Cảm nghĩ về bức tranh hiện thực nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối được thạchlam thể hiện trong truyện hai đứa trẻ

Cảm nghĩ về bức tranh hiện thực nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối được Thạch Lam thể hiện trong truyện Hai đứa trẻ.Đến với Thạch Lam ai cũng biết ông là một cây bút tài hoa xuất sắc của

Cảm nghĩ về bức tranh hiện thực nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối được Thạch Lam thể hiện trong truyện Hai đứa trẻ.

Đến với Thạch Lam ai cũng biết ông là một cây bút tài hoa xuất sắc của văn học Việt Nam, là nhà văn lãng mạn thuộc thành viên của nhóm “tự lực văn đoàn” nhưng văn củaThạch Lam lại nghiêng về cuộc sống cơ cực, bế tắc, vất vả của những người nông dân,tiểu tư sản, thị dân nghèo Vì vậy trong sáng tác của Thạch Lam xuất hiện chất hiện thực và trữ tình hòa quyện đan cài tạo nên nét đặc sắc trong cách nghệ thuật Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam đã biểu hiện được phẩm chất đó Hiện lên trong tác phẩm là bức tranh thiên nhiên, bức tranh cuộc sống, bức tranh tâm trạng của con người

Có lẽ điều mà mỗi bạn đọc khi đến với “Hai đứa trẻ” của Thạc Lam phải cảm nhận được ngay đó là bức tranh thiên nhiên, cảnh hoàng hôn của thiên nhiên nơi phố huyện nghèo khi một ngày đã tàn Bức tranh ấy có cả màu sắc, âm thanh rất đặc trưng của thôn quê Việt Nam Bức tranh đó được tác giả đặt trong ba thời điểm :chiều tàn, buổi tối

và đêm khuya Cả ba thời điểm ấy như tàn dần đi theo thời gian và không gian

Trước hết người đọc phải thấy được cảnh chiều tàn, cảnh chiều ấy có cả màu sắc của mặt trời “phương Tây đỏ rực như lử cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn” Và hình ảnh bóng tối ập đến “dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời” Tất cả những thứ màu sắc ấy như báo hiệu một ngày đã hết, thời gian

mà con người sống thực với bản thân mình đã đến Bức tranh ấy có cả âm thanh, thứ

âm thanh quen thuộc của làng quê Việt Nam “tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều” thứ âm thanh ấy nghe sao mà nhẹ nhàng, chậm chạp nặng nề buồn tê cả lòng người Tiếng thu không ấy khác chi tiếng trống trong bài thơ “Tự tình” của Hồ Xuân Hương

“ Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn”

Cũng là tiếng trống buồn rầu, chậm chạp đến đáng sợ ấy Hay những thứ âm thanh như “văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió đưa vào”,”tiếng muỗi

vo ve” đó là những âm thanh quen thuộc mà vùng quê nào cũng có Tiếng chõng tre kêu cót két như bản nhạc buồn vang lên trong buổi chiều tàn Đối với Liên chị làm sao quên được “mùi ẩm mốc bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộcquá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này” Tất cả những thứ âm thanh, màu sắc, mùi vị ấy như hòa quyện vào nhau đưa vào lòng người đọc một vùng quê êm đềm nhẹ nhàng Buổi chiều tàn ấy như nhường cho thời gian đêm tối tràn đến Cảnh đêm tối ấy như gợi lên cho người đọc được sắc màu, màu của bóng tối như bao chùm lên tất cả nơi phố huyện này “tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa” Cái bóng tối đáng sợ ấy như ám ảnh con người nơi đây, nó thống trị tất cả từ con người đến cuộc sống Ánh sáng không phải không có, nhưng nó nhỏ bé leo lét không đủ sức để xé tan màn đêm Thứ ánh sáng ấy như càng làm cho bóng tối trở nên mênh mông hơn, tối tăm hơn Đó chính là khung cảnh chung của làng quê Việt nam lúc bấy giờ Trong màn đêm tĩnh lặng ấy người ta có thể nghe thấy cả tiếng lá bàng rơi rụng xuống vai Liên khekhẽ, từng loạt một Tiếng động ấy không đủ sức ngân vang rồi chìm ngày vào đêm tối Lúc đó ta mới thấy giá trị của ánh sáng, nó trở nên vô giá và rất quý báu Cảnh đêm về lại càng làm cho không gian trở lên vắng lặng hơn Và tất cả chỉ mong đợi chuyến tàu đêm hoạt động cuối cùng trong ngày đi qua

Trên cái nền của bức tranh thiên nhiên ấy đã diễn ra hoạt động đời sống của con

người Đó là khung cảnh chợ tàn và những kiếp người tàn “trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏbưởi, vỏ thị, lá nhãn và lúa úa” Đó là tất cả những gì còn lại của phiên chợ tàn, hình ảnh ấy gợi ra đó là những món quà quê rẻ tiền Từ đó cũng đã thấy được cuộc sống

nghèo nàn còn nhiều thiếu thốn của người dân nơi đây Tác giả đã chọn thời điểm cuối ngày đó là lúc chiều tàn cho đến đêm khuya để làm nổi bật cuộc sống của con người tàn tạ, bế tắc héo úa Tại sao tác giả lại chọn hình ảnh phiên chợ tàn mà không chọn hình ảnh khác? Phải chăng chỉ có phiên chợ tàn ấy mới gợi ra được cuộc sống tàn tạ

bế tắc trong đêm tối không chút ánh sáng, không chút tương lai ở phía trước Những kiếp người tàn tạ ấy đang hiện lên trong cái nhìn của Liên tại phiên chợ tàn Phải chăngnhân vật Liên có cái nhìn tinh tế lắm? Khác với người phương Tây, người Việt Nam ta thường có tính chậm chạp, cũng như ở tác phẩm chợ đã tàn nhưng “ một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hóa, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang rồi, họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu nữa” Còn ngoài đường “mấy đứa trẻ con nhà nghèo ởven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi, chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre,hanh bất cứ cái gì có thể dùng được của những người bán hàng để lại” Đến những đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi học mà cũng phải tham gia vật lộn hy sinh vất vả để kiếm cái

ăn hằng ngày cho bản thân cho gia đình Ngay cả An với Liên dù khá giả hơn chúng cũng phải giúp mẹ trông hàng Kiếp người ấy đâu chỉ là những đứa trẻ mà còn là chị Tí với đứa con của mình Chị kiếm sống bằng công việc ngày đi mò cua bắt ốc, tối chị bá hàng nước Hàng hóa chị bán là những thứ rẻ tiền, cả cửa hàng như vậy chị chỉ gánh một lần trên vai là hết Những người khách của chị là “mấy người phục vụ gạo hay phu

xe, mấy chú lính lệ trong huyện hay người nhà thầy thừa” Số khách vốn đã ít ỏi nay lại không ổn định ngày nhiều ngày ít” Tất cả như dự báo cái nghèo sẽ đeo bám gia đình chị Câu trả lời của chị Tí với Liên như tiếng thở dài của số phận của cuộc đời “ôi chao! Sớm với muộn mà có ăn thua gì” nó thể hiện tâm trạng ngao ngán không thể trông chờ vào quán nước này mà mưu sinh được nữa Có lẽ trong cái phố huyện nghèo này thì gia đình bác Siêu là gia đình có kinh tế khá giả nhất Nhưng khách hàng của bác cũng ngày ít đi, khách của bác phải là những người có điều kiện về kinh tế Bởi món hàng của bác là món hàng sa sỉ nhiều tiền Dự báo cuộc sống của bác sẽ phá sản vì những người đi tàu chỉ mua bao thuốc…đâu có để ý đến phở của bác Hay gia đình bác Sẩm chỉ biết góp vui bằng tiếng đàn bầu Trong cuộc sống nghèo khổ ấy đâu ai còn tiền để nghe bác hát.những đứa con nghịch ngợm bò ra ngoài mảnh chiếu rách Kiếp người ấycũng chính là bà cụ Thi, dù chỉ xuất hiện thoáng qua nhưng cũng để lại ám ảnh trong lòng người đọc Từng ngôn ngữ của chỉ của bà cụ chứng tỏ bà vẫn nhận thức được cuộc sống “A em Liên thảo nhỉ? Hôm nay lại rót đầy cho chị cơ đấy” Bà không hoàn toàn mất đi mọi cảm giác, nhưng điều đau xót nhất là bà nghiện rượu, bà luôn trong trạng thái bất bình thường với “ tiếng cười khanh khách” khác chi tiếng cười của một đứa trẻ con Ta không hiểu tại sao bà lại rơi vào trạng thái không bình thường như vậy, nhưng nó dấy lên một điều lo sợ mơ hồ Liệu trong cuộc sống khốn khổ ấy sẽ thêm một

bà cụ Thi nữa hay không?

Sự đồng cảm của nhà văn được thể hiện qua cách nhìn, cách cảm nhận của nhân vậtLiên, qua đó ta thấy được nỗi lòng xót thương, xót xa những mảnh đời đầy bất hạnh của thời gian: vượt lên trên tất cả cả hoàn cảnh sống nhưng trong họ luôn giàu lòng yêu thương giữa con người với con người Đối với Liên một cô bé mới lớn khi nhìn thấy

“những đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mảnh đất đi lại tìm tòi Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre hay bất cứ thứ gì” cô lại động lòng thương và muốn cho chúng tiền nhưng bản thân cô lại không có Hay khi bà cụ Thi vào uống rượu

cô chỉ “lẳng lặng rót một cút rượu ti đầy đưa cho cụ” Cố sợ không dám nhìn cụ, nhưng

cô lại thương cụ rót cụ thêm tí rượu để làm thỏa mãn nhu cầu của cụ Còn đối với mẹ con chị Tí và mọi người xung quanh thì Liên ân cần, nhẹ nhàng, chu đáo hỏi thăm Nhưng cuộc sống không cho họ những gì họ mong muốn mà còn đẩy đưa số phận của

họ vào những con đường tăm tối với cuộc sống bần hàn khổ cực Trước hoàn ảnh ấy, tác giả đã thể hiện sự cảm thông xót xa cho những mảnh đời nghèo khổ, cơ cực, không

có tương lai, không chút ánh sáng của những con người nơi phố huyện này Đó là ai? Chính là gia đình Liên, mẹ con chị Tí, gia đình bác Siêu, gia đình bác Sẩm và cả

những đứa trẻ nghèo kia Tất cả họ chỉ sống quẩn quanh trong phố huyện nghèo nàn này, muốn thoát ra cũng không được Thấu hiểu điều đó tác giả đã thắp lên cho cuộc sống của họ những ước mơ, khát khao cháy bỏng về một cuộc sống tốt đẹp hơn Đó cũng chính là ước mơ của họ “chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ” cái ước mơ ấy không chỉ về giá trị vật chất mà còn tinh thần Ước mơ ấy được tác giả gửi gắm vào hình ảnh đoàn tàu vì đó là

sự hoạt động cuối cùng của đêm khuya Hơn thế nữa chuyến tàu xuất hiện hàng đêm

đó như mang đến một thế giới khác với cuộc sống nghèo nàn, tăm tối mà Liên với những người khác đang sống Khi “đèn rọi đã ra” hai chị em Liên đứng hẳn lên để nhìn cho rõ Hai chị em Liên háo hức mong đợi chuyến tàu đi qua Khi đoàn tàu đi qua hai chị em đứng hẳn lên để nhìn cho kĩ Chuyến tàu ấy mang đến cho phố huyện tối tăm một chút ánh sáng của một thế giới vị thành có “các toa đèn sáng trưng, toa hạng sang trọng, đồng và kền lấp lánh, các cửa kính sáng” Khi đoàn tàu đi qua để lại bao nuối tiếctrong Liên đầy mơ mộng về một Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo

mà khi cô còn sống ở đó Đó là hoài niệm của một quá khứ rực rỡ “Liên được uống những cốc nước lạnh xanh, đỏ, đi chơi bờ Hồ” nhưng hiện tại Liên không thể có được Phải chăng để vẽ được một bức tranh thiên nhiên, bức tranh của cuộc sống con người nơi phố huyện nghèo này với sự đồng cảm sâu sắc thì Thạch Lam phải có ngòi bút vô cùng tinh tế? Thạch Lam là nhà văn lãng mạn vậy nên cách nhìn, cách miêu tả thiên nhiên trong tác phẩm “Hai đứa trẻ” rất tinh tế và nhạt cảm Tác giả lấy điểm nhìn từ buổichiều tàn “chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru” Câu văn như gieo vào lòng người đọc sự êm ả nhẹ nhàng, nhưng cũng từ đó mới gợi được ra cuộc sống tàn tạ bế tắc

Và khung cảnh đêm buông xuống cũng đầy nhẹ nhàng như vậy “trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát” Tất cả gợi cái hồn quê tĩnh lặng, thanh bình, yên ả đều được đặt dưới cái nhìn tinh tế sâu lặng đầy cảm xúc Điều

đó đã được hà văn gửi gắm qua nhân vật Liên-một cô gái mới lớn có tâm hồn phong phú tinh tế và giàu lòng yêu thương

Chất thơ vẻ đẹp lãng mạn trong truyện được cảm nhận qua cách nhìn về thời gian Thời gian trong truyện không được miêu tả thoáng nhanh mà thật chậm dãi qua quan sát của Liên Đã tạo lên những giai điệu ngân nga lắng sâu vào trong lòng người đọc

“chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru” nó thể hiện cái nhìn mượt mà, êm ái, nhẹ nhàng Hay “tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng vang ra để gọi buổi chiều” Câu văn như gợi một cái gì đó êm ả, dịu dàng, thời gian cứ trôi đi chầmchậm theo từng bước nhịp của cơn gió “trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát”, những câu văn mượt mà thấm đẫm chất thơ, uyển chuyển khiến người đọc khó có thể cưỡng lại được cảm xúc tươi mới khiến lòng người tươi mới, thanh sạch hơn

Nhưng có lẽ điều mà tạo nên vẻ đẹp lãng mạn trong truyện chính là không gian đậm chất quê yên bình lặng lẽ của Việt Nam Những tiếng âm thanh của muỗi bắt đầu vo ve,hay tiếng thu không trên cái chòi của huyện nhỏ Âm thanh “văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” Những âm thanh ấy mang đậm chất hồn quê Việt Nam, tâm trạng u buồn như thấm đẫm vào tâm trạng bạn đọc Mỗi vùng quê trầm lặng, đơn điệu cùng những thứ âm thanh rời rạc Hình ảnh bóng tối chính là không gian của nghệ thuật Mở màn là cảnh ngày tàn kết thúc là đêm tĩnh mịch đầy bóng tối Xuyên suốt trong toàn bộ tác phẩm chủ yếu là không gian bóng tối Tiếng trống đánh tung lên một tiếng rồi chìm sâu vào đêm tối Hay hình ảnh đoàn tàu kêu xa dần rồi chìm vào bóng tối Phải chăng hình ảnh bóng tối ấy đâu phải là bóng tối của thiên nhiên mà là bóng tối của cuộc đời con người? Hình ảnh bóng tối ấy như ám ảnh con người nơi đây gợi lên cuộc sống cơ cực, không lối thoát không tương lai Nhưng dưới cái nhìn của Liên đã trở thành “một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió

mát” Lên ngồi lặng lẽ bên mấy quả thuốc sơn đen “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần

và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị” Liên “thấy lòng buồn man mác trước giờ khắc của ngày tàn” Những câu văn ấy gợi lên chất thơ, lắng lại những cảm xúc trong lòng người đọc

Vẻ đẹp lãng mạn của truyện được nhà văn Thạch Lam miêu tả, xây dựng khi miêu tả ánh sáng trong truyện Cảm xúc tinh tế của tác giả đã bắt gặp cái nhìn đồng điệu của nhân vật Để phát hiện ra ánh sáng hiếm hoi trong ánh lên nhịp sống của con người Đó

là những hột sáng, khe sáng, chấm sáng, quầng sáng, vùng sáng, vầng sáng Thậm chícòn phát hiện ra hòn đá bên sáng bên tối Phải tinh tế lắm tác giả mới phát hiện ra thứ ánh sáng quý giá như vậy? Chất thơ trong truyện được thể hiện qua sự nhìn nhận của Liên “vòm trời ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh, lẫn với vệt sáng của những con đom đóm bay là là trên mặt

đất hay len vào những cành cây” Từ đó người đọc thấy được vẻ đẹp thơ mộng đến tĩnh lặng

Truyện ngắn của Thạch Lam thường không chỉ dừng lại ở cuộc sống bế tắc, tù túng, bần hàn Mà con người nơi phố huyện này còn mang vẻ đẹp đậm nét của con người Việt Nam Dù nghèo khổ nhưng luôn cần cù, chịu thương chịu khó, sống luôn có tình cảm chan hòa ấm áp Đó chính là tình cảm bằng hành động quan tâm của Liên với những đứa trẻ, bà cụ Thi hay chính mẹ con chị Tí Sự quan tâm ấy không chỉ giúp họ

về vật chất mà còn về cả tinh thần giúp cuộc sống của họ được cải thiện Hình ảnh chuyến tàu là hoạt động duy nhất còn lại trong ngày nó mang giá trị tinh thần to lớn Đó

là niềm háo hức mê say đối với hai chị em Liên Khi đoàn tàu đến hai chị em Liên đứng lên để nhìn thật kĩ Hình ảnh các khoang tàu lối đuôi nhau chạy, ánh sáng thì kém hơn mọt lần, người cũng ít hơn Tàu đi đã để lại nhiều kỉ niệm về Hà Nội xa xăm, đông vui

và náo nhiệt Gợi về quá khứ hạnh phúc mà Liên không còn có được

Nếu “thơ là hiện thực, là cuộc đời và còn là thơ nữa” thì “Hai đứa trẻ” của nhà văn Thạch Lam là một tác phẩm như vậy Truyện không chỉ về cuộc đời mà còn chính là thơ Chất thơ thể hiện cái nhìn của Liên, ở giọng văn của Thạch Lam bàn bạc trong khắp thiên chuyện Và nói như Thạch Lam “văn chương làm cho lòng người thêm thanhsạch và phong phú hơn” thì có lẽ “Hai đứa trẻ” của ông đã đáp ứng được những đòi hỏi

đó Vì vậy tác phẩm không chỉ có giá trị với riêng văn học giai đoạn 1930-1945 mà nó còn khẳng định chỗ đứng của mình trong mãi sự nghiệp văn học nước nhà sau này

2Cảm nhận về bức tranh phố huyện nghèo lúc chiều tối qua truyện ngắn “Hai đứa

trẻ”

Trong Tự Lực văn đoàn, nhà văn Thạch Lam đứng thành một dòng riêng biệt Nhất Linhvới Khái Hưng còn có thể viết tiểu thuyết chung nhưng Thạch Lam thì không Giọng điệu của Thạch Lam nhỏ nhẹ, điềm tĩnh, sâu lắng, nhiều dư vị, có sức truyền cảm đặc biệt Thạch Lam lại hướng về các nhân vật bé nhỏ ở tầng lớp dưới của xã hội Trong khi đó, các nhà văn khác của Tự lực văn đoàn lại hướng về các nhân vật thượng lưu

“Hai đứa trẻ” là truyện ngắn tiêu biểu cho văn phong Thạch Lam, cho khuynh hướng tư tưởng của Thạch Lam, hướng về cuộc đời, hướng về cái Thiện, cái Mĩ

Truyện của Thạch Lam không có chuyện Truyện “Hai đứa trẻ” cũng vậy Chỉ có hai đứatrẻ từ Hà Nội chuyển về một phố huyện nghèo, trông coi một cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu.Chiều, hai chị em ngồi trên chiếc chõng tre ngắm cảnh phố xá lúc hoàng hôn, rồi đêm đến, tuy đã buồn ngủ ríu cả mắt, hai chị em vẫn cố thức để đợi xem chuyến tàu đêm từ

Hà Nội chạy qua rồi mới khép cửa hàng đi ngủ Thạch Lam muốn tránh lối viết tầm thường là hấp dẫn người đọc bằng cốt truyện li kì, những tình tiết éo le, những cuộc tình mùi mẫn, hoặc là những xung đột gay cấn hồi hộp “Hai đứa trẻ” hấp dẫn người

đọc bằng chất liệu thật của đời sống Cách lựa chọn chất liệu này gần với Nam Cao, Nguyên Hồng, Tô Hoài (các nhà văn hiện thực giàu tính nhân đạo), lại kích thích người đọc bằng những ước mơ, hoài bão tốt đẹp Tinh thần lãng mạn ấy gắn với các nhà văn Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo Thạch Lam có một lối văn nhẹ như cánh bướm đậu trên hoa Bức tranh bằng ngôn ngữ của ông có thể ví với tranh lụa chứ không phải sơn dầu Thạch Lam trước sau vẫn là một nhà văn lãng mạn lãng mạn tích cực, đẹp.

Trong “Hai đứa trẻ” chất lãng mạn và hiện thực hòa quyện với nhau hiện ra trong bức tranh thiên nhiên của một vùng quê vào một buổi chiều ả Rồi màn đêm dần dần buông xuống “Một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát…” thiên nhiên thì cao rộng thì cao rộng và thơ mộng “Phương Tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn” Nhưng làng quê thì đầy bóng tối, thảm hại “Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve” “Đôi mắt Liên, bóng tối ngập đầy dần” “Chỉ thấy lòng buồn man mác trước giờ khắc của ngày tàn” Chính bức tranh đời sống rất mực chân thật vừa thấm đượm cảm xúc chữ tình này đã gây nên cảm giác buồn

thương day cho người đọc Ý nghĩa tư tưởng của truyện chủ yếu toát ra từ bức tranh đời sống phố huyện nghèo

Dưới mắt của hai đứa trẻ, cảnh phố huyện hiện lên thật là cụ thể, sinh động, gợi cảm

Đó là cảnh bãi chợ trống trải, vắng vẻ khi buổi chợ đã vãn từ lâu “Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất” Cảnh chợ tàn phơi bày sự nghèo nàn, xơ xác của đời sống phố huyện Ống kính cần mẫn của nhà văn lia qua phố huyện: trên đất chỉ còn “rác rưởi, bỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” Cảnh còn được miêu tả bởi khứu giác tinh tế của nhà văn “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này” Bức tranh phố huyệntrong “Hai đứa trẻ” đầy sức ám ảnh là vì những màu sắc và hương vị như thế

Trong khung cảnh tiêu điều, buồn bã đó, hình ảnh những con người nghèo khổ, lam lũ, nhếch nhác của phố huyện hiện dần ra Những đứa trẻ đi nhặt nhạnh những thứ rơi vãi

ở bãi chợ Mẹ con chị Tí lễ mễ đội chõng xách điếu đóm ra dọn hàng, “ngày, chị đi mò cua bắt tép; tối đến chị mới dọn cái hàng nước này…” Gia đình bác Xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt trắng để ở trước mặt” Thằng con bò ra đất nghịch nhặt rác bẩn bên đường Và hai chị em Liên với cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu mẹ Liên dọn ngay từ khi cả nhà bỏ Hà Nội về quê vì thầy Liên mất việc Bà cụ Thi điên điên tàng tàng mua rượu uống và cười “khanh khách” lảo đảo đi vào bóng tối Tất cả đều là những **** sống lầm than, cực khổ, tàn tạ Qua con mắt của bé Liên, tất cả cuộc sống chìm trong đêm tối mênh mông, chỉ còn ngọn đèn của chị Tí, cái bếp lửa của bác Xiêu, ngọn đèn Hoa Kỳ vặn nhỏ của Liên… tức chỉ là mấy đốm sáng tù mù, những đốm lửa nhỏ nhoi ấychẳng làm cho phố huyện sáng sủa mà chỉ càng khiến cho đêm tối mịt mù dầy đặc mà thôi “Tất cả phố xá trong huyện bây giờ thu nhỏ lại nơi hàng nước của chị Tí” Hình ảnh ngọn đèn con nơi hàng nước của chị Tí chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ ấy trở đi trở lại tới bẩy lần trong huyện là hình ảnh đầy ám ảnh và có sức gợi rất nhiều về những

**** sống nhỏ nhoi, lay lắt, mù tối trong đêm đen mênh mông của cuộc đời

Cảnh phố huyện lúc chiều tối như một khúc nhạc buồn mà điệp khúc cứ lặp lại Chiều tối nào mẹ con chị Tí cũng lễ mễ dọn hàng, chị em Liên lại kiểm hàng rồi tính tiền, rồi ngồi trên chõng tre ngắm cảnh Bác phở Siêu lại gánh hàng và thổi lửa, bác Xẩm lại trảichiếu, đặt thau Điệp khúc ấy cứ lặp đi lặp lại đơn điệu, buồn tẻ Họ cũng lóe lên một chút hi vọng Hi vọng là liều thuốc an thần cho những con người **** khổ ấy Nhất Linh cũng từng nói những người dân quê rất nghèo khổ tiền bạc nhưng rất giàu hi vọng hão

“chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”

Hai đứa trẻ làm sao ý thức rõ rệt được cảnh tù đọng, buồn chán, bế tắc mà chúng đangsống cũng như về những khát vọng tinh thần mơ hồ của mình Song với tâm hồn ngây thơ, nhạy cảm, cô bé Liên cảm nhận thấm thía tuy chỉ là vô thức hiện thực đó, khát

vọng đó Chính vì khao khát được thoát khỏi cảnh tù đọng mù tối ấy mà chị em Liên đêm đêm cố thức đợi chuyến tàu đi qua Con tàu như đã đem một chút thế giới khác đi qua, một thế giới khác hẳn đối với Liên, khác hẳn cái vầng sáng của ngọn đèn chị Tí và ánh lửa bác Siêu.

“Hai đứa trẻ” của Thạch Lam không đi sâu miêu tả những xung đột xã hội, xung đột giaicấp Ông cũng không để tâm miêu tả những bộ mặt gớm ghiếc của những kẻ bóc lột vàkhuôn mặt bi thảm của những kẻ bị áp bức, vì nói cho cũng Thạch Lam là một nhà văn lãng mạn Ông phác họa bức tranh phố huyện nghèo, chân thật trong từng chi tiết và trong chiều sâu tinh thần của nó Bức tranh làng quê mù xám với những con người nhỏnhoi đáng thương ấy thấm đẫm niềm cảm thương chân thành của tác giả đối với nhữngngười lao động nghèo khổ sống quẩn quanh bế tắc, tối tăm Qua bức tranh ảm đạm của phố huyện và qua hình ảnh của những con người bé nhỏ với chút hi vọng le lói, ta thấy được mơ ước lớn của nhà văn là muốn thay đổi cuộc sống ngột ngạt đó cho những con người lao động nghèo khổ

3Đề bài: Phân tích hình ảnh thiên nhiên và con người ở phố huyện lúc chiều trong

truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam (chú ý làm rõ những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả của tác giả).

Mở bàiThạch Lam là hiện tượng đặc biệt trong văn học lãng mạn 1930-1945 Ông sở

trường về truyện ngắn Văn phong của Thạch Lam trong trẻo, nhẹ nhàng, gợi cảm Vàđằng sau những trang văn tinh tế đầy cảm xúc ấy là tấm lòng trắc ẩn đối với nhữngkiếp người nghèo khổ trong xã hội cũ

Hai đứa trẻ là một trong những truyện ngắn xuất sắc của Thạch Lam Thiên truyệnđược in trong tập truyện ngắn Nắng trong vườn (1938) Truyện không có cốt truyện màchỉ là thế giới tâm hồn của hai đứa trẻ Liên và An thay mẹ trông coi một gian hàng xén,đêm đêm thức đợi chuyến tàu từ Hà Nội về

Hiện thực cuộc đời buồn tẻ, vô vọng ở phố huyện nhỏ được thể hiện qua bức tranhcảnh vật và bức tranh nhân thế

Phân tích

Bức tranh cảnh vật lúc chiều tối

Tác giả chọn thời khắc hoàng hôn - ngày tàn Cảnh mỗi lúc một tối hơn Ánh sáng lụitàn dần Bóng tối bắt đầu lan tỏa khắp nơi; trên cái chòi, đám mây và lũy tre làng vàbao trùm lên cảnh vật, gợi lên từ âm thanh của tiếng trống thu không u vang ra từngtiếng để gọi buổi chiều, gợi lên từ màu sắc: Phương Tây đồ rực như lửa cháy vànhững đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn

Đó là cảnh vật phố huyện nghèo nàn, xơ xác tiêu điều: tiếng muỗi vo ve, tiếng ếchnhái kêu ra, cảnh chợ tàn, trên nền đất chỉ còn rác rưởi, một miền đất như đang lụi tàntrong quên lãng

Bức tranh nhân thế

Trong cảnh xơ xác, tiêu điều ngập đầy dần bóng tối là những cuộc đời đầy bóng tối:Những đứa trẻ nghèo vờ vật trong buổi chiều tàn Mẹ con chị Tí ngày mò cua bắt tép,tối lại đội cái chõng tre tàn ra sân ga bày bán với một hi vọng còm cõi như chõng hàngcủa chị Bà cụ Thi xuất hiện trong bóng tối và trở về cùng đi lần vào bóng tối Thấpthoáng sau họ là một bà cụ mosm phải cho thuê bớt một gian hàng ọp ẹp, một ngườicha mất việc Bao quanh họ là những đồ vật tàn: những tấm phên nứa dán nhật trình,cáo chõng sắp gãy

Tất cả những con người ấy sống đơn điệu từ ngày này qua ngày khác Nhịp sốnglặp đi không thay đổi nói lên cái mòn mỏi, vô nghĩa của kiếp người trong xã hội cũ.Con người không chỉ chịu đựng cuộc sống nghèo mà còn phải chịu đựng cuộc sống

uể oải, nhàm chán Nhưng nhân vật của Thạch Lam dường như còn mong đợi một cái

gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ của họ Họ chờ đợi cái gì không rõ, chỉ thấy nỗilòng thương xót của nhà văn

Nổi bật trong bức tranh phố huyện mù tối ấy là hai đứa trẻ, đặc biệt là cô bé Liên

Nhân vật Liên trong thời khắc chiều tối gây ấn tượng cho người đọc ở sự nhạy cảm

và chiều sâu tâm hồn: cảnh thiên nhiên trong ánh nắng chiều lặng trầm và u uất làmLiên buồn man mác trước thời khắc của ngày tàn Liên thương những đứa trẻ nhặt rác

ở bãi chợ

Nhà văn như hóa thân vào nhân vật để day dứt về kiếp sống vô nghĩa, lụi tàn

Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả của tác gỉa.

Hai đứa trẻ là truyện ngắn giàu chất thơ:

Chất thơ tỏa ra từ cảnh vật quê hương: không gian chiều là không gian quen thuộc,cảnh bình dị nhưng giàu sức gợi Mùi vị quê hương hiện lên chân thực và thú vị

Chất thơ tỏa ra từ bức tranh đời sống u buồn, hiu hắt

Chất thơ còn tỏa ra trong cách tác giả miêu tả hồn người, tác giả tinh tế trong việcnắm bắt những rung cảm mơ hồ trong tâm hồn nhân vật

Hệ thống lời văn, hình ảnh góp phần làm ngôn ngữ miêu tả của tác phẩm đầy chấtthơ

Kết luận

Đằng sau bức tranh phố huyện, đằng sau những kiếp người mòn mỏi là tư tưởngnhân đạo của tác giả Đó là lòng yêu nhân ái, nỗi day dứt trước những cuộc đời đơnđiệu, nặng nề Là tâm hồn tinh tế, đồng cảm với nỗi khổ và khao khát ánh sáng củahọ.

Nghệ thuật miêu tả đặc sắc của tác giả góp phần thành công cho thiên truyện

4Hẳn các bạn đã từng thả hồn mình cho bóng hoàng lan rũ xuống để thưởng thức giọng văn tươi mát dịu ngọt “ngon lành như cánh bướm non” củaThạch Lam ? Và với giọng văn quyến rũ ấy ông đã gây được nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng người đọc khi miêu tả bức tranh đời sống phố huyện lúc về chiều

Hai đứa trẻ xuất bản năm 1938 in trong tập “nắng trong vườn” Đã gọi là nắng trong vườn thì làm sao có được những cảnh ồn ào nhộn nhịp khẩn trương nơi đô thị ?

Buổi chiều nơi phố huyện thật lặng lẽ và cô quạnh Không gian êm ả đâu đó có tiếng động là tiếng của côn trùng nỉ non ngoài bãi cỏ “Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như

ru văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” Nhịp điệucâu văn như buông chùn, kéo dài gợi nỗi buồn man mác khó lí giải Không phải tác giả giật mình nhận ra chiều đang tới mà có lẽ hình ảnh buổi chiều đã in đậm sâu trong tâm hồn người nên câu văn “chiều, chiều rồi” chỉ đọc ba tiếng nhưng tiết tấu của nó ngân vang toàn tác phẩm Âm thanh thiên nhiên biểu hiện qua tiếng muỗi vo ve, tiếng ếch nhái bên bờ ruộng xa xa… Thạch Lam đã lấy ngày tàn làm nền bóng tối là gam màu chủ yếu, bóng tối quê nhà như phủ đầy phố huyện, phủ lên số phận cô đơn tủi cực của một số kiếp người, trong đôi mắt Liên thì con đường phố huyện thăm thẳm tăm tối, gianhàng phở của Bác Siêu, manh chiếu của người xẩm mù hay hàng nước của chị Tí đầy bóng tối Những ánh đèn leo lét hắt ra từ những ngôi nhà phố huyện tăng thêm đêm tối mịt mù

Tuy nhiên, dười ngòi bút tinh tế và nặng lòng gắn bó với quê hương thì bức tranh quê hiện lên bình dị và có phần nên thơ Đó là đời sống phố huyện nghèo được miêu tả chân thực, cảm xúc trữ tình đã gây cho ta buồn thương day dứt về số phận của con người

Hình ảnh những đứa trẻ nghèo hèn nhặt nhạnh bất cứ thứ gì còn sót lại, cái người ta vứt trên nền chợ đã làm Liên động lòng thương, Liên rất muốn giúp đỡ chúng nhưng chính chị cũng không có tiền kia mà ! Cái nghèo cái đói đã cướp đi ba dự định tốt đẹp vốn có tính truyền thống “lá lành đùm lá rách” của đạo lí Việt Nam Và ở đâu đấy còn biết bao hình ảnh thương tâm khác đang diễn ra tương tự trong âm thầm lặng lẽ

Đó là mẹ con chị Tí dọn hàng để rồi thu xếp hàng về vì chẳng có ai buồn ghé lại uống cho chị vài bát nước Chị vẫn ngồi đó, ngồi để làm bạn với lũ ruồi, ngồi để hi vọng về một điều gì Bác phở Siêu cũng vậy, ở xứ sở mà người ta chỉ dám mua ½ bánh xà phòng thì hàng của bác quả là 1 thứ xa xỉ chả ai dám mò đến…Họa chăng người ta chỉ nhắc đến nó với niềm tiếc rẻ về 1 kỉ niệm xa xôi…Qua giọng văn miêu tả ta cũng thấy

rõ sự ế ẩm chán nản mòn mỏi nơi phố huyện về đêm Có lẽ hình ảnh đau lòng hơn cả

là gia đình bác xẩm mù bên manh chiếu rách Thời buổi người ta ko còn lòng thương

để lo cho cho chình mình thì làm sao bác xẩm có thể khơi gợi lòng thương từ người khác ? bác sờ sẫm cuộc đời mình trong bóng tối ? có lẽ mọi bế tắc của cuộc đời đều dồn về với bác, bác không thấy ánh sáng bình thường cuộc đời và bất hạnh hơn khi trông thấy được tương lai phía trước Rồi lại đột ngột xuất hiện tiếng cười trong chuyện một kiểu Chí Phèo thứ 2 Đó là bà cụ hơi điên tên Thi, một cuộc đời vô cị ko nghĩa lí

cũng tiếng cười man rợ Đó là cả cuộc sống bế tắc hoàn toàn ko vui buồn hờn giận Cả phố huyện dường như bị tê liệt hay mắc chứng bệnh tự kỉ Chị em Liên cũng vậy hết dọn hàng rồi lại kiểm hàng mà quanh đi quẩn lại chỉ mấy bánh xà phòng mấy món vặt cũng tạo thành “gian hàng” của chị Chính sự lặp lại nhàm chán ấy làm cho họ không màng suy nghĩ không màng trò chuyện với nhau Chợ huyện lạ thật , họ chỉ hỏi nhau vàtrả lời theo quán tình vì có chuyện gì đâu để nó với nhau Quanh đi quẩn lại thì vẫn:-sao hôm nay chị dọn hàng muộn thế ?

-dường như sự băng hoại sắp sửa gặm nhắm ấy nếu họ ko có 1 thứ đó là lòng tin, niềm hi vọng

Phải, dù trong lòng đêm heo hút hay bán buôn ế ẩm nhưng họ vẫn tin tưởng vào 1 điều

gì đó dù rất mơ hồ Khi con người ta gặp nhiều đau khổ thì cần có 1 niềm tin để sống cần phải hi vọng dù đang thất vọng

4 Hai đứa trẻ là tác phẩm xuất sắc của Thạch Lam được bạn đọc biết đến nhiều nhất Tác phẩm

được in trong tập Nắng trong vườn (1938) Truyện gây ấn tượng cho người đọc bởi văn phongnhẹ nhàng, giàu tình người tình đời Ấn tượng khó quên trong lòng người đọc về thiên truyệnngắn này có lẽ là hình ảnhhai đứa trẻ mà cô bé Liên là nhân vật được nhà văn Thạch Lam tập

Liên là cô bé mới tám tuổi, cái tuổi mà theo như người xưa nói “biết ăn biết ngủ, biết học hành làngoan” Nói đúng hơn là tuổi vô lo Nhưng mọi điều đều ngược lại Dưới ngòi bút của ThạchLam, Liên hiện lên với hình ảnh của một cô bé như già đi trước tuổi Tuổi thơ chìm trong nỗibuồn của sự tàn tạ, héo úa của một cuộc sống đầy bóng tối, bế tắc không lối thoát Đối với tâmhồn thơ bé ấy, đoàn tàu đêm từ Hà nội về chạy ngang qua phố huyện chính là niềm an ủi cuối

Thầy Liên mất việc và đặt dấu chấm hết cho những tháng ngày sống ở Hà Nội Con phố nhỏCẩm Giàng tỉnh Hải Dương nơi đón chị em Liên về là một nơi đói nghèo trong rơm rạ với nhữngkiếp người bé nhỏ, lay lắt Bản thân gia đình Liên cũng chẳng khá giả gì hơn: mẹ làm hàng xáo,chị em Liên trông coi gian hàng tạp hóa nhỏ xíu với những thức hàng lặt vặt, ngày phiên mà

Liên là cô bé nhạy cảm, hay động lòng trắc ẩn trước những biến thiên của cuộc đời Tâm trạngcủa Liên cũng diễn tiến theo thời gian: từ chiều hôm cho đến khi đoàn tàu ngang qua phố huyện.Truyện mở đầu bằng âm thanh của tiếng trống thu không vang xa để gọi buổi chiều Đó âmthanh báo hiệu ngày tàn và cũng là âm thanh chấm hết một ngày đầy ánh sáng mà thay vào đó làbóng tối và nỗi buồn Thạch Lam mở đầu truyện rất hồn hậu, rất thơ với bức tranh quê bình dị,man mác hương đồng gió nội với " Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếchnhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào" Đó cũng là thời khắc mở ra thế giới tâmtrạng của Liên, là lúc mà “Trong đôi mắt Liên bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiềuquê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị Liên không hiểu sao nhưng thấy lòng buồn manmác trước cái giờ khắc của ngày tàn” Buồn mà thấy “không hiểu sao” có nghĩa là cái buồn ghêghớm lắm Buồn mà không biết mình buồn vì cái gì thì thật là đau khổ không gì bằng ThạchLam đã để nhân vật tự nhận thức và tự bộc lộ tâm trạng chứ không cần kể lể dài dòng Và bóngtối đã trùm lên phố nhỏ, trùm lên đồng ruộng, trùm lên cả nỗi buồn của Liên đang thoi thóp thở.Trong bóng chiều nhá nhem, Liên nhìn về bãi chợ nơi những người bán hàng về muộn Liênđộng lòng thương những mảnh đời cơ cực, đó chính là hình ảnh của “những đứa trẻ con nhànghèo đi lại lang thang trên mặt đất nhặt nhạnh những thanh nứa thanh tre hay những gì còn sót

lại của mấy người bán hàng” Hình ảnh đó như xoáy sâu vào lòng trắc ẩn của cô bé tám tuổi giàulòng nhân ái Liên thấy thương những đứa trẻ nghèo nhưng chính chị cũng không có tiền mà chochúng nó Thế đấy, nhân vật Thạch Lam thường ít nói nhưng suy tư nhiều và mang đến những vẻđẹp của tình người đằng sau những nghĩ suy tha thiết về cuộc sống.Trong cảm nhận của Liên, bóng tối thật ghê ghớm “Tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông, conđường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa” Bóng tối là hiện thân của sự

tù túng ngột ngạt, bế tắc không lối thoát Đó là bóng tối của sự đói nghèo, lam lũ Là hình ảnhđất nước ta trước năm 1945 đầy nước mắt:

Cha ông ta từng đấm nát bàn tay trước cánh cửa cuộc đời

Văn chiêu hồn từng thấm giọt mưa rơi

Thạch Lam đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật đối lập để miêu tả bóng tối và ánh sáng Nếu nhưbóng tối nuốt chửng tất cả phố huyện vào trong cái dạ dày tối thui của nó thì ánh sáng xuất hiệnvới tần số thấp Đó chỉ là “hột sáng”, “khe ánh sáng”, “đốm sáng”, “vệt sáng”… tất cả đều hiệnlên thật bé nhỏ tội nghiệp “ mất đi rồi lại hiện ra trong đêm tối” Và cùng với ánh sáng nhỏ nhoi,yếu ớt đó là những phận người với cuộc sống bấp bênh, trôi nổi và lụi tàn, le lói như ngọn đèntrước gió Liên thương hết thảy những con người nơi phố huyện nhỏ bé này Đó chính là chị Tývới cuộc đời cơ cực “mò cua bắt ốc”, tối đến cùng ghánh hàng nghèo xơ xác chỉ với bát nướcchè, điếu thuốc lào, thanh kẹo lạc… tất cả gia tài mưu sinh bên ngọn đèn con chỉ chiếu sáng mộtvùng đất nhỏ Liên thương bác phở Siêu với ghánh phở xa xỉ, ế ẩm nhưng đêm nào cũng thấybác dọn hàng Thương bác xẩm với manh chiếu rách tả tơi cùng chiếc thau trắng trống trơn chưamột niềm hi vọng, thương lắm những tiếng đàn bác góp chuyện bật trong yên lặng Thương bà

cụ Thi điên đơn chiếc với tiếng cười chìm vào bóng tối… Cuộc sống phố huyện là như vậy Đơnđiệu, tẻ nhạt Đêm nào cũng như đêm nào, cứ lặp đi lặp lại:

Quanh quẩn mãi với vài ba dáng điệu

Tới hay lui vẫn chừng ấy mặt người

Vì quá thân nên quá đỗi buồn cười

Môi nhắc lại chỉ có ngần ấy chuyện

Điều gì có thể làm chị em Liên quên đi được thực tại này ? May ra chỉ có vũ trụ là cơ hội cuốicùng để ru hai chị em vào những miền cổ tích Cảnh hai chị em ngẩng mặt lên trời tìm con vịttheo sau ông thần nông cho thấy: tâm hồn hai đứa trẻ thật hồn nhiên, vô tư trong sáng và rất đỗitrẻ con Nhưng buồn thay, bầu trời đầy sao trên kia cũng không thể nào cứu vớt được hai sinhlinh bé nhỏ, tội nghiệp ấy Bởi “vũ trụ bao la và thăm thẳm như chứa đầy bí mật và xa lạ với haiđứa trẻ” Để rồi cuối cùng chính chúng lại quay về với quang cảnh phố chung quanh mà đặc biệt

là ngọn đèn con của chị Tý Và cứ thế trong đêm tối những con người tội nghiệp ngồi chờ đợimột điều gì đó cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ

Và đoàn tàu từ Hà Nội về đã thực sự là ước mơ và khát vọng của người dân phố huyện Họ thứcđợi chuyến tàu vì mưu sinh hay vì lí do nào khác nữa Tất cả thao thức, đợi chờ như thể đợi chờmột phép màu sẽ đến Họ mong bán được chút hàng để gỡ gạc cho cuộc sống ngày mai Cònriêng hai đứa trẻ, chúng không thức đợi chuyến tàu để bán hàng mà vì lí do khác Chúng muốnđược nhìn thấy đoàn tàu qua phố huyện vì đoàn tàu như mang một thế giới khác đi qua đủ làmcho chúng rạo rực và ánh lên niềm vui sướng dù chỉ là trong chốc lát Vì thế đêm nào cũng vậy

dù buồn ngủ ríu cả mắt nhưng cả hai chị em vẫn cố thức để đợi chuyến tàu Điều đó cho thấyđoàn tàu là một hình ảnh đã trở thành quen thuộc và ăn sâu trong tâm hồn hai đứa trẻ và chờ tàu

đã trở thành một khát vọng mãnh liệt và là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống

Sự mong mỏi của chị em Liên với đoàn tàu quả thật đã làm người đọc xúc động mãnh liệt Mớibảy, tám tuổi mà mẹ bắt trông coi cửa hàng tạp hóa đã là việc làm quá sức lại còn bắt thức cho

tới khuya để chờ bán hàng thì quả là tội nghiệp Nhưng Liên và An thức tới khi đoàn tàu đi quaphố huyện không phải là nghe lời mẹ mà là chúng đang hành động theo tiếng gọi của con tàu.

“Tàu đến chị đánh thức em dậy nhé!” Đó là câu nói của An khi mí mắt đã sụp xuống trong cơnbuồn ngủ rồi mà vẫn còn dặn với chị Câu nói bình thường thế mà sao mới nghe qua đã thấy xótthương Nó chứa đựng trong đó là tất cả niềm khát khao và hi vọng được nhìn thấy đoàn tàu –hoạt động cuối cùng của đêm khuya An đi vào giấc ngủ, Liên ngồi im lặng, đầu óc chị bỗngdưng cũng yên tĩnh lạ thường Yên lặng đến nỗi có thể nghe được “hoa bàng rụng xuống vai Liêntừng đợt một, có những cảm giác mơ hồ không hiểu” Dường như nhà văn muốn cho nhân vậtcủa mình được nghỉ ngơi sau một ngày dài mỏi mệt Thế rồi thoáng trong tiếng gió xa xôi làtiếng đoàn tàu vụt đến Rồi tiếng reo thảng thốt, mừng rỡ của bác Siêu “Đèn ghi đã ra kia rồi!”.Liên cũng trông thấy ngọn lửa xanh biếc, sát mặt đất, như ma trơi Rồi tiếng còi xe lửa ở đâuvang lại, trong đêm khuya kéo dài ra theo gió xa xôi Đó là lúc mà Liên vội vã đánh thức em “dậy đi An, tàu đến rồi!” Lời giục dã gấp rút, hối thúc như thể nếu An không dậy thì sẽ không baogiờ còn được nhìn thấy đoàn tàu nữa Thạch Lam không dùng từ ngữ nào để miêu tả sự háo hứccủa hai chị em mà cái háo hức ấy vẫn cứ hiện lên thật sống động và giàu chất nhân văn.Hai chị em đứng chờ đoàn tàu từ đằng xa Chúng có dịp chiêm ngưỡng cái kẻ đã làm chúng đợichờ ấy bằng cách đứng gần hơn nữa Và rồi “tàu rầm rộ đi tới Liên dắt em đứng dậy để nhìnđoàn xe vụt qua” Đây là phút giây hạnh phúc nhất là lúc mà Liên và An dường như quên hếtthảy những nỗi buồn hiện tại, quên cả những đói nghèo lam lũ, ê chề đang bao vây cuộc đời họ.Trong lòng họ giờ đây chỉ có đoàn tàu Đoàn tàu mang thứ ánh sáng mạnh mẽ, khác thườngngang qua phố huyện “các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường… những toa hạng trênsang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh, và các cửa kính sáng” Đó là ánh sáng của

sự sang trọng, văn minh, thứ ánh sáng khác xa với những ánh sáng yếu ớt, nhỏ bé nơi phố huyện.Đoàn tàu giống như một tia chớp, một ngôi sao băng rạch ngang qua bầu trời phố huyện rồi mấthút vào đêm tối nhưng cái ánh sáng của nó là ước mơ và khát vọng của biết bao nhiêu số phậncon người bé nhỏ đang mong ngóng Đoàn tàu mang một thế giới khác đi qua, chính là khát vọngmuốn được đổi đời của họ Họ gửi theo chuyến tàu cả tâm hồn của mình, họ muốn được đến vớinhững chân trời mới, nơi đó có ánh sáng của văn minh của no đủ Nơi đó sẽ không còn cảnh đóinghèo lam lũ, không có cảnh đơn điệu và buồn tẻ mà ăm ắp niềm vui Họ xứng đáng được nhậnmột cuộc sống như thế, tại sao không? Nhưng ước mơ chỉ là ước mơ Tất cả lại quay về vớiquầng sáng thân mật xung quanh ngọn đèn con chị Tý Chấm hết cho một đêm đợi chờ trongkhát vọng và kết thúc bằng nỗi buồn rưng rưng nước mắt.Liên và An đứng lặng người trong bóng tối dù chuyến tàu đã “đi vào đêm tối, để lại những đốmthan đỏ bay tung trên đường sắt Hai chị em còn nhìn theo cái chấm đỏ của chiếc đèn xanh trêntoa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng tre” Sự nuối tiếc của họ dường như đã phơi bày tất cảmột cuộc sống nghèo nàn, bế tắc Nhất là khi họ tự nhận thức rằng “ Tàu đêm nay không đông vàdường như kém sáng hơn ” Nghĩa là đoàn tàu cũng chỉ xoa dịu một chút nỗi đau trong tâm hồnhai đứa trẻ chứ không thể nào phá vỡ bức tường thành mang tên “nỗi buồn” của chúng Và Liênlặng người đi trong suy tưởng, đằng sau ánh sáng của đoàn tàu và tiếng động cơ gầm vang đó làmột thế giới rất riêng tư Đó chính là nỗi nhớ về Hà Nội nơi có ánh sáng của những ngọn đèn,nơi vui vẻ và huyên náo Nơi đó là vùng sáng trong tâm tưởng và cũng là vầng sáng trong ký ứctuổi thơ Nơi mà ngày xưa chị em Liên được đi chơi bờ Hồ, được uống những cốc nước lạnhxanh đỏ Ký ức tươi đẹp thế nhưng giờ họ lại bị cầm tù giữa biết bao nhiêu là buồn bã Chínhđoàn tàu đã mang lại cho Liên liều thuốc an thần và khơi dậy trong tiềm thức biết bao điều tươiđẹp Cuộc sống ấy thực sự khác xa với cuộc sống ở nơi này nhiều lắm nhưng biết làm sao đượckhi ký ức không thể trở về “ Một quá khứ huy hoàng Một hiện tại mong manh Một tương lai

Cuối cùng Liên cũng đi vào giấc ngủ, một giấc ngủ chập chờn hình ảnh ngọn đèn con của chị

Tý Một giấc ngủ tịch mịch và đầy bóng tối Đó chính là một sự ám ảnh về cuộc sống bế tắc, tùđọng không lối thoát mà biết đến bao giờ chị em Liên mới có thể đổi thay.Với lối viết nhẹ nhàng, mỗi truyện tựa như một bài thơ trữ tình đầy xót thương, Thạch Lam đã

mang đến cho người đọc sự đồng cảm sâu sắc về những thân phận cuộc đời trong xã hội cũ Quanhân vật Liên nhà văn đã làm toát lên những giá trị nhân văn cao đẹp, giúp chúng ta thấu hiểunỗi buồn đau của dân tộc trong thế kỷ bạo tàn dưới ách đô hộ của bọn thực dân và đế quốc.Trang văn khép lại rồi mà ta còn thấy trước mắt mình hình ảnh hai đứa trẻ ngồi đấy giữa phốhuyện nhỏ nghèo tăm tối đang đợi chờ chuyến tàu đi qua trong khát vọng mỏi mòn.

5. Đ  bài: Em hãy phân tích tâm tr ng nhân v t Liên trong truy n ng n Hai đ a trề ạ ậ ệ ắ ứ ẻ

 Th ch Lam là m t cây bút thiên v  tình c m , ghi l i c m xúc c a mình trạ ộ ề ả ạ ả ủ ước s  ph nố ậ

h m hiu c a nh ng ngẩ ủ ữ ười nghèo, nh ng ngữ ười có cu c s ng v t v  , th m l ng ch uộ ố ấ ả ầ ặ ị

đ ng và giàu lòng hi sinh. Nh ng nhân v t trong truy n mang dáng d p c a tâm h nự ữ ậ ệ ấ ủ ồ

nh y c m c a ông, cũng nh  đi m nhìn c a tác gi  Nhân v t Liên trong truy n ng n “ạ ả ủ ư ể ủ ả ậ ệ ắHai đ a tr ” là m t trong s  nh ng nhân v t đi n hình c a ngòi bút Th ch Lam. Sứ ẻ ộ ố ữ ậ ể ủ ạ ự

nh y c m ,s  chuy n bi n tâm tr ngạ ả ự ể ế ạ  nhân v t Liên g i ra nhi u nét tâm tr ng c a m tậ ợ ề ạ ủ ộ

cô gái m i l n. Nh ng nét tính cách c a Liên đớ ớ ữ ủ ược b c l  qua nh ng chi ti t nh  nh tộ ộ ữ ế ỏ ặtrong truy n ng n, hay chính là nh ng s  thay đ i trong tâm t  tình c m c a tác gi ệ ắ ữ ự ổ ư ả ủ ả

Tâm tr ng ạ  nhân v t Liên ậ  trong tác ph m đẩ ược th  hi n qua nhi u giai đo n, nh ng cóể ệ ề ạ ư

l  tâm h n c a m t cô gái s  có s  nh y c m h n khi c nh chi u tà và ngày tàn buôngẽ ồ ủ ộ ẽ ự ạ ả ơ ả ề

xu ng. V i m t cô gái tr  đ y suy t  nh ng đố ớ ộ ẻ ầ ư ữ ường nét, âm thanh và màu s c c a chi uắ ủ ề

xu ng càng khi n cho tâm tr ng cô thêm lâng lâng khó t  Bu i chi u  y b t ngu n tố ế ạ ả ổ ề ấ ắ ồ ừ

nh ng âm thanh quen thu c,ti ng tr ng thu không v ng ra t ng ti ng,g i bu i chi u v ,ữ ộ ế ố ư ừ ế ọ ổ ề ềhình  nh c a nh ng đám mây h ng   cu i tr i do ánh m t tr i h t lên. Dả ủ ữ ồ ở ố ờ ặ ờ ắ ưới con m tắ

c a m t cô gái, hình  nh hoàng hôn th t khác. Trên n n áng mây  y nh ng ng n treủ ộ ả ậ ề ấ ữ ọcao vút nh  in hình và c t hình rõ r t trên n n tr i. ư ắ ệ ề ờ  Trong gian hàng đ n s  ch  có m yơ ơ ỉ ấ

th c hàng đ n gi n âm thanh c a ti ng  ch nhái kêu ran ngoài đ ng, đ n c  ti ng c aứ ơ ả ủ ế ế ồ ế ả ế ủ

nh ng con mu i vo ve, mà Liên cũng c m nh n đữ ố ả ậ ược. Ch ng t  r ng không gian bâyứ ỏ ằ

gi  r t yên tĩnh, ngoài Liên ra, không khí th t chìm vào bu i hoàng hôn,ngờ ấ ậ ổ ười ta th yấ

được s  chuy n đ i đó khi nh c t i nh ng âm thanh nh ng d u hi u quen thu c c aự ể ổ ắ ớ ữ ữ ấ ệ ộ ủ

m t bu i chi u tà. Trộ ổ ề ước s  thay đ i c a đ t tr i, c ng v i mùi h i đ t b c lên hayự ổ ủ ấ ờ ộ ớ ơ ấ ốchính mùi đ t mà chính ph  huy n này m i có, nghĩ r i Liên l i có m t n i bu n manấ ố ệ ớ ồ ạ ộ ỗ ồmác, có l  là do suy nghĩ c a Liên v  cu c s ng n i đây , nghèo nàn, cái ph  huy n tànẽ ủ ề ộ ố ơ ố ệ

t  Nh ng nét v  c a đ ng quê, v i hình  nh quen thu c nh ng nh ng âm thanh và cạ ữ ẽ ủ ồ ớ ả ộ ư ữ ả

bu i chi u êm nh  nhung đó,dổ ề ư ưới con m t c a m t cô gái nó l i tr  thành cái c  choắ ủ ộ ạ ở ớ

s  bu n lâng lâng không rõ vì sao.ự ồ

Tâm tr ngạ  nhân v t Liên ­ậ  m t cô gái 9 tu iộ ổ còn được th  hi n qua cái nhìn c a cô trongể ệ ủ

b c tranh thiên nhiên và con ngứ ười khi ch  tàn. Xu t hi n gi a c nh ch  tàn là hìnhợ ấ ệ ữ ả ợ

nh c a nh ng ng i bán hàng v n đang nán l i dù đã vãn ch  t  lâu,m y đ a tr  con

thì nh t nh nh nh ng th  còn sót l i, đó ch  là nh ng thanh tre thanh n a thôi, nh ngặ ạ ữ ứ ạ ỉ ữ ứ ưchúng cũng t  ra m i mê v i công vi c. Hình  nh nh ng rác rỏ ả ớ ệ ả ữ ưở ỏi v  cùng v i nh ng gìớ ữ

xu t hi n trong đ u m t cô gái khi n cho cô bu n. Bu n không ch  là do cô c m th yấ ệ ầ ộ ế ồ ồ ỉ ả ấ

cu c s ng c a c  nh ng ngộ ố ủ ả ữ ườ ởi   đây đ u nghèo kh  nh  cô mà còn chính cô cũngề ổ ư

bu n vì không th  giúp đồ ể ược gì cho h , k  c  nh ng đ a tr  M t vài chi ti t nh  nh tọ ể ả ữ ứ ẻ ộ ế ỏ ặ

v y nh ng l i nói lên đậ ư ạ ược nhi u đi u, tâm s  c a m t cô gái. Đi u này còn cho th yề ề ự ủ ộ ề ấLiên là m t ngộ ười giàu lòng tr c  n.ắ ẩ

Đêm xu ng hình  nh c a cu c s ng cũng nhanh chóng chìm vào bóng t i, khi n choố ả ủ ộ ố ố ếLiên bu n h n nh ng có l  n i bu n đó đã quá quen thu c đ i v i cô. Hình  nhồ ơ ư ẽ ỗ ồ ộ ố ớ ả

c aủ  ph  huy nố ệ  chìm vào bóng t i, cách tác gi  l y ánh sáng đ  miêu t  bóng t i th tố ả ấ ể ả ố ậ

đ c s c.Khi ch  tàn đi đêm b t đ u buông xu ng,Liên m  gian hàng mà c  ng i trênặ ắ ợ ắ ầ ố ở ứ ồchõng tre ng m ngía n i   c a mình. T t c  nh ng ho t đ ng đ u đắ ơ ở ủ ấ ả ữ ạ ộ ề ược Liên quan sát

b ng m t tình c m yêu thằ ộ ả ương cái vùng quê hương c a b n thân mình. Đó là hình  nhủ ả ảánh sáng và bóng t i quen thu c n i đây. Liên m  màng ng i trên chi c chõng màố ộ ơ ơ ồ ế

ng m c nh tắ ả ượng  y, dấ ường nh  Liên đã đ a m t đi kh p n i đ  tìm ki m nh ngư ư ắ ắ ơ ể ế ữngu n sáng trên không gian ph  huy n: đó là nh ng h t sáng, nh ng khe ánh sáng tồ ố ệ ữ ộ ữ ừ

ng n đèn, phên n a khi n cho cát cũng hi n lên lóng lánh nh  nh ng h t vàng. Đó cònọ ứ ế ệ ư ữ ạ

là ánh sáng c a hàng ngàn ngôi sao ganh nhau l p lánh th  nh ng không xua đủ ấ ế ư ượcbóng t i c a màn đêm. Khi đêm đ n c  ph  huy n chìm trong m t màn đêm không đáy.ố ủ ế ả ố ệ ộ

Và có l  Liên c m nh n đẽ ả ậ ược, trong cô v n là m t c m giác m  h  bu n.ẫ ộ ả ơ ồ ồ

 Hình  nh c a m  con ch  Tí v i gánh hàng nả ủ ẹ ị ớ ước v n m , ban ngày m  con ch  mò cuaẫ ở ẹ ị

b t tép đêm đ n m  con ch  l i m  quán nắ ế ẹ ị ạ ở ước đ  ki m thêm. Bên c nh đó là gia đìnhể ế ạnhà bác S m v i hình  nh manh chi u rách và hình  nh đàn b u, đ a con bò ra ngh chẩ ớ ả ế ả ầ ứ ịcát, bác ch a hát vì ch a có ai nghe. Còn bác Siêu thì l t đ t v i gánh hàng ph  đ  điư ư ậ ậ ớ ở ểcũng đi đ n. Trong Liên c m nh n đế ả ậ ược t t c  s  c  g ng c a t t c  m i ngấ ả ự ố ắ ủ ấ ả ọ ười   vì

cu c s ng m u sinh. Đ c bi t tình c m và yêu thộ ố ư ặ ệ ả ương tr c  n c a Liên th  hi n tìnhắ ẩ ủ ể ệ

thương v i bà c  Thi điên. Ngày nào bà cũng đ n quan mua rớ ụ ế ượu u ng r i l i l o đ oố ồ ạ ả ả

bước ra cười khanh khách. Liên rót đ y rầ ượu cho bà c , không nói gì v  hành đ ng hayụ ề ộ

nh n xét gì v  c  nhi u nh ng qua cách k  , Liên cũng b c l  s  yêu thậ ề ụ ề ư ể ộ ộ ự ương qua cáchLiên nghĩ t i nhân v t này.ớ ậ

Thêm m t chút gia v  cho tâm h n liên, hình  nh con Tàu đêm đ n s  khi n cho nh ngộ ị ồ ả ế ẽ ế ữcon ngườ ơi n i đây ki m thêm chút gì đó, và Liên cũng th  Ch  em Liên cũng thao th cế ế ị ứ

ch  cho đ n khi tàu t i m i thôi. Và cũng chính con tàu là ngu n sáng đ a hai ch  emờ ế ớ ớ ồ ư ị

s ng v  nh ng kí  c th i còn sung số ề ữ ứ ờ ướng, được đi ch i và u ng nh ng th c u ngơ ố ữ ứ ốxanh đ  An đã ng  r i, Liên c  ng i trên chõng mong đ i thao th c.ỏ ủ ồ ứ ồ ợ ứ

Khi tàu đ n v a b ng sáng ph  huy n nghèo v a mang đ n nh ng nét vui trên gế ừ ừ ố ệ ừ ế ữ ương

m t c a nh ng ngặ ủ ữ ườ ơi n i đây, khi h  mong tàu nh  mong m t tọ ư ộ ương lai tươi sáng h nơcòn ch  em Liên đ c bi t là Liên, cô không mu n quên đi m t quá kh  đ p đ  ngày nào.ị ặ ệ ố ộ ứ ẹ ẽLiên đang tìm đ n nh ng ni m vui trong quá kh  đ  bù đ p cho nh ng khó khăn hi nế ữ ề ứ ể ắ ữ ệ

t i c a gia đình. Đ i v i Liên mà nói con tàu là mi n kí  c tu i th  tr  v  chính vì thạ ủ ố ớ ề ứ ổ ơ ở ề ế

mà cô luôn trân tr ng và mu n nhìn th y nó qua hình  nh đoàn tàu. Ánh m t c a Liênọ ố ấ ả ắ ủ

t p trung vào ánh sáng c a tàu, ánh sáng đó nh  m  ra bao nhiêu kí  c k  ni m, cũngậ ủ ư ở ứ ỉ ệ

là ni m khát khao c a cô khi mu n theo nh ng ánh sáng đó tìm ki m nh ng đi u đ pề ủ ố ữ ế ữ ề ẹ

đ  n i xa xôi mà ngay   n i ph  huy n nghèo này s  r t lâu n a m i có đẽ ơ ở ơ ố ệ ẽ ấ ữ ớ ược. Khung

c nh khi ánh m t Liên nhìn cho t i khi ánh sáng đó ch  còn m t chút le lói n a m i thôiả ắ ớ ỉ ộ ữ ớcũng cho ta càng hi u thêm đi u đó. Dù không bán để ề ược gì, hay cô không mong ch  gìờnhi u khi hành khách trên tàu có th  xu ng và mua nhi u th  cho gian hàng c a cô, màề ể ố ề ứ ủ

đ i tàu là mong đ i nh ng con ngợ ợ ữ ườ ừ ọi t  m i mi n, hề ương v  c a kí  c ch y qua ị ủ ứ ả

Ch  là m t cô gái nh  nh ng tâm h n c a cô ch ng khác gì m t thi u n  trỉ ộ ỏ ư ồ ủ ẳ ộ ế ữ ưởng thành,cùng v i đó là s  nh y c m, giàu lòng tr c  n mà không ph i ai cũng có. S  yêuớ ự ạ ả ắ ẩ ả ự

thương c m thông và c  nh ng ả ả ữ ước m  l n kí  c đ p đ  đa t o nên m t hình  nh r tơ ẫ ứ ẹ ẽ ạ ộ ả ấ

đ c bi t, qua đây cũng th  hi n tâm h n c a chính tác gi  Th ch Lam. Khi miêu tặ ệ ể ệ ồ ủ ả ạ ả tâm

tr ng nhân v t Liên ạ ậ , Th ch Lam mu n th  hi n đạ ố ể ệ ược s  nghèo kh  hi n th c chua xótự ổ ệ ự

y nh ng v n mang nh ng nét thi v  c a ch n bùn l y n c đ ng và cũng là s  c m

thông sâu s c đ i v i nh ng nhân v t nh  bé c a mình.ắ ố ớ ữ ậ ỏ ủ

6 Đề 1: Phân tích vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao trong “ Chữ người tử tù”của Nguyễn

Tuân?

HD LÀM BÀI:

Nguyễn Tuân- một nhà văn nổi tiếng của làng văn học Việt Nam Ông có những sáng tácxoay quanh những nhân vật lí tưởng về tài năng xuất chúng, về cái đẹp tinh thần như “chiếc ấmđất”, “chén trà sương”… và một lần nữa, chúng ta lại bắt gặp chân dung tài hoa trong thiên hạ,

đó là Huấn Cao trong tác phẩm “Chữ người tử tù”

Nhà văn Nguyễn Tuân đã lấy nguyên mẫu hình tượng Cao Bá Quát làm nguồn cảm hứngsáng tạo nhân vật Huấn Cao Họ Cao là một lãnh tụ nông dân chống triều Nguyễn năm 1854.Huấn Cao được lấy từ hình tượng này với tài năng, nhân cách sáng ngời và rất đỗi tài hoa

@ Vẻ đẹp của Huấn Cao trước hết là vẻ đẹp của con người nghệ sĩ tài hoa

Huấn Cao là một con người đại diện cho cái đẹp, từ cái tài viết chữ của một nho sĩ đến cốt cáchngạo nghễ phi thường của một bậc trượng phu , tấm lòng trong sáng của một người biết quýtrọng cái tài, cái đẹp Huấn Cao trước hết là một người có tài viết thư pháp Chữ viết không chỉ

là kí hiệu ngôn ngữ mà còn thể hiện tính cách con người Cái tài viết chữ của ông được thể hiệnqua đoạn đối thoại giữa viên quản ngục và thầy thơ lại Tài năng của Huấn Cao còn được miêu tảqua lời người dẫn truyện và trong suy nghĩ nhân vật Chữ của Huấn Cao “đẹp lắm, vuônglắm”, nét chữ còn thể hiện khí phách hiên ngang, tung hoành bốn bể Chữ Huấn Cao đẹp và quýđến nỗi viên quản ngục ao ước suốt đời Viên quản ngục đến “mất ăn mất ngủ”; không nề hà tínhmạng của mình để có được chữ của Huấn Cao, “một vật báu ở trên đời” Chữ là vật báu trên đờithì chắc chắn chủ nhân của nó phải là một người tài năng xuất chúng, phi thường có một khônghai, là kết tinh mọi tinh hoa, khí thiêng của trời đất hun đúc lại mà thành Chữ của Huấn Cao đẹpđến như vậy thì nhân cách của Huấn Cao cũng chẳng kém gì Ông là con người tài tâm vẹn toàn

 @S  th ng nh t c a cái tài, cái tâm và khí phách anh hùng   hình t ự ố ấ ủ ở ượ ng Hu n ấ Cao:

Huấn Cao có cốt cách ngạo nghễ, phi thường của một bậc trượng phu Ông theo học đạonho thì đáng lẽ phải thể hiện lòng trung quân một cách mù quáng Nhưng ông đã không trungquân mà còn chống lại triều đình để giờ đây khép vào tội “đại nghịch”, chịu án tử hình Bởi vìHuấn Cao có tấm lòng nhân ái bao la; ông thương cho nhân dân vô tội nghèo khổ, làm than bị ápbức bóc lột bởi giai cấp thống trị tàn bạo thối nát Huấn Cao rất căm ghét bọn thống trị và thấuhiểu nỗi thống khổ của người dân “thấp cổ bé họng” Nếu như Huấn Cao phục tùng bọn phongkiến kia thì ông sẽ được hưởng vinh hoa phú quý Nhưng không, ông Huấn đã lựa chọn conđường khác: con đường đấu tranh giành quyền sống cho người dân vô tội Cuộc đấu tranh khôngthành công ông bị bọn chúng bắt Giờ đây phải sống trong cảnh ngục tối chờ ngày xử chém.Trước khi bị bắt vào ngục, viên quản ngục đã nghe tiếng đồn Huấn Cao rất giỏi võ, ông có tài

“bẻ khóa, vượt ngục” chứng tỏ Huấn Cao là một người văn võ toàn tài, quả là một con ngườihiến có trên đời

Tác giả miêu tả sâu sắc trạng thái tâm lý của Huấn Cao trong những ngày chờ thi hành án.Trong lúc này đây, khi mà người anh hùng “sa cơ lỡ vận” nhưng Huấn Cao vẫn giữ được khíphách hiên ngang, kiên cường Tuy bị giam cầm về thể xác nhưng ông Huấn vẫn hoàn toàn tự dobằng hành động “dỡ cái gông nặng tám tạ xuống nền đá tảng đánh thuỳnh một cái” và “lãnhđạm” không thèm chấp sự đe dọa của tên lính áp giải Dưới mắt ông, bọn kia chỉ là “một lũ tiểunhân thị oai” Cho nên, mặc dù chịu sự giam giữ của bọn chúng nhưng ông vẫn tỏ ra “khinhbạc” Ông đứng đầu gông, ông vẫn mang hình dáng của một vị chủ soái, một vị lãnh đạo Ngườianh hùng ấy dù cho thất thế nhưng vẫn giữ được thế lực, uy quyền của mình Thật đáng khâmphục! Mặc dù ở trong tù, ông vẫn thản nhiên “ăn thịt, uống rượu như một việc vẫn làm tronghứng bình sinh” Huấn Cao hoàn toàn tự do về tinh thần Khi viên cai ngục hỏi Huấn Cao cần gìthì ông trả lời:

“Ngươi hỏi ta cần gì à? Ta chỉ muốn một điều là ngươi đừng bước chân vào đây ”

Cách trả lời ngang tàng, ngạo mạn đầy trịch thượng như vậy là bởi vì Huấn Cao vốn hiênngang, kiên cường; “đến cái chết chém cũng còn chẳng sợ …” Ông không thèm đếm xỉa đến sựtrả thù của kẻ đã bị mình xúc phạm Huấn Cao rất có ý thức được vị trí của mình trong xã hội,ông biết đặt vị trí của mình lên trên những loại dơ bẩn “cặn bã” của xã hội “Bần tiện bất năng di,

uy vũ bất năng khuất” Huấn Cao là người có “thiên lương” trong sáng, cao đẹp Theo ông,

chỉ có “thiên lương”, bản chất tốt đẹp của con người mới là đáng quý Thế nhưng khi biết được

nỗi lòng của viên quản ngục, Huấn những vui vẻ nhận lời cho chữ mà còn thốt rằng: “Ta cảmtấm lòng biệt nhỡn liên tài của các ngươi Ta biết đâu một người như thầy quản đây mà lại có sởthích cao quý đến như vậy Thiếu chút nữa, ta đã phụ một tấm lòng trong thiên hạ” Huấn Caocho chữ là một việc rất hiếm bởi vì “tính ông vốn khoảnh Ta không vì vàng bạc hay uy quyền

mà ép cho chữ bao giờ”

Hành động cho chữ viên quản ngục chứng tỏ Huấn Cao là một con người biết quý trọngcái tài, cái đẹp, biết nâng niu những kẻ tầm thường lên ngang hàng với mình

Cảnh “cho chữ” diễn ra thật lạ, quả là cảnh tượng “xưa nay chưa từng có” Kẻ tử tù “cổ đeogông, chân vướng xiềng” đang “đậm tô từng nét chữ trên vuông lụa bạch trắng tinh” với tư thếung dung tự tại, Huấn Cao đang dồn hết tinh hoa vào từng nét chữ Đó là những nét chữ cuốicùng của con người tài hoa ấy Những nét chữ chứa chan tấm lòng của Huấn Cao và thấm đẫmnước mắt thương cảm của người đọc Con người tài hoa vô tội kia chỉ mới cho chữ ba lần trongđời đã vội vã ra đi, để lại biết bao tiếc nuối cho người đọc Qua đó, Nguyễn Tuân cũng gián tiếplên án xã hội đương thời đã vùi dập tài hoa con người Và người tù kia bỗng trở nên có quyền uytrước những người đang chịu tránh nhiệm giam giữ mình Ông Huấn đã khuyên viên quản ngụcnhư một người cha khuyên bảo con: “Tôi bảo thực thầy quản nên về quê ở đã rồi hãy nghĩ đếnchuyện chơi chữ Ở đây khó giữ được thiên lương cho lành vững rồi cũng có ngày nhem nhuốcmất cái đời lương thiện đi”

Theo Huấn Cao, cái đẹp không thể nào ở chung với cái xấu được Con người chỉ thưởngthức cái đẹp khi có bản chất trong sáng, nhân cách cao thượng mà thôi Những nét chữ cuối cùng

đã cho rồi, những lời nói cuối cùng đã nói rồi Huấn Cao, người anh hùng tài hoa kia dù đã ra đimãi mãi nhưng để lại ấn tượng sâu sắ cho những ai đã thấy, đã nghe, đã từng được thưởng thứcnét chữ của ông Sống trên cõi đời này, Huấn Cao đã đứng lên đấu tranh vì lẽ phải; đã xóa tanbóng tối hắc ám của cuộc đời này Chính vì vậy, hình tượng Huấn Cao đã trở nên bất tử HuấnCao sẽ không chết mà bước sang một cõi khác để xua tan bóng tối nơi đó, đem lại hạnh phúc chomọi người ở mọi nơi

Ở Huấn Cao ánh lên vẻ đẹp của cái “tài” và cái “tâm” Trong cái “tài” có cái “tâm” và cái

“tâm” ở đây chính là nhân cách cao thượng sáng ngời của một con người tài hoa Cái đẹp luônsong song “tâm” và “tài” thì cái đẹp đó mới trở nên có ý nghĩa thực sự Xây dựng hình tượngHuấn Cao, nhà văn Nguyễn Tuân đã thành công trong việc xây dựng nên chân dung nghệ thuậtđiển hình lí tưởng trong văn học thẩm mĩ Dù cho Huấn Cao đã đi đến cõi nào chăng nữa thì ôngvẫn sẽ mãi trong lòng người đọc thế hệ hôm nay và mai sau

Đề bài: Phân tích vẻ đẹp hình tượng nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm Chữ người tử tù

Nguyễn Tuân là cây bút xuất sắc của nền văn học Việt Nam cả trước và sau Cách mạng Trước Cách mạng, Nguyễn Tuân nổi tiếng với các tác phẩm: Vang bóng một thời, Chiếc lư đồng mắt cua, Chùa Đàn… sau cách mạng nhà văn để lại dấu ấn sâu sắc qua một số tùy bút: Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi, Sông Đà… Chữ người tử tù là tác phẩm đặc sắc nhất của Nguyễn Tuân trích trongtập Vang bóng một thời Nổi bật trong tác phẩm Chữ người tử tù đó chính là hình tượng người anh hùng Huấn Cao mang vẻ đẹp tài hoa và khí phách anh hùng lẫm liệt khiến mỗi lần gấp trang sách lại ta không thể nào quên

Là nhà văn “duy mỹ”, suốt đời đi tìm cái đẹp, Nguyễn Tuân đã thổi hồn vào những trang viết mang đến cho người đọc bao hình tượng đẹp Tập truyện Vang bóng một thời có lẽ là nơi hội tụ những nét đẹp cao quý: thú uống trà đạo, thú chơi thư pháp, thả thơ, đánh thơ…Gắn liền với những thú chơi tao nhã ấy là những con người tài hoa bất đắc chí Chữ người tử tù là tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Tuân trích trong tập truyện ấy và Huấn Cao là nhân vật được ông miêu tả đặc sắc nhất Đó là anh hùng thời loạn hội tụ những phẩm chất tài năng: khí phách hiên ngang – thiên lương trong sáng – tài hoa uyên bác Huấn Cao là một nguyên mẫu lịch sử có thật của thế

kỉ XIX, là hiện thân của võ tướng – người anh hùng của cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương, một nhà thơ, nhà thư pháp Cao Bá Quát lững lẫy một thời Qua ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân,

nguyên mẫu lịch sử này đã tự nhiên đi vào trang văn và hiện lên lung linh sáng tỏa trên từng con chữ.

Sinh thời Cao Bá Quát có hai câu thơ sáng ngời nghĩa khí:

Thập cổ luân giao cầu cổ kiếm

Nhất sinh đê thủ bái mai hoa

(Mười năm lặn lội tìm gươm báu

Chỉ biết cúi đầu trước cành hoa mai)

Ngay từ đầu tác phẩm, Huấn Cao đã hiện lên như ánh hào quang phủ kín cả bầu trời tỉnh Sơn Qua lời trò chuyện của quản ngục và thơ lại ta thấy tiếng tăm của Huấn Cao đã nổi như cồn Điều làm cho bọn ngục quan phải kiêng nể không chỉ là tài viết chữ đẹp mà còn là “tài bẻ khóa, vượt ngục” của ông Huấn Tuy nhiên, đây không phải là trò của bọn tiểu nhân vô lại đục tường khoét vách tầm thường mà là hình ảnh của một người anh hùng ngang tàng, một nam tử Hán đại trượng phu “Đỉnh thiên lập địa” không cam chịu cảnh tù đày áp bức, muốn bứt phá gông cùm xiềng xích để thoát khỏi vòng nô lệ

Huấn Cao mang cốt cách ngạo nghễ, phi thường của một bậc trượng phu Những kẻ theo học đạoNho thường thể hiện lòng trung quân một cách mù quáng Nhưng trung quân để rồi “dân luống chịu lầm than muôn phần” thì hóa ra là tội đồ của đất nước Ông Huấn đã lựa chọn con đường khác: con đường đấu tranh giành quyền sống cho người dân vô tội Bị triều đình phán xét là kẻ tử

tù phản nghịch, tội xử chém, là “giặc cỏ” nhưng trong lòng nhân dân lao động chân chính ông lại

là một anh hùng bất khuất, một kẻ ngang tàng “chọc trời khuấy nước” sống ngoài vòng cương tỏa, lững lẫy chẳng khác gì 108 vị anh hùng Lương Sơn Bạc ở Trung Hoa năm xưa Tuy chí lớn của ông không thành nhưng ông vẫn hiên ngang bất khuất, lung linh sáng tỏa giữa cuộc đời Trước uy quyền của nhà lao, con người ấy càng sáng tỏa Trò tiểu nhân thị oai, dọa dẫm của bọn tiểu lại giữ tù càng làm cho ông thêm phần ngang ngạo Ông vẫn giữ thái độ bình thản, xem thường, dỗ gông, phủi rệp, hóm hỉnh đùa vui Huấn Cao “cúi đầu thúc mạnh đầu thang gông xuống đất đánh thuỳnh một cái” làm vỡ tan đi chốn trang nghiêm của chốn ngục tù Đó là thái độngang tàng, bất chấp luật pháp của một xã hội dơ bẩn

Người xưa thường nói “Nhất nhật tại tù thiên thu tại ngoại” (Một ngày ở trong tù bằng nghìn thu

ở ngoài) Thay vì buồn rầu, chán nản “gậm một mối căm hờn trong cũi sắt” thì ông lại thản nhiênnhận rượu thịt và ăn uống no say coi như một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình Chứng tỏ ông nào xem nhà tù là chốn ngục tăm tối mà chỉ xem nhà tù như một chốn dừng chân để nghỉ ngơi “Chạy mỏi chân thì hẵng ở tù”

Đối với quản ngục, Huấn Cao rất: lạnh lùng, khinh bạc xưng hô "ta – ngươi", miệt thị hạ

nhục“Ngươi bảo ta cần gì, ta chỉ cần ngươi đừng đặt chân vào đây nữa” Cách trả lời ngang tàng,ngạo mạn đầy trịch thượng như vậy là bởi vì Huấn Cao vốn hiên ngang, kiên cường; “đến cái chết chém cũng còn chẳng sợ nữa là…” Ông không thèm đếm xỉa đến sự trả thù của kẻ đã bị mình xúc phạm Huấn Cao rất có ý thức được vị trí của mình trong xã hội, ông biết đặt vị trí của mình lên trên những loại dơ bẩn “cặn bã” của xã hội “Bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất” Nhân cách của Huấn Cao quả là trong sáng như pha lê, không hề có một chút trầy xước nào Theo ông, chỉ có “thiên lương” , bản chất tốt đẹp của con người mới là đáng quý.Có lẽ chính vì vậy mà khi nghe tin xử trảm: ông vẫn thản nhiên, không sợ hãi, chỉ khẽ mỉm cười, bất chấp cái chết, coi thường cái chết

Bên cạnh dũng khí ngất trời của một bậc hảo hán, vẻ đẹp của Huấn Cao còn là vẻ đẹp của con người tài hoa Ông có tài viết chữ đẹp Trong thị hiếu thẩm mĩ của người xưa, ở Việt Nam cũng như ở Trung Quốc, viết chữ đẹp là cả một nghệ thuật cao quý (Thư pháp) Chơi chữ đẹp là một thú chơi thanh tao Tài viết chữ đẹp của Huấn Cao do đó là biểu hiện của nét đẹp của văn hoá một thời "Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm" Đẹp đến mức người ta khát khao, ngưỡng vọng "có được chữ ông Huấn mà treo là có một báu vật trên đời" Tuy nhiên, ông lại là người có

ý thức giữ gìn cái đẹp, có lòng tự trọng: “ Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ” Nỗi khổ của quản ngục là có Huấn Cao trong tay, dưới quyền mình nhưng lại không thể nào có được chữ ông Huấn Quản ngục và Huấn Cao là hai con người ở hai thế giới cách biệt, đối lập nhau: Quản ngục đại diện cho thế lực nhà tù, nắm giữ pháp luật; Huấn

Cao là kẻ tử tù Huấn Cao là người sáng tạo cái đẹp; quản ngục là người yêu quý cái đẹp lại là người bị ông trời “chơi ác, đem đày ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã” Trên bình diện xã hội họ là hai kẻ đối lập nhưng trên bình diện nghệ thuật họ lại là tri âm tri kỷ Tình huống truyện là ở chỗ ấy, cả hai kẻ lại gặp nhau trong cảnh éo le này

Loading

Lúc hiểu được tấm lòng viên quản ngục: Ông Huấn “lặng nghĩ”, “mỉm cười”, ngạc nhiên “ta cảmcái tấm lòng biệt nhỡn liên tài… thiếu chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ” Lời nói rất chân tình, xúc động Điều này cho thấy Huấn Cao là một người hiên ngang, khí phách nhưng cũng rất có nghĩa khí Không thể phụ một “thanh âm trong trẻo chen lẫn giữa một bản đàn

mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”

Hai con người đồng nhất tỏa sáng trong đêm cho chữ “Một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” Nguyễn Tuân đã dồn hết bút lực của mình vào cảnh này Nhà văn đã huy động vốn ngôn ngữ, tâm huyết và tài năng của mình dồn tụ lại trong một không khí cổ xưa hoành tráng của nghệ thuật thanh cao:VIẾT THƯ PHÁP

Nhà văn dựng cảnh thật tài tình và đầy dụng ý nghệ thuật Thủ pháp tương phản làm nên cảnh cho chữ bi tráng chưa từng thấy Đó là sự đối lập giữa bóng tối và ánh sáng; giữa sự dơ bẩn của

xã hội nhà tù và thiên lương trong sáng, khí phách rạng ngời Tương phản giữa bó đuốc sáng rực trên vách nhà với đêm đen thăm thẳm; tương phản giữa vuông lụa trắng, thoi mực thơm và tườngnhà, đất đầy mạng nhện, đầy phân chuột, phân gián “Ở đây sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối

cứ giằng co nhau quyết liệt Bóng tối quánh đặc như muốn nuốt tươi ánh sáng Nhưng không, ánh sáng ở đây vẫn ngời chói vẫn ngời tỏ, sáng rực, chứ không như ánh sáng leo lét, buồn rầu của ngọn đèn con chị Tý và ánh sáng rực tỏa, chói lọi như đoàn tàu rồi lại chìm vào hư không của bóng đêm trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam Song xét sâu xa hơn thì ánh sáng

đó không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa sắc màu vật lý mà ánh sáng đó mang sắc màu ý nghĩa nhân sinh đậm nét: ánh sáng của sự lương tri, của nhân tâm, của thiên lương trong sáng đã chiến thắng bóng tối của cường quyền, bạo lực Sự chiến thắng đó là điều tất yếu sẽ xảy ra, bởi vì mọi cái thiện, cái cao cả, chính nghĩa cuối cùng sẽ chiến thắng Với ánh sáng ấy đã cảm hóa con người một cách mạnh mẽ, nâng đỡ những con người có đức, mến mộ cái tài, nhưng yếu ớt trở về cuộc sống lương thiện… Sự chiến thắng đó là bản hùng ca, ca ngợi chữ tâm của con người thiên lương” (Lưu Thế Quyền)

Viết thư pháp là nơi thư phòng thư sảnh sạch sẽ thoáng mát, có hoa có nguyệt, có men rượu cay nồng Nhưng khung cảnh thường thấy ấy lại không hiện diện nơi đây Ở đây, sự dơ bẩn, phàm tục được hiện hữu rất rõ: “một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián” Sự nhem nhuốc, phàm tục lên đỉnh điểm Nhưng sự xuất hiện của phiến lụa, của thoi mực thơm đã xua tan đi mùi ô uế Nhưng sự ô uế dần dần biến mất, bởi “Cái đẹp là địa hạt của sự sống, cái đẹp đã lên ngôi thay thế cho cái xấu xa, thấp hèn, cái đẹp nâng đỡ con người” Vì thế dù “Cổ đeo gông chân vướng xiềng” nhưng ông Huấn vẫn tung hoành ngang dọc cái khát khao của đời mình lên từng vuông lụa trắng Đó là thái độ uy nghi, đường hoàng, một thái độ của “hùm thiêng” khi đã “sa cơ”mà chẳng hèn chút nào Thái độ ấy, đúng là “Thân thể ở trong lao – Tinh thần ở ngoài lao” Người tù ấy đã ngự trị nơi bóng tối này với một dáng vóc uy nghi, lẫm liệt thật đường hoàng làm cho bọn quản lý nhà ngục phải khiếp sợ, kính nể: “viên quảnngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa” và “thầy thơ lại gầy gò run run bưng chậu mực” Nét chữ của ông như rồng bay phượng múa, thiên lương của ông tỏa sáng lồng lộng chốn ngục tù Tài hoa và thiên lương và khí phách đã hợp nhất thành Huấn Cao Dũng và Mỹ hợp thể làm nên bức tranh cho chữ sáng ngời Kỳ lạ thay, trong cảnh chochữ này, pháp luật và uy quyền của nhà tù đã bị sụp đổ Uy quyền và bạo lực giờ đây đã tan biến,

nó bị khuất phục bởi cái đẹp, cái thiên lương Ở đó không còn tử tù và quản ngục, thơ lại Ở đó chỉ còn những con người yêu quý và biết thưởng thức cái đẹp Cái xấu xa, cái ác, cái chết chóc nhường chỗ cho cái đẹp, cái bất tử “Điều đó cho thấy rằng trong nhà tù tăm tối, hiện thân cho cái ác, cái tàn bạo đó, không phải cái ác, cái xấu đang thống trị mà chính cái Đẹp, cái Dũng, cái Thiện, cái cao cả đang làm chủ Với cảnh cho chữ này, cái nhà ngục tăm tối đã đổ sụp, bởi vì không còn kẻ phạm tội tử tù, không có quản ngục và thư lại, chỉ có người nghệ sĩ tài hoa đang

sáng tạo cái đẹp trước đôi mắt ngưỡng mộ sùng kính của những kẻ liên tài, tất cả đều thấm đẫm ánh sáng thuần khiết của cái đẹp, cái đẹp của thiên lương và khí phách Cũng với cảnh này, người tử tù đang đi vào cõi bất tử”

Lời khuyên của Huấn Cao đối với quản ngục lại một lần nữa khẳng định cái đẹp, cái thiên lương của con người: “Ở đây lẫn lộn ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa với những nét chữ vuông vắn, tươi tắn nó nói lên cái hoài bão tung hoànhcủa một đời con người” Lời khuyên của Huấn Cao đã khẳng định rằng: cái đẹp, cái thiên lương không bao giờ và không khi nào lại có thể chung sống với cái xấu, cái ác: “Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững được và rồi cũng nhen nhuốm mất cả cái đời lương thiện đi” Một lời khuyên thật thiện tâm, thiện ý của Huấn Cao đã làm cho viên quản ngục cảm động: “vái người tùmột vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: – Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” Câu nói : “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” đã cho thấy rằng: cái đẹp, cái thiện, cái tài hoa đã chiến thắng tuyệt đối Cái đẹp của nghệ thuật đã xóa nhòa mọi khoảng cách

và ranh giới đưa con người đến với nhau trong vẻ đẹp Chân – Thiện – Mỹ

Thành công của Chữ người tử tù là ở cách tạo tình huống truyện độc đáo Hai kẻ lúc đầu là đối lập, sau lại thống nhất hài hòa, cùng tỏa sáng hào quang Nghệ thuật kể chuyện, cấu trúc tình tiết,lời thoại và độc thoại, khắc họa tính cách nhân vật đặc sắc Nguyễn Tuân đã sử dụng một loạt từ Hán Việt rất đắt (pháp trường, tử tù, tử hình, nhất sinh, bộ tứ bình, bức trung đường, lạc khoản, thiên hạ, thiên lương, lương thiện, v.v…) tạo nên màu sắc lịch sử, cổ kính, bi tráng Đúng

Nguyễn Tuân là bậc thầy về ngôn ngữ, rất lịch lãm uyên bác về lịch sử, về xã hội Đúng như lời

Vũ Ngọc Phan đã nói: "… văn Nguyễn Tuân không phải thứ văn để người nông nổi thưởng thức"

Đ  bài: Phân tích v  đ p đ c đáo thông qua nhân v t Hu n Cao, thông qua nhân  ề ẻ ẹ ộ ậ ấ

v t tác gi  mu n b c l  quan ni m v  cái đ p nh  th  nào ậ ả ố ộ ộ ệ ề ẹ ư ế

Nguy n Tuân đễ ược m nh danh là ngệ ười đi tìm cái đ p, chính vì th  m i tác ph m c a ẹ ế ỗ ẩ ủông được bi u hi n rõ nét v i đ c tr ng sâu s c v  cái ni m, quan ni m v  cái đ p ể ệ ớ ặ ư ắ ề ệ ệ ề ẹtrong tác ph m. V i vi c miêu t  nét tinh cách v  nhân v t đi n hình, ông đã b c l  ẩ ớ ệ ả ề ậ ể ộ ộ

được nhân v t anh hùng Hu n Cao, thông qua đó mu n b c l  sâu s c quan ni m v  ậ ấ ố ộ ộ ắ ệ ềcái đ p c a tác gi ẹ ủ ả

V i vi c miêu t  thành công tính cách nhân v t Hu n Cao, ông đã th  hi n đớ ệ ả ậ ấ ể ệ ược quan 

ni m c a mình v  tính cách nhân v t, nh ng bi u hi n đó đệ ủ ề ậ ữ ể ệ ược th  hi n sâu s c trong ể ệ ắ

t ng chi ti t, v  đ p c a nhân v t cũng đừ ế ẻ ẹ ủ ậ ược bi u hi n đ c đáo, chi ti t nh t. Thông ể ệ ộ ế ấqua tình hu ng là c nh cho ch , tác ph m đã th  hi n nét đ c s c ngh  và b c l  đố ả ữ ẩ ể ệ ặ ắ ệ ộ ộ ượctính cách c a nhân v t xu t hi n trong tác ph m. M i chi ti t đủ ậ ấ ệ ẩ ỗ ế ược tác gi  xây d ng ả ựchân th c và sâu s c nh t, tình hu ng truy n đự ắ ấ ố ệ ược tác gi  miêu t  đ  làm n i b t lên ả ả ể ổ ậtính cách c a nhân v t.ủ ậ

Nhân v t Hu n Cao xu t hi n trong tác ph m là ngậ ấ ấ ệ ẩ ười anh hùng v i khí phách hiên ớngang, kiên cường, là nhân v t đi n hình xu t hi n trong tác ph m, nhân v t v i bi t ậ ể ấ ệ ẩ ậ ớ ếbao nhiêu nét tài hoa, tính cách phóng khoáng, là người ngh  sĩ chân chính, thông qua ệtác ph m, tác gi  mu n th  hi n nét tính cách đi n hình, đ c s c, đ c đáo trong t ng ẩ ả ố ể ệ ể ặ ắ ộ ừhoàn c nh, chi ti t. M i chi ti t bi u hi n nét tài hoa c a ngả ế ỗ ế ể ệ ủ ười ngh  sĩ Hu n Cao, m t ệ ấ ộ

người anh hùng có nhi u nét tài hoa, ngề ười ngh  sĩ chân chính.ệ

Hu n Cao là nhân v t đi n hình, lý tấ ậ ể ưởng mà Nguy n Tuân xây d ng đ  nói lên quan ễ ự ể

ni m c a mình v  cái đ p, cái đ p không ch  là v  tài năng mà còn ph i v  tính cách, ệ ủ ề ẹ ẹ ỉ ề ả ềnhân cách s ng cao c , đúng đ n, hình  nh đó đã mang l i cho ngố ả ắ ả ạ ườ ọi đ c cái nhìn sâu 

s c h n v  tính cách cũng nh  con ngắ ơ ề ư ườ ủi c a Hu n Cao.ấ

Qua hình tượng nhân v t này Nguy n Tuân đã th  hi n đậ ễ ể ệ ược quan ni m c a mình v  ệ ủ ềcái đ p, cái đ p luôn đi v i đ o đ c, ch  tâm đi đôi v i ch  tài. Cái đ p là ngẹ ẹ ớ ạ ứ ữ ớ ữ ẹ ười có tài năng, đ o đ c, ph m ch t đ o đ c cũng luôn đi li n v i cái đ p, cái đ p n y sinh ra t  ạ ứ ẩ ấ ạ ứ ề ớ ẹ ẹ ả ừ

cu c s ng, tôn vinh và t o d ng cho con ngộ ố ạ ự ười nh ng giá tr  to l n h n v  cu c s ng, ữ ị ớ ơ ề ộ ốcái đ p luôn đem l i cho con ngẹ ạ ười nhi u đi u có ích, giá tr  h n.ề ề ị ơ

Bi t thế ưởng th c cái đ p cũng chính là ngh  thu t chân chính h n v  cu c s ng, ngh  ứ ẹ ệ ậ ơ ề ộ ố ệthu t đó đậ ược th  hi n sâu s c, chi ti t, hình tể ệ ắ ế ượng Hu n Cao đấ ược bi u hi n là nhân ể ệ

v t đi n hình, m t ngậ ể ộ ười có tài năng, ph m ch t cao quý, thiên lẩ ấ ương trong sáng. 

Người anh hùng yêu cái đ p, luôn h t mình vì cái đ p, vì ngh  thu t trong sáng, luôn ẹ ế ẹ ệ ậsáng t o, yêu m n cái đ p, say mê trạ ế ẹ ước cái đ p.ẹ

Không ch  yêu cái đ p, ông là ngỉ ẹ ười có tâm h n cao quý, bi t nhìn và phân bi t đồ ế ệ ược 

nh ng con ngữ ười m n m , yêu cái đ p, chân chính, ông đã khuyên nh  Hu n Cao, ế ộ ẹ ủ ấ

người ngh  sĩ tài hoa, h t mình ph ng s  vì cái đ p, mong ngóng, gây d ng, xây d ng ệ ế ụ ự ẹ ự ựcái đ p chân chính, tài năng.ẹ

V i ngh  thu t xây d ng nhân v t đ c s c, tác gi  đã th  hi n đớ ệ ậ ự ậ ặ ắ ả ể ệ ược nh ng nét tính ữcách đi n hình, sâu s c và chi ti t nh t, thông qua nét đ c s c và xây d ng hình tể ắ ế ấ ặ ắ ự ượng nhân v t đi n hình, tác gi  đã mang đ n cho ngậ ể ả ế ườ ọi đ c nh ng nét tính cách đi n hình ữ ể

c a nhân văn, thông qua đó nói lên quan ni m c a cái đ p, đó là ngh  thu t chân ủ ệ ủ ẹ ệ ậchính, cái đ p đi li n v i đ o đ c c a con ngẹ ề ớ ạ ứ ủ ười

Cái đ p là quan ni m th m m  đ c s c trong sáng tác c a Nguy n Tuân cho tác ph m ẹ ệ ẩ ỹ ặ ắ ủ ễ ẩ

c a mình, cái đ p n y sinh t  quan ni m th m m  ngh  thu t, cái đ p trủ ẹ ả ừ ệ ẩ ỹ ệ ậ ẹ ường t n, n y ồ ảsinh t  cái đ p, h p d n và mang đ n cho ngừ ẹ ấ ẫ ế ườ ọi đ c nhi u xúc c m sâu s c trề ả ắ ước cái 

đ p c a nh ng ngẹ ủ ữ ười ngh  sĩ chân chính. V i s  tinh t  và miêu t  sâu s c tác ph m ệ ớ ự ế ả ắ ẩ

c a Nguy n Tuân luôn s ng mãi trong trái tim c a đ c gi ủ ễ ố ủ ộ ả

Trong tác phẩm của mình, Nguyễn Tuân bao giờ cũng tha thiết và trân trọng cái đẹp, cái tài hoa, nhất là những sinh hoạt văn hóa tinh thần gắn với hồn xưa đất nước Tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám là truyện ngắn Chữ người tử tù (Trích trong Vang bóng một thời - 1940) Với cảm hứng lãng mạn, Nguyễn Tuân đã xây dựng hình tượng nhân vật Huấn Cao, có một vẻ đẹp lý tưởng, là mẫu người thể hiện hoài bão của nhà văn về lẽ sống ở đời Thật thiếu sót khi say mê tài hoa, khí phách của Huấn Cao mà bỏ qua nhân vật là viên quản ngục.

 Qu n ng c dù s ng trong môi trả ụ ố ường tàn nh n, quay qu t nh ng l i có ph m ch tẫ ắ ư ạ ẩ ấđáng quý, s  thích cao đ p. Qu n ng c cũng là nhân v t đ  Nguy n Tuân g i g m tâmở ẹ ả ụ ậ ể ễ ử ắ

s   và   nhân   v t   này   cũng   góp   ph n   th   hi n   ch   đ   c a   tác   ph m.ự ậ ầ ể ệ ủ ề ủ ẩ Xét v  v  th  xã h i thì qu n ng c thu c v  th  l c đ i l p mà ngề ị ế ộ ả ụ ộ ề ế ự ố ậ ười anh hùng Hu nấCao mu n đ p đ , xóa b  Ông ta đang duy trì, b o v  m t tr t t  xã h i m c nát. Xétố ạ ổ ỏ ả ệ ộ ậ ự ộ ụ

v  ch c danh ông ta g i liên tề ứ ợ ưởng đ n b n chúa ng c tàn b o, đê ti n trong Th y hế ọ ụ ạ ệ ủ ử

c a Thi N i Am. Th  nh ng trong nhãn quan ngh  thu t c a Nguy n Tuân ông ta làủ ạ ế ư ệ ậ ủ ễcon người khác h n. Đó chính là thái đ , cách ông đ i x  v i tên t  tù Hu n Cao.ẳ ộ ố ử ớ ử ấ 

S p nh n m t t  tù, khi nghe tên Hu n Cao, bi t là ngắ ậ ộ ử ấ ế ười có tài vi t ch  đ p, tài bế ữ ẹ ẻkhóa vượt ng c, là lãnh t  nghĩa quân, ngụ ụ ười anh hùng th t th  sa c  ph i lãnh ánấ ế ơ ảchém,   trong   lòng   qu n   ng c   có   ý   n   tr ng   và   c m   th y   thả ụ ể ọ ả ấ ương   ti c.ế

 Chu n b  đón m t t  tù đ c bi t nên ông ta sai lính quét d n bu ng giam s ch s  vàẩ ị ộ ử ặ ệ ọ ồ ạ ẽhôm sau ti p nh n Hu n Cao khác l  thế ậ ấ ệ ường: đôi m t hi n lành và thái đ  kính n  l  rõ.ắ ề ộ ể ộ

Đi u   đó   th   hi n   s   trân   tr ng   nhân   cách   Hu n   Cao   c a   viên   quan   coi   ng c.ề ể ệ ự ọ ấ ủ ụ Sau đó âm th m kín đáo, qu n ng c bi t đãi Hu n Cao cũng nh  các đ ng chí c aầ ả ụ ệ ấ ư ồ ủông: ngày nào cũng ăn u ng đ y đ , chu toàn. Ph i chăng qu n ng c đang âm m uố ầ ủ ả ả ụ ư

đi u gì? Không ph i, qu n ng c mu n l y s  chăm sóc t n t y c a mình đ  an  i m tề ả ả ụ ố ấ ự ậ ụ ủ ể ủ ộngôi sao chính v  s p t  bi t vũ tr  Đó là t t c  kh  năng mà ông ta có th  đ  bày tị ắ ừ ệ ụ ấ ả ả ể ể ỏthái   đ   sùng   kính,   nâng   niu,   chăm   chút   m t   nhân   cách   cao   c ,   m t   cái   đ p.ộ ộ ả ộ ẹ

 R i m t hôm qu n ng c khép nép đ n thăm Hu n Cao, b  Hu n Cao x ng gi ng m ngồ ộ ả ụ ế ấ ị ấ ẵ ọ ắ

và t  ra khinh b c: Ta chí mu n m t đi u là ngỏ ạ ố ộ ề ươi đ ng bao gi  đ t chân vào đây.ừ ờ ặ

Qu n ng c l  phép, nhã nh n, m t m c thành kính đáp: Xin lĩnh ý. Cách c  x  đi mả ụ ễ ặ ộ ự ư ử ề

đ m, đúng m c này soi sáng m t tâm h n cao quý và s n lòng qu  g i trạ ự ộ ồ ẵ ỳ ố ước hoa mai

 S  ti p đón và tinh th n ph c d ch t n t y Hu n Cao c a viên qu n ng c là bi u hi nự ế ầ ụ ị ậ ụ ấ ủ ả ụ ể ệ

m t thái đ  tôn tr ng, thành kính trộ ộ ọ ước m t nhân cách đ p. Luôn hộ ẹ ướng v , cái đ p,ề ẹchăm sóc cái đ p cũng là hành vi tr ng nghĩa, m t ph m ch t trong sáng cao quý hi mẹ ọ ộ ẩ ấ ế

có lo i nhân v t này. Yêu cái đ p đ n m c dám ph m đ n phép nạ ậ ẹ ế ứ ạ ế ước là m t tâm h nộ ồ

 Đ i v i viên qu n ng c ch i ch  là m t ni m đam mê t  th i trai tr  Khi m i bi t đ cố ớ ả ụ ơ ữ ộ ề ừ ờ ẻ ớ ế ọsách   v   thánh   hi n   là   ông   ta   luôn   m  ở ề ơ ước   có   được   ch   c a   Hu n   Cao.ữ ủ ấ Khi được g p Hu n Cao, ông ta luôn t  l , đăm chiêu, nghĩ ng i tìm cách xin chặ ấ ư ự ợ ữ

Hu n Cao cho b ng đấ ằ ược. Vì ch  Hu n Cao là báu v t trên đ i, n u không xin đữ ấ ậ ờ ế ượcthì s  ân h n su t đ i. Mô t  chân dung qu n ng c lúc này gi ng văn Nguy n Tuân trẽ ậ ố ờ ả ả ụ ọ ễ ởnên ch m rãi, trang tr ng: Ngậ ọ ười ng i đ y, đ u đã đi m hoa râm, râu đã ng  màu.ồ ấ ầ ể ả

Nh ng đữ ường nhăn nheo c a b  m t t  l , bây gi  đã bi n m t.   đ y, gi  ch  còn làủ ộ ặ ư ự ờ ế ấ Ở ấ ờ ỉ

m t   nặ ước   ao   xuân,   b ng   l ng,   kín   đáo   và   êm   nh ằ ặ ẹ

 R i m t viên qu n ng c tái nh t khi nghe tin Hu n Cao s p tu t kh i tay mình v  kinhồ ặ ả ụ ợ ấ ắ ộ ỏ ề

đô ch u án chém. Qu n ng c h t ho ng vì s  không xin đị ả ụ ố ả ợ ược ch  và xót xa, ti c nu iữ ế ố

trước   m tộ   cái   đ pẹ   s pắ   bị   h yủ   di t.ệ

 Và th t may m n Hu n Cao đã k p hi u qu n ng c, nh  đó mà ông ta đã xin đậ ắ ấ ị ể ả ụ ờ ược

ch  Xin đữ ược ch  qu n ng c đã b  ngh  Ông ta đã b  cái đ p khu t ph c và c mữ ả ụ ỏ ề ị ẹ ấ ụ ảhóa

 Thú ch i ch  tao nhã thanh l ch th t đ i ngh ch v i hoàn c nh công vi c c a viên qu nơ ữ ị ậ ố ị ớ ả ệ ủ ả

ng c. S  tụ ự ương ph n gay g t này đã làm n i b t tâm h n thanh khi t cao quý c a viênả ắ ổ ậ ồ ế ủquan coi ng c. Và gi a b u tr i tăm t i  y thêm m t ngôi sao sáng bên c nh ngôi saoụ ữ ầ ờ ố ấ ộ ạchính v  Hu n Cao. Trị ấ ước cái đ p, con ngẹ ười bi t trân tr ng, khao khát vế ọ ươn đ n cũngế

 S ng trong môi trố ường x u xa tàn nh n nh ng tính cách d u dàng, lòng bi t giá tr  conấ ẫ ư ị ế ị

người là âm thanh trong tr o, là m t nhân cách cao đ p, thu n khi t, m t thiên lẻ ộ ẹ ầ ế ộ ươngtrong sáng, lành v ng đáng đữ ược nêu gương ca ng i: G n bùn mà ch ng hôi tanh mùiợ ầ ẳbùn

 Không gi ng Hu n Cao, qu n ng c không sáng t o ra cái đ p nh ng th t lòng yêu cáiố ấ ả ụ ạ ẹ ư ậ

đ p, trân tr ng, gìn gi  cái đ p là ngẹ ọ ữ ẹ ười có t m lòng cao đ p. Trong c nh cho ch ,ấ ẹ ả ữ

qu n ng c th c s  b  cái đ p, tài hoa, nhân cách c a Hu n Cao chinh ph c, lúc nàyả ụ ự ự ị ẹ ủ ấ ụ

được   cái   đ p   đánh   th c,   viên   qu n   ng c   cũng   tr   nên   đ p   h n.ẹ ứ ả ụ ở ẹ ơ Qua truy n ng n Ch  ngệ ắ ữ ườ ửi t  tù, Nguy n Tuân mu n nói r ng: cái đ p chân chính vàễ ố ằ ẹ

tr n v n bao gi  cũng có s c chinh ph c và có s c s ng mãnh li t. Nhân v t qu nọ ẹ ờ ứ ụ ứ ố ệ ậ ả

ng c là đ i tụ ố ượng th  hi n khía c nh khác c a ch  đ : bi t yêu cái đ p là đi u ki n để ệ ạ ủ ủ ề ế ẹ ề ệ ể

người ta tr  nên đ p và gi  đở ẹ ữ ược cái đ p thiên lẹ ương trong b t k  hoàn c nh nào.ấ ỳ ả

Nhân v t c a Nguy n Tuân thậ ủ ễ ường không đ t trên tr c thi n ác, chính nghĩa hay gianặ ụ ệ

tà mà được đ t trong m i quan h  v i cái đ p. Qu n ng c và Hu n Cao thu c hai thặ ố ệ ớ ẹ ả ụ ấ ộ ế

l c đ i l p nh ng c  hai đ u yêu quý và tôn th  cái đ p. Do đó d n đ n s  g p g  kự ố ậ ư ả ề ờ ẹ ẫ ế ự ặ ỡ ỳ

l  c a hai tâm h n, hai nhân cách đ p trong ch n ng c tù. Cách c  x  c a qu n ng cạ ủ ồ ẹ ố ụ ư ử ủ ả ụ

trước Hu n Cao, trấ ước cái đ p chính là cách x  s  c a Nguy n Tuân đ i v i nhânẹ ử ự ủ ễ ố ớcách đ p. Có th  nói, qu n ng c và viên th  l i là hai m nh tâm h n c a Nguy n Tuân.ẹ ể ả ụ ơ ạ ả ồ ủ ễ

7 V  Đ P VIÊN QU N NG C TRONG TRUY N NG N "CH  NGẺ Ẹ Ả Ụ Ệ Ắ Ữ ƯỜI T  TÙ" C A Ử ỦNGUY N TUÂNỄ

N u nh  nhân v t Hu n Cao là bi u tế ư ậ ấ ể ượng v  cái đ p v i s c m nh hề ẹ ớ ứ ạ ướng thi n c a ệ ủ

nó, thì nhân v t viên qu n ng c đậ ả ụ ược sáng t o ra là đ  hi n th c hóa s c m nh  y. Có ạ ể ệ ự ứ ạ ấviên qu n ng c thì ý đ  ngh  thu t c a nhà văn m i th c hi n đả ụ ồ ệ ậ ủ ớ ự ệ ược. Nh ng vai trò c cư ự

kì quan tr ng  y c a nhân v t qu n ng c không d  nh n ra, b i vì nhân v t này dọ ấ ủ ậ ả ụ ễ ậ ở ậ ường 

nh  đư ược Nguy n Tuân “gi u” đi,  n xu ng hàng th  hai đ ng sau nhân v t Hu n Cao.ễ ấ ẩ ố ứ ằ ậ ấ

C m giác ban đ u khi đ c Ch  ngả ầ ọ ữ ườ ửi t  tù, ngườ ọi đ c choáng ván, ng p trong ánh ậsáng t a ra t  hình tỏ ừ ượng Hu n Cao uy nghi, r c r  T ng dòng ch , t ng trang sách ấ ự ỡ ừ ữ ừ

c  l p lánh Hu n Cao. Ngứ ấ ấ ườ ọi đ c ch ng thi t nghĩ đi u gì khác ngoài nghĩ v  Hu n ẳ ế ề ề ấCao. Nh ng đ c thêm m t vài l n n a, g p trang sách l i, ng m nghĩ kĩ, th y nhân v t ư ọ ộ ầ ữ ấ ạ ẫ ấ ậ

qu n ng c t  t  hi n lên, ngày m t rõ nét và cu n hút ta b ng m t s c m nh kì l  Ta ả ụ ừ ừ ệ ộ ố ằ ộ ứ ạ ạcàng th m thía, c m ph c ngòi bút tài hoa, thâm thúy c a Nguy n Tuân. Khi đấ ả ụ ủ ễ ược khám phá, phát hi n, nhân v t qu n ng c s  đem l i cho ta nhi u khoái c m th m mĩ ệ ậ ả ụ ẽ ạ ề ả ẩ

m i m , thú v ớ ẻ ị

Tính cách c a nhân v t Hu n Cao có ph n m t chi u, b t bi n và đ n gi n, ít nh ng ủ ậ ấ ầ ộ ề ấ ế ơ ả ữ

b t ng  Trái l i, nhân v t viên qu n ng c có s  v n đ ng v  tính cách. Trấ ờ ạ ậ ả ụ ự ậ ộ ề ước khi là 

qu n ng c, ông ta cũng là ngả ụ ười đèn sách, “bi t đ c v  nghĩa sách thánh hi n”. Là ế ọ ỡ ề

ngườ ươi l ng thi n, t  t , l i có ch  thánh hi n b i đ p cho “thiên lệ ử ế ạ ữ ề ồ ắ ương” n y n  t t ả ở ố

đ p, ông ta yêu đ n say mê cái đ p, “cái s  nguy n c a viên quan coi ng c này là có ẹ ế ẹ ở ệ ủ ụ

m t ngày kia độ ược treo   nhà riêng mình m t đôi câu đ i do tay ông Hu n Cao vi t”.ở ộ ố ấ ế

Nh ng s  đ i run r i, và “ông tr i nhi u khi ch i ác, đem đày  i nh ng cái thu n khi t ư ự ờ ủ ờ ề ơ ả ữ ầ ếvào gi a m t đ ng c n bã. Và nh ng ngữ ộ ố ặ ữ ười th ng th n l i ph i ăn đ i   ki p v i lũ ẳ ắ ạ ả ờ ở ế ớquay qu t”, qu n ng c sa vào ch  t i tăm, ph m ch t t  đó đã hoen   đi ít nhi u. Gi a ắ ả ụ ỗ ố ẩ ấ ừ ố ề ữ

ch n tù ng c h u nh  ch  t n t i hai th  : cái ác, cái x u, tàn nh n, l a l c và nh ng n iố ụ ầ ư ỉ ồ ạ ứ ấ ẫ ừ ọ ữ ỗđau kh , tuy t v ng. Tình c , viên qu n ng c g p đổ ệ ọ ờ ả ụ ặ ược ông hu n Cao, g p th n tấ ặ ầ ượng 

c a mình, g p trong hoàn c nh c c kì éo le : gi a ch n ng c th t, th n tủ ặ ả ự ữ ố ụ ấ ầ ượng c a ông ủ

gi  đây l i là m t t  tù, còn ông là cai ng c. M t tình hu ng đ y k ch tính đờ ạ ộ ử ụ ộ ố ầ ị ược m  ra : ở bình di n xã h i, h  là nh ng k  đ i đ ch nhau ;   bình di n ngh  thu t, h  l i là tri 

ch p c  tính m ng và đ a v , mong sao có đấ ả ạ ị ị ược m y ch  c a ông Hu n.ấ ữ ủ ấ

Ngườ ọi đ c h i h p theo dõi t  đ u chí cu i tác ph m, không bi t qu n ng c có xinh n i ồ ộ ừ ầ ố ẩ ế ả ụ ổ

ch  c a ông Hu n hay không ? Nhân v t qu n ng c b  đ t vào m t th  thách khá gay ữ ủ ấ ậ ả ụ ị ặ ộ ử

go quy t li t. M y ngày ng n ng i ông Hu n Cao t m b  giam trong ng c t  tù c a y, ế ệ ấ ắ ủ ấ ạ ị ụ ử ủ

qu n ng c luôn s ng trong tình tr ng vô cùng căn th ng, h i h p. Y th a bi t tính ông ả ụ ố ạ ẳ ồ ộ ừ ế

Hu n “v n kho ng, tr  ch  tri k , ông ít ch u cho ch ”. Làm sao đây, ch  trong ít ngày đấ ố ả ừ ỗ ỉ ị ữ ỉ ể

có th  l p đ y kho ng cách gi a “cai ng c” và “t  tù”, đ  thành “tri k ” c a ông Hu n ? ể ấ ầ ả ữ ụ ử ể ỉ ủ ấ

“Viên qu n ng c kh  tâm nh t là có m t ông Hu n Cao trong tay mình, dả ụ ổ ấ ộ ấ ưới quy n ề

mình mà không bi t làm th  nào mà xin đế ế ược ch  Không can đ m giáp l i m t m t ữ ả ạ ặ ộ

người cách xa y nhi u quá, y ch  lo mai m t đây, ông Hu n b  hành hình mà không k p ề ỉ ố ấ ị ịxin được m y ch , thì ân h n su t đ i m t”. M t khác, viên qu n ng c luôn luôn ph i ấ ữ ậ ố ờ ấ ặ ả ụ ả

dò xét, đ  phòng c  b n thu c h , ông s  “tên bát ph m th  l i này đem cáo giác v i ề ả ọ ộ ạ ợ ẩ ơ ạ ớquan trên thì khó mà   yên”, ông ph i “dò ý t  h n l n n a xem sao r i s  li u”.ở ả ứ ắ ầ ữ ồ ẽ ệ

Nhân v t viên qu n ng c đậ ả ụ ược xây d ng v i bút pháp giàu ch t hi n th c, g n v i ự ớ ấ ệ ự ầ ớ

cu c đ i h n, th t h n. Và chính   đây th  hi n tài năng ngh  thu t c a Nguy n Tuân. ộ ờ ơ ậ ơ ở ể ệ ệ ậ ủ ễ

Đ c truy n, ngọ ệ ườ ọi đ c nh  th y hi n ra trư ấ ệ ước m t dáng đi, đi u đ ng, l i ăn ti ng nói ắ ệ ứ ờ ế

c a viên qu n ng c này. Lúc   công đủ ả ụ ở ường, dáng đi u c a y rõ b  v , quan cách, oai ệ ủ ệ ệphong, tr m tĩnh, rõ là chu đáo, c n m n trong công vi c. Ti p đầ ầ ẫ ệ ế ược công văn đ  lĩnh ể

nh n sáu tên tù án chém, ông ta đ c tên t ng ngậ ọ ừ ười và d ng l i   cái tên Hu n Cao, ừ ạ ở ấ

r i h i viên th  l i đ  xác minh cho rõ. Nhân v t viên qu n ng c không ch  là k  bi t thi ồ ỏ ơ ạ ể ậ ả ụ ỉ ẻ ếhành ph n s , c n m n, t n t y, mà còn là nhân v t có đ i s ng n i tâm sâu s c. Có ậ ự ầ ẫ ậ ụ ậ ờ ố ộ ắlúc khuôn m t t  rõ s  nghĩ ng i đăm chiêu, “ng c quan băn khoăn ng i bóp thái ặ ỏ ự ợ ụ ồ

dương”, “người ng i đ y, đ u đã đi m hoa râm, râu đã ng  màu. Nh ng đồ ấ ầ ể ả ữ ường nhăn nheo c a b  m t t  l , bây gi  đã bi n m t h n.   đ y, gi  ch  còn là m t nủ ộ ặ ư ự ờ ế ấ ẳ Ở ấ ờ ỉ ặ ước ao xuân, b ng l ng, kín đáo và êm nh ”.ằ ặ ẹ

Trong nh n xét r t tinh t  c a ngậ ấ ế ủ ườ ẫi d n truy n thì viên qu n ng c có “tính cách d u ệ ả ụ ịdàng và lòng bi t giá ngế ười”. Ông được coi “là m t thanh âm trong tr o chen vào gi a ộ ẻ ữ

m t b n đàn mà nh c lu t đ u h n lo n, xô b ”, là “cái thu n khi t” b  đày  i “vào gi a ộ ả ạ ậ ề ỗ ạ ồ ầ ế ị ả ữ

m t đ ng c n bã”, là “ngộ ố ặ ười th ng th n l i ph i ăn đ i   ki p v i lũ quay qu t”. Là qu nẳ ắ ạ ả ờ ở ế ớ ắ ả

ng c, nh ng ông ta cũng chính là tù nhân chung thân c a cái nhà tù do ông cai qu n. ụ ư ủ ảCái danh, cái l i, trách nhi m, b n ph n c a m t ng c quan là nh ng th  gông cùm, ợ ệ ổ ậ ủ ộ ụ ữ ứ

xi ng xích vô hình xi t ch t tâm h n qu n ng c su t đ i. “Lũ ngề ế ặ ồ ả ụ ố ờ ười quay qu t”, cái ắ

“đ ng c n bã” bao quanh ông ch ng khác gì n i bu ng t i giam t  tù “m t bu ng t i ố ặ ẳ ơ ồ ố ử ộ ồ ố

ch t h p,  m ậ ẹ ẩ ướ ườt, t ng đ y m ng nh n, đ t b a bãi phân chu t, phân gián”. Đã có ầ ạ ệ ấ ừ ộlúc, ng c quan th m thía thân ph n l c loài, cô đ n gi a ch n tù ng c c a chính mình, ụ ấ ậ ạ ơ ữ ố ụ ủ

y than th  m t mình : “Có l  lão bá này, cũng là m t ngở ộ ẽ ộ ười khá đây. Có l  h n cũng ẽ ắ

nh  mình, ch n nh m ngh  m t r i”. N u nh  bi k ch c a ông Hu n là bi k ch c a ư ọ ầ ề ấ ồ ế ư ị ủ ấ ị ủ

người anh hùng th t th , th t th  nh ng v n kiêu hùng, l m li t ; thì bi k ch c a ng c ấ ế ấ ế ư ẫ ẫ ệ ị ủ ụquan là bi k ch l m đị ầ ường. k  l m đẻ ầ ường l c l i, may thay, v n còn có lạ ố ẫ ương tri, lương năng, còn có “lòng bi t nh n liên tài”, còn có khát v ng gi i thoát. Y tôn th  cái đ p, sayệ ỡ ọ ả ờ ẹ

mê cái đ p đ  hi v ng t  gi i thoát. Lúc ng c quan g p hu n Cao thì “đ u đã đi m hoa ẹ ể ọ ự ả ụ ặ ấ ầ ểrâm, râu đã ng  màu”, “b  m t t  l ” đã h n nhi u n p nhăn c a cu c đ i “tù nhân” ả ộ ặ ư ự ằ ề ế ủ ộ ờ

nh c nh n, nh ng khát v ng gi i thoát bi u hi n   khát v ng họ ằ ư ọ ả ể ệ ở ọ ướng t i cái đ p v n ớ ẹ ẫmãnh li t vô cùng. Âm   b y lâu, nay nó bùng cháy lên thành l a ng n. Ng c quan t  hệ ỉ ấ ử ọ ụ ự ạmình xu ng trố ướ ửc t  tù, nh n nh c ch p nh n s  “khinh b c đ n đi u” c a ông Hu n. Yẫ ụ ấ ậ ự ạ ế ề ủ ấkhông oán thù, y bi t ngế ười ta, “y cũng th a hi u nh ng ngừ ể ữ ười ch c tr i qu y nọ ờ ấ ước, 

đ n trên đ u ngế ầ ười ta, người ta cũng còn ch ng bi t có ai n a, hu ng chi cái th  mình ẳ ế ữ ố ứ

ch  là m t k  ti u l i gi  tù”. V  b n ch t, đó là s  ngỉ ộ ẻ ể ạ ữ ề ả ấ ự ưỡng m  trộ ước cái đ p m t cách ẹ ộhoàn toàn t  nguy n. Hành đ ng bi t đãi ông Hu n cũng là xu t phát t  lòng say mê ự ệ ộ ệ ấ ấ ừ

đó. Nh ng đ n cu i tác ph m thì không ch  còn là chuy n say mê, tôn th  m y cái ch  ư ế ố ẩ ỉ ệ ờ ấ ữ

đ p n a, mà cao h n th , đó là s  trân tr ng, tôn th  nhân cách cao quý c a m t b c ẹ ữ ơ ế ự ọ ờ ủ ộ ậtài danh. B  cái đ p và nhân cách cao thị ẹ ượng c a ông Hu n thuy t ph c, viên qu n ủ ấ ế ụ ả

ng c th c s  c m đ ng cũng gi ng nh  ông Hu n Cao đã c m đ ng trụ ự ự ả ộ ố ư ấ ả ộ ước “s  thích ởcao quý” và “t m lòng bi t nh n liên tài” c a ng c quan. Đó là đi m g p g  đ  tr  thànhấ ệ ỡ ủ ụ ể ặ ỡ ể ởtri âm, tri k  c a hai con ngỉ ủ ười cách nhau quá xa v  v  trí xã h i. S  tri k   y đề ị ộ ự ỉ ấ ược đánh 

d u b ng dòng l  và ti ng nói ngh n ngào : “K  mê mu i này xin bái lĩnh” và kèm theo ấ ằ ệ ế ẹ ẻ ộ

m t cái vái.ộ

V n m nh ngh  thu t c a tính cách ông Hu n Cao đã k t thúc cùng v i s  k t thúc c aậ ệ ệ ậ ủ ấ ế ớ ự ế ủthiên truy n ; trong khi đó, v n m nh v n còn ti p t c   nhân v t viên qu n ng c : ệ ậ ệ ẫ ế ụ ở ậ ả ụ

ngườ ọi đ c có th  tin r ng sau nh ng l i khuyên b o ân c n c a ông Hu n, viên qu n ể ằ ữ ờ ả ầ ủ ấ ả

ng c đã lu ng tu i  y s  t  b  ngh  b t nhân v  quê   đ  gi  thiên lụ ố ổ ấ ẽ ừ ỏ ề ấ ề ở ể ữ ương cho trong 

s ch, lành v ng.ạ ữ

Nhân v t viên qu n ng c là m t sáng t o r t m c sinh đ ng c a Nguy n Tuân, đ  v a ậ ả ụ ộ ạ ấ ự ộ ủ ễ ể ừ

tô đ m v  đ p lí tậ ẻ ẹ ưởng c a nhân v t Hu n Cao, l i v a th  hi n v  đ p c a m t con ủ ậ ấ ạ ừ ể ệ ẻ ẹ ủ ộ

người đang được d t d n b i cái đ p và cái thi n. Đây là ki u sáng t o nhân v t r t ắ ẫ ở ẹ ệ ể ạ ậ ấ

m i trong văn h c hi n đ i Vi t Nam, cái cách đ  cho nhân v t t  t o tính cách.ớ ọ ệ ạ ệ ể ậ ự ạ

Phân tích nghệ thuật trào phúng qua đoạn trích Hạnh phúc của một tang

gia trong Số đỏ của Vũ Trọng Phụng.

BÀI LÀM

Từ lâu nhiều người đã kể Số đỏ của Vũ Trọng Phụng vào hàng những tác phẩm xuấtsắc nhất của thể loại trào phúng trong văn xuôi Việt Nam Với Số đỏ, người đọc đượccười từ đầu đến cuối, cười một cách hả hê Nhưng cũng với Số đỏ người đọc phảiphẫn uất mà kêu lên: Trời ! Cái xã hội gì mà giả dối, bịp bợm đến thế, bất nhân, bạc ácđến thế !

Đọc Số đỏ, người ta nghĩ, đây đúng là đất cho ngón võ sở trường của Vũ Trọng Phụng.Trong tác phẩm này, ngón võ ấy đã được sử dụng hết sức lợi hại trong một chương,chương XV, có nhan đề là "Hạnh phúc của một tang gia" Ngón võ ấy là ngón gì, ấychính là nghệ thuật tạo mâu thuẫn Thật ra không phải Vũ Trọng Phụng tạo ra mâuthuẫn Mâu thuẫn vốn tự có trong bản chất xã hội, và nhà văn họ Vũ với cái nhìn sắcnhư dao của mình, với cái tài của một “ông vua phóng sự” bẩm sinh đã nhận ra nó, chỉ

nó ra, nâng nó lên cho cả toàn dân thiên hạ thấy để cười, để căm ghét và khinh bỉ nó.Cách đặt nhan đề chương sách của Vũ Trọng Phụng đã lạ lùng, đầy mâu thuẫn: Hạnhphúc của một tang gia Tang gia mà cũng hạnh phúc à? Tang gia mà cũng có thể hạnhphúc được ư? Cái chết của người thân gia đình có thể đem lại cho người ta hạnh phúcđược sao ? Nếu chỉ đọc nhan đề, người ta có thể nghĩ là nhà văn đã bịa ra một cách ác

ý bằng sự kết hợp của hai khái niệm hoàn toàn đối lập ấy Nhưng không, đó không phải

là ác ý của nhà văn, đó là sự thật của đời sống, sự thật của xã hội mà nhà văn muốn

mổ xẻ ra để mọi người nhìn thấy nó tận mắt

Mọi sự bắt đầu từ cái chết của một ông già Ông già ấy là cha, là ông của "một gia đìnhđông đảo và đáng kính" của một xã hội “thượng lưu” Cả cái gia đình ấy đã "nhao lênmỗi người một cách" Nhưng nhao lên vì đau khổ, vì đau đớn, vì lo lắng trước cáichết của người thân chăng? Không phải, chúng đã nhao lên vì hạnh phúc ! "Cái chếtkia đã làm cho nhiều người sướng lắm'': Câu văn tưởng chừng như ngược đời kia của

Vũ Trọng Phụng đã thâu tóm tất cả mọi thứ "thế thái nhân tình"

Nhận định ấy không hề là một sự bịa đặt cho vui của nhà văn Sự thật rất rành rành cụthể Ông Phán mọc sừng sau cái chết của ông nội vợ, bỗng thấy cái "sự mọc sừng" củamình tăng giá lên vài nghìn đồng Cụ cố Hồng sung sướng "mơ màng đến cái lúc mặc

đồ xô gai, lụ khụ chống gậy vừa ho khạc, vừa khóc mếu" để được người ta ngợi khen

"một cái đám ma như thế, một cái gậy như thế, " Còn ông Văn Minh, cháu đích tôn,nhà cải cách xã hội ? Ông ta sung sướng tột đỉnh bởi vì với cái chết của ông nội, ông tathấy rằng tờ di chúc đã được thực hiện, nghĩa là cái ao ước cho ông nội mình chết đi

để được chia của đã trở thành sự thật Bà Văn Minh sung sướng theo đúng cách củamột phụ nữ tân thời, bà ta nhận ra từ cái chết của ông nội chồng một dịp may hiếm có