1 Giai cấp công nhân Khái niệm giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, là giai cấp đại diện cho lực lượn.
Trang 11 Giai cấp công nhân:
- Khái niệm: giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và
phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, là giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, họ lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại và gắn liền với quá trình sản xuất vật chất hiện đại, là đại biểu cho phương thức sản xuất mang tính xã hội ngày càng cao Đó
là giai cấp có sứ mệnh phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng thành công CNXH và CNCS trên toàn thế giới
- Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh nhằm thực hiện bước chuyển từ CNTB lên CNXH và CNCS Cụ thể:
+ về kinh tế: cải tạo quan hệ sản xuất tư nhân tư bản CN, xây dựng quan hệ sản xuất mới – XHCN
+ về chính trị: lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, thiết lập nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, từng bước xây dựng nền dân chủ XHCN + về văn hóa, tư tưởng: xây dựng nền văn hóa mới, trên nền tảng tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân, thay thế hẹ tư tưởng của giai cấp tư sản
Trang 2 Nội dung trên sẽ được thực hiện thông qua những giai đoạn, với những nội dung và nhiệm vụ cụ thể khác nhau
+ Trong giai đoạn hiện nay, các nước TBCN đang có những bước phát triển mới Các nước XHCN, khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền, đang tiếp tục thực hiện công cuộc cải tạo xã hội cũ xây dựng CNXH Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân biểu hiện ở những nội dung khác nhau:
Về kinh tế:
Ở các nước TBCN: giai cấp công nhân cải tạo quan hệ sản xuất tư nhân TBCN, xây dựng quan hệ sản xuát mới – XHCN
Ở các nước XHCN: giai cấp công nhân tiếp tục củng cố và xây dựng quan hệ sản xuất XHCN và phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho CNXH
Về chính trị:
Ở các nước TBCN: Mục tiêu đấu tranh trước mắt của giai cấp công nhân là chống bất công và bất bình đẳng XH, đòi quyền dân sinh, dân chủ và tiến bộ xã hội Mục tiêu lâu dài là giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Điều đó, được nêu rõ trong Cương lĩnh chính trị của các đảng cộng sản ở các nước TBCN hiện nay
Ở các nước XHCN: dưới dự lãnh đạo của đảng Cộng sản, giai cấp công nhân tiếp tục sự nghiệp cải cách, đổi mới để xây dựng CNXH, xây dựng đảng cầm quyền trong sạch vững mạnh, thực hiện thành công sự nghiệp CNH,HĐH, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống CNTB, chống CN đế quốc và CN thực dân, chống
sự áp đặt, can thiệp của các nước lớn vì độc lập, chủ quyền quốc gia dân tộc, vì tiến bộ XH và CNXH
Về văn hóa tư tưởng:
Đấu tranh ý thức hệ giữa hệ giá trị của giai cấp công nhân với hệ giá trị của giai cấp tư sản Đấu tranh để bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng CS, giáo dục nhận thức và củng cố niềm tin KH đối với lý tưởng, mục tiêu của CNXH cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động, giáo dục va thực hiện chủ nghĩa quốc
tế chân chính của giai cấp công nhân trên cơ sở phát huy CN yêu nước và tinh thần dân tộc
- Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
+ xu hướng vận động của mâu thuẫn trong CNTB Trong đó, mâu thuẫn cơ bản
là mâu thuẫn giữa LLSX phát triển đến trình độ xã hội hóa ngày càng cao với QHSX dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản CNTB ngày càng phát triển, mâu thuẫn ngày càng gay gắt, đòi hỏi phải giải quyết thông qua cách mạng xã hội
Trang 3+ địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân:
Giai cấp công nhân là bộ phận quan trọng nhất của LLSX và là đại diện cho LLSX tiên tiến, là lực lượng quyết định trong việc phá vỡ QHSX TBCN, xây dựng phương thức sản xuất mới cao hơn phương thức sản xuất TBCN
Trong xã hội TBCN, giai cấp công nhân ko có TLSX chủ yếu, phải bán sức lao động cho các nhà tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dư nên có lợi ích cơ bản đối lập trực tiếp với lợi ích của giai cấp tư sản
+ đặc điểm chính trị - xã hội của giai cấp công nhân:
Trong tương quan với các lực lượng chính trị của CNTB:
Giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất
Giai cấp công nhân là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật cao nhất
Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để nhất
Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế
Những đặc điểm trên tạo nên bản lĩnh chính trị, bản chất cách mạng của giai cấp công nhân
- Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử:
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là khách quan Tuy nhiên, quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử đó còn phụ thuộc vào những điều kiện chủ quan nhất định: sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng; sự ra đời và phát triển chính đảng của giai cấp công nhân – đảng cộng sản;
Trong những điều kiện chủ quan trên, đảng cộng sản là điều kiện quan trọng nhất, có ý nghĩa quyết định đến việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
+ đảng cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, là tổ chức chính trị cao nhất, là lãnh tụ chính trị, là bộ tham mưu chiến đâu của giai cấp công nhân, lấy CN Mác – Lenin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động
+ quy luật ra đời và phát triển chính đảng của giai cấp công nhân – đảng cộng sản: sự kết hợp giữa CNXHKH, tức CN Mác va phong trào công nhân
+ đảng cộng sản và giai cấp công nhân có mối quan hệ gắn bó hữu cơ Trong
đó giai cấp công nhân là cơ sở xã hội và nguồn bổ sung lực lượng quan trọng nhất của Đảng Đảng cộng sản là một tổ chức chính trị và là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp công nhân, bao gồm những thành viên ưu tú nhất, cách mạng nhất của giai cấp công nhân Đảng cộng sản mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, của dân tộc và xã hội
+ vai trò của đảng cộng sản; đảng cộng sản là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Đảng cộng sản có trình độ lý luận và tổ chức cao nhất để lãnh đạo giai cấp công nhân và dân tộc
Trang 4 Đảng cộng sản đem lại sự giác ngộ, sức mạnh đoàn kết, nghị lực cách mạng trí tuệ và hành động cách mạng cho toàn bộ giai cấp công nhân
Đảng cộng sản đề ra mục tiêu, phương hướng, đường lối chính sách đúng đắn, kịp thời, phù hợp với hoàn cảnh đất nước và hoàn cảnh lịch sử
ĐCS giáo dục, giác ngộ, tổ chức lãnh đạo toàn dân thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
2 Đặc điểm giai cấp công nhân Việt Nam và nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
- Đặc điểm giai cấp công nhân Việt Nam
Giai cấp công nhân là một bộ phận của giai cấp công nhân quốc tế nên có những đặc điểm chung của giai cấp công nhân quốc tế; ngoài ra, giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và phát triển trong điều kiện cụ thể của dân tộc Việt Nam nên còn có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến việc thực hiện sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân Việt Nam:
+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời từ trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp Bị ba tầng áp bức bóc lột: Pháp, địa chủ phong kiến, tư sản
+Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời khi Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga thành công, mở ra một chế độ xã hội mới trong lịch sử nhân loại, đó
là chế dộ xã hội xã hội chủ nghĩa và cùng lúc đó Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra con đường cứu nước giảỉ phóng dân tộc là con đường cách mạng vô sản dưới
sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Đó là yếu tố hết sức quan trọng khích lệ, thúc đẩy giai cấp công nhân Việt Nam đứng lên làm cách mạng để giải phóng dân tộc
+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước cả giai cấp tư sản Việt Nam, là giai cấp đối kháng trực tiếp với tư bản thực dân Pháp Sinh ra và lớn lên ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến, dưới sự thống trị của thực dân Pháp, một thứ chủ nghĩa tư bản thực lợi không quan tâm mấy đến phát triển công nghiệp, nên giai cấp công nhân Việt Nam phát triển chậm
+ Có quan hệ tự nhiên với giai cấp nông dân: Công nhân có nguồn gốc từ những người nông dân bị chiếm đoạt ruộng đất, buộc phải lên thành phố để làm trong các xí nghiệp kiếm sống Vậy nên, giai cấp công nhân Việt Nam sớm liên minh với nông dân, tạo thành khối liên minh công – nông và khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đảm bảo cho sự lãnh đạo của giai cấp công nhân trong suốt quá trình cách mạng Đây cũng là điều kiện cần thiết đảm bảo cho cách mạng Việt Nam giành được thắng lợi
+ Giai cấp công nhân Việt Nam tiếp thu và kế thừa truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc Giai cấp công nhân khi ra đời vừa chịu nỗi nhục mất nước, vừa bị áp bức bóc lột của giai cấp tư sản đế quốc nên họ có tinh thần cách mạng kiên cường, triệt để, sớm nhận thức được mối quan hệ giữa sự nghiệp giải phóng dân tộc và sự nghiệp giải phóng giai cấp, giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế
Trang 5+ Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng, thực hiện sứ mệnh lịch
sử thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế; có nhiều cố gắng để phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng + Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc và sớm có Đảng lãnh đạo nên không bị tác động bởi các khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa, cải lương, xét lại, không bị giai cấp tư sản đầu độc về tư tưởng nên luôn luôn đoàn kết, thống nhất trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và bọn địa chủ phong kiến tay sai
- Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay:
+ Một là, giai cấp công nhân nước ta tăng nhanh về số lượng, đa dạng về cơ cấu và ngành nghề
Trước thời kỳ đổi mới, nền kinh tế nước ta được quản lý theo cơ chế hành chính, tập trung, bao cấp, giai cấp công nhân nước ta có số lượng không lớn và khá thuần nhất về cơ cấu thành phần và ngành nghề, công nhân làm việc chủ yếu trong thành phần kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể Quá trình đổi mới,
mở cửa và hội nhập quốc tế, chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần đã tạo bước chuyển quan trọng đối với cơ cấu nền kinh tế Bên cạnh thành phần kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể, thành phần kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã hình thành và phát triển nhanh Điều đó đã tạo sự chuyển biến trong cơ cấu lao động xã hội, làm cho lực lượng công nhân - lao động công nghiệp và dịch vụ phát triển nhanh về số lượng, đa dạng về cơ cấu Trong đó, số công nhân trong khu vực kinh tế tư nhân và khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh và chiếm tỷ trọng ngày càng lớn
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2020, hiện nay, tổng số công nhân nước ta chiếm khoảng 13% số dân và 24% lực lượng lao động xã hội, bao gồm
số công nhân làm việc trong các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trong nước, đang làm việc theo hợp đồng ở nước ngoài và số lao động giản đơn trong các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể(6) Số lượng công nhân tăng nhanh chủ yếu ở các loại hình doanh nghiệp tại những khu công nghiệp trọng điểm như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai
+ Hai là, giai cấp công nhân nước ta đang được trẻ hóa, trình độ học vấn, chuyên môn nghề nghiệp từng bước được nâng lên
Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mở cửa, chủ động hội nhập quốc tế không thể không tiếp nhận những thành tựu khoa học, kỹ thuật và công
Trang 6nghệ hiện đại phục vụ hoạt động của ngành công nghiệp Điều này, đòi hỏi phải khắc phục triệt để những hạn chế về tác phong và kỷ luật lao động của thời kỳ thực hiện cơ chế hành chính, tập trung bao cấp và phải nâng cao trình
độ chuyên môn nghề nghiệp của công nhân Nếu không, doanh nghiệp và công nhân không thể tồn tại và phát triển Đây là đòi hỏi rất cao, yêu cầu rất lớn và nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp và công nhân, cũng là động lực thúc đẩy trình độ học vấn, chuyên môn nghề nghiệp của công nhân từng bước được nâng lên Cùng với đó là việc rèn luyện, nâng cao tác phong và kỷ luật lao động theo hướng hiện đại và hình thành ngày càng đông đảo bộ phận công nhân trí thức
+ Ba là, giai cấp công nhân nước ta hiện nay đã kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của giai cấp công nhân Việt Nam trong các giai đoạn cách mạng trước đây, đa số công nhân tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, đi đầu, năng động, sáng tạo trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Giai cấp công nhân nước ta hiện nay đã kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của giai cấp công nhân Việt Nam trong các giai đoạn cách mạng trước đây, thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đó là truyền thống tiên phong cách mạng, kiên trì khắc phục và vượt qua khó khăn, gian khổ, quyết liệt, năng động, sáng tạo trong sản xuất Đa số công nhân tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, thắng lợi của mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng CNXH
+ Bốn là, số lượng công nhân trong các doanh nghiệp nhà nước có xu hướng giảm; sự phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo trong giai cấp công nhân ngày càng sâu sắc
Số lượng công nhân trong các doanh nghiệp nhà nước có xu hướng giảm do việc đổi mới, sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước, nhiều doanh nghiệp chuyển thành doanh nghiệp, công ty cổ phần Bên cạnh đó, sự phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo trong giai cấp công nhân ngày càng sâu sắc do chênh lệch ngày càng lớn về thu nhập giữa các bộ phận công nhân Thu nhập của công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước thường cao và ổn định hơn so với công nhân trong khu vực kinh tế ngoài nhà nước Đặc biệt, sự chênh lệch về thu nhập và mức sống ngày càng tăng giữa những công nhân có cổ phần với những công nhân không có cổ phần trong các doanh nghiệp, công ty cổ phần, giữa những công nhân có trình độ chuyên môn và tay nghề cao (công nhân trí thức) với những công nhân có tay nghề và trình độ chuyên môn thấp và lao động giản đơn Điều này dẫn đến tình trạng phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội trong giai cấp công nhân ngày càng sâu sắc
Trang 7+ Năm là, thành phần xuất thân của giai cấp công nhân nước ta ngày càng đa dạng, nhưng chủ yếu vẫn là từ nông dân
So với thời kỳ trước đổi mới, thành phần xuất thân của giai cấp công nhân ngày càng đa dạng hơn, không thuần nhất như trước đây Tuy nhiên, với đặc điểm của một nước nông nghiệp, thành phần xuất thân của giai cấp công nhân phần lớn vẫn từ nông dân, trình độ và chuyên môn nghề nghiệp còn hạn chế và còn chịu sự chi phối bởi tác phong, lề lối làm việc của người nông dân tiểu nông, chưa thích nghi với tác phong, kỷ luật lao động công nghiệp hiện đại Đa phần chưa được đào tạo cơ bản và có hệ thống nên trình độ và chuyên môn, nghề nghiệp hạn chế, năng suất lao động và thu nhập thấp, khoảng cách giàu nghèo và sự phân tầng xã hội trong giai cấp công nhân gia tăng Một bộ phận công nhân còn nhiều hạn chế trong giác ngộ giai cấp, bản lĩnh chính trị và hiểu biết về chính sách, pháp luật, gây khó khăn nhất định cho việc phát triển đảng viên là công nhân
- sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam là giải phóng dân tộc để giành độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Đối với giai cấp công nhân Việt Nam, có thể khái quát nội dung sứ mệnh lịch
sử như sau: Giai cấp công nhânnước ta là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp và dân tộc; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nướcvì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,văn minh; lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức dưới sự lãnh đạo của Đảng Cụ thể, sứ mệnh lịch sử thể hiện trên ba phương diện:
- Nội dung kinh tế:
+ Giai cấp công nhân Việt Nam sẽ là nguồn nhân lực lao động chủ yếu tham gia phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại, định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy khoa học - công nghệ làm động lực quan trọng, quyết định tăng năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả Đảm bảo tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, thực hiện hài hòa lợi ích cá nhân - tập thể và xã hội Giai cấp công nhân phát huy vai trò và trách nhiệm của lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước - đây là vấn
đề nổi bật nhất đối với việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay
+ Thực hiện thắng lợi mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm cho nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, có nền công nghiệp hiện đại, định hướng xã hội chủ nghĩa trong một, hai thập kỉ tới, với tầm nhìn đến
Trang 8giữa thế kỷ XXI (2050) đó là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân mà giai cấp công nhân là nòng cốt Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam phải gắn liền với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên và môi trường
+ Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên lĩnh vực kinh tế gắn liền với việc phát huy vai trò của giai cấp công nhân, của công nghiệp, thực hiện khối liên minh công -nông - trí thức để tạo ra những động lực phát triển nông nghiệp - nông thôn và nông dân ở nước ta theo hướng phát triển bền vững, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế, nhất là hội nhập kinh tế quốc tế, bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái
- Nội dung chính trị - xã hội:
+ Cùng với nhiệm vụ giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng thì nhiệm
vụ “Giữ vững bản chất giai cấp công - của Đảng, vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên” và “tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ là những nội dung chính yếu, nổi bật, thể hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân về phương diện chính trị - xã hội + Thực hiện trọng trách đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên trong giai cấp công nhân phải nêu cao trách nhiệm tiên phong, đi đầu, góp phần củng cố và phát triển cơ
sở chính trị - xã hội quan trọng của Đảng; đồng thời giai cấp công nhân (thông qua hệ thống tổ chức công đoàn) chủ động, tích cực tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, làm cho Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa để bảo vệ nhân dân - đó là trọng trách lịch sử thuộc về
sứ mệnh của giai cấp công nhân ViệtNam hiện nay
- Nội dung văn hóa, tư tưởng:
+ Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc có nội dung cốt lõi là xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, giáo dục đạo đức cách mạng, rèn luyện lối sống, tác phong công nghiệp, văn minh, hiện đại, xây dựng hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, hoàn thiện nhân cách
-đó là nội dung trực tiếp về văn hóa tư tưởng thể hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết là trọng trách lãnh đạo của Đảng Đồng thời giai cấp công nhân còn tham gia vào cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng lý luận để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đó
là nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại những quan điểm sai trái, những sự xuyên tạc của các thế lực thù địch, kiên định lý tưởng, mục tiêu và con đường cách mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
- Trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, giai cấp cấp công
nhân có sứ mệnh sau:
Trang 9+ Công nhân Việt Nam chủ động tham gia giải quyết các vấn đề là thu hút sự quan tâm hàng đầu của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung Các vấn đề
đó có tính thời sự cao như dân số, môi trường, văn hóa, năng lượng, lương thực,…
+ Giai cấp công nhân là lực lượng kiên định bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận chế độ đa đảng, đa nguyên chính trị
+ Giai cấp công nhân tham gia đông đảo vào các thành phần kinh tế, lấy mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh để phấn đấu + Giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong trong đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng, tệ nạn xã hội, là lực lượng chính trị – xã hội quan trọng trong việc bảo vệ tổ quốc, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự xã hội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân
3 Thời ký quá độ lên CNXH và thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN: tính tất yếu, đặc điểm, thực chất:
a Thời kỳ quá độ lên CNXH:
- Quan niệm về thời kỳ quá độ lên CNXH:
Thời kỳ quá độ là thời kỳ cải tạo cách mạng lâu dài, sâu sắc, triệt để xã hội tư bản chủ nghĩa hoặc xã hội tiền tư bản chủ nghĩa, trên tất cả các lĩnh vực kinh
tế, chính trị, văn hóa, xã hội, từng bước xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật về đời sống tinh thần cho chủ nghĩa xã hội
Thời kỳ quá độ bắt đầu khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền và kết thúc khi xây dựng được những cơ sở để chủ nghĩa xã hội phát triển trên cơ sở của chính nó
Hai hình thức quá độ lên CNXH:
+ Qúa độ trực tiếp từ CNTB ( phát triển) lên CNXH
+ Qúa độ gián tiếp từ CNTB (chưa phát triển) hoặc từ XH tiền tư bản lên CNXH
- Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên CNXH:
+ CNXH và CNTB khác nhau về bản chất vì vậy muốn đi lên CNXH cần phải
có một thời kỳ quá độ nhất định
Chủ nghĩa tư bản được xây dựng dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, Trong hình thái kinh tế xã hội tư bản còn tồn tại áp bức bóc lột bất công , đối kháng giai cấp (mâu thuẫn cơ bản chủ yếu
về mặt chính trị giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản)
Chủ nghĩa xã hội được xây dựng dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, tồn tại dưới hai hình thức là nhà nước và tập thể, đã xóa bỏ tình trạng áp bức bóc lột bất công , không còn đối kháng giai cấp Mục đích của CNXH là xóa bỏ chế độ người bóc lột bất công , không còn đối kháng giai cấp Tước quyền sở hữu của giai cấp địa chủ và giai cấp tư sản ngay lập tức là điều không thể Hơn thế nữa, chỉ riêng việc tước đoạt quyền sở hữu cũng chưa giải quyết được vấn đề, mà còn phải thay thế sự quản lý của giai cấp bóc lột bằng sự quản lý khác do giai cấp công nhân đảm nhiệm
Trang 10 Với những thuộc tính cơ bản, phải trải qua thời kì quá độ thì những điều đó mới được xây dựng Muốn đạt được những điều tích cực ở CNXH thì phải trải qua thời kì quá độ Thời kì xây dựng những tiền đề vật chất kĩ thuật ,đời sống vật chất - tinh thần , kinh tế chính trị , văn hóa tư tưởng xã hội để cho CNXH
ra đời
+ CNTB tạo ra cơ sở vật chất – kỹ thuật nhất định cho CNXH, nhưng để cơ sở vật chất – kỹ thuật đó phục vụ cho CNXH cần phải có thời gian tổ chức – sắp xếp lại
Nền sản xuất đại công nghiệp với trình độ khoa học kỹ thuật cao đưa năng suất lao động lên cao, tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội, đảm bảo đáp ứng những nhu cầu vật chất và văn hóa của nhân dân,không ngừng nâng cao phúc lợi xã hội cho toàn dân Nền đại công nghiệp đó phát triển trên cơ sở khoa học - công nghệ, là hiện thân và là yếu tố tạo nên lực lượng sản xuất hiện đại Lực lượng sản xuất hiện đại sẽ quyết định việc nâng cao năng suất của nền sản xuất - yếu tố quy định sự phát triển lên trình
độ cao của phương thức sản xuất mới Trên cơ sở đó thiết lập quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa tiến bộ phù hợp để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển
Chính sự phát triển của chủ nghĩa tư bản tạo ra cơ sở vật chất – kĩ thuật nhất định cho chủ nghĩa xã hội Nền đại công nghiệp mang lại lợi ích chủ yếu cho giai cấp nắm giữ những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội – giai cấp tư sản Để cơ sở vật chất phục vụ cho CNXH, mang lại lợi ích cho người lao động, quần chúng nhân dân thì giai cấp công nhân cần phải có thời gian tổ chức lại
Những nước chưa trải qua chủ nghĩa tư bản tiến lên xã hội chủ nghĩa cần có một thời gian dài để tiến hành công nghiệp hóa XHCN (trong đó có Việt Nam) Bởi giai cấp công nhân , nhân dân lao động phải thực hiện những nhiệm vụ mà đáng lẽ những nhiệm vụ đó phải thuộc về giai cấp tư sản,chủ nghĩa tư bản
+ Các quan hệ xã hội của CNXH không thể tự phát ra đời trong lòng CNTB, các quan hệ xã hội đó là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo chủ nghĩa xã hội Sự phát triển của CNTB mới chỉ tạo ra những điều kiện, tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội
+ xây dựng CNXH là một công cuộc mới mẻ, khó khăn và phức tạp, phải cần
có thời gian để giai cấp công nhân từng bước làm quen với công việc đó \
Thời kỳ quá độ là thời kỳ lịch sử mà bất cứ một quốc gia nào đi lên chủ nghĩa xã hội cũng đều phải trải qua, ngay cả đối với những nước đã có nền kinh tế rất phát triển Bởi lẽ, ở các nước này tuy lực lượng sản xuất đã phát triển cao, nhưng vẫn còn cần phải cải tạo và xây dựng quan hệ sản xuất mới, xây dựng nền văn hóa mới Đối với những nước thuộc loại này,có nhiều thuận lợi hơn, do vậy thời kỳ quá độ có thể sẽ diễn ra ngắn hơn Đối