c

.84 Specific racial and ethnic groups

Các ch ng t c và nhóm dân t c c th Add to base number 155.84 notation 03-99 from Table 5 Thêm vào ch s c ơ b n 155.84 ký hi u 03-99 t B ng 5

Tâm lý h c dân t c Do Thái: 155.849 24

155.84 Tâm lý h c dân t c c a các ch ng t c, nhóm dân t c c

th

-924 Ngư i Do Thái (B ng 5)

Âm nh c dân gian Vi t Nam: 781.629 592

781.62 Folk music (Am nh c dân gian) -959 2 Vi t Nam (B ng 5)

Cách 2: Khi không có hư ng d n c th , ký hi u c a B ng 5 ư c ghép vào

ký hi u phân lo i chính thông qua ti u phân m c chung -089 c a B ng 1 v i ghi chú :

-089 Racial, ethnic, national groups

Ch ng t c, dân t c, các nhóm qu c gia

-089 03-089 9 Specific racial, ethnic, nationalgroups

Các ch ng t c, dân t c, các nhóm qu c gia c th Add to base number –089 notation 03-9 from Table 5 Thêm vào ch s c ơ b n –089 ký hi u 03-9 c a B ng 5

Như v#y, ph n ánh khái ni m dân t c, ch ng t c liên quan n n i dung tài li u mà không có hư ng d n c th trong b ng chính thì ta dùng ký hi u –089 làm trung gian r&i c ng thêm ký hi u c a B ng 5

Ví d :

Ngh thu#t & g m c a dân t c Trung Qu c: 738.089 951

738 Ceramic arts (Ngh thu#t & g m) -089 (B ng 1)

-951 Chinese (B ng 5) Thói quen c sách c a ngư i M! g c Phi: 028.908 996 073

028.9 Reading interests and habits ( Thói quen và h ng thú c sách

-089 (B ng 1) -96073 African Americans (Ngư i M! g c Phi) (B ng 5)

Ký hi u c a B ng 5 có th ư c m r ng b i s k t h p v i ký hi u c a B ng 2 như

ư c hư ng d n u B ng 5:

Excep where instructed otherwise, and unless it is redunrant, add 0 to the number from this table and to the result add notation 1 or 3-9 from Table

2 for area in which a group is or was located (Tr khi có h ư ng d n khác

ho c khi không c n thi t, thêm s 0 vào ký hi u c a b ng này ghp thêm ký hi u 1 ho c 3-9 t B ng 2 cho khu v c mà m t nhóm ã hay ang sinh s ng)

Ví d :

Nghiên c u a v xã h i c a ngư i Do Thái c: 305.892 404 3

305.8 [Sociology of] Racial, ethnic, national groups

-4 Ngôn ng$ Roman -5 Ti ng Ý, Sardinian, Dalmatian, Romanian, Rhaeto-Romanic -6 Ti ng Tây Ban Nha và B& ào Nha

-7 Ngôn ng$ Italic -8 Ngôn ng$ Hellenic -9 Các ngôn ng$ khác

220.53-.59 Version in other languages [other than Eng lish]

B n d ch sang m t ngôn ng khác [ngoài ti ng Anh]

Add to base number 220.5 notation 3-9 from Table 6 Thêm vào ch s c ơ b n 220.5 ký hi u 3-9 t B ng 6

-41 Frech language (B ng 6) Bách khoa t i n ti ng Trung Qu c: 039.951

039 General encyclopedic works in Italic, Hellenic, other languages

Bách khoa t i n ti ng Ý c , ti ng Hy L p c và các h ngôn

ng khác

-951 Chinese (B ng 6)

B ng 6 có th k t h p v i b ng 4 bi u th ngôn ng$ th hai c a ch Công th c thi t l#p s phân lo i như sau : Ch s c n b n cho ngôn ng$ th nh t +

Ký hi u c a b ng 4 bi u th khía c nh có liên quan n hai ngôn ng$ + Ký hi u c a

B ng 6 cho ngôn ng$ th hai Nh$ng ký hi u c a B ng 4 có th s d ng trong trư ng h p này là -3 Dictionaries (T i n), -042 Biligualism (Song ng$), -24 Foreign elements (Các y u t nư c ngoài), -802 Translation to and from other languages (D ch ra và d ch t ngôn ng$ khác) …

Ví d :

T i n Anh - Vi t: 423.959 22

42 Ch s cơ b n cho ti ng Anh -3 Dictionaries (T i n) (B ng 4) -959 22 Vietnamese (B ng 6) Các t và c m t ti ng Pháp ư c s d ng trong ti ng Vi t:495.922 244 1

495.922 Ch s cơ b n cho ti ng Vi t -24 Foreign elements (Các y u t nư c ngoài) (B ng 4) -41 French (B ng 6)

2.5.3 B ng tra liên quan

Các ch trong khung phân lo i ư c s p x p theo môn lo i, do v#y các khía c nh c a m t v n s/ t n m n nhi u môn lo i khác nhau, trong b ng tra liên quan (Relative index) như c i m này ư c kh c ph c b-ng cách các khía c nh

ó ư c t#p h p dư i m t ch ti n cho vi c tra c u

B ng tra liên quan bao g&m t t c các m c ch và các ph (khía

c nh c a ch ) có trong n i dung c a b ng chính, ư c s p x p theo tr#t t% ch$ cái, m0i khái ni m u có các ký hi u phân lo i tương ng kèm theo nh-m giúp cho

vi c s d ng khung phân lo i ư c d, dàng

Ví d :

Tình yêu

o c h c 177 tâm lý h c 152.4 tình yêu c a Chúa tr i 212 Thiên Chúa giáo 231

tôn giáo so sánh 202 tri t h c tôn giáo 212

Tri t h c 128

V n hoá dân gian 398.27

Trong b ng tra liên quan cón có nh$ng t vi t t t kèm theo m t ký hi u phân

lo i xác nh v trí c a ký hi u ó trong khung phân lo i

Ví d : Vi t Nam 959.7

B2 -597 (T2 -597)

Ngh1a là Vi t Nam b ng chính có ký hi u 959.7, còn ký hi u –597 là B ng 2

2.5.4 Ph n hư ng d n

Ph n hư ng d n (Manual) tư v n v cách phân lo i trong nh$ng l1nh v%c khó

và hư ng d n l%a ch n gi$a các ký hi u phân lo i có liên quan

Ví d :

909, 930-990 vs 910

L ch s so v i a lý và du hành (Du l ch)

Dùng 909 hay 930-990 n u 1 tác ph m liên h v i c a lý và v!n minh hay v i c l hành và v !n minh Tuy nhiên, dùng 910 n u s

c p v a lý hay l hành là chi m ưu th N u nghi ng", ưu tiên 909 hay 930-990

Ph n hư ng d n ư c s p x p theo s phân lo i DDC ti n cho vi c tra

c u nhanh Tham chi u xem Ph n hư ng d n (See-manual notes) xu t hi n trong

b ng chính s/ ưa cán b phân lo i tìm n nh$ng hư ng d n ó

Ngoài ph n hư ng d n còn có các ghi chú giúp cán b phân lo i hi u rõ ký

hi u phân lo i ó có ý ngh1a gì và dùng như th nào cho chính xác

Có 4 nhóm ghi chú:

Ghi chú mô t nh+ng v-n trong m,t môn lo i

Ghi chú nh ngh.a (Definition notes): thư ng xu t hi n ngay dư i m c c a

ký hi u phân lo i, dùng gi i thích ý ngh1a c a thu#t ng$ trong m c

366 Hi p h i

Các t ch c ư c thành l p k t thân và giúp # l n nhau

Ghi chú ph m vi (Scope notes): gi i h n ph m vi ch c a ký hi u phân lo i

b-ng cách nêu ý ngh1a c a ký hi u phân lo i ó h7p hơn hay r ng hơn so v i

m c

700 Ngh thu#t M! thu#t và ngh thu#t trang trí

Mô t , ánh giá phê bình, k thu t, quy trình, máy móc, thi t b , v t

li u c a m thu t, ngh thu t trang trí, ngh thu t ch , ngh thu t th

hi n và ngh thu t vui ch ơi gi i trí

Ghi chú ch/ s t o l"p (Number-built notes): nh#n d ng và gi i thích ngu&n

t o l#p ch s

425 Ng$ pháp ti ng Anh chu"n

Ch s ư c t o l p theo ch d n dư i 420.1-428

Ghi chú m c c0 (Former-heading notes): xu t hi n khi m c c a 1 ký

hi u phân lo i ã ư c thay i khác i so v i l n xu t b n trư c ngay c khi ý ngh1a c a ký hi u phân lo i ó cơ b n v n gi$ nguyên

Ghi chú x p vào ây (Class-here notes): Cho bi t nh$ng tài chính trong 1

môn lo i Các tài này có th r ng hơn hay h7p hơn m c, ho)c trùng kh p 1

ph n v i m c

370.113 Giáo d c hư ng nghi p

X p vào ây giáo d c ngh nghi p, ào t o ngh , các tr ư"ng d y ngh

Ghi chú x p vào ây c'ng ư c dùng ch cách phân lo i tác ph"m liên ngành và tác ph"m t ng h p

Tác ph"m liên ngành là tác ph"m bàn v 1 ch theo quan i m c a nhi u ngành

Ví d :

305.231 S% phát tri n c a tr* em

X p vào ây tác ph m liên ngành v s phát tri n c a tr& em

Tác ph"m t ng h p là tác ph"m bàn v 1 ch theo các quan i m khác nhau trong ph m vi 1 ngành Ví d :

612 Sinh lý h c ngư i

X p vào ây tác ph m t ng h p v gi i ph u và sinh lý ngư"i

Ghi chú bao g1m c (Ghi chú nh"n d ng các tài ang 2 v trí ch')

Ghi chú bao g1m c (Including notes): cho bi t trong ký hi u phân lo i bao

g&m nh$ng tài nào Nh$ng tài này ư c g i là các tài “v trí ch ” (“standing room”) Ký hi u phân lo i có “v trí ch ” cung c p v trí cho các tài

có ít tác ph"m vi t n, nhưng trong tương lai s lư ng tài li u này có th t ng lên

n lúc tài ó có th ư c n nh 1 ký hi u phân lo i riêng Không ư c phép thêm ti u phân m c chung cho các tài ư c li t kê trong ghi chú bao g&m c

005.8 An toàn d$ li u

Bao g 'm c virus máy tính, sao lưu và khôi ph c d li u, t o m t mã d

li u

Ghi chú mô t nh+ng v n trong các môn lo i khác

Ghi chú x p vào ch3 khác (class-elsewhere notes): hư ng d n phân lo i tài

li u có ch ư c nêu ra vào m t ký hi u phù h p khác Tác d ng c a nó là ch

d n n các tài liên quan ho)c phân bi t các ký hi u phân lo i trong cùng 1 h phân c p Ghi chú này b t u b-ng ch$ “x p”, sau ó là ch và ký hi u phân

lo i tương ng

791.43 Phim i n nh

X p k thu t làm phim ho t h a vào 741.5; x p khía c nh nhi p nh

c a phim i n nh vào 778.5; x p phim truy n hình, b !ng hình i n nh vào 791.45

Tham chi u xem (see references): hư ng d n cán b phân lo i t ký hi u

phân lo i t ng h p c a 1 khái ni m t i nh$ng thành ph n c a khái ni m ó trong 1

h phân c p ký hi u khác, ho)c ch d n t ký hi u liên ngành cho 1 khái ni m t i cách c#p khái ni m này trong các ngành khác Tham chi u này b t u b-ng t

X p vào ây tác ph"m liên ngành v ph n$, v n$ gi i

V m t khía c nh c th c a ph n không ư c quy nh ây, xem khía c nh ó, vd., quy n b ) phi u c a ph n 324.6, giáo d c ph n 371.822

Tham chi u “xem thêm” (See-also references): Ch ra các ch có liên

quan n ch ang xem xét, giúp cán b phân lo i m r ng ph m vi nghiên c u

Ghi chú không dùng n+a (Discontinued notes): Chú thích này cho bi t t t

c ho)c 1 ph n n i dung c a ký hi u phân lo i không còn ư c s d ng n$a mà chuy n t i 1 ký hi u bao quát hơn trong cùng 1 h phân c p ho)c ã b lo i b hoàn