TIỂU LUẬN môn TRIẾT học mác – LÊNIN đề tài TRIẾT học TRONG hội họa

Đối tượng và mục đích nghiên cứu: Mỗi trường phái nghệ thuật, mỗi thiên hướng sáng tạo nghệ thuật của tác giả đó là kết quả của quá trình tư duy, những con người nghệ sĩ tiêu biểu, tạo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

TIỂU LUẬN MÔN: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

ĐỀ TÀI:

TRIẾT HỌC TRONG HỘI HỌA

GVHD: Ths Đoàn Thị Cẩm Vân Nhóm: Lê Hồng Châu (6948) Phạm Ngọc Đức (9374) Phạm Thị Thùy Duyên (5760) Trần Nhật Trang (7374)

Lê Thị Mỹ Hiền (0867)

Bùi Thị Mỹ Duyên (2522)

Đà Nẵng, 10/2019

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

2 Đối tượng và mục đích nghiên cứu.

3 Phương pháp nghiên cứu.

4 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề.

5 Kết cấu của tiêu luận.

PHẦN II: NỘI DUNG

1 CHƯƠNG I: Giới thiệu về triết học trong hội họa:

1.1 Lịch sử ra đời của triết học trong hội họa.

1.2 Các giai đoạn phát triển.

1.3 Các trường phái triết học hiện nay.

1.3.1 Trường phái ấn tượng.

1.3.2 Trường phái hậu ấn tượng.

1.3.3 Trường phái dã thú.

1.3.4 Trường phái biểu hiện.

1.3.5 Trường phái tương lai.

1.3.6 Trường phái siêu thực.

1.3.7 Trường phái ấn tượng trừu tượng.

1.3.8 Trường phái nghệ thuật nhận thức.

1.4 Giới thiệu tổng quan về hội họa.

2 Chương II:Tìm hiểu về triết học trong hội họa: PHẦN III: KẾT LUẬN

I PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Xưa nay người ta thường nói đến triết học văn chương nhiều hơn là triết học dành cho các vấn đề khác Một thứ truyền thống trong ngôn ngữ nhất là những gì thuộc về triết học Nhưng không chỉ có triết học trong văn chương mà còn có triết học trong hội họa Có nghĩa là thông qua các bức tranh thì người họa sĩ sẽ thể hiện được tầm tư duy, ý tưởng

và quan niệm thẫm mỹ của mình đối với đời sống hiện thực Trong đó phương pháp dung bút trong sáng tạo nghệ thuật đã tạo dựng cho nền nghệ thuật nhiều quan điểm, triết lý sáng tạo, triết lý sống

2 Đối tượng và mục đích nghiên cứu:

Mỗi trường phái nghệ thuật, mỗi thiên hướng sáng tạo nghệ thuật của tác giả đó là kết quả của quá trình tư duy, những con người nghệ sĩ tiêu biểu, tạo dựng cho thời đại nhiều tên tuổi cũng như các tác phẩm có giá trị Ở nước ngoài như: Lêôna da vince-Mikenlay, Raphacl, Rodin,…… còn ở Việt Nam ví dụ như: Nguyễn Vĩnh Phối, Tô Ngọc Vân, Hứa Thanh Bình, … Đối với nhóm em thì triết học trong hội họa là đối tượng để nghiên cứu và mục tiêu là dựa vào các tác phẩm nổi tiếng trên thế giới và Việt Nam để tích lũy thêm kinh nghiệm cũng như có thêm sự hiểu biết về tính triết học trong hội họa

3 Phương pháp nghiên cứu:

Tìm kiếm tư liệu, sử dụng thông tin, phân tích, so sánh rõ từ những giá trị ban đầu

Thẩm định, đánh giá, xem xét, so sánh tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Vĩnh Phối

Phươn pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp, so sánh, chắc lọc giá trị tiêu biểu hình thành qua các tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Vĩnh Phối Minh chứng bằng tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Vĩnh Phối biểu thị sự đánh giá thẩm định, có tính khoa học,…v.v

4 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề:

“Lược sử mỹ thuật Việt Nam (thời kỳ cổ đại và phong kiến)” của Trịnh Quang Vũ

“Những nền nghệ thuật ngoài phương Tây “của Michael K O’ Riley

“Hội hoạ Trung Hoa qua lời các vĩ nhân và danh hoạ” của Lâm Ngữ Đường

“Tâm tư nghệ thuật” của Bùi Xuân Phái

5 Kết Cấu của tiểu luận:

Tiểu luận có 4 phần:

Phần I: Mở đầu, nêu lên phương pháp nghiên cứu, giá trị khoa học và đóng góp của tiểu luận

Phần II: Phần nội dung, làm rõ có tính khoa học, phương pháp so sánh, minh chứng, diễn giải từ đó quyết định giá trị thẩm mỹ, giá trị tư tưởng trong tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Vĩnh Phối

Phần III: Kết luận, đúc kết lại quá trình nghiên cứu

Phần IV: Tài liệu tham khảo và ảnh minh họa

II.PHẦN II: NỘI DUNG

1.CHƯƠNG I: Giới thiệu về triết học trong hội họa:

1.1 Lịch sử ra đời của triết học trong hội họa:

Lịch sử hội họa được bắt đầu từ những hiện vật của người tiền sử và trải dài theo tất cả các nền văn hóa Nó thể hiện một sự liên tục từ truyền thông Cổ đại mặc dù vẫn trải qua những thời kỳ gián đoạn Vượt qua các nền văn hóa, sự trải dài của các lục địa và hàng thiên niên kỷ, lịch sử hội họa vẫn là một dòng sông đang cuộn chảy của sự sáng tạo mà vẫn được tiếp nối ở thế kỷ XXI Cho đến tận đầu thế kỷ XX nó vẫn phụ thuộc cơ bản vào các mô típ của sự tượng trưng, tôn giáo và cổ điển, nhưng sau thời gian đó sự trừu tượng và quan niệm lại đạt được sự ưa chuộng.

1.2 Các giai đoạn phát triển:

Sự phát triển của lịch sử hội họa Phương Đông nhìn chung là song song với hội họa Phương Tây trong một vài thế kỉ đầu Nghệ thuật châu Phi, nghệ thuật của người Do Thái, nghệ thuật Hồi giáo, nghệ thuật Ấn

Độ, nghệ thuật Trung Quốc và nghệ thuật Nhật Bảntừng có ảnh hưởng đáng kể đến nghệ thuật phương Tây và ngược lại

Ban đầu phục vụ mục đích thực dụng, sau đó dưới sự bảo hộ của triều đình, cá nhân và tôn giáo, hội họa Phương Tây và nghệ thuật Phương Đông sau đó tìm được các khán giả trong giới thượng lưu và trung lưu

Từ thời kì Hiện đại, thời kì Trung cổ cho tới thời kì Phục Hưng các họa

sĩ làm việc cho các nhà thờ và tầng lớp quý tộc giàu có Với sự khởi đầu thời kì Baroque các nghệ sĩ nhận được hoa hồng riêng từ tầng lớp trung lưu có học và thịnh vượng Cuối cùng trong ý tưởng Phương Tây về

"nghệ thuật vị nghệ thuật"bắt đầu xuất hiện các biểu hiện trong các tác phẩm của các họa sỹ lãng mạn như Francisco de Goya, John Constable và J.M.W Turner Thế kỷ XIX chứng kiến sự nổi lên của các phòng trưng bày nghệ thuật thương mại, được bảo trợ trong thế kỷ XX Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc có truyền thống mạnh mẽ trong hội họa cũng đồng thời gắn liền với nghệ thuật thư pháp và tranh in (thứ được đánh giá là rất giống với hội họa) Hội họa Phương Đông lâu đời được đặc trưng bởi kỹ thuật dựa vào nước, các đối tượng ít tính thực tế,

"thanh lịch" và cách điệu, tiếp cận để mô tả bằng đồ họa, tầm quan trọng của khoảng trống (hoặc không gian âm) và ưu tiên phong cảnh (thay vì con người) làm chủ đề Ngoài mực và màu vẽ trên lụa hoặc giấy cuộn, sơn được làm từ vàng mài cũng là một chất liệu phổ biến trong các tác phẩm hội họa Đông Á Mặc dù lụa là một chất liệu hơi đắt tiền trong quá khứ, sự phát minh ra giấy vào thế kỉ thứ nhất Công nguyên bởi thái giám triều Han tên là Thái Luân không chỉ cung cấp nguyên liệu rẻ và phổ biến cho việc viết lách mà còn là nguyên liệu rẻ và phổ biến cho hội họa (khiến nó dễ tiếp cận với công chúng hơn)

Những tư tưởng của Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo đóng vai trò quan trọng trọng hội họa Đông Á Các họa sĩ ở triều đại Tống thời trung

cổ là Lin Tinggui và bức La Hán giặt đồ ở thế kỷ XII (lưu giữ tại bảo tàng Nghệ thuật tự do của Smithsonian) là một ví dụ điển hình cho tư tưởng phật giáo hợp nhất với các tác phẩm nghệ thuật cổ điển Trung Hoa Trong bức tranh trên lụa sau đó, các vị La Hán trọc đầu được miêu

tả trong một khung cảnh thực thế là đang giặt quần áo bên một con sông Tuy nhiên, tác phẩm này tự bản thân nó đã là một cái nhìn tuyệt vời, các

vị La Hán được miêu tả mộ cách chi tiết và các màu sắc tươi sáng, trong trẻo đối lập với môi trường mờ ảo, rừng gỗ nâu ảm đạm Ngoài ra, các ngọn cây được bao phủ trong sương mù xoáy, mang tới các "không gian âm" phổ biến đã được nêu trên trong hội họa Đông Á

Trong Chủ nghĩa Nhật Bản, những họa sĩ hậu trừu tượng như Van Gogh hay Henri de Toulouse-Lautrec, và các họa sĩ trường phái tôn màu thống nhất như James McNeil Whistler, ngưỡng mộ họa sĩ đầu thế kỷ XIX người Nhật Ukiyo-e cùng với tác phẩm Hokusai (1760 - 1849) và Hiroshige (1797 - 1858) và bị ảnh hưởng bởi chúng

1.3 Các trường phái triết học hiện nay:

1.3.1 Trường phái ấn tượng:

Ấn tượng là một trào lưu nghệ thuật bắt đầu tại Paris (Pháp) vào cuối thế kỷ 19 Trường phái ấn tượng đánh dấu một bước tiến quan trọng của

hội họa Cái tên “ấn tượng” do các nhà phê bình gọi theo một bức tranh nổi tiếng của Claude Monet: Impression, soleil levant (Ấn tượng mặt trời mọc)

Trường phái ấn tượng hình thành từ Paris hiện đại Đó là chất xúc tác,

là nơi xuất phát và là chủ đề của trường phái ấn tượng Trong thập niên

1850, Paris vẫn còn là một thành phố thời Trung cổ với những con đường quanh co, nhỏ hẹp, thiếu vệ sinh và thiếu cả ánh sáng Vào khoảng thập niên 1870, thời hoàng kim của trường phái ấn tượng, thành phố cũ già nua này đã bị phá bỏ thành bình địa để từ đó xây dựng lại một thủ đô với những đại lộ dài, với hàng dãy tiệm cà phê, nhà hàng, và nhà hát

Những bức tranh thuộc trường phái ấn tượng được vẽ bằng những nét

cọ có thể nhìn thấy được, sự pha trộn không hạn chế giữa các màu với nhau và nhấn mạnh đến sự thay đổi và chất lượng của độ sáng trong tranh

Hai ý tưởng đáng chú ý trong trường phái này là: Bức tranh được vẽ rất nhanh với mục đích là ghi lại một cách chính xác tổng quan của khung cảnh.Tiếp theo sau là thể hiện một cái nhìn mới,nhanh và không định kiến; khác với trường phái hiện thực,tự nhiên

Các họa sĩ tiêu biểu của trường phái này: Mary Cassatt, Paul Cezanne (sau này đã rời bỏ phong trào), Edgar Degas, Max Liebermann, Édouard Manet (tuy nhiên Manet không xem mình thuộc phong trào), Claude Monet, Berthe Morisot, Camille Pissarro, Pierre-Auguste Renoir, Zinaida Yevgenyevna Serebryakova, Alfred Sisley

1.3.2 Trường phái hậu ấn tượng:

Hậu ấn tượng là tên gọi chung để chỉ tới những nghệ sĩ thuộc thời kỳ sau trường phái ấn tượng Trường phái ấn tượng là một bước ngoặt trong hội họa, rũ bỏ những quan niệm từng tồn tại rất nhiều năm ở châu Âu

Từ sau ấn tượng, nhiều nghệ sĩ độc lập tìm tòi sáng tạo và đi theo các hướng khác nhau Mặc dù họ không có phong cách sáng tác giống nhau, nhưng được gọi chung là hậu ấn tượng Thuật ngữ này do nhà phê bình người Anh Roger Fry đặt ra chỉ những họa sĩ như Paul Cézanne, Paul Gauguin, Vincent Van Gogh Nghiên cứu về các họa sĩ này cũng cho thấy sự phát triển của nghệ thuật Pháp thời gian cuối thế kỷ 20

Các nghệ sĩ hậu ấn tượng từ chối rập khuôn theo chủ nghĩa ấn tượng

và từng người tìm cách nổi bật cá tính của mình, có thái độ biểu hiện chủ nghĩa trong hình họa, màu sắc và cách giải quyết đề tài Đó thực sự làm nên một nghệ thuật mới với những tuyên ngôn thẩm mĩ khác, không giống với nghệ thuật và kĩ thuật của xu hướng ấn tượng mà họ cùng tham gia trước đó Ba họa sĩ Paul Cézanne, Paul Gauguin, Vincent Van

Gogh với ba phong cách hiện thực đã làm phong phú và đa dạng một thời kỳ ngắn ngủi nhưng vang dội và đầy hấp dẫn của của nghệ thuật

Họ báo hiệu cho các trào lưu sẽ nở rộ ở thế kỷ 20

1.3.3 Trường phái dã thú:

Để chống chọi với trường phái Ấn tượng, quá chú trọng đến ánh sáng

mà quên đường nét của cảnh vật, nên trường phái Dã thú ra đời

Trường phái Dã thú có sự phản ứng mạnh mẽ chống lại trường phái

Ấn tượng, chống lại sự mất mát không gian do dùng quá nhiều ánh sáng,

do sự phân tích tỉ mỉ, không theo quy luật nào, vì thế chỉ là sự ngẫu nhiên và không có suy tính trước Sự cần thiết cho họa sĩ trường phái Dã thú là màu sắc, chứ không phải vẽ như thấy thực tế, mà là phải sáng tạo sắc độ Bức tranh là một bố cục nhiều màu, không phải là sự sao chép thiên nhiên; là sự liên tục tạo hình sống động, không là cảnh sắc vặt vụn,

là một sự bố cục màu sắc mạnh bạo, không phải là sự tình cờ đẹp mắt

Năm 1905, triễn lãm mùa thu ở Paris có một phòng tranh giới thiệu những tác phẩm mới, đặc biệt dữ dội về màu sắc Công chúng xem tranh phản ứng khác nhau, vì có một sự thật là một loạt tiêu chí hội họa cổ điển nữa đang bị phá vỡ Phòng tranh được nhà phê bình LuisVauxcelles gọi là ” Chuồng dã thú “, và cái tên Dã thú đã bước vào lịch sử hội hoạ Thế giới Tên goi đó rất phù hợp với các họa sĩ này bởi vì những màu sắc mà họ sử dụng là dữ dội một cách cố tình

Khuynh hướng Dã thú ra đời đầu thế kỷ XX, phát triển cực thịnh năm

1905 – 1906, có dấu hiệu suy tàn năm 1907 và chấm dứt hoạt động trước chiến tranh Thế Giới thứ nhất để chuyển sang những phong cách rất khác nhau Những thành viên tiêu biểu là: Henri Matisse, Vlaminck, Derain, Van Doghen, Marquet, Dufy…

Hầu hết thành viên của trường phái Dã thú là người Pháp và trẻ tuổi

So với khuynh hướng Ấn tượng, sự xuất hiện của hội họa Dã thú mang tính chất đảo lộn, phủ định hơn rất nhiều Tất cả đều cùng ý chí ” Nổi loạn màu sắc”, Vlaminck và Derain tuyên bố sẽ ” Đốt trụi trường Mỹ thuật bằng các sắc xanh Cobalt và đỏ son”

Để thực hiện tham vọng sáng tạo một nền hội họa mới, các họa sĩ Dã thú chủ trương phất cao lá cờ tự do, không lệ thuộc vào đề tài, vào thiên nhiên và sử dụng màu sắc một cách mạnh mẽ nhất, dùng màu nguyên chất tạo sự tương phản mạnh và vứt bỏ khối vờn, bỏ diễn tả sáng tối Theo họ như vậy tranh mới phát huy được hết các cường độ và âm hưởng của màu, mới tương ứng với tình cảm mạnh mẽ của lớp thanh niên đầu thế kỷ Nhãn thức Dã thú đã đưa hội họa đến một không gian chói chang Họ sử dụng bút pháp phóng đại cường điệu Con người và

sự vật trong tranh được vẽ bởi những nét rất dứt khoát và đậm Với họ,

bức tranh phải thể hiện cá tính mạnh mẽ, biểu hiện những tư tưởng tình cảm và rung động chủ quan của tác giả

1.3.4 Trường phái biểu hiện:

Chủ nghĩa biểu hiện hay Trường phái biểu hiện (Expressionism) là một trào lưu nghệ thuật xuất hiện và phát triển ở châu Âu vào những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, có đặc điểm nhấn mạnh, thậm xưng trong sự thể hiện cảm tính – xúc cảm của chủ thể (thường là cảm xúc con người hoặc một nhóm người) hoặc xúc cảm của chính người họa sĩ Những cảm xúc này thường được gây ra bởi một sự kiện đặc biệt nào

đó, cũng có thể bởi sự gặp mặt-giao lưu của nhiều người hoặc sự giao lưu của những xu hướng hội họa khác nhau (như cổ điển và hiện đại)

Chủ nghĩa biểu hiện thể hiện trong nhiều dạng nghệ thuật, từ hội họa, kiến trúc cho đến văn học, thơ ca, nhạc kịch và điện ảnh

1.3.5 Trường phái tương lai:

Chủ nghĩa tương lai là một trường phái nghệ thuật bộc lộ một cách trần trụi sự bất mãn với xã hội đương thời Trường phái này nổi bật nhất

ở Italy

Các họa sĩ của trào lưu Giacomo Balla, Umberto Boccioni, Carlo Carrà, Severini, Luigi Russolo đã mượn kỹ thuật điểm mảng màu của trường phái Ấn tượng mới và trường phái Lập thể để chồng chéo hình thức, nhịp điệu, màu sắc và ánh sáng, qua đó thể hiện một “cảm giác động” và tính đồng thời của các trạng thái tâm hồn, cấu trúc phức tạp của thế giới

1.3.6 Trường phái siêu thực:

Trường phái surrealissm đã phô bày những tác phẩm nghệ thuật bằng trang và bằng chữ viết Họ nhấn mạnh đến sức mạnh của trí tuệ khi tạo

ra những tác phẩm nghệ thuật có ý nghĩa

Với trường phái hội họa này, những chủ thể rất bình dị được đặt trong một phông màn hoặc bí ẩn, hoặc hùng vĩ, khiến cho bức tranh mang một sức sống mới, ý nghĩa mới, như tồn tại trong mơ cùng những sự vật hiện thực trong trạng thái không thực

1.3.7 Trường phái ấn tượng trừu tượng:

Trong khoảng thời gian ngắn, nước Mỹ đã phải trải qua một thời kỳ

mà phong trào nghệ thuật lên cao Trường phái ấn tượng trừu tượng này

đã đánh dấu một kỷ nghuyên trong lịch Mỹ Trường phái De Stijl bao gồm một loại hình nghệ thuật mới, đó là kiến trúc nghệ thuật hiện đại Trường phái này sử dụng những tài năng của các nghệ sỹ để thiết kế nhà cửa, công trình và đồ đạc

1.3.8 Trường phái nghệ thuật nhận thức:

Chính trường phái này đã chấm dứt kỷ nguyên được gọi là “nghệ thuật hiên đại” Ngày nay, trường phái hậu hiện đại, tân hiện đại và nghệ thuật nhận diên đã chiếm ưu thế trong thị trường nghệ thuật Các nghệ

sỹ của ngày hôm nay không còn là một phần của nguồn nghệ thuật tập thể nhưng họ đã đào sâu những xu hướng và ý tưởng mới thay đổi từ năm này sang năm khác

Trường phái nghệ thuật nhận thức này đã giúp chúng ta đem lại độc lập,

và trong một khía cạnh nào đó nó đã hoàn thành một kỷ nguyên với những tư tưởng nghệ thuật mới, mà khởi đầu là từ trường phái ấn tượng cách đây 100 năm

1.4 Giới thiệu tổng quan về hội họa:

Hội họa là một ngành nghệ thuật trong đó con người sử dụng màu

vẽ để tô lên một bề mặt như là giấy, hoặc vải, để thể hiện các ý tưởng nghệ thuật Thông thường, công việc này do họa sĩ thực hiện (Họa sĩ là

từ dùng để chỉ những người coi hội họa là nghề nghiệp của mình) Kết quả của công việc đó là các tác phẩm hội họa hay còn gọi là các tranh

vẽ Hội họa là một trong những loại hình nghệ thuật quan trọng và phổ biến nhất Nói cách khác, hội họa là một ngôn ngữ để truyền đạt ý tưởng của người nghệ sĩ bằng các tác phẩm hội họa sử dụng kỹ thuật (nghệ) và phương pháp (thuật) của họa sĩ

Những hình vẽ về thú vật đã xuất hiện vào khoảng 30000 tới 10000 năm trước Công nguyên trên trong các hang động miền Nam nước Pháp

và Tây Ban Nha Theo các nhà khoa học, người hang động dùng mỡ động vật trộn với các loại bột màu làm màu nước và dùng lông thú hay cành cây để vẽ

Tiêu biểu là những bức hình trong hang Chauvet tại Pháp có 32.000 năm tuổi được xem là tác phẩm hội họa cổ nhất được biết đến ngày nay

Ở đây, người nguyên thủy đã dùng đất đỏ và than để thể vẽ ngựa, tê giác, sư tử, bò và voi ma mút Đây là những bức vẽ thuộc hội họa hang động

Cách đây 30000 năm, con người đã phát minh ra các dụng cụ căn bản

để vẽ tranh và không ngừng cải tiến trong các thế kỷ tiếp theo Người Ai Cập khoảng 5000 năm trước, đã phát huy kỹ thuật vẽ tranh của riêng mình bằng cách sơn màu nước trên bùn thạch cao hay đá vôi

Một số tác phẩm nổi tiếng như:

 Tranh sơn mài “Vườn xuân Trung Nam Bắc” - Nguyễn Gia Trí

 Tranh sơn dầu “Thiêu nữ bên hoa huệ” - Tô Ngọc Vân

 Tranh “Đôi bạn” - Nguyễn Tường Lân

 Tranh sơn dầu “Nữ dân quân miền biển” - Trần Văn Cẩn

 Tranh sơn màu Xuân hồ Gươm” - Nguyễn Tư Nghiêm

 Tranh phấn màu “Hào” - Dương Bích Liên

 Tranh sơn mài “Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ” - Nguyễn Sáng

 Tranh sơn dầu “Phổ cổ Hà Nội” - Bùi Xuân Phái

 Tranh “Mona Lisa” - Leonardo da Vinci

 Tranh “Ngôi sao Đêm” - Vincent van Gogh

 Tranh “Sáng tạo” - Adam Michelangelo

 Tranh “The Scream” - Edvard Much

Trong một thời gian dài, bậc thầy hội họa người Pháp thế kỷ 17 Nicolas Poussin luôn được coi là một “họa sĩ triết học” Những bức tranh của ông luôn chứa đựng những tư tưởng sâu sắc và thu hút những khán giả ngưỡng mộ trí tuệ thâm sâu

Poussin cũng là một người tự nghiêm khắc với bản thân, với sức mạnh tinh thần mạnh mẽ đến từ đạo đức vững chắc của ông kết hợp với trí tưởng tượng tự do làm nâng tầm cho nghệ thuật của mình

Trong suốt bốn thế kỷ qua, các nhà sử học nghệ thuật đều đồng ý rằng họa sĩ người Pháp này có một đời sống tâm linh mạnh mẽ, nhưng làm thế nào để hình dung các đặc tính tâm hồn của ông qua các tác phẩm thì thật sự đã có nhiều cách nhận xét khác nhau

Họa sĩ cổ điển có tính cách đơn giản và trang trọng này cũng là một thi nhân Cơ đốc vĩ đại, một độc giả sùng đạo của Thánh Augustinô, lại

là một nhà tư tưởng tự do có thể thoát khỏi giáo điều Đối với những