BÀI tập lớn môn KINH tế VI mô CHỦ đề NGƯỜI LAO ĐỘNG NGOẠI TỈNH THÁO CHẠY KHỎI TP HCM

Trong đó, người lao động là một bộ phận không thể thiếu của doanh nghiệp.. Thời điểm tháng 10 cũng cận kề cuối năm, các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất để đáp ứng đủ nhu cầu trong dịp Tết

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA KHOA QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP

BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ VI MÔ CHỦ ĐỀ: NGƯỜI LAO ĐỘNG NGOẠI TỈNH THÁO CHẠY KHỎI TP.HCM

GVHD: ThS Trần Duy Thanh SVTH : NHÓM 8

LỚP : L01

Thành phố Hồ Chí Minh - 11/2021

DANH SÁCH THÀNH VIÊN

NHÓM 8

1 Dương Hữu Quang 2114497 Nhóm trưởng Phần III Nguyên nhân

2 Trần Quý Tài 2114701 Thành viên Phần IV Giải pháp

3 Nguyễn Nguyệt Quyên 2114583 Thành viên Phần I,II,VI,VII Giới thiệu &

Kết luận

4 Nguyễn Phú Thắng 2114836 Thành viên Phần V Hậu quả

MỤC LỤC

I ĐẶT VẤN ĐỀ VÀ MỤC TIÊU 1

II GIỚI THIỆU SỰ KIỆN KINH TẾ 1

III NGUYÊN NHÂN NGƯỜI LAO ĐỘNG BỎ VỀ QUÊ 2

III.I Từ phía bản thân người lao động 2

III.II Từ phía các doanh nghiệp 2

III.III Từ phía Chính phủ 3

III.IV Đồ thị diễn giải sự tăng giá lương thực trong đại dịch 4

IV HẬU QUẢ 5

IV.I Về mặt kinh tế 5

IV.II Về mặt xã hội 6

IV.III Về mặt chính trị 7

IV.IV Đồ thị diễn dãi hậu quả của sự thiếu hụt lao động 7

V GIẢI PHÁP 8

V.I Giải pháp tức thời 8

V.II Giải pháp về lâu dài 9

VI KẾT QUẢ DỰ KIẾN 9

VII KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

CẢM NHẬN CỦA CÁC THÀNH VIÊN VÀ LỜI CẢM ƠN CỦA NHÓM 12

DANH MỤC HÌNH ẢNH VÀ BẢNG BIỂU

Tên hình Trang

Hình 1 : Đồ thị thể hiện cung, cầu, giá cả lương thực trong đại dịch Covid-19 4 Hình 2 : Đồ thị thể hiện sự tác động của việc thiếu hụt lao động lên cung, giá cả 7

I ĐẶT VẤN ĐỀ VÀ MỤC TIÊU

- Khoảng thời gian cuối năm là giai đoạn cao điểm của bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào Tuy nhiên, do sự ảnh hưởng từ dịch Covid-19, cụ thể là người lao động ngoại tỉnh bỏ về quê sau thời gian giãn cách Trong đó, người lao động là một bộ phận không thể thiếu của doanh nghiệp Sự việc này mang đến cho doanh nghiệp một thách thức không nhỏ, không bảo đảm nguồn cung của đầu vào, đầu ra của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng

- Báo cáo nghiên cứu về nguyên nhân và hậu quả của sự kiện trên, tìm ra các giải pháp ngắn hạn và dài hạn Cơ bản giải quyết được tình trạng thiếu hụt lao động trong dịp cuối năm; giải quyết được các vấn đề xã hội về lâu dài

- Dùng các đồ thị cung, cầu để diễn giải các vấn đề về kinh tế

II GIỚI THIỆU SỰ KIỆN KINH TẾ

- Ngày 1/10/2021, Thành phố Hồ Chí Minh mở cửa trở lại sau thời gian dài giãn cách xã hội chặt chẽ để đối phó với dịch Covid-19 Trong bối cảnh đó, hàng trăm ngàn người dân

lũ lượt về quê, trong đó đa số là người lao động ngoại tỉnh Theo truyền thống của Việt Nam, người dân có sức mua cao hơn trong khoảng thời gian trước Tết Nguyên Đán Thời điểm tháng 10 cũng cận kề cuối năm, các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất để đáp ứng đủ nhu cầu trong dịp Tết, nhưng việc thiếu hụt lao động đã và đang xảy ra là thiệt thòi lớn cho doanh nghiệp Sự kiện này có thể để lại những hậu quả nặng nề cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế, khi mà Đông Nam Bộ là vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam

- Bên cạnh những dấu hiệu, dự báo tích cực như: Tăng trưởng kinh tế đạt 3.8% trong năm nay

và 6.5% vào năm 2022 (theo báo ADB) thì nước ta còn phải đối mặt với những vấn đề mới như: thất nghiệp gia tăng, khủng hoảng nhân công, phòng chống sự bùng phát trở lại của dịch bệnh,… Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt đó là tình trạng thiếu hụt nhân công sau dịch Đặc biệt là ở Thành phố Hồ Chí Minh - Đầu tàu kinh tế của nước ta, tình trạng người lao động tháo chạy khỏi các thành phố lớn đang dần gia tăng (ước tính

đã có 34,000 người đã rời TP.HCM chỉ trong 3 ngày từ 1-3/10 (theo báo Lao Động).

III NGUYÊN NHÂN NGƯỜI LAO ĐỘNG BỎ VỀ QUÊ

III.I Từ phía bản thân người lao động

- Sự thiếu thốn về vật chất, tiền bạc trong lúc dịch bệnh đang xảy ra: Phần lớn lao động ở TP.HCM đều là lao động ngoại tỉnh Trong đó, có hơn một nửa số lao động đó phải ở chung nhà, trọ hoặc lều tạm (theo báo CAND) Vì thế khi thành phố giãn cách đồng nghĩa với việc họ không thể nào mưu sinh để kiếm sống cùng với tiền thuê nhà đắt đỏ ở thành phố đã khiến họ rơi vào cảnh cùng cực, nghèo đói Dù thành phố đã nỗ lực và cùng với các mạnh thường quân tạo ra những chương trình từ thiện như: phát đồ ăn, nhu yếu phẩm,… nhưng cũng chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu cuộc sống của họ Trong thời gian dịch bệnh, giá cả của những loại hàng hoá tăng cao do nguồn cung khan hiếm, phí sinh hoạt đắt đỏ, mức lương lao động không cao nên dù cho họ có tiền tích góp thì cũng chỉ đủ cho họ duy trì cuộc sống cơ bản trong một khoảng thời gian ngắn Vì thế khi dịch bệnh qua đi, họ cũng không còn đủ khả năng chi trả cho tiền nhà hay mua sắm nhu yếu phẩm để duy trì cuộc sống tại thành phố

- Nỗi sợ về dịch bệnh Trong thời gian giãn cách, việc mất mát dường như là chuyện quá đỗi bình thường đối với người dân nơi đây Trong giai đoạn cao điểm, có ngày số ca tử vong ở TP.HCM xấp xỉ 330 Xung quanh toàn những căn hộ với những vòng dây cảnh báo quấn quanh và tấm biển báo “Địa điểm cách ly y tế” Nỗi lo về dịch bệnh luôn xung quanh rình rập người dân, nhất là với những người lao động đang sinh sống tại những nhà trọ với lối di

chuyển chỉ vừa đủ cho hai xe máy Việc sống trong những khu trọ nhỏ hẹp khiến họ chỉ có thể quanh quẩn trong những bức tường, sống trong cảnh ngột ngạt, thiếu sự tự do trong thời gian giãn cách, điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí của họ Còn có một bộ phận người lao động cũng đã từng trải qua cảnh mất mát người thân hay vật vã với cơn bệnh Nỗi sợ đó quá lớn để người dân từ bỏ đi các lợi ích kinh tế, trở về quê nhà

III.II Từ phía các doanh nghiệp

- Trong đại dịch, người lao động đã khó khăn thì doanh nghiệp lại càng khó khăn hơn Các doanh nghiệp bị đình trệ sản xuất, không cung ứng đủ các đơn đặt hàng trong nước, quốc tế Họ cũng phải đối mặt với các chi phí nhà xưởng, trụ sở, vận hành, Vì thế cũng chỉ hỗ trợ được một

phần nhỏ cho người lao động Còn có nhiều doanh nghiệp kém may mắn, giải thể trong đại dịch khiến người lao động cũng khốn khổ Theo khảo sát từ Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho thấy, 15% doanh nghiệp giải thể hoặc ngừng hoạt động kinh doanh chờ giải thể

III.III Từ phía Chính phủ

- Từ trước khi dịch bệnh bùng phát, độ phủ vaccine trên cả nước rất thấp, đặc biệt là vùng Đông Nam Bộ Vaccine là chìa khoá tối quan trọng để chống lại dịch bệnh, giảm sự lây lan của virus, giảm tỉ lệ tử vong khi nhiễm bệnh Trong bối cảnh các nước xung quanh

và trên thế giới đang tích cực thực hiện các chiến dịch tiêm ngừa, Chính phủ vẫn còn quá ung dung, chủ quan khi đã chiến thắng những đợt dịch trước Để rồi bùng phát dịch bệnh, tạo ra hiệu ứng domino gây thiệt hại nặng nề về kinh tế

- “Một cung đường, hai điểm đến” và “3 tại chỗ” là các chính sách mà Chính phủ đã đưa ra để duy trì sản xuất trong thời gian giãn cách xã hội Các chính sách giúp đảm bảo sức khoẻ và an toàn cho người lao động cũng như đảm bảo tiến độ sản xuất của công ty Tuy nhiên, chỉ các doanh nghiệp lớn có khả năng triển khai nhờ các tiềm lực về tài chính và nhà xưởng Thực tế, việc sản xuất cũng không được đảm bảo, vẫn có những ca nhiễm trong các doanh nghiệp này, buộc phải ngừng sản xuất Các doanh nghiệp vừa và nhỏ do tiềm lực ít nên khó khăn trong việc triển khai, hiệu quả không đạt hoặc không triển khai do chi phí quá lớn Tổng số người lao động làm việc trong các KCX-KCN tại TP.HCM là 288,000 người Khi dịch bệnh bùng phát và phải thực hiện sản xuất “3 tại chỗ” thì chỉ có 720 doanh nghiệp thực hiện với 64,000 người lao động tham gia Với chính sách này, đã giải quyết được khó khăn của người lao động và doanh nghiệp nhưng người lao động thất nghiệp vẫn còn rất nhiều.

- Giãn cách xã hội nghiêm ngặt làm đứt gãy chuỗi cung ứng Các quy định về giãn cách xã hội, các chính sách luồng xanh, nhằm hạn chế sự lây lan dịch bệnh Mặt khác, nó cũng làm đứt gãy chuỗi cung ứng Lương thực, thực phẩm của người nông dân không thể bán được, phải vứt bỏ Số lượng lương thực, thực phẩm vận chuyển được vào thành phố không đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường rộng lớn Thiếu hụt nguồn cung khiến giá cả tăng lên, xảy ra cảnh dở khóc dở cười: ‘Kẻ

ăn không hết, người lần chẳng ra’ Người dân sống tằn tiện trong đại dịch nhưng cũng không tiết kiệm được bao nhiêu

- Các chính sách hỗ trợ người dân trong đại dịch chưa hiệu quả Đáng chú ý nhất là chính sách hỗ trợ đợt 1, 2, 3 của TP.HCM Theo chính sách, tỉ lệ người hưởng hỗ trợ đợt 1 & 2 chỉ ở mức

20-25%, nghĩa là có khoảng 60-70% tương đương khoảng 6 triệu người không nhận được gói hỗ trợ này Trong khi đó, chính sách hỗ trợ đợt 3 hướng tới 100% người dân lại bắt đầu giải ngân từ ngày 1/10, tức là đúng ngày người lao động ùn ùn kéo về quê Các chính sách “đi chợ hộ”, phát lương thực, thực phẩm cũng không đạt được hiệu quả cao Nhiều người dân phản ánh thường thiếu hụt hàng hoá trong đơn hàng đi chợ, không đảm bảo được an ninh lương thực cho người dân.

=> Từ những nguyên nhân trên, người lao động có xu hướng sẽ rời bỏ thành phố và trở

về với quê hương họ Khi về quê họ có nhà cửa và người thân từ đó gánh nặng về kinh

tế được giảm bớt, cùng với không gian xanh và thoáng mát, rộng rãi giúp sức khoẻ và tinh thần họ được đảm bảo hơn Cùng với đó là yếu tố dịch bệnh ít hơn, chi phí sinh hoạt cũng rẻ hơn ở thành phố Khảo sát cho thấy có trên 60% người lao động được khảo sát muốn về quê để phục hồi tâm lý, sức khoẻ (theo báo Tuổi Trẻ)

III.IV Đồ thị diễn giải sự tăng giá lương thực trong đại dịch

(S2)

P2

(S1)

P1

(D1)

Hình 1: Đồ thị thể hiện cung, cầu, giá cả lương thực trong đại dịch Covid-19

- S1, D1 là đường cung, cầu trong lúc chưa có sự xuất hiện của Covid-19;

- S2, khi dịch Covid-19 bùng phát, giãn cách xã hội, nguồn cung bị cắt đứt;

- (P2-P1) là khoảng giá bị tăng thêm

- (Q2-Q1) là khoảng thiếu hụt về lương thực trong thời gian giãn cách xã hội

IV HẬU QUẢ

IV.I Về mặt kinh tế

- Có nguy cơ thiếu lao động trầm trọng, nhất là trong các khu công nghiệp, khu chế xuất Doanh nghiệp muốn hoạt động hiệu quả thì phải có lực lượng lao động, đó là yếu tố quyết định sự sống còn của doanh nghiệp Vậy khi người lao động không còn, doanh nghiệp cũng xem như ‘tàn phế’, lợi nhuận giảm nghiêm trọng do không tạo ra lẫn không tiêu thụ được sản phẩm Hiện nay, Chính phủ đã cho phép các nhà hàng, quán ăn phục vụ tại chỗ trở lại nhưng nhiều hàng quán nhỏ lẻ cho đến chuỗi nhà hàng vẫn còn đóng cửa vì thiếu nhân viên Theo Báo Người Lao Động, nhiều doanh nghiệp ở TP.HCM thiếu hụt khoảng 30% - 40% lượng người lao động Cuối năm là khoảng thời gian quan trọng để các doanh nghiệp nỗ lực, tận dụng, nâng cao hiệu quả năng suất để hoàn thành đơn hàng phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu nhưng gặp phải vấn đề thiếu hụt nhân lực là một thiệt hại lớn đối với các doanh nghiệp.

- Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng trong nước nói riêng và chuỗi cung ứng toàn cầu nói chung: Việc thiếu hụt nhân công sẽ dẫn đến thiếu hụt trầm trọng một số mặt hàng sản phẩm hay linh kiện, từ đó làm đứt gãy chuỗi cung ứng (nhất là các ngành điện tử, dệt may, da giày) Khi khảo sát các doanh nghiệp

có 48.8% được hỏi chậm giao hàng; 23.8% chưa biết hoàn thành hay không và khoảng 20% cho biết phải huỷ Nguồn cung bị ảnh hưởng trầm trọng, trong khi đó, nhu cầu người dân sau dịch lại tăng cao dẫn đến việc thiếu hụt trầm trọng một số mặt hàng (chip, linh kiện, vật tư phục vụ sản xuất) Việc thiếu hụt còn dẫn đến việc đẩy giá thành của một số mặt hàng tăng cao, thậm chí cao mức kỉ lục, từ đó tạo nguy cơ cho lạm phát xảy ra Việc này còn gây ra ảnh hưởng lớn tới chuỗi cung ứng toàn cầu: Bà Mary Tarnowka, CEO của Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam, cho rằng việc gián đoạn chuỗi cung ứng của Việt Nam đã ảnh hưởng lớn đến nhà bán lẻ Mỹ Lấy ví

dụ ở cà phê - một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ chốt ở Việt Nam, việc gián đoạn chuỗi cung ứng đã gây thiếu hụt robusta - loại cà phê có vị đắng được sử dụng trong cà phê hòa tan và một số loại cà phê espresso mà nước ta là nước sản xuất chính

- Người lao động hồi hương kéo theo hệ luỵ về năng suất lao động trong dài hạn Không dễ để đào tạo được một công nhân lành nghề Để họ thạo việc, cần ít nhất 01 năm Để có lao động tay nghề cao cần ít nhất 05 năm hay 10,000 giờ làm việc Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc

tế - ILO, năng suất lao động của công nhân Việt Nam đứng gần cuối bảng trong các nước ASEAN.

Sự chuyển đổi công việc mới sau hồi hương với tỷ lệ không nhỏ công nhân sẽ đòi hỏi tay nghề mới Kỹ năng cũ của người thợ xem như xoá đi làm lại, và ‘hạn chót’ để năng suất lao động cân bằng với các nước trong khu vực thêm nguy cơ lùi xa hơn.

- Người dân bỏ về quê cũng đồng nghĩa với việc mất đi người tiêu dùng Người dân không còn làm việc, vui chơi ở Thành phố, sức mua giảm, tổng cầu giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp

- Người lao động về quê đột ngột sẽ làm cho địa phương không kịp xử lý trong công tác điều phối nguồn lao động Việc người lao động về với số lượng lớn như vậy sẽ dẫn đến thiếu việc làm nghiêm trọng và dư thừa lao động

IV.II Về mặt xã hội

- Nguy cơ bùng phát dịch bệnh ở các địa phương Rất khó quản lý khi người dân về quê bằng các phương tiện cá nhân một cách tự phát Ngoài ra, nguy cơ lây nhiễm chéo trong các khu cách ly tập trung và trong dòng người ùn ùn đổ về quê Quan trọng nhất là độ phủ vaccine ở các vùng Tây Nguyên, các vùng Tây Nam Bộ còn thấp Thực tế, các địa

phương ở các vùng Tây Nam Bộ: Bạc Liêu, An Giang, Tiền Giang, Kiên Giang, hay các địa phương ở Tây Nguyên như Đắk Lắk đang bùng phát dịch mạnh mẽ

- Khi người dân kéo về số lượng đông đảo, sẽ không đủ nguồn lực để phục vụ người dân Khi nhu cầu tăng lên đột xuất, sẽ rất khó để cung ứng kịp thời trong khoảng thời gian ngắn Sức khoẻ, dinh dưỡng, điều kiện cách ly, không được đảm bảo

IV.III Về mặt chính trị

- Trong đại dịch Covid-19, đã thấy rõ sự yếu kém của bộ máy nhà nước nói chung và cán bộ nói riêng “Trong đại dịch, chúng ta càng thấy rõ hơn những phẩm chất tốt đẹp của từng đồng chí cán bộ từ thành phố đến cơ sở Đồng thời, chúng ta cũng thấy rất rõ những hạn chế, yếu kém của từng tổ chức, cá nhân trong hệ thống mà bình thường không thể thấy hết", ông Nguyễn Văn Nên-Bí thư Thành uỷ TP.HCM nhìn nhận Qua đợt dịch lần này, uy tín của nước ta trên trường thế giới có thể bị suy giảm Khả năng thu hút đầu tư

từ các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng

- Gặp những hậu quả hữu hình từ sự phản ứng của người dân đối với các chính sách của Chính phủ Doanh nghiệp khó khăn cũng sẽ gây ra khó khăn cho Chính phủ khi nguồn thu ngân sách giảm, nguy cơ không hoàn thành được kế hoạch thu ngân sách đã đặt ra

IV.IV Đồ thị diễn dãi hậu quả của sự thiếu hụt lao động

(S2)

P4

(S1)

P3

P2

P1

(D2) (D1)

Hình 2: Đồ thị thể hiện sự tác động của việc thiếu hụt lao động lên cung, giá cả

- S1, D1 là cung, cầu trong thị trường chưa có xảy ra biến động;

- S2 là cung thị trường khi thiếu hụt lao động;

- D2 là nhu cầu thị trường trong dịp cuối năm;

- Trong trường hợp cung giảm, cầu tăng sẽ đẩy giá hàng hoá lên cao nhất

- (P4-P1) là khoảng giá chênh lệch khi thị trường bình thường và thị trường bị tác động kép

- (Q3-Q4) là sản lượng hàng hoá thiếu hụt trong dịp cuối năm

V GIẢI PHÁP

V.I Giải pháp tức thời

- Mời người lao động ở lại làm việc “Một sức sống mới đang hiển hiện những ngày vừa qua Thành phố trân trọng mời bà con ở lại tiếp tục đóng góp thêm cho thành phố Thành phố tiếp tục tạo điều kiện, vận động nhà trọ giảm giá thuê, hỗ trợ đợt 3, tiếp tục có gói an sinh cho người lao động”, Thượng tá Trần Thanh Giang - Phó trưởng Phòng tham mưu Công an TP.HCM TP.HCM cần đưa ra các phân tích tình hình hiện tại để giữ chân người lao động ở lại, đây là nhóm người dễ hoảng loạn khi có biến cố xảy ra (Covid-19), nên mở các chiến dịch tuyên truyền, vận động, thuyết phục người lao động ở lại, không tự phát về quê bằng cách tư vấn cho họ biết những hậu quả mà

họ sẽ gánh chịu khi trở về quê trong lúc tình hình dịch bệnh đang diễn biến phức tạp thông qua việc gặp mặt trực tiếp, nhắn tin, gọi điện, Điều đó còn giúp người lao động cảm thấy mình được quan tâm và tâm lý sợ sệt sẽ không còn nữa.

- Đối với người lao động đã về quê, doanh nghiệp nên liên lạc, thuyết phục, thể hiện sự quan tâm của mình đến họ, bố trí phương tiện đón họ trở lại làm việc và chi trả, hỗ trợ chi phí đi đường, chi phí cần khi họ trở lại, "Việc được tiếp cận các gói hỗ trợ nhanh nhất sẽ giúp người lao động, người sử dụng lao động giảm bớt khó khăn, thực hiện mục tiêu duy trì, phục hồi sản xuất và phòng chống dịch bệnh hiệu quả", Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam khẳng định.

- Vai trò của các trung tâm dịch vụ việc làm rất cần được tăng cường để đẩy mạnh việc kết nối thị trường lao động trong giai đoạn này