HỌC PHẦN cơ sở văn HOÁ VIỆT NAM bài TIỂU LUẬN đề tài nhà truyền thống người việt nam

Nhà sàn a Nhà sàn là một trong những kiểu nhà truyền thống của người Việt, phổ biến từ miền ngược đến miền xuôi, trở thành mô hình nhà ở nổi tiếng của cả đồngbào dân tộc thiểu số lẫn đa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

TRƯỜNG DU LỊCH

HỌC PHẦN: CƠ SỞ VĂN HOÁ VIỆT NAM

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: Nhà truyền thống Người Việt Nam

6 Thân Lê Xuân Thùy – 9088

7 Nguyễn Hoàng Minh Châu – 7160

8 Đoàn Thị Kiều Trinh – 7208

9 Lê Thị Hậu – 7790

I KHÁI QUÁT VỀ NHÀ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI 4

A Đặc điểm trong cấu trúc nhà truyền thống người Việt 4

1 Đặc điểm về kiến trúc: 4

B Những kiểu nhà truyền thống của người Việt: 5

1 Nhà sàn 5

2 Nhà trệt 5

3 Nhà trình tường 5

4 Nhà lá 6

C Sự khác nhau giữa nhà truyền thống và nhà hiện đại 6

1 Sơ đồ phòng 6

2 Cửa sổ và Ánh sáng 7

3 Kích thước, vị trí và cách sử dụng cửa sổ hoàn toàn khác nhau trong các ngôi nhà truyền thống và hiện đại 7

4 Nguyên vật liệu 7

5 Thiết kế nội thất và sàn nhà 8

a) Sàn 8

b) Drapery: 8

c) Nội thất: 8

d) Nhà bếp: 8

e) Mái ngói 9

II GIỚI THIỆU MỘT SỐ NHÀ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT QUA BA MIỀN BẮC, TRUNG, NAM 9

A Miền Bắc 9

1 Bối cảnh kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ 9

2 Kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ 9

B Miền Trung 11

1 Nhà Rọi hay nhà nọc ngựa: 11

2 Nhà Rương/Rường: 11

3 Nhà Lá Mái: 12

C Miền Nam 12

1 Nhà lá 12

2 Nhà không có cửa 13

lOMoARcPSD|20482277

3 Mô hình nhà bè 13

4 Nhà sàn chống lũ 13

5 Nhà có bàn thờ ông Thiên trước cửa 14

6 Nhà cổ của giới điền chủ xưa 14

D Sự khác biệt trong cấu trúc nhà của ba vùng Bắc, Trung, Nam 15

1 Miền Bắc 15

2 Miền Trung 15

3 Miền Nam 15

III NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ TRÙNG TU TÔN TẠO NHỮNG NHÀ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT 16

I KHÁI QUÁT VỀ NHÀ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI

A Đặc điểm trong cấu trúc nhà truyền thống người Việt

Thiên nhiên từ lâu đã mang đến nguồn thức ăn, của cải cho con người, vì vậycon người luôn muốn sống hòa hợp với thiên nhiên Điều đó thể hiện đậm nétqua kiến trúc thoáng đãng, nhẹ nhãng với những mảng cây xanh, những dãyhành lang đón nắng ấm, màu sắc trnag trí đầy tính dân gian: màu nâu, đỏ gạch.Các công trình dân gian Việt Nam thường dung các vật liệu địa phương là chủyếu: tre, ngói, gạch Đặc trưng lớn của các vật liệu này là độ bền cao, ít xảy ra

sự biến đổi, mang đậm bản sắc dân tộc, một nét đặc trưng độc đáo trong kiếntrúc nhà truyền thống Việt Nam

lOMoARcPSD|20482277

b) Về phần cột: là phần quan trọng trong kiến trúc ngôi nhà, nâng tổng thể

ngôi nhà, thường tròn to, dung chất liệu gỗ để tạo thành mang giá trị bền

vững, vững chãi cho ngôi nhà Có 3 phần cột trong một ngôi nhà truyềnthống của người Việt

lOMoARcPSD|20482277

 Cột cái: là cột chính giúp nâng đỡ ngôi nhà nên thường có kích thước to

nhất

 Cột con: thấp hơn, nhỏ hơn cột cái, phụ nâng đỡ cùng với cột cái

 Cột hiên: được đặt ở phần hiên ngôi nhà, thấp hơn cả cột con, nâng đỡ phần

hiên ngoài của ngôi nhà

c) Về phần xà ngàng: có chức năng liên kết các cột với nhau, nằm ngoài

khung và vuông góc với khung, gồm 2 loại.

lOMoARcPSD|20482277

 Xà long: giúp liên kết các cây cột cái lại với nhau

 Xà nách: giúp liên kết các cột con lại với cột cái tỏng khungd) Về phần kẻ: là phần đơn đặt theo phương chéo của ngôi nhà

 Kẻ ngồi: kẻ gác từ cột cái sang cột con trong khung

 Kẻ hiên: gác từ cột con sang cột hiên trong khung, một phần kẻ hiên sẽ đượckéo dài, đâm xuyên qua cột hiên để thực hiện chức năng chống đỡ phần chânmái

e) Bố cục gian nhà thường là 3 gian, 2 chái, hình chữ đinh, nhà chính (nhà

trên) và nhà phụ (nhà dưới), có sân nước , và thường không có ngăn chia racác phòng nhỏ

lOMoARcPSD|20482277

f) Kết cấu nhà thường là khung sườn gỗ, vĩ kèo gỗ đòn tay, rui mè, đòn

vong, tùy theo điều kiện địa lý mà có kết cấu nâng sàn, nữa nhà sàn, nửa nềnđất, nhưng không có lấu hoặc nhiều tầng như các nước khác

B Những kiểu nhà truyền thống của người Việt:

1 Nhà sàn

a) Nhà sàn là một trong những kiểu nhà truyền thống của người Việt, phổ biến

từ miền ngược đến miền xuôi, trở thành mô hình nhà ở nổi tiếng của cả đồngbào dân tộc thiểu số lẫn đa số Mỗi dân tộc, mỗi địa hình sẽ có cách xâydựng nhà sàn khác nhau Tuy nhiên về cơ bản, đây là kiểu nhà xây trên các

trụ cột cao từ 2 - 3 mét, đóng chặt xuống đất, nhà có mái che mát rượi.

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

b) Nhà sàn là mô hình nhà ở phổ biến của các dân tộc thiểu số.

c) Nhà sàn của người Việt bắt đầu vào thời kỳ văn hóa Đông Sơn và tồn tại đếnngày nay, trải qua nhiều sự biến tấu để phù hợp hơn với điều kiện đất đai,thời tiết Mô hình nhà ở này có thể xây ở miền núi, sông suối, đầm lầy bằngcác nguyên vật liệu dễ tìm từ thiên nhiên, chủ yếu là cây gỗ, tre nứa, mái

lá,

d) Thông thường, nhà sàn sẽ được xây trên các cột với phần thiết kế chắc

chắn, có 1 – 2 cầu thang tùy diện tích ngôi nhà Không gian nhà chia

thành nhiều khu như hàng ba, các buồng ở, phòng khách trung tâm và thêmcác cửa sổ để tạo sự thoáng mát Mái nhà sàn thường là 2,3 hoặc 4 mái

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

2 Nhà trệt

a) Một trong những kiểu nhà truyền thống của người Việt phổ biến nhất hiệnnay chính là nhà trệt Đây là mô hình nhà ở phổ biến của người Việt, Hoa,

Khmer, Chăm, … dọc theo các dòng sông, sườn núi, hình thành nên những

bản làng được tổ chức chặt chẽ như một cộng đồng riêng biệt

b) Kiểu nhà ở này được xây dựng bài bản, chung quanh nhà có hàng rào, có

vườn cây rất khoáng đãng, mát mẻ Bên trong mỗi ngôi nhà bao gồm nhà

chính, nhà phụ, sân hiên, ao cá, … Thông thường, nhà trệt sẽ quay mặt vềhướng Nam để đón gió, nhà phụ là nhà bếp hoặc phục vụ các công việc thủcông của gia đình Mái nhà lợp ngói, lợp lá rất mát mẻ Bên trong nhà cógian chính thờ cúng tổ tiên và là nơi tiếp khách Các gian còn lại là nơi sinhhoạt, ngủ nghỉ và bố trí đồ đạc, không gian khá gọn gàng, mát mẻ

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

3 Nhà trình tường

a) Một trong những mô hình nhà truyền thống của người Việt nổi tiếng chính lànhà trình tường của đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc Nhà trìnhtường là kiểu nhà ở của đồng bào người Mông, Hà Nhì, Lô Lô, Dao, Tày,

… được xây dựng từ đất để chống lại thời tiết khắc nghiệt của miền núi.Những căn nhà trình tường được xây dựng từ hoàn toàn từ đá núi và đất.Mái nhà thường lợp ngói hoặc cỏ tranh để mát mẻ vào mùa hè và giữ ấm tốtvào mùa đông, mang lại vẻ đẹp của sự mộc mạc, bình dị

b) Người dân miền núi phía Bắc sử dụng đất sét đỏ có độ mịn và kết dính

cao, kết hợp cùng những khuôn gỗ lớn để xây nhà Đất sét được đổ vào

khuôn và nện thật chặt để tạo thành những bức tường vững chãi Nhà thường

có 1 cửa chính và 2 – 3 cửa sổ để mang lại sự thông thoáng, mát mẻ

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

c) Về cơ bản, nhà trình tường của đồng bào các dân tộc miền núi giống nhau.Tuy nhiên, nhà trình tường người Mông có thêm chút khác biệt thể hiện

qua hàng rào đá quanh nhà Người Mông thường lượm nhặt những viên

đá về xếp chồng lên nhau để tạo thành một bờ rào chắc chắn quanh nhà

4 Nhà lá

a) Trong những kiểu nhà truyền thống của người Việt thì nhà lá chính là mô

hình nhà ở rất phổ biến của các tỉnh miền Tây Nam Bộ Hình ảnh nhữngngôi nhà lá đơn sơ, mát mẻ, nằm lọt thỏm giữa những vườn cây xanh mát,tạo nên một khung cảnh bình yên và dung dị, làm vương vấn những ai từng

về miền Tây du hí

b) Nhà lá miền Tây là kiểu nhà sử dụng lá dừa nước để lợp cho phần mái nhà

và làm vách Lá dừa nước dày, bền và phù hợp với cả hai mùa mưa nắng

Mùa nắng, căn nhà lá rất mát mẻ, dễ chịu Vì thế, nhà lá rất phổ biến ở

Nam Bộ trước khi những kiểu nhà ở hiện đại mọc lên như ngày nay

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

c) Thông thường, nhà lá sẽ có khung sườn nhà, hệ thống cột kèo bằng gỗ,

ván, tre nứa, … và mái nhà mới lợp lá Nhà nào thích mát mẻ “toàn tập” có

thể làm bằng vách lá Trong khi nhiều gia đình chọn làm vách gỗ để đỡ mấtcông thay lá sau vài năm sử dụng Về cơ bản, dù vách lá hay vách gỗ, nhà lámiền Tây đều vô cùng mát mẻ

C Sự khác nhau giữa nhà truyền thống và nhà hiện đại

1 Sơ đồ phòng

a) Nhà truyền thống: những ngôi nhà theo phong cách truyền thống có diện tích lớn hơn những ngôi nhà hiện đại, không gian thường được chia thành

một số phòng nhỏ, đơn mục đích hơn là một vài phòng lớn

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

b) Nhà hiện đại: Để phù hợp với thiết kế tối giản, các sơ đồ sàn hiện đại được tối ưu hóa để tận dụng tối đa không gian, với các phòng đa năng và không

gian mở, liền mạch Nhiều nhà xây dựng mượn thiết kế theo ý tưởng mở chonhững ngôi nhà mới

2 Cửa sổ và Ánh sáng

a) Nhà truyền thống: những ngôi nhà theo phong cách truyền thống thường có

cửa sổ nhỏ hơn, được đặt đối xứng, có hình dạng và kích thước tương tự

Do đó, chúng đòi hỏi nhiều ánh sáng nhân tạo hơn Tuy nhiên, những ngôi nhà truyền thống thường bù đắp những gì chúng thiếu bằng ánh sáng tự nhiên bằng các chi tiết quyến rũ như kính màu, đồ gỗ chạm khắc thủ công vàánh sáng nội thất cổ

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

b) Nhà hiện đại: Ngày nay, những ngôi nhà theo phong cách hiện đại đã có công nghệ để sản xuất cửa sổ với mọi hình dạng và kích thước khác nhau Những ngôi nhà hiện đại tận dụng tối đa ưu điểm này, có cửa sổ lớn và cửa

sổ trần để có nhiều ánh sáng tự nhiên Điều này giúp cho không gian nội

thất có diện tích khá khiêm tốn của họ có cảm giác rộng và thoáng

3 Kích thước, vị trí và cách sử dụng cửa sổ hoàn toàn khác nhau trong các ngôi nhà truyền thống và hiện đại

a) Những ngôi nhà theo phong cách truyền thống có xu hướng kết hợp các cửa

sổ được đặt theo hình học trên mặt tiền của ngôi nhà và có kích thước tương

tự

b) Thiết kế hiện đại, do sự phát triển của kính mới hơn và mạnh hơn có thể được sản xuất với kích thước lớn hơn nhiều, có thể được sử dụng cho các cửa sổ rất lớn Trên thực tế, một số ngôi nhà hiện đại có toàn bộ tường chỉ được làm bằng kính

4 Nguyên vật liệu

a) Nhà truyền thống: Những ngôi nhà theo phong cách truyền thống, không có

gì đáng ngạc nhiên, thường được làm bằng vật liệu truyền thống Gạch,

gỗ, thạch cao, vữa, và đá là rất phổ biến

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

b) Nhà hiện đại: Thiết kế hiện đại tận dụng các vật liệu mới và công nghệ

tiên tiến hơn Những ngôi nhà hiện đại có thể được làm bằng bê tông, cốt

thép hoặc thậm chí là nhựa Các dầm lớn và các điểm nhấn bằng gỗ khác thường được sử dụng như một sự tương phản với những thứ như tường bê tông thô Các loại vải dệt truyền thống, chẳng hạn như rèm cửa, có xu hướnghoàn toàn vắng bóng trong thiết kế hiện đại

5 Thiết kế nội thất và sàn nhà

a) Sàn

 Nhà truyền thống: Sàn gỗ sẫm màu là một trong những thương hiệu của các thiết kế nhà truyền thống Nó được sử dụng chủ yếu vào thế kỷ 18, do đó được xuất hiện trong các ngôi nhà theo phong cách truyền thống Nó có một sức hấp dẫn vương giả và giúp làm phong phú toàn bộ diện mạo

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

 Nhà hiện đại: Ngược lại, sàn gỗ sáng màu có một khía cạnh hiện đại cho

nó Nó có một kết thúc tinh tế và cho ra một hào quang của thời gian thay

đổi Sàn gỗ sáng màu có xu hướng phù hợp với tất cả các loại đồ nội thất và không làm cho tổng thể trang trí quá ồn ào Đây lại là một đặc điểm khác của thiết kế hiện đại giúp căn phòng trông lớn hơn, sáng hơn và có không gian rộng hơn

 Nhà hiện đại: Vì nội thất hiện đại thường trơn theo kiểu cổ điển, nên rèm

cửa và vải bọc ghế sofa có màu trơn hoặc có các họa tiết đối xứng, hình

học

c) Nội thất:

 Nhà truyền thống: Thông thường, chúng được làm bằng gỗ nặng và có

nhiều màu nâu Duy trì chúng cũng không phải là một nhiệm vụ quá khó

khăn, tất cả những gì chúng làm là thỉnh thoảng phủi bụi

 Nhà hiện đại: Nội thất hiện đại tập trung vào chức năng cũng giống như

vẻ ngoài của chúng Chúng thường được thiết kế sang trọng và có khoảng

cách gọn gàng Chúng có dung lượng lưu trữ phong phú vì khía cạnh chức năng của trang trí, nhưng chúng cũng không quá tốn diện tích Chúng có nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau để phù hợp với sự tiện lợi của bạn

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

 Nhà hiện đại: Nhà bếp theo phong cách hiện đại được thiết kế để có nhiều

nơi lưu trữ và kết hợp các tiện nghi cần thiết giúp tiết kiệm thời gian Tủ và

kệ đôi khi được gắn vào tường để tăng không gian

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

e) Mái nhà

 Nhà truyền thống: mái ngói lợp nhà truyền thống chúng ta thường sử dụng

gỗ làm nguyên liệu là chính, các loại cây gỗ này sẽ được ngâm dưới ao nước

cả năm trời với mục đích chống mối mọt tốt khi sử dụng làm mái nhà

II GIỚI THIỆU MỘT SỐ NHÀ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT QUA BA MIỀN BẮC, TRUNG, NAM

Kiến trúc nhà ở truyền thống của người Việt thường đơn giản Trong khuôn

viên nhà thường được bố trí liên hoàn gồm: nhà, sân, vườn, ao Ngôi nhà chính thường có kết cấu ba gian hoặc năm gian gồm: gian giữa là nơi thờ cúng tổ tiên, những gian bên là nơi nghĩ ngơi, sinh hoạt của các thành viên trong gia đình Sân

để phơi và để sinh hoạt gia đình và cũng để tạo không gian thoáng mát rất phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm của Việt Nam Tuy nhiên, nhà ở của tửng vùng miền cũng mang nhiều nét đặc trưng khác nhau

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

A Miền Bắc

Kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ mang những đặc điểm về địa lý và khí hậu,

thể hiện sự sáng tạo và tài hoa của những cư dân nơi đây Ngôi nhà trong quan

niệm của người Việt từ xưa đến nay không chỉ là nơi che nắng che mưa, mà còn là mái ấm nuôi dưỡng tâm hồn Việt

1 Bối cảnh kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ.

a) Vùng Bắc Bộ là nơi cái nôi của nền văn minh lúa nước Việt Nam Họ sinhsống trong cộng đồng và thường xuyên hỗ trợ giúp đỡ nhau trong đời sống sinh hoạt và sản xuất, xóm giềng thân thiện "tắt lửa, tối đèn có nhau" đã trở thành một truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng từ xa xưa

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

2 Kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ.

a) Người Việt luôn coi trọng việc chọn đất làm nhà: "Lấy vợ hiền hòa, chọn

nhà hướng nam" Ngoài ra, họ còn dựa vào phong thủy để xây nhà trên thế

đất tụ linh, tụ phúc phù hợp với vận mạng của gia chủ Nhà thường được kết cấu ba gian hai trái, gỗ tốt dùng để làm khung nhà

b) Mái của ngôi nhà được thiết kế có độ dốc lớn để thoát nước mưa và tránh dột, tận dụng không gian từ độ dốc lớn làm thành gác, kệ lửng thêm

chỗ để kho chứa thóc lúa, ngô khoai Mái đưa ra xa chân tường vừa tạo nênbóng râm vừa tránh mưa hắt vào các chân cột gỗ và tường đất nện Từ đó tạonên hiên nhà giúp che nắng (tránh ánh nắng mặt trời chiếu thẳng vào trong nhà), đồng thời nới rộng không gian sử dụng tiện ích cho ngôi nhà Chất liệulợp mái tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của từng gia đình mà có thể là ngói hoặc tranh

Downloaded by thoa Nguyen van (thoavaytiennhanh@gmail.com)

lOMoARcPSD|20482277

c) Để tạo không gian mát lành cho ngôi nhà, người xưa đã biết sử dụng tán

cây, trồng những giàn cây leo quanh nhà như mướp, bầu bí… tạo thành

các tấm che nắng tự nhiên, vừa tránh nắng nóng cho người và gia súc, chốngchói do phản xạ từ các bức tường quét màu sáng quanh nhà, vừa lấy rau quả làm thức ăn