Câu 3 1,5đ: Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ: so sánh Hồn tôi là một vườn hoa lá, và ẩn dụ nắng hạ và mặt trời chân lí chỉ ánh sáng của lí tưởng cách mạng.. Phân tích Lòn
Trang 1Đề thi giữa học kì I năm 2020 môn Văn 11
I Đọc hiểu văn bản (3đ):
Đọc đoạn văn sau và trả lời những câu hỏi:
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim
Câu 1 (0,5đ): Đoạn thơ được trích từ bài thơ nào? Của tác giả nào? Kể tên một số
tác phẩm khác của tác giả đó
Câu 2 (1đ): “Từ ấy” mà tác giả nhắc đến trong đoạn thơ được hiểu như thế nào? Câu 3 (1,5đ): Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ là gì? Nêu
tác dụng
II Làm văn (7đ):
Câu 1 (2đ): Viết bài văn nghị luận về lòng khoan dung.
Câu 2 (5đ): Nhân cách nhà nho chân chính trong “Bài ca ngất ngưởng” của
Nguyễn Công Trứ
Hướng dẫn giải Đề thi giữa học kì I năm 2020 môn Văn 11
I Đọc hiểu văn bản (3đ):
Câu 1 (0,5đ):
Đoạn thơ trên được trích từ bài thơ “Từ ấy” của tác giả Tố Hữu
Một số tác phẩm khác: Việt Bắc, Bác ơi!, Lượm, Bầm ơi!,…
Câu 2 (1đ):
Trang 2“Từ ấy” mà tác giả nhắc đến là lúc ông giác ngộ lí tưởng cách mạng, được cách mạng soi sáng và sống có ích hơn
Câu 3 (1,5đ):
Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ: so sánh (Hồn tôi là một vườn hoa lá), và ẩn dụ (nắng hạ và mặt trời chân lí chỉ ánh sáng của lí tưởng cách mạng) Tác dụng: giúp cho việc miêu tả việc giác ngộ lí tưởng của tác giả trở nên sinh động hơn, tràn đầy sức sống hơn
II Làm văn (7đ):
Câu 1 (2đ):
Dàn ý nghị luận về lòng khoan dung
1 Mở bài
Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: lòng khoan dung
2 Thân bài
a Giải thích
Lòng khoan dung là sống vị tha, nhân ái, sẵn sàng tha thứ cho lỗi lầm của người khác
b Phân tích
Lòng khoan dung, tha thứ cho những sai lầm của người khác sẽ khiến cho mối quan hệ giữa con người trở nên tốt đẹp hơn
Nếu không biết tha thứ, bỏ qua cho người khác và hẹp hòi, con người sẽ luôn sống trong sự hận thù, mối quan hệ giữa con người sẽ trở nên áp lực, căng thẳng
c Chứng minh
Học sinh lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu để minh họa cho luận điểm của mình
Trang 3d Phản biện
Có những người hẹp hòi, nhỏ nhen, ích kỉ luôn tìm cách bắt lỗi của người khác → đáng bị lên án, chỉ trích
3 Kết bài
Liên hệ bản thân và rút ra bài học
Câu 2 (5đ):
Dàn ý Nhân cách nhà nho chân chính trong “Bài ca ngất ngưởng”
1 Mở bài
Giới thiệu tác giả Nguyễn Công Trứ và vấn đề cần nghị luận: Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ
2 Thân bài
a Nhà nho chân chính là người dám thể hiện bản lĩnh
“ Vũ trụ nội mạc phi phận sự”: thái độ tự tin khẳng định mọi việc trong trời đất đều
là phận sự của tác giả → Tuyên ngôn về chí làm trai của nhà thơ
“Ông Hi Văn…vào lồng”: Coi nhập thế là việc làm trói buộc nhưng đó cũng là điều kiện để bộc lộ tài năng của nhà nho chân chính
→ Tác giả điểm lại việc mà nhà nho chân chính nên làm, cần làm đã làm ở chốn quan trường và tài năng của mình
Tài năng: Giỏi văn chương (khi thủ khoa), Tài dùng binh (thao lược) ⇒ Tài năng lỗi lạc xuất chúng
Khoe danh vị, xã hội hơn người: Tham tán, Tổng đốc, Đại tướng (bình định Trấn Tây), Phủ doãn Thừa Thiên
→ Khẳng định tài năng và lí tưởng phóng khoáng của một nhà nho với tài năng xuất chúng
Trang 4b Nhà nho chân chính còn là người có phong cách lối sống tự nhiên, ung dung tự tại
Nhà nho chân chính có cách sống theo ý chí và sở thích cá nhân: Cưỡi bò đeo đạc ngựa; đi chùa có gót tiên theo sau; bụt cũng nực cười
→ Cá tính người nghệ sĩ mong muốn sống theo cách riêng
“Được mất ngọn đông phong”: Tự tin đặt mình sánh với “thái thượng”, tức sống ung dung tự tại, không quan tâm đến chuyện khen chê được mất của thế gian
“Khi ca… khi tùng” : tạo cảm giác cuộc sống phong phú, thú vị, từ “khi” lặp đi lặp lại tạo cảm giác vui vẻ triền miên
“Không …tục”: Khẳng định lối sống riêng độc nhất của bản thân mình
→ Nhà nho chân chính theo Nguyễn Công Trứ là con người thoát mình khỏi những tư tưởng phong kiến siêu hình, bảo thủ, ung dung tự tại, lấy tận hưởng lạc thú làm lẽ tồn tại
c Nhà nho chân chính là người mang trong mình đạo lí trung quân
“Chẳng trái Nhạc… Nghĩa vua tôi cho trọn đạo sơ chung”: Sử dụng điển cố, ví mình sánh ngang với những người nổi tiếng có sự nghiệp hiển hách như Trái Tuân, Hàn Kì, Phú Bật… → Khẳng định bản lĩnh, khẳng định tài năng sánh ngang bậc danh tướng Tự khẳng định mình là bề tôi trung thành
“Trong triều ai ngất ngưởng như ông”: vừa hỏi vừa khẳng định vị trí đầu triều về cách sống “ngất ngưởng” → Nhà nho chân chính không phải là người khuôn mình vào những quy tắc, nguyên tắc bảo thủ lạc hậu mà là sống chân chính với tài năng
và quan niệm của mình
3 Kết bài
Khái quát và mở rộng vấn đề
-Mời các bạn tham khảo thêm các bài viết dưới đây của chúng tôi:
Trang 5Soạn bài lớp 11
Văn mẫu lớp 11
Tóm tắt tác phẩm lớp 11
Tác giả - Tác phẩm Ngữ Văn 11