Đề tài NHẬN THỨC và THÁI độ về HIỆN TƯỢNG NGHIỆN MẠNG xã hội ở SINH VIÊN HIỆN NAY

Chính vì những lí do trên, nhóm tôi đã chọn đề tài “Nhận thức và thái độ về hiện tượng nghiện mạng xã hội ở sinh viên” với mongmuốn tìm hiểu và có cái nhìn khách quan về việc sử dụng mạn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦNMÔN HỌC: TÂM LÝ HỌC

Đề tài:

NHẬN THỨC VÀ THÁI ĐỘ VỀ HIỆN TƯỢNG NGHIỆN MẠNG

XÃ HỘI Ở SINH VIÊN HIỆN NAY

GVHD: TS NGUYỄN THỊ THANH VÂN

Nhóm SVTH: 1 NGUYỄN VŨ MINH HIẾU

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM VÀ ĐIỂM

TỰ ĐÁNH GIÁ

STT HỌ VÀ TÊN MSSV LỚP ĐIỂM TỰ

ĐÁNHGIÁ

1 NGUYỄN VŨ MINH

HIẾU

1911206560 19DTAA6 10

2 HUỲNH TRÍ TÀI 1911252217 19DOTB1 10

3 MIỄU THỊ KIM YẾN 2083000022 20DPTC2 10

4 HUỲNH NHƯ 2011861074 20DTQA1 10

5 LÊ NGỌC MỸ 2011861327 20DTQA1 10

LỜI CAM KẾT

Chúng tôi xin cam đoan bài tiểu luận về đề tài “Nhận thức và thái độ về hiện tượngnghiện mạng xã hội ở sinh viên hiện nay” là quá trình nghiên cứu của chúng tôidưới sự hướng dẫn của giảng viên – TS Nguyễn Thị Thanh Vân trong thời gian qua.Các nội dung nghiên cứu, số liệu và kết quả nghiên cứu là chính xác trong quá trìnhnghiên cứu, phân tích một cách khách quan, trung thực có nguồn gốc và trích dẫn rõràng Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào, chúng tôi xin hoàn toàn chịu tráchnhiệm về nội dung bài tiểu luận của chúng tôi

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 7/2021

MỤC LỤC

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM VÀ ĐIỂM TỰ ĐÁNH GIÁ 2

LỜI CAM KẾT 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH 6

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 7

1.1 Lý do chọn đề tài 7

1.2 Đối tượng nghiên cứu 7

1.3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

1.3.1 Mục đích 7

1.3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

1.4 Phương pháp nghiên cứu 8

1.4.1 Phương pháp bảng hỏi khảo sát trực tuyến 8

1.4.2 Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết 8

1.5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 8

1.5.1 Giới hạn nghiên cứu 8

1.5.2 Phạm vi nghiên cứu 8

1.6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 9

1.6.1 Ý nghĩa lý luận 9

1.6.2 Ý nghĩa thực tiễn 9

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 9

2.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 9

2.2 Các khái niệm công cụ liên quan đến tài nghiên cứu 11

2.2.1 Nghiện 11

2.2.2 Mạng xã hội 11

2.2.3 Lợi ích của mạng xã hội 12

2.2.4 Tác hại của mạng xã hội 13

2.2.5 Sinh viên 14

2.3 Thực trạng/ nguyên nhân/ ảnh hưởng của vấn đề nghiên cứu 14

2.3.1 Thực trạng việc sử dụng mạng xã hội của sinh viên là đối tượng khảo sát 14

2.3.2 Nguyên nhân dẫn đến việc nghiện sử dụng mạng xã hội của sinh viên 16

2.3.3 Ảnh hưởng của việc nghiện sử dụng mạng xã hội 16

2.4 Giải pháp nâng cao tác động tích cực của mạng xã hội đối với sinh viên 17

2.4.1 Biện pháp từ cá nhân 17

2.4.2 Biện pháp từ cộng đồng 17

2.5 Bảng hỏi 18

PHẦN III KẾT LUẬN 20

TRANG TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 2.3.1 1 Đối tượng khảo sát để phân tích kết quả thực trạng 14

Hình 2.3.1 2 Thực trạng thời gian sử dụng mạng xã hội trong một ngày 15

Hình 2.3.1 3 Thực trạng cảm xúc khi không được sử dụng mạng xã hội 15

Hình 2.3.1 4 Thực trạng mạng xã hội là “con dao hai lưỡi” 16

Hình 2.3.1 5 Thực trạng sử dụng mạng xã hội 16

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn đề tài

- Trong những năm gần đây, người ta chứng kiến những bước thay đổi mạnh mẽchưa từng thấy của các phương tiện thông tin đại chúng, một trong những dịch vụhàng đầu hiện nay là sự xuất hiện của mạng xã hội Nó là một phương tiện khôngthể thiếu của nhân loại, một dịch vụ “nhanh, gọn, tiện ích”, không những thế, mạng

xã hội đã và đang thâm nhập vào hầu như mọi lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hoá,

xã hội và mọi hoạt động sống của con người thuộc mọi tầng lớp trong xã hội Nó làmột hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy cập công cộng gồm các mạng máytính được liên kết với nhau Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống mạng xã hội đãgóp phần đưa Việt Nam tiến nhanh vào con đường hội nhập và giúp cho mọi ngườidân Việt trở thành những “Công dân quốc tế” bình đẳng trên mạng Đối với sinhviên trong bối cảnh của nền kinh tế - xã hội phát triển như hiện nay, với môi trườnghọc tập, giải trí phong phú và đa dạng Sự ra đời của của mạng xã hội đã có ảnhhưởng mạnh mẽ đến đời sống tinh thần cũng như đời sống học tập của họ trong môitrường sống luôn năng động và bận rộn này Do đó, nhu cầu sử dụng mạng xã hộicủa sinh viên toàn quốc đang có xu hướng ngày càng cao và không ngừng phát triển

Sự ra đời của mạng xã hội đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống tinh thần cũngnhư đời sống học tập của sinh viên trong môi trường sống luôn năng động và bậnrộn hiện nay Tuy nhiên, việc đáp ứng nhu cầu này ngoài những mặt tích cực, songsong còn mang đến rất nhiều tác động tiêu cực làm ảnh hưởng đến việc học tập vàcuộc sống của chính bản thân họ Chính vì những lí do trên, nhóm tôi đã chọn đề tài

“Nhận thức và thái độ về hiện tượng nghiện mạng xã hội ở sinh viên” với mongmuốn tìm hiểu và có cái nhìn khách quan về việc sử dụng mạng xã hội của sinh viên.1.2 Đối tượng nghiên cứu

- Tác động của mạng xã hội ảnh hưởng đến sinh viên khoa Ngôn ngữ Anh và sinhviên Viện Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn, Viện Kỹ Thuật, Khoa Truyền Thông vàThiết Kế, tại Trường Đại Học Công Nghệ TP HCM

1.3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

1.3.1 Mục đích

- Làm rõ về nhận thức và thái độ của sinh viên đối với sự cần thiết và việc sử dụngmạng xã hội trong thời buổi mạng xã hội đang ngày càng phổ biến như hiện nay,cho thấy được những mặt ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đối vớiđời sống sinh viên để từ đó có thể đưa ra những phương hướng và giải pháp cơ bản

để cải thiện việc sử dụng mạng xã hội cho sinh viên

1.3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số khái niệm và lợi ích, tác hại cơ bản mà mạng xã hội đã và đangmang lại cho sinh viên

- Thống kê và mô tả gần chân thực nhất về thực trạng việc sử dụng mạng xã hội củasinh viên ngày nay, đưa ra cái nhìn tổng quát về mục đích, tần suất sử dụng mạng

xã hội và ảnh hưởng của mạng xã hội đến sinh viên (thông qua bảng khảo sát)

- Rút ra kết luận và kiến nghị được một số biện pháp để cải thiện việc sử dụng mạng

xã hội cho sinh viên một cách hữu ích và hợp lí hơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp bảng hỏi khảo sát trực tuyến

- Là phương pháp trình bày bảng câu hỏi nghiên cứu trực tuyến, là chiến thuật đểthu được nhiều bảng trả lời trong thời gian ngắn Từ đó chuyển các kết quả khảo sáttrực tuyến thành bộ dữ liệu hoàn chỉnh

1.4.2 Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết

- Phân tích lý thuyết : là phương pháp phân tích lý thuyết thành những mặt, những

bộ phận, những mối quan hệ theo lịch sử thời gian để nhận thức, phát hiện và khaithác các khía cạnh khác nhau của lý thuyết từ đó chọn lọc những thông tin cần thiếtphục vụ cho đề tài nghiên cứu

- Tổng hợp lý thuyết : là phương pháp liên quan kết những mặt, những bộ phận,những mối quan hệ thông tin từ các lý thuyết đã thu thập được thành một chỉnh thể

để tạo ra một hệ thống lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về chủ đề nghiên cứu

- Từ đó cho thấy phân tích và tổng hợp là hai phương pháp có quan hệ mật thiết vớinhau tạo thành sự thống nhất không thể tách rời : Phân tích được tiến hành theophương hướng tổng hợp, còn tổng hợp được thực hiện dựa trên kết quả của phântích Trong nghiên cứu lý thuyết, người nghiên cứu vừa phải phân tích tài liệu, vừaphải tổng hợp tài liệu

1.5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

1.5.1 Giới hạn nghiên cứu

- Nghiên cứu được gói gọn trong sinh viên khóa 19 và khóa 20 của Khoa Ngôn NgữAnh, Viện Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn, Viện Kỹ Thuật và Khoa Truyền Thông

Và Thiết Kế

1.5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian : Tại Trường Đại Học Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh

- Phạm vi thời gian : 20/08/2021 đến 05/09/2021

1.6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

1.6.1 Ý nghĩa lý luận

- Luận án góp phần làm rõ các vấn đề lý luận về nhận thức và thái độ của sinh viên

về hiện tượng nghiện mạng xã hội Đồng thời, chỉ ra thực trạng về hiện tượngnghiện mạng xã hội hiện nay của sinh viên Trên cơ sở đó, tìm giải pháp ngăn ngừa,hướng giải quyết để mạng xã hội trở thành công cụ mang lại lợi ích, để sinh viên có

cơ hội phát triển toàn diện

- Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để tiếp tục đi sâu nghiên cứu nhậnthức và thái độ của sinh viên về hiện tượng nghiện mạng xã hội của sinh viên.1.6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong việcgiáo dục sinh viên về cách thức sử dụng mạng xã hội an toàn, lành mạnh

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp mỗi sinh viên nhìn lại và cải thiện tình trạng nghiệnmạng xã hội của bản thân, để can thiệp sớm hiện tượng này nhằm nâng cao chấtlượng học tập, cuộc sống và tận hưởng những điều xung quanh chúng ta đã bỏ lỡ.Việc khảo sát các quan điểm về nhận thức và thái độ của sinh viên về hiện tượngnghiện mạng xã hội sẽ giúp ta có nhiều ý kiến đa chiều Góp phần nào đó việc thayđổi để mạng xã hội trở thành một công cụ tiện lợi, mang lại nhiều lợi ích cho chúng

ta thay vì bị chính nó chi phối

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

- Liên quan đến vấn đề này, chúng ta tìm ra một số tác giả để nghiên cứu liên quanđến đề tài Được xem như một kênh truyền thông mới, sự phát triển bùng nổ củamạng xã hội thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu Trên thế giới, đã córất nhiều những công trình nghiên cứu, bài viết về mạng xã hội và giới trẻ đã thuđược nhiều thành quả, tiêu biểu như: Nghiên cứu của Sophie Tan-Ehrhardt năm2013: “Social networks and Internet usages by the young generations” (Mạng xã hội

và thói quen sử dụng Internet của sinh viên) Nghiên cứu này đã chỉ ra những thóiquen của sinh viên khi sử dụng mạng xã hội, so sánh những thói quen này vớinhững hành vi trong đời thực cũng như những quan điểm của thế hệ trẻ về mạng xãhội Đồng thời, nghiên cứu cũng nhấn mạnh về sự quan trọng của mạng xã hội trong

xã hội hiện đại Một nghiên cứu khác của Isak Ladegaard với tên gọi “Young andold use social media for surprisingly different reasons” (Những người trẻ và già sửdụng truyền thông xã hội với những lý do đáng ngạc nhiên) đã cho thấy những lý do

mà mọi người tham gia sử dụng mạng xã hội, mạng xã hội đã thay đổi thói quen và

lối sống của họ như thế nào cũng như xu hướng sử dụng mạng xã hội trong tươnglai như thế nào Bên cạnh đó, cũng có không ít những cuộc tranh luận xung quanhvấn đề những tác động tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đối với sinh viên, tiêubiểu như cuộc tranh luận trên trang web Debate.org với tiêu đề: Is social networkingbad for today's generation?( Có phải mạng xã hội là xấu đối với thế hệ ngày nay?).

Đã có rất nhiều ý kiến vào tranh luận, trong đó có 58% đồng ý rằng mạng xã hộiđang có những tác động tiêu cực đến sinh viên, 42% không đồng ý và kể ra những

ưu điểm mà mạng xã hội mang lại Tại Việt Nam, mạng xã hội chỉ mới du nhậptrong vòng mấy năm gần đây nhưng nó cũng đã khiến nhiều người chú ý và quantâm, có nhiều nghiên cứu cũng như những bài báo viết về sức mạnh của mạng xãhội trong thời đại truyền thông đa phương tiện Tuy nhiên những nghiên cứu nàychỉ dừng lại ở mức độ khái quát và thường tập chung chủ yếu vào những tính năngcũng như những cách thức truyền thông thông tin trên mạng xã hội, mối quan hệtương tác giữa mạng xã hội và truyền thông truyền thống Qua quá trình khảo sát,nghiên cứu đề tài này, nhóm tôi có điều kiện tham khảo các tài liệu ở Văn phòngkhoa, thư viện của trường Đại học Khoa học Xã hội Và Nhân văn, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền, Đại học Quốc gia, Thư viện Quốc gia cũng như tài liệu từ cácnguồn khác và nhận thấy rằng trong các diễn đàn (forum), Thư viện (Library),Nghiên cứu (Research) về mạng xã hội thì đã có khá nhiều những công trình nghiêncứu về mạng xã hội tiêu biểu như: Khoá luận tốt nghiệp của sinh viên Lê Thu

Quỳnh, khóa QH – 2003 - X, Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoahọc Xã hội và Nhân văn Khóa luận mới đã đánh giá được những vấn đề hệ quả và

hệ lụy của mạng xã hội, đề xuất giải pháp phát triển, mô hình lý tưởng cho mộtmạng xã hội tại Việt Nam Khoá luận tốt nghiệp của sinh viên Ngô Lan Hươngkhóa QH – 2006 - X, Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xãhội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội với đề tài: “Mạng xã hội với việc truyềntải thông tin trong lĩnh vực văn hoá - giải trí” Khóa luận này tập trung vào việcnghiên cứu quá trình đưa – tiếp nhận thông tin trong lĩnh vực văn hóa, giải trí lêncác trang mạng xã hội nổi tiếng và có nhiều người truy cập nhất hiện nay trongphạm vi 2 trang mạng xã hội chủ yếu: Facebook và Twitter Kết quả khóa luận đãđưa ra những đánh giá và kết luận mang tính định hướng trong việc phát triển mạng

xã hội nhằm khai thác một cách tối đa hiệu quả của nó trong việc lan truyền thôngtin trên lĩnh vực văn hóa – giải trí Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần ThịOanh, khóa QH – 2009 - X, Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoahọc Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội với đề tài “Báo chí trực tuyếnvới việc sử dụng thông tin trên mạng xã hội” Khóa luận đã hệ thống được những

vấn đề lý thuyết chung về mạng xã hội và báo chí trực tuyến Có thể thấy các

nghiên cứu trên đã có những kết quả nhất định, tuy nhiên hầu hết mới chỉ khai thác

đề tài mạng xã hội và sinh viên dưới dạng riêng lẻ, tách rời nhau và ở các khía cạnhkhác nhau Bởi vậy, tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Nhận thức và thái độ về hiệntượng nghiện mạng xã hội ở sinh viên” là một trong những đề tài đầu tiên nghiêncứu toàn diện hệ thống về những tác động của mạng xã hội đến sinh viên

2.2 Các khái niệm công cụ liên quan đến tài nghiên cứu

2.2.1 Nghiện

- Theo từ điển bách khoa Wikipedia, nghiện được định nghĩa như sau : “Nghiện là

sự lặp lại liên tục của một hành vi bất chấp hậu quả xấu hoặc sự rối loạn thần kinh

để dẫn đến những hành vi như vậy Theo một định nghĩa khác nghiện là một rốiloạn não đặc trưng bởi sự tham gia bắt buộc trong các kích thích trong hệ thốngthưởng phạt của não mặc dù dẫn đến hậu quả bất lợi.” Có thể thấy, nghiện là sựham muốn để làm một việc gì đó dù cho nó ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân

Nghiện mang đến những rắc rối, ảnh hưởng đến những người xung quanh và ngàycàng trầm trọng thêm nếu cứ lún sâu vào đó Việc cai nghiện cũng không dễ dàngtuy nhiên nếu có quyết tâm, lợi ích của việc cai nghiện sẽ mang đến những tích cực

to lớn đến cuộc sống

2.2.2 Mạng xã hội

- Mạng xã hội( Social network) là dịch vụ giúp kết nối mọi người lại với nhau thôngqua internet Ở đây, các thành viên có thể chia sẻ những điều mình thích cũng nhưnhững thông tin cần thiết Điều đặc biệt tạo nên sự đa dạng và hấp dẫn người sửdụng đó chính là dù bạn là ai hoặc ở bất cứ đâu, không phân biệt giới tính và độ tuổi,bạn vẫn có thể tham gia mạng xã hội Mạng xã hội là nền tảng trên Internet Ngườidùng trên mạng xã hội phải có tài khoản và hồ sơ riêng Mạng xã hội tạo ra các liênkết thông qua các tài khoản ảo do người dùng tạo ra Mọi nội dung trên mạng xã hộiđều do chính người dùng chia sẽ công khai Là nơi để con người có thể thoải máitìm kiếm những thông tin họ cần

- Các thành viên tham gia mạng xã hội được gọi là cộng đồng mạng

- Mạng xã hội có các tính năng cơ bản như tìm kiếm và kết bạn với những ngườicùng sở thích, giao lưu, đăng tải hình ảnh và video, chia sẻ câu chuyện và hoạt động

cá nhân, tổ chức, tham gia các hội, nhóm, trao đổi thông tin, kinh doanh, xây dựngcác mối quan hệ, cập nhật tin tức, quảng cáo, … Hiện nay, các rất nhiều dịch vụmạng xã hội khác nhau và phổ biến ở Việt Nam có thể kể đến như: Facebook,

Instagram, Youtube, Twitter,…