DI HC QUC GIA HA NI TRNG DI HC k

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QU ẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã s ố : 60 34 02 01

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

QU ẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ

THƯƠNG VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Hà N ội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

QU ẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ

THƯƠNG VIỆT NAM

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng

Mã s ố : 60 34 02 01

LU ẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU Người hướng dẫn khoa học: TS ĐÀO MINH PHÚC XÁC NH ẬN CỦA

CÁN B Ộ HƯỚNG DẪN

XÁC NH ẬN CÚA CHỦ TỊCH HĐ

CH ẤM LUẬN VĂN

HÀ N ỘI – 2015

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GI Ả LUẬN VĂN

MỤC LỤC

L ỜI MỞ ĐẦU 9

CH ƯƠNG I: RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG C ỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 14

1.1 Rủi ro tín dụng 14

1.1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng 14

1.1.2 Phân loại rủi ro tín dụng 16

1.1.3 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng 17

1.1.4 Hậu quả của rủi ro tín dụng 19

1.1.5 Các dấu hiệu nhận diện rủi ro tín dụng 21

1.1.6 Đo lường rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined

1.1.7 Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined

1.1.8 Sự cần thiết phải phòng ngừa rủi ro tín dụng.Error! Bookmark not defined 1.2.3 Quy trình quản trị rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

CH ƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI

NGÂN HÀNG TMCP K Ỹ THƯƠNG VIỆT NAMError! Bookmark not defined 2.1 Khái quát về ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam.Error! Bookmark not define

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined

2.1.2 Cơ cấu bộ máy tổ chức Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương

Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.1 Các công cụ sử dụng trong quản trị rủi ro tín dụngError! Bookmark not defi

2.2.2 Mô hình quản trị rủi ro tín dụng tại TechcombankError! Bookmark not defined 2.2.2.1 Hội đồng quản trị Error! Bookmark not defined

2.2.2.2 Khối thẩm định và quản lý rủi ro Error! Bookmark not defined

2.2.2.3 Ban kiểm toán nội bộ Error! Bookmark not defined

2.2.2.4 Khối dịch vụ khách hàng và tài chính cá nhân và khối dịch vụ

khách hàng doanh nghiệp Error! Bookmark not defined

2.2.2.5 Khối vận hành Error! Bookmark not defined

2.2.2.6 Khối pháp chế và kiểm soát tuân thủError! Bookmark not defined

2.2.2.7 Công ty quản lý nợ và khai thác tài sản (AMC)Error! Bookmark not defined.

2.3 Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Kỹ

Thương Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.3.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined

2.3.2.1 Những hạn chế Error! Bookmark not defined

2.3.2.2 Nguyên nhân của những tồn tại Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

CH ƯƠNG III: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN

D ỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAMError! Bookmark not

3.1 Định hướng về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương

Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.1 Định hướng hoạt động kinh doanh của Ngân hàngError! Bookmark not defined.

3.1.2 Định hướng về quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Kỹ

Thương Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2 Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Kỹ

Thương Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Định dạng rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng.Error! Bookmark not def 3.2.2 Áp dụng mô hình lượng hóa rủi ro trong hoạt động tín dụngError! Bookmark 3.2.3 Hiện đại hóa hệ thống thông tin trong hoạt động tín dụng.Error! Bookmark n

3.2.4 Nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động thu hồi và xử lý

nợ xấu Error! Bookmark not defined

3.2.5 Hoàn thiện hệ thống chính sách quy trình quản trị rủi ro tín dụng.Error! Book

3.2.6 Nâng cao năng lực cán bộ Error! Bookmark not defined 3.3 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined 3.3.1 Đối với Ngân hàng Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đối với Chính phủ Error! Bookmark not defined

K ẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TT Chữ viết tắt Giải nghĩa

L ỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngân hàng Thương Mại là tổ chức tài chính trung gian có vai trò quan

trọng nhất của nền kinh tế với các hoạt động rất đa dạng Ngân hàng vừa là tổ

chức thu hút tiền tiết kiệm lớn nhất của nền kinh tế, vừa là tổ chức cho vay chủ

yếu đối với các doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình và một phần đối với Nhà nước

Trong môi trường cạnh tranh gay gắt giữa các NHTM trong và ngoài nước, dưới sức ép của tiến trình hội nhập, hoạt động kinh doanh của ngân hàng đặc biệt

là hoạt động tín dụng đã và đang diễn ra phức tạp và luôn chứa đựng những rủi ro

tiềm ẩn Hiện nay, bối cảnh nền kinh tế chung của thế giới và Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều khó khăn, tình trạng nợ quá hạn và nợ xấu của các doanh nghiệp tăng nên rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng cũng có xu hướng gia tăng Đây cũng là chủ đề nóng không chỉ của riêng các ngân hàng thương mại hay của ngân hàng Nhà nước mà còn đang là vấn đề chung của toàn xã hội, đòi hỏi tất cả các bộ ban ngành cùng phối hợp thì mới có thể xử lý được

Trong các hoạt động của Ngân hàng thì tín dụng là hoạt động quan trọng nhất, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng Tài sản, tạo ra thu nhập cao nhất Cũng vì lẽ đó

mà hoạt động tín dụng cũng hàm chứa nhiều rủi ro, khi rủi ro xảy ra sẽ ảnh hưởng

trực tiếp đến thu nhập của ngân hàng Chính vì vậy, rủi ro tín dụng cần được quản

lý và kiểm soát trong giới hạn cho phép nhằm giảm thiểu tổn thất, góp phần nâng cao uy tín và tạo ra lợi thế cạnh tranh của ngân hàng, giúp các ngân hàng tăng trưởng bền vững

Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát tăng trưởng tín

dụng đi đôi với nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo an toàn trong hoạt động tín

dụng trong thời gian tới Để đạt được mục tiêu này, Ngân hàng TMCP Kỹ thương

Việt Nam cần phải phân tích, nhận dạng, đo lường được các nguyên nhân gây ra rủi ro

tín dụng Từ đó đề ra các giải pháp phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng Đó là lý do

người viết chọn đề tài nghiên cứu “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương

2 Tình hình nghiên cứu

Qua nghiên cứu cho thấy, hiện tại chưa có công trình, đề tài nào đề cập chuyên sâu, có hệ thống lý luận, về thực tiễn để đưa ra các biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp

hạn chế và các giải pháp xử lý rủi ro mà hoạt động tín dụng đem đến cho ngân hàng Trước đây đã có một số công trình, đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, bài báo tiếp

cận và nghiên cứu vấn đề này Tuy nhiên, các đề tài này chủ yếu đề cập đến các vấn

đề về nâng cao hiệu quả hoặc quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng chứ chưa thực sự đi sâu vào các giải pháp cụ thể để hạn chế rủi ro tín dụng, đặc biệt là các biện pháp để xử

lý rủi ro tín dụng như nợ xấu, nợ quá hạn…

Một số nghiên cứu về vấn đề trên:

2.1 PGS TS Phan Thị Thu Hà (2007), Ngân hàng thương mại, NXB Đại học

Kinh t ế Quốc dân

Tài liệu trình bày các vấn đề cơ bản về quản trị và nghiệp vụ của ngân hàng thương mại Cuốn sách gồm 12 chương, mang đến cho người đọc tổng quan về ngân hàng và các dịch vụ ngân hàng, nguồn vốn và quản lý nguồn vốn, tài sản và quản lý tài sản và các hoạt động khác của ngân hàng Tài liệu dành riêng 3 chương để giới thiệu và đi sâu nghiên cứu về hoạt động tín dụng, các nghiệp vụ tín dụng, chính sách tín dụng, các nghiệp vụ tín dụng, RRTD và quản lý RRTD Quản lý RRTD bao gồm:

hạn chế các khoản tín dụng có vấn đề, nợ quá hạn, nợ khó đòi bằng cách thực hiện các quy định về an toàn tín dụng được ghi trong luật các tổ chức tín dụng và trong các nghị định của NHNN, xác định danh mục các khoản tài trợ với các mức rủi ro khác nhau, xây dựng chính sách tín dụng và qui trình phân tích tín dụng, xác định dấu hiệu

của các khoản vay có vấn đề, giới hạn các khoản tín dụng và đa dạng hóa danh mục

2.2 PGS.TS Nguyễn Văn Tiến (2010), Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân

Nội dung quản trị RRTD được giới thiệu chi tiết trong tài liệu Tài liệu đã giới thiệu tổng quan về tín dụng ngân hàng qua khái niệm tín dụng ngân hàng, đặc điểm tín dụng ngân hàng, vai trò của tín dụng ngân hàng, phân loại tín dụng ngân hàng, các phương thức cho vay, chính sách tín dụng ngân hàng, kiểm tra tín dụng

Tài liệu còn cung cấp kiến thức về phân tích tín dụng gồm có phân tích định tính

và phân tích định lượng truyền thống Bên cạnh đó, tài liệu còn đưa ra phương pháp phân tích định lượng theo các mô hình hiện đại như: mô hình điểm số Z, mô hình điểm số tín dụng tiêu dùng, mô hình cấu trúc kì hạn RRTD Tài liệu còn chỉ ra những

biều hiện và các bước xử lý nợ có vấn đề, cụ thể một số đặc điểm chung cho hầu hết các khoản tín dụng có vấn đề như: sự chậm trễ và bất thường, không có lý do trong

việc cung cấp các báo cáo tài chính và trả nợ theo lịch đã thỏa thuận, chậm trễ trong

việc liên lạc với cán bộ tín dụng…

2.3 Peter S.Rose (2004) Qu ản trị ngân hàng thương mại, NXB Tài chính,

Hà N ội:

Tài liệu gồm 6 phần, 23 chương gồm các kiến thức về tổng quan các hoạt động

của ngân hàng và các dịch vụ ngân hàng như : Quản lý tài sản- Nợ, kĩ thuật phòng

chống RRTD trong đó có những hợp đồng tín dụng phái sinh của ngân hàng là những công cụ thay thế ngày càng quan trọng cho chứng khoán hóa và bán nợ

2.4 Luận văn của tác giả Nguyễn Hồng Thảo (2013) : Quản trị rủi ro tín

Luận văn đã khái quát được nội dung của rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng trong các tổ chức tín dụng Tài liệu cũng đưa ra được những mô hình quản trị rủi ro tín dụng nói chung và mô hình mà Tổng công ty tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam nói riêng Đánh giá được tình hình quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC và đưa ra được

những tồn tại trong công tác quản trị rủi ro, từ đó tìm được một số nguyên nhân của

những tồn tại này và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác

quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC

Tuy nhiên, luận văn chưa đưa ra được những giải pháp cụ thể trong công tác xử

lý nợ xấu, một giải pháp hiệu quả để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng mà các

tổ chức tín dụng đang áp dụng hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là thông qua trường hợp cụ thể là công tác quản trị

rủi ro tín dụng của Techcombank để gợi ý đưa ra các giải pháp quản trị rủi ro hoạt động tín dụng có thể áp dụng chung Đánh giá công tác quản trị RRTD tại Techcombank, những điểm mạnh để những ngân hàng thương mại trên thị trường có

thể áp dụng và những điểm yếu cần hạn chế

Đề tài này đặt ra mục tiêu trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau đây:

- Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng là gì?

- Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam đang thực hiện những

biện pháp nào trong công tác quản trị rủi ro tín dụng?

- Kết quả đạt được tại ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam trong công tác quản trị RRTD ?

- Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp và đưa ra các kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng

của NHTM

- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu thực trạng về rủi ro tín dụng và quản

trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam từ năm 2010 – đến hết

năm 2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp sử

dụng các phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, tổng hợp để nghiên cứu Ngoài ra đề tài còn sử dụng kết hợp với các phương pháp thống kê học để tổng

hợp, so sánh, phân tích các vấn đề nghiên cứu

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương

thương mại

Chương II: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kỹ

Thương Việt Nam

Chương III: Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng tại

Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

CHƯƠNG I: RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG

C ỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Rủi ro tín dụng

Rủi ro là những biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến tổn thất về tài

sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định

Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, tín dụng là hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận chủ yếu của ngân hàng nhưng cũng là nghiệp vụ tiềm ẩn rủi ro

rất lớn Các thống kê và nghiên cứu cho thấy, rủi ro tín dụng chiếm đến 70% trong

tổng rủi ro hoạt động ngân hàng Mặc dù hiện nay đã có sự chuyển dịch trong cơ

cấu lợi nhuận của ngân hàng, theo đó thu nhập từ hoạt động tín dụng có xu hướng

giảm xuống và thu dịch vụ có xu hướng tăng lên nhưng thu nhập từ tín dụng vẫn chiếm từ 1/2 đến 2/3 thu nhập ngân hàng Kinh doanh ngân hàng là kinh doanh rủi

ro, theo đuổi lợi nhuận với rủi ro chấp nhận được là bản chất ngân hàng Rủi ro tín

dụng nói chung và rủi ro trong hoạt động cho vay nói riêng là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây tổn thất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng kinh doanh ngân hàng Có nhiều định nghĩa khác nhau về rủi ro tín dụng:

Theo Timothy W.Koch: Một khi ngân hàng nắm giữ tài sản sinh lợi, rủi ro

xảy ra khi khách hàng sai hẹn – có nghĩa là khách hàng không thanh toán vốn gốc

và lãi theo thỏa thuận Rủi ro ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần

và thị giá của vốn xuất phát từ việc khách hàng không thanh toán hay thanh toán

trễ hạn

Theo Thomas P.Fitch: Rủi ro tín dụng là loại rủi ro xảy ra khi người vay không thanh toán được nợ theo thỏa thuận hợp đồng dẫn đến sai hẹn trong nghĩa

vụ trả nợ Cùng với rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro chủ yếu trong hoạt động cho vay của ngân hàng

Còn theo Henie Van Greuning - Sonja B rajovic Bratanovic: Rủi ro tín dụng được định nghĩa là nguy cơ mà người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn

trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng đây là thuộc tính

vốn có của hoạt động ngân hàng Rủi ro tín dụng tức là việc chi trả bị trì hoãn,

hoặc tồi tệ hơn là không chi trả được toàn bộ điều này gây ra sự cố đối với dòng chu chuyển tiền tệ và ảnh hưởng tới khả năng thanh khoản của ngân hàng

Theo Điều QĐ493 của Thống đốc ngân hàng Nhà Nước Việt Nam thì rủi ro tín dụng được định nghĩa là “là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân

hàng c ủa tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng

th ực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”

Như vậy rủi ro tín dụng phát sinh khi một hoặc các bên trong hợp đồng tín

dụng không có khả năng thanh toán cho các bên còn lại Ngân hàng thương mại là

một trung gian tài chính thực hiện nghiệp vụ vay tiền của người này để cho người khác vay Như vậy rủi ro tín dụng đối với ngân hàng xuất phát từ cả hai phía là người cho vay (chủ nợ của ngân hàng) và người đi vay (con nợ của ngân hàng) Trường hợp thứ nhất là người gửi tiền (người cho ngân hàng vay) muốn rút tiền mà ngân hàng lại không thanh toán được, thực ra bản chất đấy là rủi ro thanh khoản nhưng nó lại liên quan mật thiết đến trường hợp thứ hai là ngân hàng không thu được đầy đủ các khoản cho vay bao gồm cả khoản gốc và lãi, hoặc việc thanh toán các khoản nợ (gồm gốc và lãi vay) không đúng hạn Điều này xảy ra khi khách hàng vay tiền của ngân hàng không có khả năng trả nợ hoặc cố ý không trả nợ Ngoài ra rủi ro tín dụng được biểu hiện là tỷ lệ nợ quá hạn cao Ở các nước tỷ lệ này lên đến 5% tổng dư nợ thì được coi là báo động Ở nước ta tỷ lệ này dao động trong khoảng 10 –11% tổng dư nợ

Vì vậy, quản trị rủi ro tín dụng là công tác quan trọng, không thể thiếu của các ngân hàng nói chung và ngân hàng thương mại nói riêng Đây là loại rủi ro lớn