(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo

(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo(Luận văn thạc sĩ) Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ em mầm non tuổi mẫu giáo

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 3 năm 2016

Phạm Thị Minh Thu

iii

LỜI CẢM ƠN

Hoàn tất được công trình nghiên cứu này, người nghiên cứu xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên hướng dẫn là PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn Thầy đã hướng dẫn tận tình cho người nghiên cứu xuyên suốt quá trình làm luận văn Sự dẫn dắt và chỉ bảo nhiệt tình của thầy đã giúp người nghiên cứu hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định đồng thời giúp người nghiên cứu mở rộng thêm kiến thức và kĩ năng nghiên cứu khoa học

Xin gửi lời cảm ơn đến hội đồng phản biện chuyên đề 2 đã góp ý xây dựng cho đề tài của người nghiên cứu

Xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô là cán bộ quản lý bậc học mầm non tỉnh Bình Phước đã cung cấp các thông tin cần thiết cho đề tài

Xin gửi lời cảm ơn đến các quý trường mầm non trên địa bàn thị xã Đồng Xoài và các giáo viên đã tạo cơ hội cho người nghiên cứu được tham quan, tìm hiểu về thực trạng đồ chơi trong lớp Được tổ chức thực nghiệm và lấy ý kiến góp

iv

TÓM TẮT

Đồ chơi là phương tiện không thể thiếu trong các hoạt động học và chơi của trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng Để đáp ứng được mục tiêu giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay, giáo viên mầm non cần phải làm bổ sung thêm nhiều đồ chơi Hình thức làm đồ chơi phù hợp với nội dung và mục tiêu chương trình GDMN là làm đồ chơi theo các chủ đề

Tại thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước, giáo viên mầm non tự làm đồ chơi còn gặp nhiều khó khăn về thời gian, kinh phí, kĩ thuật nên nhiều đồ chơi chưa đạt yêu cầu, mẫu mã đồ chơi chưa đa dạng phong phú, mức độ sử dụng đồ chơi cho các hoạt động học và chơi của trẻ chưa cao Bộ đồ chơi do người nghiên cứu chế tạo bằng vật liệu mở với kĩ thuật đơn giản nhưng đã đảm bảo theo yêu cầu đối với

đồ chơi cho trẻ mầm non Với các kĩ thuật và quy trình đã được thiết kế trong đề tài sẽ giúp giáo viên mầm non tiết kiệm thời gian, kinh phí đồng thời có thể ứng dụng để tạo được nhiều đồ chơi khác thuộc các chủ đề ở trường mầm non nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu đồng thời góp phần tăng thêm số lượng và mẫu mã phục vụ cho giáo dục mầm non

Đề tài được được thực hiện từ tháng 8/2015 đến tháng 02/2016 với những nội dung chính như sau:

Phần mở đầu: gồm các nội dung sau:

Lý do chọn đề tài, mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng, khách thể, giả thuyết, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

Trong chương 2, người nghiên cứu đã trình bày:

- Thực trạng trang bị đồ chơi theo các chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cho các lớp mẫu giáo

- Thực trạng Giáo viên đã làm bổ sung thêm đồ chơi theo các chủ đề thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu

- Thực trạng mức độ cần thiết làm bổ sung đồ chơi thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu

- Nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong quá trình làm và sử dụng đồ chơi của giáo viên

Chương 3: Bộ đồ chơi cho trẻ mẫu giáo theo một số chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu

Trong chương 3, người nghiên cứu đã:

vi

SUMMARY

Toys are indispensable means in the activities of preschool children in general and kindergarten in particular Currently, in order to meet the goal of early childhood education, preschool teachers need to add more toys in their teaching hours Toy types need to be fit the content and program objectives Therefore, the toys need to be made according to ECE topics

At Dong Xoai town, Binh Phuoc province, preschool teachers face a lot of difficulties in time, budget and technique when making toys by themselves Therefore, many unsatisfactory toys or toy types are not diversified The usage activity of toys for children to learn and play is not high enough Toy sets manufactured by specialists with simple material and technique but they can meet requirement for pre-school children With the techniques and processes have been designed by these specialists will help preschool teachers to save time and fund It can also be applied simultaneously to create more toys under the theme at kindergarten but ensure the requirements while contributing to increase the quantity and designs to serve preschool education

This study was carried out from Aug, 2015 to Feb 2016 with the main contents as follows:

Preamble: include the following:

Why choose these topics, objectives, tasks, object, assumptions, scope and methodology

Part of content, including:

Chapter 1: Rationale for construction-themed toys in preschool education

Chapter 1 presented history research problems on toys in early childhood education

in Vietnam and around the world, the basic concepts and related, psychological and physiological characteristics of kindergarten, operational characteristics of preschoolers learning objectives, content kindergarten program, the subject of the kindergarten and the construction process of themed toys

vii

Chapter 2: Current status and usage as toys themed baby food for preschool teachers in Dong Xoai town, Binh Phuoc province

In Chapter 2, the researchers sought to understand:

Situation fitted under the themed toys wholly topics for baby food by category with minimum teaching equipment for the kindergarten is below the actual needs of the classroom

Teachers did add toys under the themed topic of food for baby, but still lacks in quantity, design and are unsatisfactory Some topics under the theme of food branch for baby never did

The usage themed toys for baby food remains low

Preschool teacher noticed additional work required under the theme toys for baby food to meet the objectives of preschool education

The main cause leads to difficulties in the process of making and using the toys of teachers is due to lack of time, funding and rewarding for teachers who make toys for children Therefore, teachers do not spend much time for looking for technical design and toy designs

Chapter 3: The toys for preschoolers in some branch topics are about baby food

In Chapter 3, the researcher has to identify the need to make additional topic toys, toy category, design, fabricate and test quality assessment, the potential excitement

of the toy

Conclusions and recommendations section

Summarizing the main results and suggestive developments for the topics

viii

MỤC LỤC

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5

5 Giả thuyết nghiên cứu 6

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Phạm vi nghiên cứu 8

8 Cấu trúc luận văn 10

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐỒ CHƠI THEO CHỦ ĐỀ TRONG GIÁO DỤC MẦM NON 12

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 12

1.1.1 Sơ lược tình hình nghiên cứu trong nước 12

1.1.2 Sơ lược tình hình nghiên cứu ngoài nước 15

1.1.3 Bài học kinh nghiệm 17

1.2 cơ sở lý luận về xây dựng đồ chơi theo chủ đề trong giáo dục mầm non 18

1.2.1 Các khái niệm cơ bản 18

1.2.2 Đặc điểm, ý nghĩa, cách phân loại đồ chơi trong giáo dục mầm non 21

1.2.3 Các yêu cầu, vật liệu và kĩ thuật xây dựng bộ đồ chơi 24

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mẫu giáo 30

1.3.1 Đặc điểm tâm lý 30

1.3.2 Đặc điểm sinh lý 31

1.4 Hoạt động học tập trẻ mẫu giáo 32

1.5 Mục tiêu, nội dung giáo dục mầm non tuổi mẫu giáo 33

1.5.1 Mục tiêu 33

1.5.2 Nội dung giáo dục 34

1.5.3 Chủ đề ở các lớp mẫu giáo 35

ix

1.6 Quy trình xây dựng bộ đồ chơi theo chủ đề 36

Kết luận chương 1 37

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG LÀM VÀ SỬ DỤNG ĐỒ CHƠI THEO CÁC CHỦ ĐỀ THỰC PHẨM TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI TỈNH BÌNH PHƯỚC 40

2.1 Thực trạng làm đồ chơi cho giáo dục mầm non trên cả nước nói chung 40

2.2 Khái quát chung về thực trạng tự làm đồ chơi cho giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước 45

2.2.1 Khái quát giáo dục mầm non trên toàn tỉnh Bình Phước năm học 2014-201545 2.2.2 Khái quát về giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã đồng xoài trong 3 năm học gần đây 46

2.3 Thực trạng làm đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước 47

2.3.1 Mục đích khảo sát 47

2.3.2 Nội dung khảo sát 48

2.3.3 Các hình thức khảo sát 48

2.3.4 Đối tượng khảo sát 48

2.3.5 Kết quả khảo sát 50

Kết luận chương 2 57

CHƯƠNG 3: BỘ ĐỒ CHƠI CHO TRẺ MẪU GIÁO THEO CÁC CHỦ ĐỀ NHÁNH THUỘC CHỦ ĐỂ THỰC PHẨM CHO BÉ YÊU 59

3.1 Các chủ đề cho bộ đồ chơi 59

3.2 Danh mục đồ chơi 60

3.3 Thiết kế 62

3.3.1 Thiết kế cơ sở 62

3.3.2 Thiết kế thi công 72

3.4 Chế tạo 73

3.5 Thực nghiệm, đánh giá, điều chỉnh 73

3.5.1 Thực nghiệm 73

x

3.5.2 Khảo sát ý kiến đánh giá bộ đồ chơi 73

Kết luận chương 3 82

PHÂN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 85

1 Kết luận 86

2 Đóng góp của đề tài 87

3 Kiến nghị 87

4 Hướng phát triển đề tài 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHẦN PHỤ LỤC 91

9 UBND Ủy ban nhân dân

10 CQG Chuẩn quốc gia

xii

27 PHLT Phù hợp lứa tuổi

28 TNKH Thống nhất khoa học

xiii

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Bảng số liệu thống kê về GDMN tỉnh Bình Phước năm học 2014 – 2015

……… 45 3838 Bảng 2.2 Bảng số liệu thống kê về GDMN thị xã đồng xoài trong 3 năm học 46

Bảng 2.3 Bảng số liệu thống kê về đồ chơi tại các lớp mẫu giáo thuộc các trường mầm non trên thị xã đồng xoài ……… 46

Bảng 2.4 Bảng nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong quá trình tự làm đồ chơi của giáo viên mầm non……… 55

Bảng 3.1 bảng các chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu 58

Bảng 3.2 Bảng danh mục các đồ chơi sẽ xây dựng 61

Bảng 3.3 Bảng vật liệu dụng cụ làm đồ chơi 64

Bảng 3.5Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi rau ăn củ 74

Bảng 3.6.Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi rau ăn quả 75

Bảng 3.7 Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi 76

Bảng 3.8 Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi 76

Bảng 3.9 Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi 77

Bảng 3.10 Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi 78

Bảng 3.11 Bảng kết quả khảo sát chất lượng nhóm đồ chơi 78

Bảng 3.12 Bảng đánh giá chất lượng bộ đồ chơi theo chủ đề thực phẩm 79

Bảng 3.13 Bảng nội dung quan sát giờ dạy và học thực nghiệm 80

xiv

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ quy trình xây dựng đồ chơi theo chủ đề 36

Hình 1.2 Sơ đồ các giai đoạn thiết kế đồ chơi 37

Hình 2.1 Biểu đồ hình thức làm đồ chơi của giáo viên mầm non 49

Hình 2.2 Biểu đồ số lượng giáo viên làm đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm 50

Hình 2.3 Biểu đồ số lượng đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm sau khi đã làm bổ sung……… 51

Hình 2.4 Biểu đồ mức độ sử dụng đồ chơi tự làm thuộc các chủ đề thực phẩm cho hoạt động học và chơi của trẻ……… 51

Hình 2.5 Biểu đồ chất lượng đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm do GV MN tự làm bổ sung……… 52

Hình 2.6 Biểu đồ mức độ cần thiết làm bổ sung đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước 54

Hình 3.1 Biểu đồ chất lượng bộ đồ chơi theo chủ đề thực phẩm 88

1

PHẦN I:

PHẦN MỞ ĐẦU

2

1 Lý do chọn đề tài

Cùng với sự phát triển chung của thế giới, Giáo dục Việt Nam ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng hơn trong việc xây dựng một thế hệ những con người Việt Nam thông minh, sáng tạo, có kĩ năng sống và làm việc Đảng, Nhà nước đã xác định mục tiêu chung trong giáo dục hiện nay là: đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Quá trình đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước cần được bắt đầu ngay từ bậc mầm non Hướng tới mục tiêu chung của giáo dục, trong Điều 22, Điều 23 và Điều

24 của Luật Giáo dụcđã quy định: Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về tình cảm, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách Phương pháp giáo dục ở cấp mầm non chủ yếu là thông qua việc tổ chức các hoạt động vui chơi để giúp trẻ em phát triển toàn diện Một thành tố quan trọng trong quá trình dạy học mầm non là trang thiết bị Trang thiết bị có nhiệm vụ

hỗ trợ nội dung và phương pháp dạy để giúp quá trình dạy học đạt hiệu quả đồng thời đáp ứng được mục tiêu giáo dục đã đề ra[7]

Trẻ em là nguồn nhân lực tương lai của đất nước Đầu tư cho chất lượng giáo dục mầm non là chiến lược lâu dài trong việc phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao cho đất nước Nghiên cứu những vấn đề liên quan đến sự phát triển của giáo dục mầm non chính là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển đất nước trong tương lai

Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới như: Hoa Kỳ, Nhật Bản…nghành công nghiệp sản xuất đồ chơi là một nghành mang lại lợi nhuận cao Hiện nay, đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường, với đủ loại mẫu mã đẹp và hiện đại như xe điều khiển từ xa, siêu nhân, đồ chơi điện tử,…Tuy nhiên, xét về phương diện giáo dục thì nhiều đồ chơi không phù hợp với trẻ

Theo Luật Giáo dục “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực

3

tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” [7]; Nghị

quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội khóa X ngày 09/12/2000 về Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, đã nêu rõ “Đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học” [8] Để đạt mục tiêu giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục đề ra,

đồ chơi là một yếu tố không thể thiếu trong tiến trình dạy và học ở các trường mầm non Tuy nhiên, theo khảo sát trong Đề án số 9 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thực trạng trang bị đồ chơi tại các trường mầm non trên cả nước cho thấy vẫn còn nhiều bất cập về số lượng, chất lượng Đồ chơi vừa thiếu vừa chưa đảm bảo yêu cầu do đó chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục mầm non [9] Trong các báo cáo cuối năm của

Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Phước, tình trạng trên vẫn là vấn đề chưa khắc phục được hoàn toàn Bản thân người nghiên cứu cũng đã khảo sát và khẳng định lại nhận định trên

Nhu cầu về đồ chơi cho trẻ mầm non rất lớn Kinh phí nhà nước vào việc trang bị mua sắm đồ chơi cho các lớp mầm non mới chỉ đáp ứng được một phần Bộ Giáo dục khuyến khích giáo viên mầm non tham gia làm các đồ chơi tự tạo từ những nguyên liệu mở nhằm bổ sung thêm trang thiết bị phục vụ cho quá trình dạy và học tại các trường mầm non Đề án số 9 “Phát triển thiết bị dạy học tự làm giáo dục mầm non giai đoạn 2010-2015” đã chính thức được phê duyệt theo Quyết định Số: 4045/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 9 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đây là một đề án lớn được bộ giáo dục hết sức quan tâm và hướng dẫn một cách chi tiết về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện

Đề án đã cho thấy: Trong những năm qua, cùng với đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông, thiết bị dạy học (TBDH) đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên, số lượng các nhóm, lớp, các trường mầm non quá lớn nên việc trang bị TBDH tối thiểu là chưa đầy đủ Việc mua sắm, bổ sung, thay thế hàng năm các TBDH này hiện gặp một số khó khăn về nguồn cung cấp các thiết bị, các chi tiết lẻ, nguồn kinh phí mua sắm, bổ sung và sửa chữa, phương pháp sửa chữa khắc phục các thiết bị hư hỏng trong quá trình sử dụng Trong điều kiện đó thì giải pháp tự làm, tự sửa chữa, tự cải tiến TBDH đã góp

4

phần khắc phục kịp thời những thiết bị còn thiếu, bổ sung các thiết bị chưa có điều kiện mua sắm, thay thế hoặc cải tiến các thiết bị hư hỏng, mất mát và phù hợp với tình hình, đặc điểm của các địa phương, cơ sở giáo dục [9]

Đề án trên, xét ở góc độ nào đó nó là một giải pháp hay nhằm chia sẻ gánh nặng của việc chi ngân sách nhà nước cho giáo dục, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục

Hiện nay, các trường mầm non trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước cũng đang tích cực hưởng ứng đề án này Tuy nhiên những khó khăn về kinh phí, thời gian, vật liệu và sự sáng tạo của giáo viên cũng là những tồn đọng về vấn đề tự làm đồ chơi của giáo viên Từ những khó khăn đó dẫn đến kết quả đồ chơi do giáo viên mầm non làm chưa phong phú về mẫu mã, chưa đảm bảo chất lượng và số lượng

Người nghiên cứu quyết định thực hiện đề tài “Xây dựng bộ đồ chơi theo chủ

đề cho trẻ mầm non tuổi mẫu giáo” nhằm mục đích tạo ra một bộ đồ chơi đảm bảo được các yêu cầu về đồ chơi cho trẻ mầm non

2 Mục tiêu nghiên cứu

Xây dựng được bộ đồ chơi theo một số chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu tuổi mẫu giáo

3.Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận về đồ chơi trong GDMN

+ Một số khái niệm liên quan

+ Đặc điểm, ý nghĩa, cách phân loại đồ chơi trong ngành học mầm non

+ Các nguyên tắc, vật liệu - kĩ thuật và quy trình xây dựng bộ đồ chơi theo chủ đề

- Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi mẫu giáo

- Hoạt động học tập của trẻ mẫu giáo ở trường mầm non

+ Hình thức tổ chức;

+ Phương pháp dạy học;

+ Môi trường học tập của trẻ mẫu giáo

- Mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục mầm non tuổi mẫu giáo

5

- Các chủ đề ở các lớp mẫu giáo - trường mầm non

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu thực trạng chung về làm và sử dụng đồ chơi theo một

số chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu của giáo viên các trường mầm non tại thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

- Tìm hiểu về Thực trạng trang bị đồ chơi trong lớp theo các chủ đề nhánh của chủ đề thực phẩm cho bé yêu

- Thực trạng về làm và sử dụng đồ chơi theo các chủ đề “thực phẩm cho bé yêu” nhằm phục vụ cho hoạt động dạy và học tại các lớp mẫu giáo tại thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

- Tìm hiểu các nhóm đồ chơi thuộc các chủ đề “thực phẩm cho bé yêu” cần thiết làm bổ sung

Nhiệm vụ 3: Xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề ở trường mầm non

- Xác định chủ đề làm đồ chơi

- Đề xuất danh mục đồ chơi

- Thiết kế

- Chế tạo

- Thực nghiệm, đánh giá và hoàn thành bộ đồ chơi

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Bộ đồ chơi theo một số chủ đề thuộc chủ đề thực phẩm cho bé yêu phục vụ cho dạy và học ở trường mầm non

+Trưởng phòng Mầm non Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Phước

+ Cô Bùi Thị Thu Thuỷ Hiệu trưởng trường mầm non Hoa Hồng thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

6

- 5 Giám khảo hội thi triển lãm đồ chơi cấp mầm non do tỉnh Bình Phước tổ chức

- 15 Khối trưởng các khối mẫu giáo

- 100 Giáo viên các lớp mẫu giáo thuộc 5 trường mầm non được chọn khảo sát

- 2 Giáo viên dạy thực nghiệm

- 25 Trẻ mầm non lớp chồi 5 trường mầm non Hoa Hồng

- Đồ chơi trong lớp theo các chủ đề thực phẩm tại các lớp mẫu giáo thuộc 5 trường mầm non được chọn khảo sát

5 Giả thuyết nghiên cứu

Đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm trong lớp mẫu giáo trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước còn thiếu Đồ chơi do giáo viên tự làm bổ sung vẫn thiếu về số lượng, mẫu mã và chưa đảm bảo yêu cầu Nếu triển khai sử dụng bộ đồ chơi theo các chủ đề thực phẩm được chế tạo theo thiết kế do người nghiên cứu đề xuất thì sẽ đáp ứng được các yêu cầu đối với đồ chơi cho trẻ mẫu giáo

6 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, người nghiên cứu sẽ sử dụng các nhóm phương

pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp nghiên cứu lí luận để phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các nguồn tài liệu, văn bản liên quan đến đồ chơi và xây dựng bộ đồ chơi cho trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng để xây dựng cơ sở lý luận cho

Phương pháp quan sát

- Quan sát trực tiếp đồ chơi trong lớp theo các chủ đề thực phẩm của các lớp mẫu giáo trên địa bàn khảo sát để biết được số lượng và chất lượng đồ chơi do giáo viên tự làm

- Quan sát giờ học và giờ hoạt động góc của trẻ để khảo sát về việc sử dụng

đồ chơi theo chủ đề thực phẩm tại các trường mầm non khảo sát

- Quan sát quá trình trẻ mầm non sử dụng bộ đồ chơi do người nghiên cứu xây dựng để đánh giá chất lượng và khả năng gây hứng thú của bộ đồ chơi

Phương pháp thống kê toán học

Vận dụng phương pháp thống kê toán học phân tích, xử lý số liệu thu được để:

- Nhận định thực trạng trang bị, làm và sử dụng đồ chơi ở các trường mầm non trên địa bàn khảo sát

- Đánh giá chất lượng của bộ đồ chơi do người nghiên cứu xây dựng

- Đánh giá khả năng gây hứng thú của bộ đồ chơi

Sử dụng bộ đồ chơi vào tiết dạy thực nghiệm bộ đồ chơi

- Đem một phần của bộ đồ chơi vừa chế tạo sử dụng vào 1 giờ học có chủ đích thuộc nội dung giáo dục dinh dưỡng và 1 giờ hoạt động góc ở trường mầm non

Phương pháp chuyên gia

8

- Đem bộ đồ chơi tham gia hội thi triển lãm đồ chơi cấp học mầm non do tỉnh Bình Phước tổ chức sau đó khảo sát ý kiến đánh giá của các chuyên gia giáo dục mầm non cho bộ đồ chơi về chất lượng và khả năng gây hứng thú của bộ đồ chơi đối với trẻ mầm non tuổi mẫu giáo

Khảo sát ý kiến đánh giá của các chuyên gia về chất lượng bộ đồ chơi

-Trưởng phòng Mầm non Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh Bình Phước

- Hiệu trưởng trường mầm non Hoa Hồng

- 100 Giáo viên các lớp mẫu giáo thuộc 5 trường được chọn khảo sát Trong

đó các trường mầm non được người nghiên cứu chọn để khảo sát gồm 5 trong tổng

số 10 trường mầm non công lập trên địa bàn thị xã Đồng Xoài Trong đó 25 lớp và

50 giáo viên thuộc trường chuẩn quốc gia; 25 lớp và 50 giáo viên thuộc trường chưa đạt chuẩn quốc gia (tỉ lệ 1:1) để khảo sát Cụ thể như sau:

+Trường MN Hoa Hồng: 13 lớp 26 giáo viên;

+Trường MN Hoa Cúc: 12 lớp 24 giáo viên;

+Trường MN Hoạ Mi: 9 lớp 18 giáo viên;

+ Trường MN Hoa Đào: 10 lớp 20 giáo viên;

+ Trường MN Hoa Phượng: 6 lớp 12 giáo viên

9

- 15 Khối trưởng các khối mầm, chồi, lá

- 5 Giám khảo hội thi triển lãm đồ chơi cấp mầm non do tỉnh Bình Phước tổ chức

- 25 Học sinh lớp chồi 5 trường mầm non Hoa Hồng

-2 Giáo viên dạy thực nghiệm

Phạm vi khách thể thực nghiệm:

- Hội thi triễn lãm đồ chơi cấp học mầm non tỉnh Bình Phước

- Trường MN Hoa Hồng: Sau khi chế tạo xong bộ đồ chơi sẽ được thực nghiệm tại hội thi triễn lãm và trường MN Hoa Hồng để các chuyên gia giáo dục mầm non và học sinh trường mầm non Hoa Hồng kiểm tra đánh giá chất lượng sản phẩm

Chủ đề ở trường mầm non do nhà trường hoặc giáo viên lựa chọn dựa trên nội dung chương trình khung do bộ giáo dục ban hành Trong phạm vi đề tài, người nghiên cứu chọn chủ đề thực phẩm cho bé yêu để xây dựng bộ đồ chơi theo một số chủ đề nhánh thuộc chủ đề thực phẩm nhằm phục vụ cho nội dung này Cụ thể:

10

Trong mỗi chủ đề, người nghiên cứu thiết kế, chế tạo các đồ chơi phù hợp với nội dung chương trình do bộ giáo dục quy định Trong đó có một số đồ chơi có tên trùng với đồ chơi trong “danh mục thiết bị tối thiểu dành cho các lớp mẫu giáo” nhưng kĩ thuật và mẫu mã do người nghiên cứu tự đề xuất

8 Cấu trúc luận văn:

Phần I: Phần mở đầu

Phần II: Phần nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng đồ chơi theo chủ đề trong giáo dục mầm non

Chương 2: Thực trạng làm và sử dụng đồ chơi theo một số chủ đề thực phẩm cho bé yêu tại một số trường mầm non trên địa bàn thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

Chương 3: Bộ đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ mầm non tuổi mẫu giáo Phần III Kết luận và kiến nghị

11

PHẦN II:

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

12

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỒ CHƠI TRONG GIÁO DỤC MẦM NON

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Sơ lược tình hình nghiên cứu ở trong nước

Trong những đề tài nghiên cứu của các nhà giáo dục, có không ít đề tài khai thác về lĩnh vực đồ dùng - đồ chơi và những vấn đề liên quan đến việc sử dụng đồ dùng - đồ chơi trong sinh hoạt và học tập của trẻ mầm non Trong nước, một số đề tài khai thác về lĩnh vực đồ chơi và những vấn đề liên quan đến việc sử dụng đồ chơi trong sinh hoạt và học tập của trẻ mầm non cụ thể như sau:

Nghiên cứu các cơ sở lý thuyết về đồ chơi như:

- Tác giả Phan Đông Phương đã đề xuất cụ thể những danh mục thiết bị

lớp mẫu giáo 3-4 tuổi đáp ứng với yêu cầu của Chương trình GDMN mới[25]

- Nhóm tác giả Phan Đông Phương, Trần Yến Mai, Nguyễn Thị Sáu đã xây dựng được tiêu chí đánh giá thực trạng trang bị, sử dụng đồ dùng đồ chơi thiết bị tối thiểu dành cho giáo dục mầm non [26]

- Tác giả Đàm Thị Xuyến đã trình bày khá đầy đủ về những vấn đề chung về

đồ chơi dành cho trẻ mầm non, đồng thời có các bước hướng dẫn thực hành làm một

số nhóm đồ chơi từ vật liệu đơn giản[34]

Nghiên cứu về sự phát triển trí tuệ của trẻ em thông qua việc sử dụng các đồ chơi như:

- Tác giả Nguyễn mạnh Tuấn đã đề xuất các biện pháp phát triển tư duy hình học cho trẻ mẫu giáo lớn và học sinh tiểu học thông qua đồ chơi [29]

- Tác giả Trần Minh Thành đã đề xuất thành công các biện pháp phát triển tính sáng tạo cho trẻ khuyết tật trí tuệ nhẹ 5-6 tuổi Theo tác giả, sử dụng các đồ chơi búp bê, phương tiện giao thông, hộp, hạt, các con thú… làm phương tiện giáo dục, qua đó tác giả cho thấy vai trò của đồ chơi trong việc phát triển trí tuệ đối với trẻ nhỏ [28]

13

Nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả làm và sử dụng đồ chơi cho trẻ mầm non như:

- Tác giả Lê Thị Ánh Tuyết, đã đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng

đồ chơi tự tạo của giáo viên trong tổ chức hoạt động giáo dục trẻ mầm non Tác giả cho rằng cần nâng cao nghiệp vụ tự tạo và sử dụng đồ chơi có hiệu quả của giáo viên mầm non nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy trong giáo dục mầm non [32]

- Tác giả Võ Thị Vinh đã đưa ra một số biện pháp hữu ích làm đồ chơi nhằm khắc

phục điều kiện khó khăn của địa phương như:

+ Phối kết hợp phụ huynh và học sinh tham gia thu gom phế liệu để làm ĐC + Vận động hội phụ huynh tham gia làm ĐC cùng cô

+ Làm đồ chơi theo từng chủ điểm

+ Khuyến khích trẻ làm đồ chơi cùng cô [33]

- Tác giả Nguyễn Thị Hồng đã đề xuất một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ

chơi hấp dẫn cho trẻ làm quen với toán trẻ 5 – 6 tuổi [39]

Nghiên cứu và trình bày các thiết kế các mẫu đồ chơi thuộc các nhóm đồ chơi khác nhau như:

- Tác giả Huỳnh Thị Ánh Loan đã thiết kế và chế tạo được một số nhóm đồ chơi: thẻ hình ghép bóng, rối que ghép bóng, thú nhồi bông, đồ chơi phân loại thực vật, lo tô tập đếm thực vật, sách tranh nghề nghiệp,vườn hoa của em Đây là những

đồ chơi phù hợp với nội dung và mục tiêu giáo dục mầm non [21]

- Nhóm tác giả Lương Thị Bình, Lê Thị Bích Ngọc đã thiết kế cách làm các

đồ chơi từ lá cây, hột hạt theo phong cách các trò chơi dân gian xưa[10]

- Nhóm tác giả do Nguyễn Lăng Bình chủ biên đã hướng dẫn làm một số đồ chơi cho trẻ mầm non [11]

- Nhóm tác giả Phạm Mai Chi, Phùng Thị Tường đã biên soạn tài liệu hướng dẫn làm các nhóm đồ chơi xếp hình, đồ chơi xếp chồng–tháo lắp, đồ chơi so hình, đồ chơi ném và xâu hạt và hướng dẫn sử dụng chúng vào trong các trò chơi[12]

- Nguyễn Thị Vân Lâm Đã biên soạn tài liệu hướng dẫn làm một số đồ chơi học tập phục vụ cho việc tổ chức trò chơi học tập [17]

14

- Nhóm tác giả Hoàng Thu Hương, Nguyễn Thị Vân Lâm, Vũ Hồng Tậm, Vũ Xuân Hoàn đã biên soạn các phương pháp hướng dẫn trẻ làm một số đồ chơi bằng giấy[16]

- Phạm Thị Việt Hà, Hướng dẫn làm đồ chơi bằng vật liệu thiên nhiên và tạo hình bằng vật liệu này [13]

- Nhóm tác giả Bùi Thị Kim Tuyến, Lê Bích Ngọc, Lương Thị Bình, Phan Thị

Lan Anh, đã thiết kế các mẫu đồ chơi theo các chủ đề từ vật liệu thiên nhiên [31]

Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp cho trẻ tự làm đồ chơi như:

- Tác giả Vũ Thị Ngọc Minh, đã đề xuất một số biện pháp tổ chức cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm đồ chơi, đáp ứng với yêu cầu của chương trình giáo dục mầm non mới[22]

- Nhóm tác giả Phùng Thị Tường, Nguyễn Thị Nga, Vũ Ngọc Minh đã biên soạn các phương pháp hướng dẫn trẻ làm đồ chơi từ đất nặn theo chủ đề[30]

Riêng trong năm 2013 có rất nhiều sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) và đề tài của giáo viên mầm non trên địa bàn tỉnh Bình Phước công bố các kết quả nghiên cứu

về lĩnh vực đồ chơi cho trẻ mầm non như: danh mục thiết bị đồ chơi, các tiêu chí đánh giá thực trạng trang bị sử dụng đồ chơi, một số biện pháp tổ chức cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi làm đồ chơi, những biện pháp hữu ích nhằm khắc phục điều kiện khó khăn về trang thiết bị ĐDĐC cho trẻ mầm non, một số biện pháp sử dụng đồ dùng đồ chơi nhằm phát triên khả năng học tập của người học[35] Cụ thể:

- Tác giả Nguyễn Thu Hào đã đề xuất giải pháp khuyến kích trẻ hoạt động tích cực thông qua xây dựng môi trường góc mở Với đề tài này tác giả đã chú trọng tìm

ra các phương pháp, tìm ra các vật liệu xung quanh tạo cho trẻ hứng thú trong việc học và chơi, hướng dẫn trẻ biết biến những vật liệu đơn giản sẵn có thành những đồ thân thiện

- Tác giả Mai Lệ Huyền đã đề xuất quy trình hướng dẫn trẻ tự làm đồ chơi từ

đó giúp trẻ tạo ra một số đồ chơi phù hợp với khả năng tư duy của trẻ

- Tác giả Lê Thị Liễu đã đề xuất một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 – 6 tuổi làm

đồ dùng đồ chơi bằng các nguyên vật liệu tự nhiên Trong đó biện pháp chính là các giáo viên mầm non nên giúp trẻ thỏa mãn hoạt động vui chơi của trẻ bằng cách cho

15

trẻ tự làm đồ chơi từ nguyên vật liệu tự nhiên, hướng dẫn trẻ làm ra các sản phẩm gần gũi với hoạt động của trẻ Từ đó thu hút được sự chú ý của trẻ mang lại cho trẻ niềm say mê hứng thú

- Tác giả Nguyễn Thị Xuân Thành đã đề xuất một số kinh nghiệm làm đồ chơi cho trẻ 18 – 24 tháng tuổi

- Tác giả Phạm Thị Thuỳ đã đề xuất một số biện pháp sử dụng đồ dùng đồ chơi trong hoạt động LQVT 4-5 tuổi

- Tác giả Trần Thị Mính đã đề xuất một số kinh nghiệm giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, thông qua việc sử dụng nguyên vật liệu mở

- Tác giả Nguyễn Thị Xuân Thành đã đề xuất một số kinh nghiệm làm đồ chơi cho trẻ 18 – 24 tháng tuổi

- Tác giả Trần Thị Hồng Nhung đã thiết kế bộ đồ chơi học tập cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

- Tác giả Dương Thị Hiền đã đề xuất một số biện pháp làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở

- Tác giả Trần Cẩm Mỹ đã thiết kế đồ chơi phát triển tri giác có chủ định cho trẻ 3-4 tuổi

- Tác giả Nguyễn Thị Trúc Lê đã thiết kế đồ chơi phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi trường MN Đồng Tâm

- Tác giả Đặng Thị Thìn đã sưu tầm và làm một số đồ dùng đồ chơi cho trẻ nhà trẻ Trường mầm non Sơn Ca

Như vậy, trong nước đã có rất nhiều các nghiên cứu liên quan đến vai trò của

đồ chơi đối với sự phát triển trí não của trẻ mầm non, các cơ sở khoa học để làm đồ chơi cho trẻ mầm non, các thiết kế đồ chơi cho trẻ mầm non, các phương pháp nâng cao hiệu quả làm đồ chơi và các phương pháp giúp trẻ tự làm đồ chơi

1.1.2 Sơ lược tình hình nghiên cứu ở ngoài nước

Trong quá trình nghiên cứu, người nghiên cứu tìm được một số tác giả quan tâm rất sớm đến giáo dục mầm non Họ đã tìm hiểu về nhu cầu cũng như môi trường học tập của trẻ trong đó họ quan tâm sử dụng đồ chơi với vai trò là phương tiện cần thiết trong học tập và vui chơi của trẻ

16

Friedrich Wilhelm Froebel

Là một nhà sư phạm người Đức, TKXIIX, (1782 - 1852) là người đầu tiên xây dựng hệ thống giáo dục cho lứa tuổi mẫu giáo thông qua việc mở các trung tâm giáo dục cho trẻ nhỏ Ông cho rằng trẻ em có nhu cầu và có khả năng học tập Theo ông, cần quan tâm phát triển đồ chơi trong giáo dục mẫu giáo Trong sự nghiệp của mình, hầu hết thời gian của ông đầu tư cho giáo dục mẫu và sản xuất đồ chơi Ông đã thiết kế các đồ chơi giáo dục được gọi là Froebel (Quà tặng) trong đó bao gồm xây dựng các khối hình học và các khối hoạt động mô hình Froebel khuyến khích tạo ra môi trường giáo dục mẫu giáo gần gũi với thực tế thông qua sử dụng đồ chơi nhằm

mở rộng hiểu biết của trẻ về thế giới Ông tiếp tục phát triển các vật liệu đặc biệt như gạch, gỗ và bóng để gắn kết lý thuyết và thực tiễn trong giáo dục mẫu giáo [36]

Maria Montessori

Maria Montessori (1870 – 1952) là một bác sĩ tâm lý trong lĩnh vực giáo dục Công việc của bà là phát triển phương pháp sư phạm khoa học, bà tiếp xúc nhiều với các trẻ em khuyết tật Để giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật, bà đã xây dựng bộ giáo cụ Montessoria gồm 7 đồ chơi giáo dục chính: The cylinder blocks (các khối xilanh); The pink vower (tòa tháp màu hồng); The broad stair (các cầu thang rộng); The red rods (các thanh màu đỏ) the colored cylinder (xilanh màu) the binomial cube (các khối nhị thức) và the trinominal cube (các khối tam thức) [37]

- Tác giả Kak-Hai-Nơ Dich, (1999), Trẻ em và thế giới của chúng đã khái quát về những nhu cầu của trẻ nhỏ, trong đó khẳng định vai trò của đồ chơi trong thế giới tuổi thơ[24]

Michael J Treeman đã thiết kế và xây dựng thành công các đồ chơi robot giáo dục có thể hỏi đáp với trẻ giúp trẻ rèn luyện và phát triển ngôn ngữ cũng như phát triển nhận thức Bộ đồ chơi đã có tính ứng dụng rộng rãi trên nhiều quốc gia [41]

Patrick Calello đã thiết kế và xây dựng bộ đồ chơi phương tiện giao thông bằng gỗ có thể lắp ráp cho phép trẻ lắp ráp các chi tiết thành các mô hình khác nhau giúp trẻ phát triển óc sáng tạo và khả năng vận động tinh của đôi bàn tay đồng thời nhận thức về các phương tiện giao thông [42]

17

Như vậy, các nghiên cưú cho thấy vai trò to lớn của đồ chơi đối với sự phát triển nhận thức, kĩ năng, óc sáng tạo, ngôn ngữ… đối với trẻ mầm non

1.1.3 Bài học kinh nghiệm

Các công trình nghiên cứu trên đã cho người nghiên cứu có cái nhìn khái quát

về đồ chơi cho trẻ mầm non như: đặc điểm, ý nghĩa của đồ chơi, các yêu cầu đối với

đồ chơi trong giáo dục mầm non, các giải pháp để khai thác ý nghĩa của đồ chơi đối với trẻ, phương pháp làm đồ chơi cho trẻ, cách làm một số loại đồ chơi cho trẻ Đó chính là những vấn đề thực tiễn mà ngành mầm non đang quan tâm Tuy nhiên, các sách hướng dẫn làm đồ chơi còn khá sơ sài về bản thiết kế (mẫu mã, kĩ thuật thực hiện đồ chơi) Trong tất cả các công trình nghiên cứu trên, hầu hết chú trọng đến vật

liệu thiên nhiên và rất ít đề tài chú trọng đến đồ chơi cho trẻ mầm non từ vật liệu mở

cụ thể là xốp cách nhiệt SKKN của tác giả Dương Thị Hiền, (2013), Một số biện

pháp làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở, Trường mầm non Đồng Tiến cũng mới đưa ra các biện pháp làm đồ chơi từ nguyên liệu mở như: giáo viên tự tích góp vật liệu mở (ở nhà, lớp học) và vận động phụ huynh quyên góp vật liệu mở cho giáo viên nhưng lại chưa thiết kế và chế tạo các đồ chơi từ vật liệu mở Đặc biệt chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu về đồ chơi theo chủ đề cho trẻ mầm non

Hiện nay, có rất nhiều loại đồ chơi hiện đại Tuy nhiên, xét về phương diện giáo dục thì chúng không thể đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu và mục đích giáo dục của trường mầm non Mặt khác, việc mua quá nhiều đồ chơi trong lớp cho trẻ sẽ tốn quá nhiều ngân sách nhà nước, kinh phí của giáo viên và phụ huynh trong khi có rất nhiều các vật liệu sẵn có trong sinh hoạt (có nghĩa các vật liệu này đã được trải qua các quá trình sản xuất, kiểm nghiệm) có thể tái chế thành các đồ chơi cho trẻ mà vẫn đảm bảo không độc hại theo yêu cầu của bộ KHCN

Để tiếp bước các đề tài đi trước, người nghiên cứu chọn đề tài “Xây dựng bộ

đồ chơi theo một số chủ đề cho trẻ mầm non tuổi mẫu giáo”

1.2 Những vấn đề chung về xây dựng đồ chơi theo chủ đề trong giáo dục mầm non

1.2.1 Các khái niệm

“Đồ chơi trẻ em”

Thông tư số 16/2011/TT-BGDĐT có giải thích: “Đồ chơi trẻ em là sản phẩm hoặc vật liệu bất kỳ được thiết kế và sản xuất để trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng khi chơi; Đồ chơi trẻ em bao gồm đồ chơi trong lớp học, trong khu vực sân chơi, khu vui chơi ngoài trời trong phạm vi khuôn viên của nhà trường [4].”

Theo tác giả Đinh Văn Lang: “Đồ chơi là phương tiện vật chất dùng trong khi chơi, nó không mang ý nghĩa đời sống hàng ngày Trong đồ chơi thể hiện tính chất điển hình của đồ vật Chính hình dáng tổng quát của đồ chơi giúp trẻ có thể tái tạo và thể hiện những hành động tương xứng đối với đồ vật ấy [19;tr.226].”

Theo tác giả Đặng Hồng Nhật: “Đồ chơi là phương tiện dùng để chơi, là những vật cụ thể giúp trẻ cầm nắm dễ dàng Đồ chơi nhằm phát triển các chức năng tâm lý và hình thành nhân cách cho trẻ, trong đó việc phát triển tình cảm thẩm mỹ rất quan trọng Vì vậy, đồ chơi phải kích thích được hoạt động của trẻ đồng thời phải mang tính giáo dục và khơi gợi tình cảm thẩm mĩ tốt [23; tr.3].”

Theo tác giả Đàm Thị Xuyến: “Đồ chơi là những vật cụ thể thể hiện một cách sinh động về thế giới vật chất trong cuộc sống và hoạt động của con người, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này hay lứa tuổi khác, chỉ dùng trong hoạt động chơi của trẻ, giáo dục cho trẻ khiếu thẩm mĩ, giải trí và dùng để trang trí lớp học [34; tr.4].”

19

Qua các phát biểu trên có thể hiểu đồ chơi là các vật cụ thể nó phỏng lại thế giới loài người một cách đơn giản, đôi khi hơi cách điệu, ngộ nghĩnh Nó được dùng trong hoạt động học và chơi của trẻ nhằm giúp trẻ hình thành nhân cách, mở rộng

nhận thức về thế giới xung quanh và phát triển các kĩ năng sống

“Chủ đề”

Theo tác giả Nguyễn Thị Hoà: “Ở trường mầm non, Chủ đề (CĐ) là những

mảng sự kiện, hiện tượng trong đời sống tự nhiên và xã hội [15; tr.201].”

“Trẻ mầm non tuổi mẫu giáo”

Điều lệ trường mầm non quy định: chương trình giáo dục mầm non gồm chương trình giáo dục nhà trẻ dành cho trẻ từ 3 tháng đến 3 tuổi và chương trình giáo

dục mẫu giáo dành cho trẻ từ 3 tuổi đến 6 tuổi Trong đó

Lớp mẫu giáo bé 3 đến 4 tuổi (mầm)

Lớp mẫu giáo nhỡ 4 đến 5 tuổi (chồi)

Lớp mẫu giáo lớn 5 đến 6 tuổi(lá) [2;điều 13 chương II]

“Xây dựng”

Theo từ điển từ và ngữ Việt Nam: “xây dựng là làm nên một công trình kiến trúc theo một thiết kế trước đó Hoặc tạo ra một tổ chức theo một chủ trương, một phương hướng nhất định Hoặc gây nên những yếu tố mới thông qua trí tuệ” [18;tr2069]

Như vậy trong phạm vi nghiên cứu của đề tài có thể hiểu xây dựng là thiết kế

và làm ra đồ chơi mới theo bản thiết kế, cụ thể là làm ra bộ đồ chơi theo các chủ đề cho trẻ mẫu giáo

“Thiết Kế”

Là một hoạt động mô tả hình dáng kiến trúc, nội dung kỹ thuật và tính kinh tế của các công trình xây dựng tương lai hoặc thiết kế là các tài liệu thuyết minh và bản

vẽ nhằm cụ thể hoá các yếu tố đã nêu trong nội dung của dự án đầu tư

- Thiết kế xây dựng công trình phải đảm bảo: an toàn, bền vững và phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn kĩ thuật xây dựng

20

- Thiết kế xây dựng công trình bao gồm các bước: thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công.Tuỳ theo tính chất, quy mô của từng loại công trình, thiết kế xây dựng công trình có thể lập một bước, hai bước hoặc ba bước

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài người nghiên cứu đề xuất thiết kế gồm 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Thiết kế cơ sở:

- Xác định đặc điểm (cấu tạo, hình dáng, kích thước, màu sắc) của đồ chơi

- Thiết kế kĩ thuật là mô tả các kĩ thuật sẽ ứng dụng để làm đồ chơi

Giai đoạn 2: Thiết kế thi công: là mô tả các thao tác làm ra đồ chơi trên đặc điểm và các kĩ thuật đã được mô tả trong thiết kế cơ sở [38]

“Đồ chơi tự làm”

“Đồ chơi tự làm (hoặc đồ chơi tự tạo) là đồ chơi do giáo viên, nhân viên chuyên trách, học sinh, phụ huynh tự làm để phục vụ việc giảng dạy, học tập và vui chơi của trẻ em”[4]

“Vật liệu mở”

Trong giáo dục mầm non, “vật liệu mở” là từ chỉ các phế liệu được sử dụng

làm nguyên liệu tái chế ra đồ chơi cho trẻ Cách nói này là cách nói giảm nói tránh nhằm giảm sự lo lắng, hiểu lầm của những người không cùng chuyên môn mầm non

Vì vậy, khái niệm “vật liệu mở” chính là khái niệm “phế liệu” Dưới đây là một số cách định nghĩa về “phế liệu”:

Tạp chí Khoa học pháp lý đã tổng hợp các cách định nghĩa về phế liệu như sau:

“Theo từ điển Tiếng Việt của viện ngôn ngữ học định nghĩa: “phế liệu là vật

bỏ đi từ những nguyên liệu đã qua chế biến Trong lĩnh vực khoa học pháp lý, khái niệm phế liệu được định nghĩa lần đầu tiên tại khoản 1 Điều 3 ngày 02/4/2004 Quyết định số 03/2004/QĐ-BTNMT của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường: "Phế liệu” là sản phẩm, vật liệu được loại ra từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng nhưng đáp ứng yêu cầu làm nguyên liệu sản xuất Khái niệm phế liệu tiếp tục được Luật Bảo

vệ môi trường 2005 (Luật BVMT 2005) định nghĩa tại khoản 13 Điều 3: "Phế liệu”

1.2.2 Đặc điểm, ý nghĩa, cách phân loại đồ chơi trong GDMN

Đặc điểm

Đồ chơi phải giống đồ vật thật nhưng được thể hiện một cách đơn giản về tính chất, cấu tạo, hình dáng, màu sắc; đôi khi có phần cách điệu một cách ngộ nghĩnh và phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non về kích thước, trọng lượng

[34,tr4]

Ý nghĩa

Đối với giáo viên, đồ chơi được sử dụng với tư cách là những phương tiện nhằm điều khiển các hoạt động của học sinh Vì vậy, đồ chơi chính là thiết bị học liệu có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc dạy tại các trường mầm non [19; tr.226]

Đối với trẻ mầm non, tư duy của trẻ là tư duy trực quan bằng hình tượng Sử dụng đồ chơi trong học tập và vui chơi sẽ kích thích trẻ tự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ trong cuộc sống, qua đó trẻ sẽ có cơ hội vận động, tích lũy thêm kinh nghiệm sống, làm quen với các hoạt động lao động, hình thành thẩm mĩ và hiểu biết nhiều hơn

Như vậy, Đồ chơi là phương tiện giúp trẻ phát triển toàn diện cả năm mặt: đức, trí, thể, mĩ, lao [34; tr.5]

Cụ thể:

Giáo dục trí tuệ

- Đồ chơi giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, đào sâu nhận thức, giúp trẻ quan sát rèn luyện sự chú ý và khả năng phân biệt so sánh Nhận biết môi trường xung quanh,

sự việc

- Đồ chơi giúp trẻ đi từ chỗ không biết chưa biết rõ đếm nắm bắt được khái niệm, giúp trẻ làm giàu kinh nghiệm, tăng thêm vốn hiểu biết và phát triển tri thức

- Đồ chơi giúp trẻ phát triển tiếng nói, làm giàu vốn từ Trẻ nói được rất nhiều

và phát triển hơn so với yêu cầu thực tế, thông qua quá trình chơi với đồ chơi trẻ thể hiện thái độ tình cảm của mình với môi trường xung quanh, phát triển hành vi, ngôn ngữ giao tiếp

Giáo dục đạo đức

- Giáo dục và hình thành tình cảm tập thể, tinh thần đồng đội

- Giáo dục và hình thành tình cảm tốt đẹp giữa người với người, giữa người

và đồ vật

- Giáo dục mối quan hệ tốt đẹp giữa con người và lao động

- Đồ chơi giúp trẻ đi vào hoạt động có mục đích và giáo dục ý thức sống, hình thành các phẩm chất đạo đức tốt đẹp như: lòng dũng cảm, thật thà, ngay thẳng, cương quyết, trách nhiệm

Giáo dục thể chất

- Giúp cơ thể trẻ phát triển toàn diện về mặt thể chất Phát triển các giác quan, phát triển vận động: Luyện vận động các cơ tay, sự khéo léo của bàn tay, ngón tay và luyện các vận động đi chạy, nhảy, bật Trẻ biết cầm, nắm, lăn xoay; biết phối hợp tay

và mắt: xâu, xếp, lắp ghép…

- Mang lại giá trị tinh thần tốt cho trẻ

Giáo dục thẩm mỹ

23

- Đồ chơi giúp trẻ nhận biết cái đẹp

- Đồ chơi giúp trẻ biết yêu, trân trọng và bảo vệ cái đẹp

- Đồ chơi giúp trẻ phát triển óc thẩm mĩ

Giáo dục lao động

Đồ chơi là phương tiện để học sinh bắt chước các hoạt động của người lớn

Từ đó yêu lao động, yêu sản phẩm lao động và biết lao động Biết hợp tác, thỏa thuận, chia sẻ… [34]

Như vậy, nhờ có đồ dùng đồ chơi, Giáo viên sẽ bước vào thế giới trẻ thơ để

từ đó tìm ra những phương án hành động thiết thực, tổ chức được các hoạt động giáo dục Đồ chơi tạo ra môi trường sinh động để giúp trẻ chú ý và tiếp thu một cách nhanh chóng nội dung, vấn đề khiến chất lượng dạy và học đạt mục tiêu - yêu cầu

Phân loại đồ chơi

Hiện nay, đồ chơi rất đa dạng phong phú về nội dung, hình dáng, cấu trúc, nguyên liệu và giá trị sử dụng nên có rất nhiều cách phân loại đồ chơi

Theo tác giả Đặng Hồng Nhật, đồ chơi được phân loại dựa theo vật liệu sử dụng có các loại đồ chơi: Đồ chơi làm từ bìa; đồ chơi làm từ vật liệu phế thải; đồ chơi làm từ gỗ; đồ chơi làm từ vải; đồ chơi làm từ vật liệu thiên nhiên [22; tr7-9]

Theo tác giả Đàm Thị Xuyến, căn cứ theo mục đích giáo dục có thể phân loại

đồ chơi thành các nhóm: Đồ chơi học tập; đồ chơi trang trí; đồ chơi sân khấu; đồ chơi hình tượng – chủ đề; đồ chơi xây dựng [34;tr 6-8]

Theo người nghiên cứu, Hiện nay, hình thức tổ chức dạy học trong giáo dục mầm non là tổ chức dạy học tích hợp theo chủ đề [15, tr 197-199] do đó có thể phân loại đồ chơi theo các chủ đề ở trường mầm non cụ thể như sau:

- Đồ chơi theo chủ đề thực phẩm

- Đồ chơi theo chủ đề nghề nghiệp

- Đồ chơi theo chủ đề đồ dùng gia đình

- Đồ chơi theo chủ đề thế giới thực vật

- Đồ chơi theo chủ đề thế giới động vật

- Đồ chơi theo chủ đề phương tiện giao thông

- Đồ chơi theo chủ đề bản thân

24

- Đồ chơi theo chủ đề tết và mùa

- Đồ chơi theo chủ đề đất nước - quê hương Bác Hồ

- Đồ chơi theo chủ đề nước và các hiện tượng thiên nhiên

- Đồ chơi theo chủ đề trường mầm non

- Đồ chơi theo chủ đề trường tiểu học

1.2.3 Các yêu cầu đối với đồ chơi, vật liệu và kĩ thuật làm đồ chơi

Các yêu cầu đối với đồ chơi cho trẻ mầm non

Để đồ chơi được đưa vào trong giáo dục mầm non, đồ chơi cần phải đạt được các yêu cầu như sau:

Theo Bộ Giáo dục và đào tạo

- Đồ chơi phải đảm bảo tính giáo dục;

- Đồ chơi phải đảm bảo tính vệ sinh – an toàn;

- Đồ chơi phải đảm bảo tính thẩm mĩ [20]

Theo Bộ khoa học công nghệ

Đồ chơi trẻ em phải đảm bảo theo Quy chuẩn kĩ thuật cụ thể như sau:

Yêu cầu về cơ lý: Đồ chơi trẻ em phải có cấu tạo, kích thước và trọng lượng phù hợp với lứa tuổi Trọng lượng không quá 150g/1đồ chơi;

-Yêu cầu về chống cháy: Đối với những đồ chơi có khả năng gây cháy cần có

cảnh báo để xa nguồn lửa

-Yêu cầu về hóa học: Không sử dụng các Chất lỏng có chứa độc tố, chất lỏng

có chứa các amin thơm có thể tiếp xúc được trong đồ chơi trẻ em không được có độ

pH nhỏ hơn 3,0 hoặc lớn hơn 10,0 ngoại trừ mực viết trong dụng cụ để viết, màu lông, màu nước

+ Các chi tiết vải dệt có thể tiếp xúc được không được chứa hàm lượng ormaldehyt tự do và formaldehyt đã thủy phân vượt quá 30 mg/kg

+ Các chi tiết giấy có thể tiếp xúc được không được chứa hàm lượng formaldehyt vượt quá 30 mg/kg

+ Các chi tiết gỗ liên kết bằng keo dán có thể tiếp xúc được không được chứa hàm lượng formaldehyt giải phóng vượt quá 80 mg/kg

- Đồ chơi phải đảm bảo tính giáo dục

Đồ chơi phải đảm bảo tính giáo dục, nghĩa là đồ chơi đó phải đảm bảo về mục tiêu và nội dung giáo dục Nói cách khác, sau khi chơi với đồ chơi, trẻ sẽ chiếm lĩnh nội dung và đạt được các mục tiêu đã đề ra

- Đồ chơi phải đảm bảo tính khoa học

Đồ chơi phải đảm bảo tính khoa học nghĩa là đồ chơi phải mô tả đúng, chính xác và rõ ràng sự vật, hiện tượng giúp trẻ nhận thức đúng đắn những đặc điểm, tính chất cơ bản của vật ở mức độ đơn giản

- Đồ chơi phải đảm bảo tính vừa sức:

Đồ chơi phải đảm bảo tính vừa sức, nghĩa là đồ chơi phải phù hợp với đặc điểm tâm lí, sinh lí lứa tuổi của trẻ Lứa tuổi mẫu giáo, cơ thể trẻ đã phát triển tương đối hoàn thiện nhưng còn rất non yếu về thể chất Nhận thức và tâm lí chưa ổn định, khả năng tập trung chưa cao nên khi làm đồ chơi, giáo viên cần phải chú ý đến kích thước, trọng lượng của đồ chơi để phù hợp với sự phát triển thể chất của trẻ đồng thời phải đơn giản hoá, cách điệu hoá cấu tạo của vật cho phù hợp với trình đồ nhận thức và thu hút sự chú ý của trẻ

- Đồ chơi phải đảm bảo tính thẩm mĩ

Đồ chơi làm ra phải đẹp, màu sắc tươi sáng, hình dạng bố cục cân đối, kĩ thuật chau chuốt gọn gàng

- Đồ chơi phải đảm bảo an toàn - kinh tế

Đảm bảo tính an toàn, nghĩa là khi chơi với đồ chơi, trẻ không gặp nguy hiểm đến sức khoẻ

Đảm bảo tính kinh tế nghĩa là chi phí cho làm đồ chơi thấp nhưng đồ chơi vẫn góp phần đảm bảo mục tiêu dạy học [34; tr8-11]

Để thuận lợi cho quá trình thiết kế, chế tạo và đánh giá sản phẩm, người nghiên cứu tổng hợp và cụ thể hoá các yêu cầu trên trên thành 10 yêu cầu như sau:

26

Đảm bảo vệ sinh - an toàn

Đây là yêu cầu đặt ra đầu tiên cho đồ chơi Để đạt được yêu cầu này cần:

- Vật liệu an toàn: chọn các vật liệu đảm bảo tính an toàn

- Các vật liệu được chọn làm đồ chơi cần phải được vệ sinh sạch sẽ và phơi khô trước khi được sử dụng

- Lựa chọn vật liệu mở để làm đồ chơi phải đảm bảo sau một thời gian sử dụng cũng có thể vệ sinh định kì hoặc có thể thay thế được để đảm bảo vệ sinh

- Vật liệu được chọn làm đồ chơi cần phải được chọn lựa cân nhắc kĩ càng: + Không dùng các vật sắc, nhọn như: tăm, cây xiên thịt, tre, kẽm, các cạnh thiếc sắc…

+ Nếu sử dụng các vật liệu trên cần có những kĩ thuật gia cố hợp lý nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ khi chơi như (xe giấy, bọc len, bọc băng keo, chuốt dằm, dùng băng keo dán cố định, dán mép…)

+ Không sử dụng các vật liệu quá to hoặc quá nặng vượt quá thể lực chung của trẻ

+ Không có hóa phẩm độc hại, chất liệu độc hại, hạn chế màu lem khi sử dụng

27

Ví dụ: Ngôi nhà thì phải có cửa ra vào, cửa sổ…Cửa ra vào không thể nằm lơ lửng trên cao Các loại hoa phải giống thật để khi trẻ thấy hoa thật thì nhận ra tên của các loài hoa đó…

Tuy nhiên, kích thước đôi khi không giống thật Ví dụ làm ngôi nhà, làm cây xanh… không thể làm to như vật thật

Đảm bảo bền chắc

Độ bền là một yếu tố quan trọng của đồ chơi Khi chơi với đồ chơi, độ bền sẽ giúp trẻ tự tin, thoả mãn nhu cầu chơi Về phía giáo viên, đồ chơi bền chắc sẽ giúp giáo viên sẵn sàng giao đồ chơi cho trẻ sử dụng và tiết kiệm thời gian, kinh phí để gia cố, sửa chữa và làm mới

Độ bền của sản phẩm phụ thuộc vào:

- Lựa chọn vật liệu phù hợp

Ví dụ; làm bộ đồ chơi nghề nông phải làm bằng nhựa không sử dụng giấy bìa

vì giấy bìa có thể bị ướt, rách, gẫy và không sử dụng vào cát được

- Cách thực hiện các kĩ thuật khi chế tạo

Ví dụ: kĩ thuật dán, kĩ thuật buộc, kĩ thuật se giấy…

Dễ sử dụng

Tính dễ sử dụng được hiểu là: Đồ chơi không chỉ để ngắm mà trẻ phải cầm nắm được, hơn thế nữa phải thao tác được trên đồ chơi để giúp trẻ tìm hiểu khám phá

về đặc điểm, công dụng, cách sử dụng của đồ vật thật

Ví dụ: Bánh xe phải lăn đươc Đu quay phải quay được, mô hình phải do trẻ sắp xếp, lắp ghép…

Ngoài ra, đồ chơi còn có thể sử dụng được trong nhiều bài, nhiều môn, nhiều nhóm lớp,nhiều năm học

Đảm bảo tính sáng tạo

Tính sáng tạo trong làm đồ chơi cho trẻ mầm non là có sự cải tiến từ những

đồ chơi đã có hoặc chế tạo mới

Sáng tạo về mẫu mã: mẫu mã mới, đa dạng

Sáng tạo về kĩ thuật: cải tiến hoặc sáng tạo các kĩ thuật thực hiện