Một cách tiếp cận Văn hóa và lối sống đô thị Việt Nam: Phần 2 - PGS. TS Trương Minh Dục

Văn hóa và lối sống đô thị Việt Nam một cách tiếp cận phần 2 cung cấp cho người học những kiến thức như: văn hoá và lối sống đô thị Thủ đô Hà Nội, các đô thị vùng Bắc Bộ; văn hoá và lối sống đô thị vùng Trung Bộ và Tây Nguyên; phân tích văn hoá và lối sống đô thị thành phố Hồ Chí Minh và vùng Nam Bộ. Mời các bạn cùng tham khảo!

Phần thứ ba

VĂN HÓA VÀ LỐI SỐNG

ĐÔ THỊ THỦ ĐÔ HÀ NỘI

VÀ CÁC ĐÔ THỊ VÙNG BẮC BỘ

VAN HOA VA LOI SONG DO THI

Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI TRONG QUÁ TRÌNH

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY

ThS ĐỖ HƯƠNG THẢO"

1 Văn hóa, lối sống đô thị Thăng Long - Hà Nội

0) Những yếu tố kinh tế, uăn hóa, xã hội, lịch sử góp phần hành thành uăn hóa 0ò lối sống Thăng Long - Hà Nội

Xét từ góc độ văn hóa học, văn hóa chính là sản phẩm

của con người, sản phẩm của sự “cấy cày, trồng trọt, luyện tap”! Vì vậy, muốn tìm hiểu văn hóa và lối sống đô thị của

người dân Thăng Long - Hà Nội không thể không tìm hiểu về

con người Thăng Long - Hà Nội, chủ thể và cũng là khách thể của văn hóa Thăng Long - Hà Nội Con người Thăng Long -

Hà Nội được hình thành, đúc kết cùng với quá trình lịch sử

của kinh thành Thăng Long

* Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội

1 Văn hóa được bất nguén từ chữ Latinh “Cultura” có nghĩa là

“cấy cày, trồng trọt, luyện tập”

Thứ nhất, đặc điểm đầu tiên cần kể đến trong uiệc góp phần tạo nên uăn hóa uà lối sống của Thăng Long - Hà Nội là

người dân của Thăng Long - Hà Nội déu từ các uùng bên ngoài, từ tứ xứ uà tỪ nông thôn uào

Năm 1010, thấy được vị thế “địa hnh nhân kiệt” của mảnh đất Tống Bình - Đại La, Lý Công Uẩn - vị vua khởi đầu

của nhà Lý - đã quyết định đời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La, đổi tên là Thăng Long và chọn nơi đây làm

kinh đô của đất nước Trong bài Thiên đô chiếu, Lý Công

Uần nêu rõ: Thăng Long “ở trưng tâm bờ cõi đất nước, được

ng cuộn, hổ ngồi, uj trí ở giảa bốn phương đông, tây,

nam, bắc, tiện hình thế núi sông sau trước li đó, địa thế rộng

mà bằng phẳng, uùng đất cao mà sáng sủa, dân cử không

khổ uê ngập lụt, muôn uột rất phong phú, tốt tươi Xem khắp

nước Việt ta, ch y là nơi hơn có, thôi là chỗ hội họp của bốn phương, là nơi đô thành bậc nhất của đế uương” Như vậ

về mặt điểu kiện tự nhiên kinh đô Thăng Long - Thủ đô Hà

Nội là vùng đất thuận tiện cho việc phát triển kinh tế, giao thương buôn bán - một trong những đặc điểm cần có để phát triển đô thị

Trở lại lịch sử của Thăng Long thời cổ trung đại, chúng

ta thấy một đặc điểm nổi bật là cư dân của Thăng Long - Kẻ Chạ không phải là khối cư dân thuần nhất chỉ bao gồm cư dân bản địa mà còn có rất nhiều cư dân từ nơi khác đến Nói

cách khác, với vai trò là kinh đô của đất nước, Thăng Lon

thu hút nhiều luồng dân đi cư từ các miển nông thôn, từ các trấn (Đông, Nam, Đoài, Bác) tới đây sinh s

Ngoài cư dân bản địa theo PGS Ngụ giả của cuốn Thăng Long - Hà Nội thế kỷ XVII - XVIII - XIX

(Kinh tế - xã hội của một thành thị trung đại Việt Nam), có

ba luồng dân đi cư chính vào Thăng Long:

Loại thứ nhất, là những Nho sinh ra theo học ở kinh đô, thi ct, dé dat, lam quan réi dinh eu 6 day Sau dé, ho kéo

theo những người thân trong gia đình, họ hàng, làng xóm lên

kinh đô sinh sống lâu dần tạo thành một quần thể sinh sống

Ở nơi cư trú mới, có quan hệ thân tộc"

Loại thứ hai, là những đợt di cư hành nghề của những người thợ thủ công từ các địa phương, mang theo kỹ thuật

vA céng cu san xudt, lén dinh cu tap trung 6 mét phd

phường, làm trong các quan xưởng của nhà nước hoặc

hành nghề tu do’

Phương thức đi dân phổ biến là cả một tập thể thôn xóm

hoặc làng theo những người họ hàng thuộc các vị t6 nghé

cùng nhau lên kinh đô, rồi lại cùng nhau sống quây quần tại

một địa điểm, một phường nhất định Hình thức di cư và

sinh sống này góp phần tạo nên các phường chuyên nghề và

chuyên mặt hàng của Thăng Long 36 phố phường Phố Hàng

Đào, phường Thái Cực và Đại Lợi có nghề nhuộm chuội và

bán tơ lụa do dân quê gốc là xã Đa Loan, Bình Giang, Hải

Hưng (cũ) lên Nghề thêu ở thôn Yên Thái và Tự Tháp (Hàng

Trống) của những người đân quê gốc ở làng Quất Động

(Thường Tín, Hà Tây cũ) Phố Hàng Giấy, Tạ Hiện là nơi

sinh sống của những người thợ giầy hầu hết có quê gốc tại

các làng Trúc Lâm và Văn Lâm (Tứ Kỳ, Hải Dương cũ), tục

gọi là ba làng Chắm, đi cư lên Thăng Long vào khoảng thế

ky XVII Phé Hang Bac 1a nơi tập hợp dan cư của thợ kim

hoàn của làng Định Công (Hà Nệp), Đồng Sâm (Thái Bình), Châu Khê (Hải Hưng cũ) Những người thợ thủ công này thường sống ở khu vực mà chúng ta vẫn quen gọi là khu 36

phố phường Nhờ vị trí đầu mối của giao thông đô thị và hệ

thống giao thông đường thủy thuận tiện (sông Hồ Lich, Kim Ngưu) và mạng lưới thông đường b

đi các nơi nên cùng với thời gian, khu 36 phố phường đ

Loại thứ ba, là đợt đi cư vào thế ký XIX của đông đảo các

Hoa thương gốc ở các tỉnh miển Nam Trung Quốc đến sinh

o chính h rộng rãi của các vua Nguyễn Họ mở những cửa hiệu kinh đoanh buôn bán, tạo nên một tầng lớp đại phú thương của Hà Nộ

Chính những đợt đi động xã hội trên đã tạo ra một “lõi

> cua tầng lớp thị dân Thăng Long Như vậy đa phần cư

đân Thăn đều có mối liên hệ giữa thành thị và nông thôn Những người thợ thú công di cư ra Kẻ Chợ làm ăn

thành thị về nông thôn trong những trường hưu Thêm vào đó, Nhà nước phong kiến thường xuyên cưỡ bức những người nông dân lưu tần phải trở về làng quê cũ ats chịu binh dịch, sưu thuế và lao dịch Những người dân lên

sinh sống ở các phố nhưng vẫn coi mình là người thuộc về

làng quê nơi mình đã sinh ra Hoặc thậm chí dù họ sinh ra

và lớn lên tại kinh đô thì họ vẫn theo ông bà, cha mẹ tự nhận

XVHI-

mình là người của vùng qué đó Họ vẫn

trở về quê vào các dịp lễ tết vừa để hưởng một số quy

lợi ở làng quê vừa thực hiện những nghĩa vụ với làng mình

Gần quan điểm với PGS Nguyễn Thừa Hỷ, Nguyễn Vĩnh

Phúc và Nguyễn Duy Hình, các tác giả của Thần tích Hà Nội

bờ tín ngưỡng thị dân, thì cho rằng dân nhập cư vào Thăng

Long cũng có ba loại: thứ nhất, dân nhập cư chính trị là các

quan lại, quân lính từ tứ chiếng về làm quan, đồn trú tại

kinh đô, kéo theo con cháu thân thuộc ra cư ngụ; thứ hai,

đân nhập cư văn hóa là những Nho sĩ ở các nơi về kinh đô thì

ử, đỗ đạt rồi ra làm quan (số ít) hoặc trụ lại kinh đô làm

nghề dạy học là chủ yếu; và thứ ba, dân nhập cư kinh tế là bộ

phan thi dan thuộc nguồn gốc thợ thủ công, thương nhân r

làng quê về kinh thành hành nghề'

Như vậy, có thể đi đến một nhận xét là: Thăng Long - Hà Nội tuy là đô thị trung đại Việt Nam tiêu biểu nhưng vẫn

gắn bó chặt chế với nông thôn nên quá trình hình thành đô

thị Thăng Long - Kế Chợ không thuần nhất

thuận lợi, cũng vừa là hạn chế cho văn hóa và lối sống của cư

dân Thăng Long - Hà Nội

Tang 16p thi 1.000 0 8 0 0 da dang cua cac

vùng, miền, địa phương, nhưng dần dần cùng với thời gian và

hơn nữa là cùng chịu tác động của vị thế kinh đô - thủ đô đất

nước đã tạo cho họ một lối sống riêng - văn hóa và lối sống

của Thăng Long - Kẻ Chợ Tuy nhiên, bên cạnh những mặt

thuận lợi do điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội - lịch sử của

vùng đất Thăng Long - Hà Nội đem lại, việc hình thành văn

NI 40115 6151140411111)

hóa và lối sống cua Thang Long - Ha Néi vẫn gặp nhữt

lợi do chính những điều kiện đó gây nên Đó chính là hai mặt

của một vấn đ

Như đã nói ở trên, thị đân của Thăng Long - Hà Nội chủ

yếu là đo những luồng di đân từ các vùng miền và chủ yếu từ

các vùng nông thôn ra “Tóm lại, khối thị dân Thăng Long -

Hà Nội chưa bao giờ chịu cắt đứt mình với cái "cuống nhau”

ng thôn đã từng nuôi dưỡng họ, chưa bao giờ chịu T10

ít gốc Đó là một tầng lớp thị đân không thuần nhất và hưa chín muổi” Yếu tố này cho đến nay vẫn còn được duy trì đối với cư đân đô thị Hà Nội hiện đại

Ra đến Thăng Long - Hà Nội, những người dân này ngoài lệc xây dựng tại các phố nơi mình ở những công trình tin gưỡng, tôn giáo (đình đền, chùa ) để thờ vọng các vị thành hoàng làng mình, các vị tổ nghể của mình, còn mang theo lối ống, nếp nghĩ của cư dân nông nghiệp đã ăn sâu vào họ từ bao đời nay Cũng chính vì lý do naj : Nguyễn Xuân

» Hà Nội là vùng văn hóa eœ

các tên phố Hay nói cách khác, tất cả các tên phố ` hà với sản phẩ a nong nghiệp, nông thôn: (hàng) chiếu, (hang) cot, (hang) mam, (hang) muối, (hang) gao, (hang) chué

niém 1000 nam Thang Long -

Nxb Dai học quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2002, tr 76

(hàng) đường, (hàng) than, (hàng) gà, (hàng) e

mụn, (hàng) đồng, (hàng) da, (hàng) hòm Đa phần tên phố

mang tên của hàng nông sản hoặc sản phẩm của ngành thủ

công nghiệp Bởi mỗi phố là nơi sản xuất, nơi bán hàng và

cũng chính là nơi sinh s tủa cư đân của các vùng từ r

thôn ra Hơn nữa, việc trao đổi hàng hóa

thành thị ở Thăng Long - Hà Nội không cân bang, ma

ng nhiều về phía nông thôn Bố lượng hàng hóa thôn quê cung cấp cho thành thị lớn hơn rất nhiều số lượng hàng

hóa thành thị cung cấp cho nông thôn),

Mối quan hệ hòa đồng giữa thành thị và nông thôn trong lịch sử đã có những tác động tích cực nhưng cũng có

những tiêu cực nhất định đối với sự phát triển của đô thị

Riêng với Thăng Long - Hà Nội, sự hà đồng này dẫn đến sự

bao vây và níu kéo của làng xã nông thôn đối với phố

phường đô thị, làm trì trệ và kìm hãm những tiểm năng

phát triển kinh tế - văn hóa của đô thị Cụ thể như nó bảo

lưu một nếp sống tùy tiện, tâm lý manh mún của tầng lớp

ng dân của một xã hội nông nghiệ Gần đây, trong cuộc điều tra xã hội học tiến hành tại điểm trung tâm thành phố Hà Nội dã cho thấy, chỉ có 22

dan cu 6 day c gác từ đời ông bà tại thành phố Số

người mới tới sinh sống từ sau ngày giải phóng Thủ đô (1954 -

1975) là 33% Số người tới cư trú từ sau kháng chiến chống

Mỹ năm 1975 đến nay là 34% Như v

= lô nh A,

rong aot song I VOL trUye

Tidd, tr.59, 61.

g một vài thập kỷ gần dây! Bên cạnh những tính hoa văn hóa của các vùng, miển theo chân của

ăng Long - Hà Nội thì việc thành phần đân cư đa dạng và phần lớn từ nông thôn đã dẫn đến những

ất định trong việc duy trì bản sắc, phong cách

sống của người Hà Nội và tạo ra những thách thức cho quá

trình quản lý đô thị và quá trình đô thị hóa

Thú hai, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ uị thế là bình đô

uò thủ đô của đất nước nên mọi hoạt động của nó tác Hi trực tiếp đến uăn hóa 0à lỗi sống của người Thăng Long - Nội sống trên địa bàn đó

Tinh từ khi Lý Công Uẩn chọn Thăng Long làm đất định

đô cho đến ngày nay, chỉ trừ thời gian nhà Nguyễn đóng đô ở

Phú Xuân, ế, còn lại, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ vị trí

là kinh đô và thủ đô của đất nước trong suốt chiều dài lịch sử

của dân tộc, của đất nước Đây là nét đặc thù của Thăng

Long - Hà Nội mà ít địa phương nào trong cả nước có được

Chính nét đặc thù này đóng vai trò không nhỏ trong quá trình hình thành nên văn hóa và lối sống của Thăng Long xưa và Hà Nội nay

Bởi là kinh đô nên Thăng Long - Hà Nội luôn là trung tâm giáo dục của cả nước Từ thế ký XI, Thăng Long - Hà Nội

; dựng Văn Miếu - Quốc Tử

là vùng đất nơi triều đình cho ›

Giám để để cao Nho giáo, Khổng Tử Sự ra đời của trường đại học đầu tiên của quốc gia từ năm I( ã góp phần thu hút người về Thăng Long học tập, tạo ra không khí h

1 Xem Nguyễn Vinh Phúc: Từ ứr ng đến xây dựng nếp sống

đô thị của người Hà Nội thời k , mạnh công nghiệp hóa - hiện đạt

lên đợi

hóa, Viện Văn hóa - Nxb Văn hóa - Thông tin, Ha Nội, 2001, tr.46

cho ae sinh ca nước n chung cũng như học trò của Thăng

đường khoa one

Sự ra đời của Quốc Tử Giám đã kích thích sự ra đời của

các trường tư Nho học trên địa bàn Thăng Long - Hà N

phát huy truyền thống hiếu học, trọng khoa CỬ của người

I T10 0ï Đà on Truyền thống hiếu học và khoa bảng

én Tho Xuong; truong EG ae Di li Heo Phan, thôn T i eee

2 Trong lịch sử khoa cử phong kiến,

cả Thăng Long - Hà Nội có 327 người đỗ nguyên, 6 Bảng nhãn, 7 rs hoe a 4én si, 13

những người đỗ đồng nghĩa với :

Hà Nội là khá nhiều: õ làng có từ 10 T

1 22 Tiế 19 lang cé tt 5 -

Siêu, V a Thanh, Via Téng Phan, Tr

toàn huyện Từ Liêm có tong cong 115 người đỗ đại k

ng Tiến sĩ xuất thân vị

nhân và 864 người đỗ Tú tài thời Lê, Nguyễn.

của Thăng Long - Hà Nội không chỉ biểu hiện nổi bật ở

làng khoa bảng với số đỗ Tiến sĩ cao mà truyền thống đó còn

được phản ánh trong sự hình thành các gia đình, đòng họ khoa bang trong dé cé nhiing gia dinh éng chau, cha con, anh

em, chú cháu cùng thi đỗ" Hiếu học đã trở thành lối sống của

người Thăng luong - Hà Nội và đó cũng là nền tảng để nâng

cao dan tri cua cu din Thang Long - Ha Noi

Cùng với quá trình học tập, ôn luyện, thi củ, những tỉ thần của Nho giáo như: tam cương”, ngũ thường”, tôn sư trọng đạo, tiên học lễ hậu học văn, kính trên nhường dưới,

tuân thủ gia phong, hiếu để đã thấm đần vào mỗi người

Thăng Long - Hà Nội từ đời này qua đời khác Nói cách khác,

phát triển của Nho giáo ở kinh đô đã ảnh hưởng tới Thăng

Long - Hà Nội tỉnh thần tu dưỡng cá nhân và DI 0090100 VLƒ gia đình và xã hội

Bên cạnh Nho giáo, Phật giáo và Lão giáo cũng đóng vai

trò quan trọng trong việc tạo ra ảnh hưởng đến lối sống của

người Thăng Long - Hà Phật giáo thời Lý - Trần (và cả

sau này) góp phần tạo nên một lối sống từ bi hỷ xả, củng

mối quan hệ giữa người và người, khuyến khích con người

1 Ví dụ như họ Phạm ¿ g Ngạc, Từ Liêm, từ năm 1514 đến năm 1849 có 9 người thuộc bảy đời đỗ Tiến sĩ; họ Nguyễn ở làng Nguyệt Áng, có 5 người thuộc bốn thế hệ đỗ đại khoa Ngoài ra, còn có

các dòng họ khác như họ Nguyễn làng Hạ Yên Quyết, họ Nguyễn làng

Phú Thị, họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai, họ Hoàng ở làng Đông N aon

họ Bùi ở Giáp Nhị, họ Nguyễn ở làng Phù Lễ đều có các thế hệ nối tiếp nhau đỗ đạt Riêng thời Nguyễn, trong số 466 Cử nhân của Hà Nest

thì có tới 153 người là cha con, anh em, chú cháu cùng thi đậu

2 Tam cương: ba mối quan hệ chính trong xã hội: vua - tôi, cha -

quan tâm đến việc tích Phúc, tích Đức, để cao lòng thương

người, tránh làm điều xấu như: chăm sóc cha mẹ, nuôi dạy

con cái thành người, luôn giúp đỡ bà con lối xóm khi gặp khó

khăn, hoạn nạn Lão giáo ảnh hưởng vào mỗi người đân

kinh đô - thú đô tư tưởng về lối sống thanh cao, giản di, hoa

đồng với tự nhiên

Sang thời cận hiện đại, Thăng Long - Hà Nội tiếp t

vai trò trung tâm giáo dục với sự ra đời và phát trién ca cdc

ai hee, Cao đẳng: giữ vai trò là trung tâm nghiên cứu Đã từ lâu, Thăng Long - Hà Nội trở thành nơi nuôi

đưỡng trí tuệ, tài năng của cả nước

Giữ vị trí kinh đô của cả nước, tại Thăng Long - Hà Nội,

các hoạt động sinh hoạt văn hóa tỉnh thần dành cho vua,

quan lại khá phát triển như: các loại hình điễn xướng (chèo,

tuổng, ca trù ), các loại hình biểu dién (múa rối cạn, múa

rối nước ), các trò chơi dân gian và những loại hình văn hóa

này đã ảnh hưởng vào đời sống của tầng lớp thị dân Ngay từ

sớm, nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân ở kinh thành,

kinh đô đã được hình thành và đáp ứng

Có thể nói, “Thăng Long trở thành một trung tâm sáng tạo ra những giá trị tỉnh thần rực rõ nhất và phong phú nhất

của dân tộc Điều này càng nâng cao niềm tự bào của những

người dân Thăng Long và củng cố trách nhiệm của họ đối

nền văn hiến Thăng Long mà họ là đại điện”,

Thứ ba, uới uị thế “thủ đô tự nhiên", Thăng Long - Hà Nội

1 Vũ Khiêu, Bằng Việt, Nguyễn Vinh Phúc: Hình ảnh người Hà

Nội trong vdn hoc nghệ thuật cận uà hiện đại, Nxb Văn học, Hội Liên

là nơi giao lưu uăn hóa, nơi hội tụ nhân tài của mọi miền đất nước

Thăng Long - Hà Nội là đầu mối chính trị, kinh tế, văn

hóa của cả nước, nơi thường xuyên diễn ra quá trình tiếp xúc

và giao lưu văn hóa với các vùng, miền trong cả nước và các

quốc gia bên ngoài Trong nhiều thế ky qua, tinh hoa của bốn

phương thu hút về đây, rồi cũng từ đây nhân tài lại tỏa đi các

nơi Chính vì vậy, GS Trần Quốc Vượng đã tổng kết quy luật

cơ bản của Thăng Long - Hà Nội - nơi đảm nhiệm chức trách

là đầu não trung tâm của cả nước là: Hồi tụ - kết tính -

giao lưu - lan tỏa

Thăng Long - Hà Nội là nơi kết tỉnh rất nhiều danh nhân văn hóa của cả nước Họ có thể là những người gốc T

Long và cũng có thể đến từ nơi khác nhưng họ déu có

chung là góp phần làm nên một Thăng Long - Hà Nội

hoa, thanh lịch Đó là những vị vua anh minh của các triểu

đại Lý - Trần - Lê; những vị đại thần giữ trọng trách lớn hoặc

ảnh hưởng lớn, tiếng vang lớn trong triều đình: Chu Văn

An, Lý Thường Kiệt, Nguyễn Trã những nhà Nho, nhà

, nhà thơ: Nguyễn Bính Khiêm, Đoàn Điểm, Lê Quý Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát Vì thế, “cái công nuôi dưỡng, nhào nặn của chiếc nôi văn hóa Thăng Long đối với các nhân tài văn hóa của dân tí

”!, Con người Thăng Long - Hà Nội

cũng chịu ảnh hưởng của sắc thái văn hóa nà

minh, Nx Noi, Van phong hi dao ky niém 1000 nam Thang

Long - Hà Nội, 2005, tr.105

314

H

quốc tế, Thăng Long - Hà Nội gần như là Gì 9-0.) 00012]

khí tiếp xúc với văn hóa nước ngoài Trước tiên là những

người Hoa đến Thăng Long - Hà Nội buôn bán, tiếp theo là

những người Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh, Hà Lan, Phá

dén lap e&e thudng diém 6 Thang Long Cùng với việc tiếp

xúc buôn bán với người phương Tây, người Thăng Long - Hà

Nội dân dân thấm đượm và thâu ¡r hận những nét văn hóa

mới vào các mặt của đời sống như: ẩm thực, trang phục, ngôn

ngữ, kiến trúc, lễ hội, phong Lục tập quán, tôn giáo tạo nên

sự đa dạng trong văn bóa và lối sống của vùng đất Thang

Long - Hà Nội Hơn nữa, sống ở một trung tam thu ng xuyên

CÓ SỰ giao lưu văn hóa với các miền trong nước và với khách

nước ngoài, người Thăng Long - Hà Nội có “tính nhạy bén

trong việc tiếp thu” những thành tố văn hóa mới,

Những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trên đã có ảnh

hưởng không nhỏ trong quá trình hình thành nên văn hóa và

lối sống đô thị của Thăng Long - Hà Nội

b) Một số đặc trưng trong uăn hóa 0à lối sống của người

dân Thăng Long - Hà Nội

Đũng như G§, TS Trần Văn Bính đã nói: “Sẽ là vô nghĩa, thậm chí bất lợi, nếu chỉ đi tìm những cái éng có của

người Hà Nội trong sự tách rời cái chung của nguoi Viét Nam

moi mién dat nude, béi van héa Thang Long - HA Noi vén 1a

bản giao hưởng các giá trị văn hóa của mọi miền đất nước,

Nhưng mặt khác, “bản chất con người là tổng hòa các mối

quan hệ xã hội” (C Mác), con người là chủ thể và sản phẩm

của văn hóa Vì v trong cai chung cua toàn dân tộc vẫn có

cái riêng của từng vùng, từng miển Thăng Long - Hà Nội

vốn là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước Vị

trí đó đã dần hun đúc nên những phẩm chất nổi bật của con

người Hà Nội”

Cùng với sự thăng trầm của lịch sử văn hóa Thăng lu

Hà Nội, người dân Thăng Long - Hà Nội cũng như r 8

người dân của các địa phương khác đều mang những đặc

trưng chung của người Việt Nam Họ là những người có lòng

yêu Tổ quốc, sẵn sàng hy sinh bản thân, gia đình mình để

bảo vệ quê hương, thành phố nơi họ sinh ra và lớn lên Trước

những vận mệnh lịch sử của dân tộc, người Thăng Long đã

cùng nhân dân cả nước đứng lên đánh giặc cứu nước: từ

chiến thắng oanh liệt chống Tống thời Lý, chống Nguyên

Mông thời Trần, chống Minh thời Lê sơ, chống Thanh thời

Tây Sơn, kháng chiến chống Pháp với 60 ngày đêm Toàn

quốc kháng chiến, rồi đến cuộc kháng chiến chống B52 (Điện

Biên Phủ trên không) thời chống Mỹ, cứu n D6 chinh 1a

khí thế oanh liệt của người dân Thăng Long - Hà Nội trong

công cuộc bảo vệ Tổ quốc Họ cũng là những cư dân cần cù

lao động, chịu thương chịu khó, tôn trọng các giá trị văn hóa

tình thần như bao người Việt Nam khác

Dù có những đặc trưng chung của con người Việt Nam nhưng đâu đó trong tâm khảm của những người đã từng

sống ở Thăng L Hà Nội từ một cho đến vài đời đều cảm

nhận có một nét riêng nào đó trong văn hóa và lối sống của

người kình kỳ

Trần Văn Bính: Nhận diện con người Hà Nội qua lăng bính uăn hóa Thăng Long - Hà Nội, K 1 Hội thảo khoa học: Người Hà Nội

thanh lich, van minh, Nxb Ha Nội, Văn phòng Ban Chỉ đạo kỷ niệm

1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 2005, tr.51

“Chẳng thơm cũng thể hoa nhài,

Dầu bhông thanh lịch cũng người Trang An"

Nét thanh lịch của người Hà Nội được thể hiện trong

sống, từ cách ăn, mặc, ở, đi lại cho đến lối ứng xử, giao tiếp trong gia đình và xã hội rất khéo léo

và tĩnh tế

ủa người Thăng Long không chỉ thể

hiện ở chỗ chế biến món ăn ngon mà còn ở trình độ tổ chức

lì morte thức món ăn Người Hà Nội luôn ăn

uống một cách từ tốn, ý nhị

Bữa ăn của người Hà Nội dù là bữa ăn hằng ngày hay

trong các dịp lễ, tết giỗ chạp thì không chỉ đảm bảo ngon

miệng (chất lượng bữa ăn) mà còn đảm bảo tính thẩm mỹ (sự

hài hòa trong màu sắc), hay nói cách khác, bữa ăn của người

Hà Nội đánh thức tất cả các giác quan của con người khi

thưởng thức Trong 4m thực, người Hà Nội nổi tiếng là kỹ

tính và sành điệu Người Hà Nội cầu kỳ trong cách bày biện

và trong cách ăn

Không chỉ là thưởng thức món ăn, người Hà Nội còn thể hiện phong thái của mình trong cách ăn T bữa ăn, người

Hà Nội luôn chờ người có tuổi, người bề trên ngồi vào rồi mới

ngoi va “dn trd ngồi trông hướng”, “lời chào cao hơn

Âm thực của Hà Nội đã đi vào các tác phẩm của Thạch Lam

(Hà Nội 36 phố phường), Vũ Bằng (Miếng ngon Hà Not),

ì (Thương nhớ mười hai) Nhắc đến 4m thực Hà Nội

Nội, Hà Nội, 1982, tr.63.

không thể không kể tới: cốm Vòng, chả cá Lã Vọng, bánh

ay Quan Gánh, giò Chèm, nem Vẽ, cá rô Đầm Sét, nước mắm Vạn Vân Hơn nữa, với lợi thế là trung tâm giao lưu văn hóa của cá nước, Hà Nội còn có điều kiện tiếp thu kinh

nghiệm chế biến món ăn đến từ mọi miền của đất nước và từ nước ngoài như: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Pháp làm

cho ẩm thực Hà Thành ngày càng phong phú

Về trang phục, người Thăng Long - Hà Nội cũng rất chú ý đến cách ăn mặc, thường là nền nã, kín đáo, lịch sự Người Thăng Long - Hà Nội thường chăm chút trong việc lựa chọn chất vải, màu sắc, kiểu dáng

Họ luôn ăn vận “đúng với vị thế xã hội và nghề nghiệp của mình”, Người Hà Nội rất ít khi mặc quần áo trong nhà

ra đường hoặc cũng luôn lưu ý trang phục ngay cả khi tiếp khách trong nhà Dù trong điều kiện kinh tế khó khăn, người

Hà Nội vẫn giữ được phong cách lịch sự, kín đáo trong cách

ăn mặc và trong trang phục: “áo rách khéo va, hon lanh vung may”, “nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”

Về nơi ở, người Thăn ng - Ha Noi khéng chi quan tAm đến hình thức, thẩm mỹ của ngôi nhà mà còn quan tâm đến công năng và trang trí nội thất trong nhà Xem cách bày biện, trang trí trong gia đình có thể hiểu được phần nào tính cách, nghề nghiệp của gia chủ Tại nơi ở, người Thăng Long -

1 Luu Minh Tri: Gi@ gin va xây dựng lối sống uăn hóa của người

Hà Nội trong thời kỳ đấy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa Thủ đô uà hội nhập quốc tế, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Người Hà

niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 2005, tr.68

318

¡ cũng đã thể hiện lối sống hòa đồng uới tự nhiên

e ngôi nhà hình ống ở phế cổ, bao giờ chủ nhà cũng

để dành một lớp sân phía trong hoặc một vài khoảng lộ thiên

“giếng trời” để lấy ánh sáng thiên nhiên và đặt hòn non bộ,

cây cảnh, tạo khoảng không gian yên tĩnh, gần gũi với thiên

nhiên, Trong không gian sống, người Thăng Long - Hà Nội

luôn có ý thức tạo dựng quanh mình môi trường trong sạch,

cảnh sắc thiên nhiên trang nhã

Trong lao động, người Hà Nội rất cần mẫn, tài hoa và sáng tạo bởi họ được thừa hướng sự tài hoa của cha anh mình

vốn là nÏ người thợ thủ công tài giỏi từ nhiều nơi trong

đây sinh sống và làm việc Người Hà Nội tự hào:

“Khéo tay hay nghề, đất lễ Kẻ Chợ"

Ca dao, tục ngữ đã phản ảnh nét thanh lịch trong đời

sống sinh hoạt vật chất của người Hà N

Me STOLL miele) Qua hàng Thợ Tiện lạt uào Hàng Gai

Hàng Thêu - Hàng Trống - Hàng Hài Hàng Khay trỏ gót ra chơi Tròng Tiên

Nhác trông chẳng khác động tiên

Trên đôn cờ béo, dưới thuyên buồm giăng

Phong quang lịch sự đâu bằng Dập dìu uõng lọng tưng bừng ngựa xe

Trong đời sống văn hóa tỉnh thần, người Hà Nội có nhiều

thú chơi tĩnh tế, lịch lãm Chơi hoa, cây cảnh là một ví dụ

"Trong các gia đình ở Hà Nội, ít nhiều đều có một vài chậu địa

lan, gốc ngâu, gốc mộc, đào, mai, tường vi, lửa lựu, những

bổn cây cảnh đỗ quyên, quất, hồng, mẫu đơn, trạng nguyên,

quân tứ Mới đầu chỉ là trồng cây trong nhà, trong vươn,

tiến tới người Hà Nội có cả một làng hoa, chợ hoa (Ngọc Hà,

Nhật Tân ) Nhiều người từ thú chơi hoa đã trở thành nghệ

nhân và thành công trong việc biến thú chơi thành hang héa

kinh doanh Đến chợ hoa Hàng Đường hoặc vào các làng hoa

Ngọc Hà, Nghĩ Tàm, Nhật Tân, Phú Thượng để tìm được

cây quất, cây đào ưng ý trang trí trong gia đình vào ngày Tết

đã trở thành thói quen trong lối sống của người Hà Nội vào

những ngày cuối năm Ngoài hoa, người Hà Nội còn thích

chơi sinh vật cảnh (eá cảnh, chó cảnh, chim cả ) Thú

chơi này khiến cho tâm hỗn con người tĩnh lặng, thanh tao và

cũng đòi hỏi người chơi phải có tính kiên trì, tỉ mỉ “Nếu ở

mién qué, nguéi chdi chim chi I&y chim quý lông mượt, sắc

đẹp, dáng thanh, hót hay làm trọng thì người chơi chìm Hà

Nội còn phải có chiếc lổng đan kiểu đan chuốt sơn bóng, trạm

khắc cầu kỳ để nuôi chim, vừa chơi chim, vừa chơi lồng Nuôi

nh lại phải chim nào lổng ay” Xem thế cũng đủ biết

cái thú chơi tao nhã của người Hà thành Ngày nay, các loại

cây cảnh - hoa cảnh được người Hà Nội ươm trồng, chăm sóc

và nuôi dưỡng trong các chậu nhỏ để trang trí cho các khu

ban công các nhà cao tầng, hoặc bí phòng khách cơ quan,

nhà văn hóa, v.v

5

Bên cạnh những nét đẹp về ăn, mặc, ở, ngôn

sử dụng từ ngữ, ngữ nghĩa theo

từng bối cảnh Người Hà Nội thanh lịch ít nói tục, chửi la

không sử dụng ngôn ngữ m :h xô bồ: “người thanh tiếng

* tt An An ý: R van ESN HC 14177172

Nội trong uăn học nghệ thuật cận uà hiện đại, Sdd, tr.366

320

nói cũng thanh, người khôn tiếng nói dịu dàng dễ nghệ”

Trong cách nói, người Hà Nội lịch thiệp, tế nhị, không làm

mất thể điện người giao tiếp, tôn trọng người khác: “iời nói

chẳng mất tiên mua, lựa lời mà nói cho uữa lòng nhau”,

Khó có thể kể hết những nét riêng trong văn hóa và lối sống đô thị của người Thăng Long - Hà Nội, nhưng rat dé dé

nhận thấy nét thanh lịch, hào hoa của người Thăng Long -

Hà Nội là bởi trong mọi khía cạnh của đời sống, từ ăn, mặc,

ở, đi lại cho đến các hoạt động văn hóa tỉnh thần: vui chơi

giải trí, tín ngưỡng, tôn giáo người Hà Nội đều nâng chúng

lên ở mức độ cao hơn nhờ trình độ đân trí và nét bản sắc văn

hóa của họ

9 Văn hóa và lối sống đô thị của Thủ đô Hà Nội

trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội

nhập quốc tế hiện nay

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa đã

và đang làm thay đổi thối quen, tập quán sinh sống của

người dân Việt Nam nói chung và người Hà Nội nói riêng

Sau thời kỳ đổi mới, không đâu khác chính các đô thị là nơi

tiếp nhận đầu tiên những ảnh hưởng của sự phát triển khoa

hoc - k¥ thuat vA héi nhap vAn héa quéc té Véi vi thé 1A tha

đô của đất nước, Hà Nội không những không nằm ngoài quá

trình này mà còn là đô thị chịu tác động một cách mạnh mẽ

và thường xuyên

Tiếp xúc và giao lưu văn hóa là quá trình diễn ra một cách phổ biến ít nhất giữa hai nhóm người, hai nhóm tộc

người hoặc hai quốc gia Trong quá trình tiếp xúc và giao lưu

văn hóa, sự tương tác giữa yếu tố nội sinh và ngoại sinh đóng

vai trò quan trọng trong việc hình thành những yếu tố mới,

gây ra sự biến đối đối với bản sắc và truyền thống Trong bối cảnh đó, đô thị là nơi tiếp nhận sớm hơn cả thành quả của sự

phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ (các phưc tiện truyền thông đại chúng, internet ), của văn hóa bên ngoài nên nó khiến cho quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hóa của đô thị với bên ngoài càng nhanh hơn về tốc độ và

g hon về phạm vi Hơn nữa, quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường đã khiến cho sự phân hóa giàu nghèo

trong xã hội diễn ra gay gắt Sự phân hóa xã hội sẽ diễn ra

sự phân tầng về lối sống

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập

van héa quéc té, van héa va Idi séng d6 thi cua Ha Noi dié

ra song song hai quá trình: tiếp tục duy trì những giá trị văn

hóa truyển thống có giá trị, tiếp nhận những giá trị văn hóa

mới phù hợp với thời đại

Văn hóa và lối sống đô thị của Hà Nội trong quá trình công

nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ hiện nay đứn:

nhiều thử thách: hoặc là mất đi các giá trị truy:

nếu không biết bảo tổn, phát huy, hoặc là tiếp nhận không

lọc các giá trị văn hóa bên ngoài khiến cho nền văn hóa gốc lai tạp, mất bản sắc, hoặc là vừa giữ được văn hóa truyền thống

vừa tiếp thu được các giá trị văn hóa mới Điều này phụ thuộc

› nội lực và bản sắc của văn hóa Hà Nội

Những điều đã trình bày ở phần trên cho th

một lợi thế trong việc hình thành văn hóa và lối

g đô thị trong thời kỳ mới đó là vùng đất này đã có nền

trưng cơ bản của người Thăng Long - Hà Nội như: chất trí

tuệ, hàn lâm, uăn hiến; chất hào hoa, phong nhữ, bẻ sĩ; giàu

nghĩa khí, có khí phách; lòng nhân út, yêu chuộng hòa bình,

tính hòa đồng; tính chừng mực uừa phải, lao động cần cù bên

bỉ, sống tạo 0ò thanh lịch, uăn mình! Những đặc trưng đó

tiếp tục được người Hà Nội hôm nay kế thừa và phát huy

Vấn đề đã và đang đặt ra cho văn hóa và lối sống đô thị

của Hà Nội hôm nay là tiếp thu có chọn lọc các giá trị của lối

gø mới trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội

nhập quốc tế

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập

ừa đem lại thuận lợi và khó khăn cho việc hình thành lối sống đô thị hiện đại

Trước hết, sự biến đổi trong văn hóa sản xuất, kinh

doanh trong thời kỳ kinh tế thị trường đang thúc đây nhanh

quá trình đân chủ trong lĩnh vực văn hóa, xác lập ngày càng

đầy đủ hơn c uyền và nghĩa vụ của cư đân và nhóm dan

cư đô thị trong sáng tạo, phát huy, bảo tổn và hưởng thụ văn

hóa, giá trị văn hóa Người đô thị ngày càng chú trọng đến

chất lượng các loại hình dịch vụ văn hóa, có nhiều điều kiện

để chọn lựa cách thức hưởng thụ giá trị văn hóa khác nhau

¡ thuận lợi là cư dân của Thủ đô - trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của cả nước, người Hà Nội của thời

kỳ đổi mới luôn năng động trong việc tiếp thu các thành tựu

của khoa học - kỹ thuật hiện đại trong đời sống và công việc

băn minh” in trong Kỷ yếu Hội thao khoa học: Người Hà Nội thanh

€6 tae phong nhanh nhen, thao vat, lam viéc khoa hoe, cha động xây dựng các chương trình, kế hoạch có chiến lược và hiệu quả

Nền kinh tế thị trường tác động đến việc hình thành thói quen tự dụy về tính hiệu quả, lấy hiệu quả công việc làm tiêu chí làm việc và đánh giá cá nhân Đặc biệt là ở thành thị,

nhiểu cá nhân, gia đình đã phát huy năng lực tích cực, tự

chủ, sáng tạo trong lao động sản xuất và kinh doanh Nếp

sống của người Hà Nội hiện nay cũng thay đổi để hòa nhập

vào lối sống mới Trong ứng xử, người Hà Nội cũng có sự thay

ticNv-9)1):721)0

Từ những thay đối về quan niệm và tác phong sống, lối sống của người Hà Nội trong thời kỳ hội nhập hi

đã ít nhiều thay đổi Đễ thấy nhất là những biến đổi trong

sinh hoạt hằng ngày của người Hà Nội

Vé dm thue, bén canh cdc mén An truyén théng van duge

lưu giữ, danh mục món ăn người Hà Nội hôm nay ngày một

phong phú hơn, nhiều món trong số đó: là sản phẩm của quá

trình tiếp xúc và giao lưu với văn hóa ẩm thực bên ngoài

nhu: pizza, my spaghetti cua Italia, doner kebap cua Thé Nhi

Kỳ, salad của Nga, vịt quay Bắc Kinh của Trung Hoa, sushi

của Nhật Bản, kim chị của Hàn Quốc uống của nước ngoài (Gia Heineken, Tiger, nước giải khát Coca cola, Pepsl ) Do tác động của nhịp sống sôi động, hiệu quả nên người Hà Nội không chỉ thu nhận các món ăn bên ngoài mà còn tiếp nhận lối ăn nhanh của các nước công nghiệp với hệ 19107) ẤTG TU hàng ăn nhanh KEC, Lotteria để rút ngắn

thời gian bữa ăn đành nhiều thời gian hơn cho công

nghỉ ngơi Nếu có điều kiện thời gian và vật chất, người Hà

324

Nội vẫn duy trì thói quen ăn bữa phụ (bữa tối muộn hay còn

gợi là bữa đêm) hoặc thưởng thức bữa ăn tại các nhà hàng,

cửa hàng văn minh, lịch sự

Về trang phục, ngày nay khi đời sống đã được cải thiện,

người Hà Nội không chỉ quan tâm đến “ăn chắc, mặc bên” mà

dần hướng tới “ăn ngon, mặc đẹp” Ở mỗi hoàn cảnh khác

nhan, người Hà Nội đều mặc những trang phục phù hợp như:

trang phục công sở, dạ hội, thể thao, pienie, ở nhà Các sản

phẩm đi kèm như mũ, kính, giây dép, dé trang sức cũng

được lựa chọn phù hợp với màu sắc, hoàn cảnh Người Hà Nội

cũng dành nhiều thời gian cho việc lựa chọn màu sắc, chất

liệu, kiểu đáng và kỹ thuật may mặc Sử dụng sản phẩm

may chất lượng cao (như Made in Vietnam, May 10, May

Việt Tiến, May Nhà Bè) đang là xu hướng tiêu dùng trong lối

sống của người Hà Nội Tại nhiều công sở và trường học,

đồng phục đang là xu hướng được lựa chọn của cư đân sống

tại Hà Nội

Cũng như những thay đổi trong việc ăn, mặc, sự biến đổi trong cách ở của người Hà Nội cũng đang điễn ra một cách

mạnh mẽ Trước thời kỳ đổi mới và hội nhập, người Hà Nội

chủ yếu sống trong các ngôi nhà thiết kế theo kiểu truyền

thống: nhà ở, bếp và nhà vệ sinh tách rời, thường là các nhà

thấp tầng (2, 3 tầng) lượng nhà cao tầng chiếm ít Hiện

nay, các nhà tư nhân ở Hà Nội đã chuyển từ chiều cao 1, 2

tâng lên 3, 4 tầng và nhà được xây theo kiểu khép kín Các

phỏng được phân chia khoa học, hợp lý trong sử dụng: phòng

khách, phòng ngủ, phòng giải trí, phòng làm việ

những gia đình có mức sống cao, người Hà Nội rất chú ý đến

việc hiện đại hóa nội thất trong gia đình với việc trang bị các

trang thiết bị đáp ứng nhu cầu con người: máy điều hòa, bình

nóng lạnh, tủ lạnh, tivi, máy tính, lò vi sóng tủ lạnh Nếu

có điều kiện, các thành viên trong gia đình s trong những

không gian riêng thích hợp nhưng vẫn đảm bảo sự cố kết gia

đình trong những sinh hoạt chung ở những không gian chung Xu hướng lựa chọn nơi ở của người Hà :

chung cư ở các khu đô thị hiện đại, nhà chia lô và biệt thự

Những người trẻ ở Hà Nội bất đầu quen với việc mua nhà trả

góp hoặc thuê nhà để ở trong thời gian đài (30 - 50 năm) thay

cho quan niệm nhất thiết phải mua đất, xây nhà

Hoạt động di lai trong lô g cua nguoi HA Ni cting đang thay đổi Các phương giao thông ở đô thị ngày càng

đa dạng: xe đạp, xe máy, ô tô, xe bus, taxi, xe khách, tàu

Người Hà Nội đang có xu hướng chọn phương tiện giao thông

công cộng (xe bus) trở thành phương tiện đi lại hằng ngày

hoặc xe khách dịch vụ cao để đi lại khoảng cách xa hơn

lượng người có xe m ng ở Hà Nội đã trở nên rất pl

và số lượng người có ô tô riêng đang ngày càng tăng Việc s

lượng ô tô riêng của các gia đình tăng lên kéo theo t ngư

Hà Nội có thể dùng phương tiện cá nhân để đi chơi giải trí

vào cuối tuần, các dịp lễ tết cũng tăng lên và điều này đã

phần nào phản ánh nhu cầu hư thu va mic séng cla

người Hà Nội

Những tiến bộ của khoa học - kỹ thuật, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, thông tin đại chúng cũng ảnh

hưởng đến lối sống của người dân đô thị Hà Nội trong vui

ä1 trí Nhu cầu thưởng thức văn học nghệ thuật, vui

trí của người Hà Nội ngày càng tăng lên Văn hóa đọc, văn hóa nghe nhìn của người Hà Nội hiện nay không

dừng lại ở những ấn:phẩm được xuất ban mà còn cả trên các

phương tiện thông tin đại chúng: phát thanh, truyền hình,

internet Các loại hình vui chơi giải trí ngày càng da đạng: ca

DI 04/1080.) 0 006) 0 n6 ^ khấu cổ

truyền và hiện đại, gallery tranh ảnh, phòng trà, karaoke

Các dịch vụ phục vụ đời sống cũng ngày càng nhiều: dịch vụ

thời trang, mỹ phẩm, spa, nhiếp ảnh, truyển thần, hôn II

Dưới tác động của tiếp xúc, giao lưu văn hóa và toàn cầu hóa,

trong lối sống của người Hà Nội hiện nay đã tiếp nhận nhiéu

phong tục tập quần của văn minh phương W Noo

hoạt động văn hóa t1 thần ngày càng đa dang hon như các

ngày lễ Valentine, Noel, Halowee

Đời sống tôn giáo, tín ngưỡng của người Hà Nội hiện nay cũng có nhiều đổi so với trước Do đời sống ngày càng

được cải thiện nên những ngày giỗ chạp, ngày rằm, mùng

một, người Hà Nội quan tâm hơn đến thế giới tâm linh Sl lượng người đi lễ ở dinh, dén, chùa, phủ đa dạng về tầng lớp

và mục đích, nhưng chiếm số lượng lớn vẫn là chị em phụ nữ

Kết quả khảo sát xã hội học cho thấy, trong những nắm gân

đây có 49,2% các hộ gia dình có người đi lễ ee Net anne tere

84,4% các hộ có thắp hương ngày rằm, mùng một tại nhà,

100% hé gia dinh thd cting té tién’ Nhu vay,

trong diéu kién céng nghiép héa, hién dai héa, người Hà Nội

Toms hi S011)

vẫn rất chú trọng việc thờ cúng tổ tiên để tưởng nhớ và bày

td lang biét on téi t6 tién, éng ba, cha me cua minh va cac thành viên trong gia đình luôn cố gắng có mặt vào những địp

Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa ở

Hà Nội sẽ dẫn đến quá trình đô thị hóa những vùng nông

thôn phụ cận Số đân cư của các địa phương nhập vào Hà Nội

sẽ đưa vào Hà Nội nếp sống nông thôn Quá trình “nông thôn

hóa” thẩm láng đô thị này để lại đi hại không nhỏ và dai dẳng đến đời sống đô thị Hà Nội! Những đồng đi cư tự do và

sự thuyên chuyển nhân SỰ Của các cđ quan trung ương trên

địa bàn Hà Nội khiến cho lối sống Thủ đô mất đi tính ổn định

tuéi, théi gian rdi cha yéu danh cho ede hoat déng: D1: I1

dục dưỡng sinh, theo đõi các phương tiện thông tin đại chúng (đọc báo, nghe đài, xem tivi, internet ), chơi sinh vật cảnh, tham gia các câu lạc bộ đành cho người cao tuổi (cầu lạc bộ yoga, câu lạc bộ thơ, câu lạc bộ cơ ), thăm họ hàng, người

thân, bạn bè, các hoạt động lễ hội, tín ngưỡng Với người ở

độ tuổi trung niên, thời gian rỗi dành để theo dõi các hoạt

động chính trị - kinh tế - xã hội trên các phương tiện truyền thông, tham gia các hoạt động thể thao (cầu lông, tennis,

bóng bàn ), uống bia, cà phê với bạn bè, đồng nghiệp sau giờ

làm việc Với thanh niên và sinh viên thì thời gian rỗi được dành để làm thêm tăng thu nhập, học ngoại ngữ, tin học và

1 Nguyễn Vinh Phúc: Từ truyền thống đến xây dựng nếp sống đô

thị của người Hà Nội thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

tn trong: Xây dựng tư tưởng,

tp QÒ 110 TVỢt LÍ UTC TÌ RY O0Y MONA Bg hgnlep hoa, tien dat hoa,

Viện Văn hóa - Nxb Van héa - Théng tin, Ha Néi, 2001, tr.45

các môn học khác như âm nhạc, hội họa đấp ứng nhu cầu

của xã hội hiện đại và các hoạt động khác trong vui chơi giải

trí như: karaoke, sinh nhật, tham quan du lịch Tuy nhiên,

đối với học sinh, sinh viên, thanh niên vẫn cần sự định hướng

của gia đình, nhà trường và xã hội để sử dụng thời gian rỗi

bổ ích, hiệu quả, tránh xa vào các 0 in + Đo ï

Dưới tác động của nền kinh tế thị trường, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, lối sống của người Hà

Nội đang có những biến đổi nhất định Cùng với sự phát

triển của đất nước, đời sống kinh tế của người Hà Nội ngày

một cải thiện, kéo theo đó là sự nâng cao chất lượng sống cả

về vật chất và tình thần Với tư cách là cư dân thủ đô, sống ở

địa bàn luôn diễn ra quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hóa,

người Hà Nội đang thẩm thấu những lối sống mới phù hợp

hơn với xã hội hiện đại, rút ngắn khoảng cách trong sự chênh

lệch mức sống với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới

Các hoạt động sống của người Hà Nội ngày càng đa dạng hơn

trên tất cả các lĩnh vực từ ăn, mặc, ở, đi lại cho đến các hoạt

động sinh hoạt văn hóa tỉnh thần, hưởng thụ đời sống Tác

phong va léi s6ng cia ngudi HA N6i ngay cang chuaén muc,

lịch sự và văn minh hơn Rõ ràng là, quá trình công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đem lại nhiều thuận lợi cho việc phát huy

lối sống cổ truyền và hình thành lối sống mới theo hướng tích

cực hơn ˆ`

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần đối mặt với một thực tế là

quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng gây ra những

yếu tố hạn chế nhất định cho việc hình thành lối sống đô thị

của cư đân Hà Nội Nếu không lưu ý đến những hạn chế này

thì dẫn dần chúng sẽ làm mất đi vẻ đẹp của lối sống vốn có

của người Hà Nội

Như đã nói ở t mặc dù đời sống của người dân đô thị được nâng cao nhưng trong ăn uống hiện ở Hà Nội vẫn

còn nhiều hiện tượng thiếu văn hóa như: ché ngéi ăn uống xô

bổ, bừa bãi, rác thải do ăn uống vứt bừa bãi ra hàng quan,

đường phố

Về trang phục, hiện nay nhiều người chỉ quan tâm đến mốt mà không để ý xem trang phục có phù hợp với màu da,

lứa tuổi và địa vị xã hội của mình không, tạo ra sự phản cảm

với người mà họ tiếp xúc Cũng có những người mặc quần áo

ngu ra noi cong , mặc quần áo ngắn vào những nơi thờ

cúng linh thiêng, trang trọng

Về nhà cửa, nhiều ngôi nhà được xây dựng khang trang

nhưng vẫn bộc lộ sự thiếu văn hóa, thiếu thẩm mỹ của chủ

nhân ngôi nhà Nhiều nơi, việc xây dựng lấn chiếm không

gian công cộng ngày càng phổ bi

Trong giao tiếp, ngày nay nhiều cách xưng hô, chào hỏi

của người Hà Nội xưa đã mất dần Thế hệ trẻ ngày càng ngại

và không muốn chào hỏi người lớn tuổi mỗi khi gặp mặt, vi

phạm những điều sơ đẳng trong lịch sự giao tiếp

Lối sống “phép vua thua lệ làng” ở nông thôn đã khiến

cho việc chấp hành pháp luật trở nên khó khăn ở đô thị như

luật giao thông, vệ sinh nơi công cộng Ngoài ra, cũng còn

dẫn đến các hiện tượng như “sống lâu lên lão làng”, đi sớm về

muộn ở các cơ quan công sở, lối sống sùng ngoại, thực dụng

Ngoài ra còn phải kể tới tác động của những tư tưởng “t

nam, khinh nữ”, của lối gia trưởng, đạo đức giả an hiện hữu và cần trở đến quá trình hình thành lối sống đô thị

Dưới tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhiều phong tục tập quán tốt đẹp bị mai một, nhiều lễ hội, sinh

hoạt văn hóa bị biến dạng Hiện nay, hiện tượng mê tín đị

đoan đang phát triển, nhiều đền, chùa, phủ, điện mọc lên,

“Người Hà Nội nói riêng và người thành phố nói chung ngày

nay lại có vẻ mê tín nhiều hơn so với người kẻ quê”' Người ta

đi lễ chùa nhiều hơn, chi nhiều tiền hơn cho việc mua lễ vật,

li» »ïo1-.:E:E

Một trong ững trở ngại chính cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đô thị Hà Nội hiện nay là lối

ống tiểu nông: £bứ nhất là lối tư duy manh mún Lối tư duy

manh mún hiện đang thấy rõ trong cách quản lý đô thị: xây

dựng cơ sở vật chất mang tính chấp vá, lẻ tế, hiệu quả thấp,

quản lý hành chính không chuyên nghiệp; (ứ hai là tác

phong tùy tiện, tính kỷ luật kém Đối với cư dân làm nông

nghiệp, chỉ cày cấy trên những mảnh ruộng của mình, ít bị

ràng buộc bởi những yếu tế yêu cầu đồi hỏi sự chính xác eao

nhưng trong công nghiệp đã tạo nên thói quen tùy tiện, thiếu

tính kỷ luật cao; thứ ba là ho, tưởng bình quân chủ nghĩa; thi

tư là tính thụ động, cầu ee Hoạt động nông nghiệp phần

lớn phụ thuộc vào thiên nhiên và các điểu kiện tự nhiên nên

đôi khi chúng đã tạo ra tính ý lại, trông chờ vào sự may rủi

Bên cạnh lối sống tiểu nông vẫn còn ảnh hưởng trt

sống của người Hà Nội thời kỳ hiện đại hóa, công nghiệp hóa,

đó đây sự thiếu trình độ văn hóa và trình độ học thức của

một bộ phận cư dân sinh s

Thế giới ngày càng “phẳng” hơn, “chật” hơn và ảnh hưởng lẫn nhau nhiều hơn Người Việt nói chung và người

Hà Nội nói riêng cũng sẽ không nằm ngoài những tác động

này Công nghiệp hóa và hiện đại hóa là xu hướng tất yếu

của các quốc gia dân tộc trên thế giới hiện nay Với sự phát

triển như vũ bão của khoa học - kỹ thuật, với sự tiếp xúc và

giao lưu văn hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ giữa phương

Đông và phương Tây và với trình độ dân trí ngày càng cao thì

việc xây dựng và hình thành lối sống mới của người Hà Nội -

những cư dan Tht dé 1a v e làm cần thiết và tất yếu Chấp

nhận công nghiệp hóa, hiện đại hóa để phát triển cũng đồng

nghĩa với việc người Hà Nội chấp nhận tiếp thu những cách

thức mới trong lối sống của mình

Như chúng ta đã biết, do lối sống có “quan hệ mật thiết

với phương thức sản xuất, nên vấn để quan trọng hàng đầu

của lối sống là lao động - lao động năng suất cao, lao động

sáng tạo Mức sống là chỉ báo của lối sống nên lao động để có

thu nhập cao, để làm giàu cho mình và cho xã hội, là quan

niệm mới của lối sống ngày nay”?

Theo G5 Đã Huy, công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Thủ

đỗ ngoài việc tăng sức lao động bằng máy móc, điện khí hóa,

công nghệ điện tử, thông tin còn phải phát triển mạnh mẽ

toàn bộ các khía cạnh của đời sống xã hội: quản lý đô thị

1 Tên hai tác phẩm: “Thế giới phẳng" và “Nóng, Phẳng, Chật" của

bằng luật pháp, giao thông vận tải hiện đại, tổ chức đân cư

khoa học, giao tiếp và ăn ở văn minh, giáo dục phát triển

mạnh mẽ và vui chơi giải trí đa đạng, phong phú! Hà Nội

ngày nay đang là một đô thị hiện đại hóa Hay “Văn hóa thị

dân hiện đại phải lấy việc chấp hành pháp luật là hàng

dầu” Vì vậy, nếp sống trì trệ, luộm thuộm, tự do vô tổ

chức trước đây của người Thủ đô sẽ đ thay thế bằng

tác phong công nghiệp, ý thức kỷ luật, tuân thủ theo luật

pháp Các giá trị hiện đại, tiến bộ mà người Hà Nội quan

tâm, coi trọng sẽ là: đân chủ, tự do, trí tuệ, khoa học, văn

mình, trách nhiệm, năng động, sáng tạo, công bang, doan két

và tiến bộ ”

Có thể sẽ mất một thời gian dài để người Hà Nội có thể

xây dựng Thủ đô của mình trở thành một đô thị hiện đại

trong tương lai mà ở đó các giá trị tru thống tốt đẹp của

lối sống cũ được bảo tổn và phát triển đồng thời tiếp nhận,

xây dựng những nét mới về lối sống của xã hội hiện đại “Các

1, Đề Huy: Xây dựng nếp sống uăn mình, lành mạnh, thanh lịch uà

Tage: 3 ¢ ; ng uốn om ở Thủ

dé a “Noi trong thời kỳ đẩy mạnh công n ghiệp hóa, hiện đại hóa, Viện

Văn hóa - Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 2001, tr.124

3 Phạm Xuân Hằng, Nguyễn Kim Son: Về phạm trù thanh lịch - mấy uấn đề nhận thức uà để xuất, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Ñg:

Noéi thanh lich, vén minh, Nxb Ha } Van phòng Ban C

3 Phan Khanh: Người Hà Nội v ụ

cội nguần, in trong Loe yếu hội thảo en học: _ Ha Nội thanh

giá trị của lối sống mới sẽ tạo thành lối sống văn hóa cua

người Hà Nội trong sự nghiệp đổi mới ngày nay”!

Hà Nội ngày nay đang là một đô thị hiện đại hóa với nền

tảng vững chắc của gần 1000 năm lịch sử với tư cách là trung

tâm chính trị, lịch sử, kinh tế và văn hóa - xã hội của cả

nước Vì vậy, việc tiếp nhận những yếu tố phù hợp của lối

sống mới và bảo tồn giá trị của lối sống cổ truyền là việc mà

mỗi cư dân của đô thị này đã, đang và sẽ tiếp tục tiến hành

trong lịch sử phát triển của Thủ đô

1 Lưu Minh Tri: Gi gin va xéy dựng lối sống uăn hóa của người

Ha Noi trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị

hóa Thủ dé va hội nhập quốc tế, Tiđd, tr.TB

334

ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA VA LOI SONG BDO THI

Ở THÀNH PHỐ HẢI PHONG TRONG GIAI DOAN

CONG NGHIEP HOA, HIEN DAI HOA

TS NGUYEN ANH DUNG’

ThS TRẤN THỊ LIÊN”

Trong công cuộc đổi mới của đất nước, lối sống trở thành

vấn đề rất quan trọng trong việc hình thành con người mới ở hoàn cảnh mới Lối sống dần hình thành theo quá trình lịch sử, cùng với môi trường tự nhiên và điều kiện kinh tế của một cộng

đồng cư đân, một khu vực địa lý Do vậy, cùng với sự đa dạng

của lối sống các dân tộc, lối sống đô thị cũng muôn hình muôn

vẻ, rất đa dạng và mang theo nó những đặc trưng khác nhau

Lối sống đô thị ở Hải Phòng cũng vậy, nó cũng mang những đặc điểm riêng biệt khác với các thành phố khác ở Việt Nam

1 Quá trình hình thành và tiểm năng kinh tế ở thành phố Hải Phòng

a) Qua trình hình thành uà phát triển đô thị

Hải Phòng là vùng đất cổ đã nổi tiếng trong lịch sử khi

*” Học viện Chính trị - Hành chính khu vực I

nữ tướng Lê Chân khai phá lập nên trang An Biên ở đ

được gắn với cái tên Hải tần phòng thủ

Thời kỳ lập tự chủ của các triểu đại phong kiến Việt Nam, vùng này lại nổi tiếng với các chiến thắng trên CO3

Bach Dang: tran Bach g, năm 938 của Ngô Quyển, trận Bạch Đằng, năm 981 của Lê Hoàn, trận Bạch Đằng, năm 1288

của Trần Hưng Đạo Đến triểu dại nhà Hậu Lê (ê sơ), vùng

nay năm trong xứ Hải Dương (là miển cực đông duyên hải của

xứ này)

Tới nhà Mạc, vì đây là quê hương của nhà Mạc nên vùng này được chú ý xây dựng thành kinh đô thứ hai gợi là Dương Kính Sau đó, từ nhà Lê Trung Hưng đến nhà

Nguyễn vùng này đều thuộc trấn Hải Dương và sau này là

tỉnh Hải Dương (1831)

Năm 1870 - 1873, Bùi Viện, được sự tiến cử với vua Tự

Đức của Doanh điển sứ Doãn Khuê, đã thực hiện việc xây

dựng một bến cảng bên cửa sông Cấm mang tên Ninh Hải và một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liển kế bên, gọi là nha Hải

Phòng sứ

Khi Pháp đánh chiếm Bắc Kỷ lần thứ nhất năm 1873 -

1874, nhà Nguyễn phải ký hòa ước Giáp Tuất, trong đó quy

định nhà Nguyễn phải mổ cửa thông thương các cảng Ninh Hải (Hải Phòng) thuộc tỉnh Hải Dương và Thị Nại tỉnh Bình

Định, để đổi lấy việc Pháp rút quân khỏi Bắc Rỳ Sau đó tại

cảng Ninh Hải này, nhà Nguyễn và Pháp lập nên một cơ quan thuế vụ chung, quản lý việc thương mại ở vùng cảng

này gọi là Hải Dương thương chính quan phòng

Tên Hải Phòng có thể bắt nguồn từ ty sở nha Hải Phòng

sứ hoặc đến Hải Phòng đo Bùi Viên lập từ năm 1870 đời ! Đức, với căn cứ như sau: "Bến cảng trên sông Cấm trước khi

336

gọi là Hải Phòng đã được gọi là Ninh Hải, địa danh Ninh Hải

được dùng chính thức trong giấy tờ, sử sách của ta từ trước

khi có tên Hải Phòng cho đến khi bị tên Hải Phòng loại hẳn"

Năm 1887, người Pháp cho thành lập tinh Hai Phong va

tách vùng lân cảng Ninh Hải ra từ tỉnh Hải Dương Đến

năm 1888, lại lập thành tỉnh Kiến An và thành phố Hải

Phòng từ tỉnh Hải Phòng

Sau khi Pháp bình định xong Việt Nam, phong trào

kháng chiến ở hầu khắp các nơi đều giảm đi rất nhiều nên từ

năm 1887, Pháp lập hệ thống chính quyền dân sự sáu cấp:

Trung ương, Kỳ, Tỉnh, Huyện, Tổng, Xã Khi đó Pháp cắt các

huyện: An Dương, Nghỉ Dương, An Lão (thuộc phủ Kiến

Thuy) và một phần huyện Thuỷ Đường (Thuỷ Ng

Hải Dương lập Nha Hải Phòng, ngày 11-9-1887 đ

Hải Phòng Đến ngày 19-7-1888 Pháp ép Đồng Khánh

nhượng Hải Phòng để xây dựng thành phố Nếu trước kia

thời Minh Mạng, Bắc Ky cé 13 tinh, thi kể từ năm 1890 trở đi

ở Bắc Kỳ đã có thêm 16 tỉnh mới và 1 tỉnh được thành lập lại

là tỉnh Tuyên Quang Trong đó, ngày 31-1-1898, toàn quyền

Đông Dương tách thành phố Hải Phòng ra khỏi tỉnh Hải

Phòng, chuyển tỉnh ly về Phủ Liễn Ngày 5-8-1902, tinh Hai

Phòng đổi thành tỉnh Phù Liễn và cho đến năm 1906 đổi

thành tỉnh Kiến An Từ đó, Hải Phòng là thành phố thuộc

địa do người Pháp trực tiếp cai trị (Tòa Đốc lý), Kiến An là

tỉnh Bảo hệ vẫn duy trì bộ máy vua quan phong kiến cai trị

bên cạnh Tòa Công sứ do người Pháp nắm quyền

Trong 9 năm khang chiến, tháng 11-1946, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hoà hợp nhất Kiến An với Hải

Phòng thành liên tỉnh Hải - Kiến để đốt phó với âm mưu mở

rộng xâm lược của Pháp và tiện thống nhất lãnh đạo, chi

huy Dén thang 12-1948, do yéu cau tinh hinh nhiém vu

kháng chiến mỗi địa phương ta lại tách riêng theo địa đanh

cũ thành hai đơn vị hành chính Trong các năm 1952-1953, sau trận càn “Con sứa”, tháng 4-1951, Pháp lập tỉnh Vĩnh

Vinh Bao, Tién Lang, Ta Ky, Ninh Giang, Thuy Anh) nhằm tạo vành đai cố thủ cho thành phố Hải Phòng

Nhưng chính quyền kháng chiến của ta vẫn giữ nguyên đơn

vị hành chính cũ Kiến An khi đó thuộc Liên khu IÌI và có

ð huyện (89 xã): Tiên Lãng, Hải An, Án Lão, An Dương, Kiến

Thụy Trong đó chỉ còn vùng Tiên Lãng là địch không lấn chiếm được trọn vẹn Ngày 4-3-1950, Kiến An được sáp nhập thêm huyện Thủy Nguyên từ tỉnh Quảng Yên Sau hoà bình,

ngày 26-t yên Hải An của Kiến An sáp nhập vào

thành phố Hải Phò au khi hoàn thành khôi phục kinh tế sau chiến tranh, ngày 27-10-1962, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội

khoá TT đã có Nghị quyết về việc hợp nhất Hải Phòng - Kiến

An thành thành phố Hải Phòng

Hải Phòng là một thành phố cảng và công nghiệp ở miền

Bắc Việt Nam và là một thành phố biển n trong Vùng

duyên hải Bắc Bộ, còn là một trong 25 tỉnh/thành phố đuyên hải Nó là một trong 5 thành phố trực thuộc trung ương và là một đô thị loại 1 trung tâm cấp quốc gia, là thành phố lớn thứ

ba của Việt Nam, có vị trí quan trọng về kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng của vùng Bắc Bộ và cả nước Là thành phố cảng, cửa chính ra biển quan trọng của nước ta, là đầu mối giao thông quan trọng Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, trên hai hành lang - một vành đai hợp tác kinh tế Việt Nam -

Trung Quốc Hải Phòng là đầu mối giao thông đường biển

phía Bác Với lợi thế cảng nước sâu nên vận tải biển rất phát

triển, đông thời là một trong những động lực tăng trưởng của

vùng kinh tế trọng điểm Bác Bộ Là Trung tâm kinh tế - khoa

học - kỹ thuật tổng hợp của Vùng duyên hải Bắc Bộ Theo kết

quả điều tra đân số ngày 1-4-2009, dân số Hải Phòng là

1.837.302 người, trong đó dân cư thành thị là 847.058 người

chiếm 46.1%, dân cư nông thôn là 990.244 người chiếm

53,9% Bên cạnh đó, Hải Phòng là một trong những địa bàn

ông người Hoa sinh sống

Trong những năm qua, thành phố Hải Phòng không ngừng phát huy vai trò và vị trí của mình trong sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ đất nước và đã đạt được những thành tựu

quan trọng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Những

thành tựu của những năm qua, đặc biệt trong những năm đổi

mới đều mang đấu ấn của lối sống năng động; sáng tạo, dám

nghĩ dám làm theo dường lối của Đẳng đóng góp vào thành

4 chung cua ca nước Trên địa bàn thành phế, không khí làm ăn của nhân dân cũng nô nức, sôi nổi cùng với việc mở

mang các ngành nghề, đổi mới trang thiết bị và quy trình

công nghệ, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế Bên

cạnh lao động, sản xuất, kinh doanh, thành phố còn có các

phong trào hành động cách mạng của quần chúng trong sự

nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, thực

hiện các chính sách công bằng xã hội, dân chủ và văn minh

Thành phố Hải Phòng đã vượt qua muôn vàn thử thách và

dam bao được sự ổn định trên tất cả các mặt trận: chính trị,

kinh tế, văn hóa, xã hội

b) Tiêm năng uà thế mạnh của đô thị cảng biển

Hav Phòng ta một trong những địa phương thu hút FDI

cơ sở hạ tầng (35, 2%)

biển của Hải Phòng có lượng hàng hoá thông qua lớn nhất trong các cảng miền Bắc Cảng Hải

Phòng có trang thiết bị hiện đại, an toàn theo tiêu chuẩn

quốc tế Mạng lưới đường bộ của Hải Phòng rất thuận tiện

cho việc vận chuyển hàng hoá đến Hà Nội và các tỉnh phía

Bắc thông qua quốc lộ số 5 và quốc lộ số 10 Mạng lưới

duc sông của Hải Phòng cũng rất thuận tiện cho việc

vận chuyển hàng hoá Tuyến đường sát Hải Phòng - Hà Néi - Lao Cai, néi lién véi Cén Minh (tinh Van Nam - Trung Quốc) tạo điều kiện rất thuận lợi cho việc chuyên

chở hàng hoá tới phía Nam Trung Quấc Tuyến Hải Phòng -

Hà Nội nối liền trực tiếp với nhiều thành phố, thị xã đặc biệt là Thành phế Hồ Chí Minh

Bưu chính viễn thông Hải Phòng với mạng lưới và thiết

bị hiện đại, có khả năng cúng cấp những dịch vụ viễn thông

quốc tế và trong nước với nhiều hình thức khác nhau và có dịch vụ chuyển phát nhanh sang các nước và nhiều tỉnh, thành trong cả nước

Hải Phòng được cung cấp nguồn điện đây đủ cho quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá trực tiếp qua mạng lưới quốc gia từ Nhà máy thuỷ điện Hoà Bình, Nhà máy nhiệt

điện Phả Lại, Uông Bí Hải Phòng có 6 nhà máy cung cấp

nước với công suất 152 ngàn m” mỗi ngày Nhờ có nguồn nước đổi dào từ các sông và dưới lòng đất, nên nhiều nhà máy nước đang có kế hoạch xây dựng để đảm bảo việc cung cấp nước

kinh tế, đặc biệt tại các khu công nghiệp và khu phố mới

Hai Phong có các khu công nghiệp, chế xuất và khu kinh

tế Khu công nghiệp Nomura Hải Phòng nằm trên quốc lộ

số ö nối Hải Phòng - Hà Nội và khu kinh tế Đình Vũ nằm

gần cảng nước sâu mới xây dựng Khu công nghiệp Nomura

được coi là tốt nhất Việt Nam về hạ tầng cơ sở, có c tich

153 ha, trạm cung cấp điện độc lập 50 MW, nhà máy nước, 1

tổng đài điện thoại 2.000 đường dây và nhiều phương tiện

công cộng khác Khu kinh tế Đình Vũ được chia thành ba

phần: khu vực chế biến xuất khẩu, khu c Diệt

dân cư Khu kinh tế Đình Vũ có diện tích xấp xỉ 1.152 ha, khi

hoàn thành Đình Vũ sẽ trở thành một khu công nghiệp, cảng

nước sâu cho tàu có trọng tải tới 20.000 tấn và công suất 12

triệu tấn hàng hoá/năm, khu thương mại và dân cư hiện đại

Hải Phòng có nhiều khách sạn, văn phòng đạt tiêu chuẩn

tế cho thuê, nhiều nhà hàng đặc sản chất lư

khu du lịch và các khu dân cư tốt phục vụ các nhà đầu tư và

khách du lịch

Hải Phòng có nhiều khu vực và phương tiện vui chơi, giải trí như sân tennis, bể bơi sân golf mini, câu lạc bộ câu cá,

câu lạc bộ sức khoẻ, nhà hát, rạp chiếu bóng khu du lịch

Dé Son cé 6) 0.0 060 dude hoat dong 6 Viét

Nam Khu vui chơi, giải trí ở Đề Sơn và Cát Bà sẽ được phat

triển mạnh hơn nữa để thu hút du khách

Hệ thống ngân hàng bao gồm chi nhánh Ngân hàng Nhà

êt Nam, các ngân hàng thương mại và các tổ chức tín

c ngân hàng thương mại cung cấp các dịch vụ are) chính tương đối đa đạng như chỉ nhánh Ngân hàng Ngoại thương chi nhanh Ngan hang Đầu tư - Phát triển, chỉ nhánh Ngân bàng Á Châu, Ngân hàng Hàng Hải, chỉ nhánh Ngân hàng liên doanh Indovina, VID Pubhe Bank Một Na bao hiém néi tiéng nhu AIA, Prudential, Chinfon Manulife,

Bảo Việt, Piiico cũng đã có mặt tại Hải Phòng làm đa dạng

thêm các dịch vụ tài chính, bảo hiểm trên địa bàn thành phế