LUẬN văn THẠC sĩ HAY vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học lý luận chính trị tại trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện vũ thư, tỉnh thái bình​

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM PHẠM THỊ CÚC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN VŨ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ CÚC

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ CÚC

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH

Chuyên ngành: LL&PPDH Bộ môn Lý luận Chính trị

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN HỮU TOÀN

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn này do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa

học của TS.Nguyễn Hữu Toàn trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, trên cơ sở tiếp thu các tài liệu khoa học có liên quan đến đề tài Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ

rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017

Tác giả

Phạm Thị Cúc

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn, cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Nguyễn Hữu Toàn đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ để luận văn được hoàn thành

Đồng thời, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn Ban Chủ nhiệm Khoa Giáo dục chính trị, các thầy cô khoa Giáo dục chính trị - Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017

Tác giả

Phạm Thị Cúc

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

6 Đóng góp của đề tài 5

7 Kết cấu của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Khái quát về chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện 11

1.2.1 Nội dung chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện 11

1.2.2 Đặc điểm kiến thức chương trình lý luận chính trị 12

1.2.3 Đặc điểm nhận thức của học viên ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện 12

1.2.4 Các phương pháp giảng dạy chủ yếu trong dạy học chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện 13

1.3 Vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị tại Trung tâm bồi

dưỡng chính trị huyện 15

1.3.1 Khái niệm phương pháp, phương pháp dạy học 15

1.3.2.Phương pháp nêu vấn đề trong dạy học chương trình lý luận chính trị 16

1.3.3 Phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị 20

1.3.4 Sự cần thiết của sự vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện 26

Tiểu kết chương 1 30

Chương 2 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH 31

2.1 Tổng quan về huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 31

2.2 Đặc điểm của giáo viên, học viên tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 33

2.2.1 Đặc điểm của giáo viên tại Trung tâm 33

2.2.2 Đặc điểm của học viên tại Trung tâm 35

2.3 Thực trạng việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học LLCT tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 38

2.4 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm vận dụng phương pháp nêu vấn đề với phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học LLCT ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 40

2.4.1 Giả thuyết thực nghiệm 40

2.4.2 Mục đích của thực nghiệm 40

2.4.3 Các bước tiến hành thực nghiệm 41

2.4.4 Đối tượng thực nghiệm 41

2.4.5 Điều kiện tiến hành thực nghiệm 41

2.5 Nội dung thực nghiệm nghiệm sư phạm vận dụng phương pháp nêu vấn đề với phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học LLCT ở

Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 42

2.5.1 Khảo sát, đánh giá trình độ nhận thức đầu vào của học viên lớp thực nghiệm và đối chứng 42

2.5.2 Những nội dung khoa học cần thực nghiệm 42

2.5.3 Thiết kế bài thực nghiệm 43

2.6 Phân tích kết quả thực nghiệm sự vận dụng phương pháp thuyết trình và phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học LLCT ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 71

2.6.1 Thực nghiệm và những kết quả rút ra từ thực nghiệm 71

2.6.2 Những kết luận rút ra từ quá trình thực nghiệm 74

Tiểu kết chương 2 75

Chương 3 MỘT SỐ QUAN ĐIỂM, QUY TRÌNH VÀ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNGTRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH 76

3.1 Quan điểm về vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huốngtrongdạy học lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 76

3.1.1 Vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống phải phù hợp với nội dung, chương trình học tập lý luận chính trị 76

3.1.2 Vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống phải phù hợp với đặc điểm của học viên và yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng 78

3.1.3 Vận dụng phương pháp nếu vấn đề và sử dụng tình phải tạo sự chuyển biến căn bản trong đổi mới phương pháp dạy và học lý luận chính trị 79

3.2 Đề xuất quy trình vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học lý luận chính trị tại trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 80

3.2.1 Quy trình thiết kế bài giảng 80

3.2.2 Quy trình thực hiện bài giảng trên lớp 84

3.2.3 Quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên 87

3.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 88

3.3.1 Đổi mới nhận thức của cấp quản lý ở Huyện ủy và Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 88

3.3.2 Kết hợp chặt chẽ việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống cùng với các phương pháp dạy học khác và sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học hiện đại 89

3.3.3 Đổi mới nội dung, chương trình học tập lý luận chính trị theo hướng thường xuyên cập nhật, sát thực, phù hợp với học viên 90

3.3.4 Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng với cơ cấu phù hợp 91

3.3.5 Nâng cao tính thực tiễn trong các bài giảng lý luận chính trị cho học viên lớp đối tượng là cán bộ, đảng viên 91

3.3.6 Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật và trang bị phương tiện dạy học hiện đại phục vụ đổi mới phương pháp dạy và học 93

3.4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của việcvận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 93

3.4.1 Đối với Huyện ủy và lãnh đạo Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 93

3.4.2 Đối với đội ngũ giáo viên 94

3.4.3 Đối với học viên 98

Tiểu kết chương 3 100

KẾT LUẬN 101

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 105

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

CNDVBC : Chủ nghĩa duy vật biện chứng CNH : Công nghiệp hóa

CNTB : Chủ nghĩa tư bản CNXH : Chủ nghĩa xã hội HĐH : Hiện đại hóa LLCT : Lý luận chính trị THPT : Trung học phổ thông

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả điều tra mức độ sử dụng phương pháp dạy học của

giáo viên 39 Bảng 2.2 Kết quả thực nghiệm lần 1 72 Bảng 2.3 Kết quả thực nghiệm lần 2 73

Giáo dục LLCT là một nhiệm vụ trọng yếu trong công tác tư tưởng của Đảng nhằm bồi dưỡng LLCT, truyền đạt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, bồi dưỡng kiến thức và nghiệp vụ công tác xây dựng Đảng, xây dựng và quản lý Nhà nước cho cán bộ, đảng viên Qua đó góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức cách mạng để đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng đáp ứng với yêu cầu mới, hoàn thành tốt nhiệm

vụ được giao

Do đó, việc đổi mới phương pháp dạy học có ý nghĩa quan trọng và có tính quyết định đến việc nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở

Hiện nay, tại các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện, cơ sở vật chất phục vụ công tác dạy học ngày càng được tăng cường, hoàn thiện như trang bị các phương tiện dạy học hiện đại (màn hình, máy chiếu, hệ thống âm thanh), phòng học khang trang, cảnh quan môi trường xanh sạch đẹp, tạo điều kiện tốt nhất về vật chất và tinh thần cho giáo viên, học viên trong quá trình tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng

Đối với học viên, họ chính là những người ''trong cuộc'', là người trực tiếp triển khai thực hiện đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước vào cuộc sống, đây là một thuận lợi căn bản Họ có kinh nghiệm thực tiễn về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức phong trào và các thông tin về cơ sở.Đây là

sự gặp gỡ, giao thoa hay nói cách khác là điểm mạnh của học viên và giáo viên kiêm chức Nếu như trong quá trình dạy học người giáo viên biết khơi dậy những yếu tố này, để cùng với học viên giải quyết được vấn đề bài học đặt ra, đồng thời có thể phát huy được tính tích cực của người học để qua đó bản thân người giáo viên cũng thu được thông tin ngược từ học viên

Tuy nhiên, việc đào tạo bồi dưỡng tại các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện còn gặp không ít khó khăn Học viên do ảnh hưởng từ phương pháp dạy học truyền thống, thường là ''đọc- chép'' nên ngại phát biểu ý kiến và nói lên những chứng kiến, suy nghĩ của mình để trao đổi, thảo luận, nhất là khi gặp vấn đề khó Do đó khi giáo viên đặt câu hỏi hay nêu vấn đề, học viên thường không trả lời Hơn nữa, lớp tập huấn thời gian cũng quá ngắn để các học viên tìm hiểu, tạo mối quan hệ thân mật, cộng tác trong làm việc nhóm.Đây cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý e ngại, rụt rè của người học hoặc ít hợp tác, trao đổi

Về giáo trình dạy học, đối với bộ môn LLCT thường ''khô khan'', trừu tượng, nội dung bài học thường kết cấu dài nên ảnh hưởng đến tâm lý người dạy sợ ''cháy giáo án'' Mặt khác, trong nội dung bài lại thường có nhiều thuật ngữ học viên ít được tiếp cận nên khó hiểu, buộc giáo viên phải dành nhiều thời gian để phân tích, giải thích

Giáo trình thường mang tính ổn định, ít thay đổi trong nhiều năm liền, trong đó các thông tin cập nhật thay đổi nhanh buộc người dạy phải không ngừng cập nhật thông tin để bổ sung vào bài dạy Hơn nữa, đối tượng học viên cũng mang tính ổn định nên hàng năm thường tham gia tập huấn và năm nào cũng học cùng chương trình đó nếu giáo viên thiếu cập nhật, đổi mới dễ gây nhàm chán

Trong đó, khâu kiểm tra, đánh giá còn thực hiện theo phương pháp truyền thống là kiểm tra viết nên để đánh giá ''sản phẩm'' của quá trình dạy học

đã được ''hấp thụ'', ''chuyển hóa'' qua người học chưa được phát huy mà mới chỉ dừng lại chủ yếu là kiểm tra mang tính chất ghi nhớ Nguyên nhân là do đội ngũ cán bộ ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị ít, đội ngũ giáo viên kiêm chức bận rộn về công việc chuyên môn nên để tổ chức kiểm tra, đánh giá bằng vấn đáp là rất khó khăn…

Để khắc phục những khó khăn, phát huy những yếu tố thuận lợi nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng tại các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện cần phải có những giải pháp ngang tầm.Việc đề xuất hướng đổi mới dạy học cần phải được nghiên cứu và triển khai một cách khoa học

Do vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử

dụng tình huống trong dạy học lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình” để làm luận văn thạc sĩ chuyên

ngành LL&PP dạy học bộ môn lý luận chính trị

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng và tiến hành thực nghiệm vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong giảng dạy dạy học chương trình LLCT tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.Từ đó, luận văn đưa ra quy trình, giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng hai phương pháp đó nhằm phát huy tính tích cực học tập, nghiên cứu của học viên

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong quá trình dạy học LLCT

- Phân tích, đánh giá thực trạng dạy học LLCT tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

- Thực nghiệm, đối chứng việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học LLCT tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

- Đề xuất quy trình, điều kiện và biện pháp vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học LLCT tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu sự vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp

sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu sự vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp

sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình năm 2016 và năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

- Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

- Cơ sở lý luận về phương pháp dạy học cổ điển và hiện đại trên thế giới cũng như trong nước

- Lý luận của CNDVBC về vận dụng phương pháp

- Ngoài ra, đề tài còn kế thừa thành tựu các công trình khoa học liên quan đến đề tài của các nhà khoa học khác

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp chung của luận văn là phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứngvà chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Ngoài ra luận văn còn sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau:

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương, 13 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Việc nghiên cứu tìm ra những phương pháp dạy học thích hợp khắc phục tính một chiều của hình thức dạy học thuyết giảng nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học đã được đề cập từ rất lâu trong

lịch sử giáo dục

Nhiều nhà nghiên cứu lý luận dạy học thuộc trường phái khác nhau trên thế giới đã đưa ra mô hình lý luận dạy học khác nhau tương thích với mục đích kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và quan điểm của trường phái đó Nhưng tất

cả đều nhằm mục đích nghiên cứu hình thành lên một lý luận phục vụ hoạt động dạy và học.Mỗi mô hình lý luận dạy học có một bản chất riêng của nó

Tư tưởng về dạy học nêu vấn đề hình thành từ lâu trong lịch sử, tuy chưa

có một giả thuyết đầy đủ về cách dạy học này, nhưng cách mà Xôcrats, Khổng

Tử đã sử dụng để “bồi dưỡng tính tự lực cho học sinh, phát triển tư duy cho học sinh" được coi là nguồn gốc của dạy học nêu vấn đề sau này

Với tư cách là một phương pháp, dạy học nêu vấn đề xuất hiện từ đầu thế

kỷ XX, là một phương pháp dạy học mới, hoàn toàn khác với kiểu dạy học truyền thống Các nhà khoa học như Aia Ghecđơ, Rai cop, Xtaxin lenit, Rôgiơcốp,… đã vận dụng phương pháp tìm tòi, phát hiện trong dạy học nhằm động viên và hình thành năng lực nhận thức cho người học bằng cách lôi cuốn

họ tự lực tham gia phân tích các hiện tượng, các tình huống có chứa đựng những khó khăn nhất định đã được nêu lên

Năm 1968, V.ÔKôn đã có những bước tiến lớn về dạy học nêu vấn đề, những quan điểm của ông thể hiện rõ nhất trong cuốn: “Những cơ sở của dạy

học nêu vấn đề” Trong tác phẩm này, từ việc đúc kết chương trình thực nghiệm dạy học nêu vấn đề, ông đã nghiên cứu các điều kiện để xuất hiện các tình huống có vấn đề trong các môn học khác nhau

I.Ia Lecne trong cuốn: "Dạy học nêu vấn đề" đã lý giải và làm sáng tỏ bản chất của dạy học nêu vấn đề, vạch ra cơ sở, tác dụng và phạm vi áp dụng của phương pháp dạy học này

Sau này, các nhà lý luận Xô Viết đã đặt vấn đề về sự cần thiết phải tích cực hóa hoạt động dạy học như M.I.Makhơnutốp, M.A.Đanhilôp, B.P.Exicốp, A.M.Machiuskin đã phân tích về các tình huống có vấn đề trong tư duy và trong dạy học rất sâu sắc, từ đó ông đã đưa ra quy trình dạy học nêu vấn đề

Như vậy, sử dụng phương pháp nêu vấn đề nhằm nâng cao hiệu quả dạy các nhà phương pháp dạy học nghiên cứu, áp dụng và mang lại những tác dụng thực sự của nó

Khổng Tử (551 - 399 TCN), một triết gia nổi tiếng của Trung Hoa cổ đại đưa ra quan điểm của mình khi truyền giảng tri thức cho học trò Ông cho rằng:

"Không tức giận vì muốn biết; thì không truyền mở cho, không tức giận vì không nói rõ ra được, thì không bày vẽ cho Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia, thì không dạy nữa" [dẫn theo 7, tr.101]

Khổng Tử không vì sự hiểu biết uyên bác của mình áp đặt cho học trò mà ông

đã tạo điều kiện cho học trò tự tìm ra chân lý

Tác giảA.M.Machiuskin, trong cuốn "Tình huống có vấn đề trong tư duy

và trong dạy học" (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1972) đã tập trung nghiên cứu sâu vấn đề cốt lõi của dạy học giải quyết vấn đề, tác giả đã đưa ra các khái niệm cơ bản liên quan đến tình huống có vấn đề trong dạy học Đây là cơ sở lý thuyết của phương pháp dạy học có vấn đề

Quá trình dạy học bằng phương pháp tình huống luôn đặt ra yêu cầu học

sinh phải tìm tòi, suy nghĩ “Điều quan trọng đối với giáo viên là phải cung

cấp các tình huống đa dạng, các khía cạnh lý thú của một kỹ năng cụ thể cũng

như các mục rèn luyện lý thú, các tình huống trong đó học sinh có thể sử dụng

kỹ năng hay kiến thức trong các giai đoạn học tập khác, các mục rèn luyện có liên hệ với những kinh nghiệm và hứng thú của học sinh…” [1, tr.175]

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bảo:“Dạy học nêu vấn đề là hình thức dạy

học dựa trên những quy luật của sự lĩnh hội tri thức và cách thức hoạt động một cách sáng tạo, bao gồm sự kết hợp các phương pháp dạy và học có những nét cơ bản của sự tìm tòi khoa học Nhờ vậy, nó đảm bảo cho học sinh lĩnh hội vững chắc những cơ sở khoa học, phát triển tính tích cực, tính tự lực và năng lực sáng tạo và hình thành cơ sở thế giới quan cho họ”[1, tr.41]

Trong cuốn “Dạy học kinh tế chính trị (KTCT) theo phương pháp tích cực”, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội (2009) của TS Trần Thị Mai Phương, tác giả đã đề cập và khái quát những nguyên tắc cơ bản trong dạy học KTCT và vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học KTCT, đồng thời tác giả cũng chỉ rõ sự cần thiết phải đổi mới dạy học KTCT theo phương pháp tích cực, theo đó đòi hỏi việc dạy học KTCT phải gắn với thực tiễn đời sống kinh tế

- xã hội, với đường lối, chính sách, biện pháp kinh tế của Đảng và Nhà nước, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội đối với việc đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn mới, bên cạnh việc cung cấp một số vấn đề lý luận, tác giả còn đưa ra các ví dụ minh họa Cuốn sách này được coi là tài liệu học tập về phương pháp dạy học KTCT cho các lớp đào tạo cử nhân sư phạm giáo dục chính trị, KTCT cũng như thạc sĩ lý luận phương pháp dạy học giáo dục chính trị, ngoài ra có thể làm tài liệu tham khảo cho các giáo viên giảng dạy các môn lý luận Mác - Lênin trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực

Tác giả Vũ Ngọc Anh,trong cuốn“Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở của trong giai đoạn hiện nay” đã trình bày công tác giáo dục chính trị tư tưởng với việc nâng cao tính tự giác cách mạng

cho cán bộ, đảng viên Quá trình đổi mới nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên nhằm chống "diễn biến hoà bình"

Tác giả Hoàng Quốc Bảo với tác phẩm “Học tập phương pháp tuyên truyền cách mạng Hồ Chí Minh”, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội năm

Tác giả Ngô Văn Thạo (Chủ biên - 2008) với cuốn sách “Phương pháp giảng dạy lý luận chính trị” (Chương trình bồi dưỡng chuyên đề dành cho giảng viên giảng dạy các chương trình lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện), nhà xuất bản Lao động Xã hội, Hà Nội.Trong cuốn sách các tác giả đã khái quát chung về lí luận chính trị và giáo dục lí luận chính trị; một số vấn đề tâm lí và giáo dục học trong giảng dạy học lí luận chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, nghệ thuật diễn giảng, kiểm tra, đánh giá trong dạy học lí luận chính trị

Phạm Huy Kỳ (2010), Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý luận chính trị, nhà xuất bản Chính trị - Hành chính quốc gia, Hà Nội Nội dung cuốn sách trình bày một số vấn đề lý luận và phương pháp của công tác nghiên cứu, giáo dục lý luận chính trị và công tác nghiên cứu, biên soạn, giáo trình lịch

sử đảng bộ địa phương Riêng phần lý luận và phương pháp giáo giáo dục lý luận chính trị, cuốn sách chủ yếu tập trung trình bày lý luận và phương pháp dạy học lý luận chính trị - nội dung hoạt động chủ yếu trong hệ thống giáo dục

lý luận chính trị của Đảng ta hiện nay

PGS.TS Ngô Ngọc Thắng với Đề tài cấp Bộ mã B.08 - 22 (2008), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống các trường chính trị nước ta giai đoạn hiện nay và Đề tài cấp Bộ mã B.08 - 23 (2008), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay Trong hai đề tài này tác giả Ngô Ngọc Thắng đã khái quát các luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị, khảo sát thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào công tác giáo dục lý luận chính trị hiện nay Từ đó đưa ra giải pháp vận dụng tư tưởng về giáo dục lý luận chính trị vào giáo dục lý luận chính trị hiện nay

Trong các công trình trên, các tác giả đã tập trung nghiên cứu các vấn lý luận về: lý luận, lý luận chính trị, giáo dục lý luận chính trị nói chung và giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, nhân dân, thanh niên, sinh viên…

nói riêng Phân tích và đổi mới các phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học LLCT,bảo đảm các nguyên tắc cơ bản trong dạy học và việc vận dụng một

số phương pháp trong dạy học bộ môn cụ thể, không có công trình nào trong

số đó đề cập nghiên cứu việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học nói chung đồng các tác giả cũng khái quát lý luận về các phương pháp dạy học, việc nâng cao chất lượng trong dạy học LLCT cho học viên lớp đối tượng là cán bộ, đảng viên Như vậy, việc lựa chọn vấn đề nghiên cứu của luận văn không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào

đã công bố gần đây

Trên cơ sở kế thừa kết quả của các công trình đã được công bố liên quan đến nội dung nghiên cứu, luận văn tiếp tục nghiên cứu, vận dụng vào dạy học LLCT cho học viên lớp đối tượng là cán bộ, đảng viên, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

Để giảng dạy LLCT cho cán bộ, đảng viên cấp cơ sở được Đảng và Nhà

nước ta sử dụng tài liệu: Bồi dưỡng LLCT cho đảng viên mới, do nhà xuất bản

Chính trị quốc gia sự thật, tái bản năm 2016 Tài liệu bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho đảng viên mới cuốn sách giúp các đồng chí đảng viên mới nắm được những kiến thức cơ bản, cốt lõi về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; về những vấn đề cơ bản của đường lối cách mạng Việt Nam và nhiệm vụ của người đảng viên Trên cơ sở đó, mỗi đảng viên mới xây dựng kế hoạch phấn đấu, rèn luyện để trở thành đảng viên chính thức, xứng đáng danh hiệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Nội dung chương trình bao gồm:

Bài 1: Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động cách mạng của Đảng ta

Bài 2: Chủ nghĩa xã hội và phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Bài 3: Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Bài 4: Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Bài 5: Đường lối và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Bài 6: Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Bài 7: Tăng cường quốc phòng, an ninh, triển khai các hoạt động đối ngoại; chủ động,tích cực hội nhập quốc tế

Bài 8: Tổ chức cơ sở đảng và công tác xây Đảng ở cơ sở

Bài 9: Không ngừng phấn đấu và rèn luyện để xứng đáng với danh hiệu người đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

1.2.2 Đặc điểm kiến thức chương trình lý luận chính trị

Chương trình LLCTgồm chủ nghĩa Mác - Lê nin với ba bộ phận cấu thành là triết học, kinh tế chính trị, chủ nghĩa xã hội khoa học và đường lối cách mạng Đảng Cộng sản Việt Nam Khối lượng kiến thức rất rộng, vừa mang tính khoa học, vừa mang tính giai cấp, lập trường tư tưởng gắn với việc rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng, xây dựng bản lĩnh chính trị Các khái niệm, phạm trù thường có tính trừu tượng cao; các quan điểm, nguyên tắc thường được xem là khô khan, cứng nhắc đối với người học

1.2.3 Đặc điểm nhận thức của học viên ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

Đối với học viên, điều thuận lợi nhất đối với học viên học tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị là những người ''trong cuộc'', những người trực tiếp triển khai thực hiện để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước vào cuộc sống Nên họ có kinh nghiệm thực tiễn về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức phong trào và các thông tin về cơ sở Đây là sự gặp gỡ, giao thoa hay nói cách khác là điểm mạnh của học viên và giảng viên kiêm chức Nếu như trong quá trình dạy học người giảng viên biết khơi dậy những thông tin này rất tốt, vừa cùng với học viên giải quyết được vấn đề bài học đặt ra, đồng thời vừa phát huy được tính tích cực của người học và bản thân người giảng viên cũng thu được thông tin ngược và học tập ở chính người học viên

Bên cạnh đó, học viên cũng có một số hạn chế như ảnh hưởng sâu sắc thói quen từ nền giáo dục cũ là phương pháp dạy học truyền thống, thường là ''đọc- chép'' nên ngại phát biểu ý kiến và nói lên những chứng kiến, suy nghĩ của mình để trao đổi, thảo luận, nhất là khi gặp vấn đề khó Do đó khi giảng

viên đặt câu hỏi hay nêu vấn đề học viên thường không trả lời Hơn nữa, lớp tập huấn thời gian cũng quá ngắn để các học viên tìm hiểu, tạo mối quan hệ thân mật, cộng tác trong làm việc nhóm Đây cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý e ngại, rụt rè của người học hoặc ít hợp tác, trao đổi

Đặc điểm tâm sinh lý của học viên hoàn toàn không đồng nhất như một lớp học gồm nhiều lứa tuổi, trình độ có người đại học, có người trung cấp, sơ cấp và thậm chí cũng có những người chưa học hết bậc học THPT Mặt khác, đối tượng học viên là cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ thôn bản theo tính chất công việc nên thường là hoạt động trí óc gắn với hoạt động chân tay, ít khi ngồi yên một chỗ 3- 4 giờ đồng hồ Nên khi tham gia lớp tập huấn phải ngồi liền trong nhiều ngày dễ tạo ra cảm giác khó chịu, thiếu ổn định, không chú ý tập trung bài học Hơn nữa các lớp tập huấn tại trung tâm thường là thời gian ngắn, số lượng học viên tham gia lại đông nên để triển khai theo các phương pháp mới cũng rất khó

1.2.4 Các phương pháp giảng dạy chủ yếu trong dạy học chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

Để cho kiến thức môn học được lôi cuốn hơn, người giáo viên phải đa dạng hóa các phương pháp dạy học, tổ chức các hoạt động học tập thích hợp giúp sinh viên nắm vững kiến thức bài học một cách sâu sắc, tác động đến suy nghĩa của từng người và có ý nghĩa giáo dục thiết thực hơn

Xuất phát từ mục đích và đặc điểm kiến thức chương trình LLCT ở trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện, người giảng viên cần sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thống kết hợp với phương pháp dạy học hiện đại

- Phương pháp thuyết trình: Thuyết trình là phương pháp dạy học lâu đời nhất và hiện nay vẫn là một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến

Đây là phương pháp được sử dụng hầu như ở tất cả các bộ môn khoa học, nhất

là khoa học xã hội

- Phương pháp đàm thoại: Đây là phương pháp được "khởi thủy từ nhà hiền triết - nhà sư phạm Hi Lạp cổ đại Xocrat (469 - 339 TCN)" Phương pháp

đàm thoại là quá trình tương tác giữa giáo viên và học sinh, được thực hiện thông qua hệ thống các câu hỏi và câu trả lời.Kết quả là dưới sự dẫn dắt của giáo viên, học sinh thể hiện được suy nghĩ, ý tưởng của mình, khám phá và lĩnh hội được nội dung bài học

- Phương pháp nêu vấn đề: Là phương pháp dạy học, trong đó giáo viên tạo ra các tình huống mâu thuẫn, đưa học sinh vào trạng thái tìm tòi, khám phá,

từ đó hướng dẫn, khích lệ học sinh tìm ra cách giải quyết để nắm được kiến thức, phát triển trí tuệ và thái độ học tập

- Phương pháp thảo luận nhóm: Là phương pháp dạy học trong đó nhóm lớn (lớp học) được chia thành các nhóm nhỏ để tất cả các thành viên trong lớp đều được làm việc, được bàn bạc, trao đổi về một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó

- Phương pháp đóng vai: Là phương pháp tổ chức cho người học "làm thử" một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự kiện cụ thể mà các em quan sát được

- Phương pháp sử dụng tình huống: Là phương pháp dạy học, trong đó việc dạy học được tổ chức theo những chủ đề phức hợp gần với các tình huống

có thật của cuộc sống và nghề nghiệp Quá trình dạy học được tổ chức trong môi trường tạo điều kiện kiến tạo tri thức

Mỗi phương pháp dạy học trên đều có ưu điểm và hạn chế riêng, phù hợp với từng nội dung bài học, từng tiết dạy riêng.Vì vậy, không nên quá lạm dụng hoặc phủ định hoàn toàn một phương pháp hoặc hình thức dạy học nào Điều quan trọng đối với mỗi giảng viên trong quá trình dạy học là biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, sử dụng kết hợp các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lý

1.3 Vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị tại Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

1.3.1 Khái niệm phương pháp, phương pháp dạy học

Trong quá trình nhận thức và trong hoạt động thực tiễn, con người luôn

tìm cách làm cho hoạt động của mình ngày càng có hiệu quả cao Điều này dẫn đến sự hình thành phương pháp trong cuộc sống Con người muốn nhận thức đúng bản chất của sự vật, tiếp cận với sự vật, khám phá thuộc tính của sự vật để khái quát ra lý luận về sự vật thì cần phải có phương pháp

Thuật ngữ phương pháp bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “Methodos” có nghĩa là: con đường, cách thức hoạt động nhằm đạt được mục đích "Phương pháp

theo nghĩa chung nhất là cách thức đạt tới mục tiêu, là hoạt động được sắp xếp theo một trật tự nhất định" [1,tr.458]

Theo Ph.Bêcơn phương pháp như "Sợi chỉ cần thiết dẫn đường" [dẫn theo 4,tr.7].Còn R.Đềcactơ lại đưa ra nhận định "Thiếu phương pháp thì

người tài cũng lỗi, có phương pháp thì người tầm thường cũng làm được việc phi thường"[dẫn theo 4,tr.13]

Hêghen (1770 - 1881) là đại biểu vĩ đại nhất của triết học cổ điển Đức

cho rằng: "Phương pháp là ý thức về hình thức của sự tự vận động bên trong

của nội dung"[dẫn theo 4,tr.105]

Từ điển Bách khoa định nghĩa: "Phương pháp là cách thức, con đường,

phương tiện để đạt tới mục đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định trong nhận thức và trong thực tiễn"[14,tr.87]

Tuy được đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng nhìn chung khi nói tới phương pháp các nhà khoa học, nhà giáo dục đều cho rằng phương pháp là cách thức, là con đường, là phương tiện để đạt được mục đích Phương pháp bắt nguồn từ thực tiễn, phản ánh những quy luật khách quan của đối tượng nghiên cứu.Sức mạnh của phương pháp trong điều kiện phản ánh đúng quy luật

khách quan sẽ đem lại cho khoa học và thực tiễn một công cụ hiệu quả nhất để nghiên cứu và cải tạo thế giới

Trong quá trình giáo dục và dạy học rất cần có phương pháp Phương pháp giúp người học bằng nỗ lực cố gắng của bản thân, dưới sự hướng dẫn của giáo viên chiếm lĩnh được kiến thức bằng con đường ngắn nhất Vì thế, ở bất

cứ nhà trường nào, người giáo viên nào cũng mong muốn tìm được những phương pháp dạy học tối ưu, hiệu quả nhất đối với người học.Có phương pháp tốt quá trình truyền đạt và lĩnh hội tri thức đạt hiệu quả cao, phương pháp không phù hợp sẽ khiến sinh viên không hiểu bài, không hứng thú vào bài học

Theo Ju.k.Babansky: "Phương pháp dạy học là những cách thức hoạt

động tương tác được điều chỉnh của giáo viên và học sinh hướng vào việc giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học"

[dẫn theo 1,tr.88]

Tác giả Phan Thị Hồng Vinh cho rằng: "Phương pháp dạy học là cách

thức hoạt động phối hợp thống nhất của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của giáo viên nhằm thực hiện tối

ưu mục tiêu và nhiệm vụ dạy học"[17,tr.85]

PGS Phan Trọng Ngọ lại khẳng định: "Định nghĩa chung về phương pháp là

những con đường, cách thức để tiến hành hoạt động dạy học"[11,tr.145]

Như vậy, mỗi nhà khoa học với những cách tiếp cận khác nhau đã đưa ra nhiều quan điểm, khái niệm về phương pháp dạy học Song, trong các quan điểm của các nhà khoa học chúng ta đều thấy có sự thống nhất rằng: Phương pháp dạy học là tổng hợp các cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học

1.3.2.Phương pháp nêu vấn đề trong dạy học chương trình lý luận chính trị

1.3.2.1 Khái niệm phương pháp nêu vấn đề

Vấn đề là điều cần được xem xét, nghiên cứu, giải quyết.Vấn đề chỉ cótính tương đối, ở thời điểm này thì nó là vấn đề, nhưng ở thời điểm khác thì

nó không còn là vấn đề

Tình huống có vấn đề là tình huống mà ở đó gợi cho người học những khó khăn về lí luận hay thực tiễn mà họ thấy cần thiết phải vượt qua và có khả năng vượt qua nhưng không phải ngay tức thời nhờ một thuật giải mà cấn phải có quá trình tư duy tích cực, vận dụng, liên hệ những tri thức cũ liên quan

Phương pháp nêu vấn đề là một trong những phương pháp mà ở đó giáo viên là người tạo ra tình huống có vấn đề, tổ chức, điều khiển học sinh phát hiện vấn đề, học sinh tích cực, chủ động, tự giác giải quyết vấn đề thông qua đó

mà lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo nhằm đạt được mục tiêu dạy học

Một số quan điểm về phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề Một

số quan điểm về dạy học nêu và giải quyết vấn đề như sau:

-Nhà giáo dục học Ba Lan V.O Kôn cho rằng: “Dạy học nêu vấn đề là

toàn bộ các hoạt động như tổ chức tình huống có vấn đề, biểu đạt các vấn đề, chú ý giúp đỡ cho học sinh những điều cần thiết để giải quyết vấn đề, kiểm tra cách giải quyết đó và cuối cùng là quá trình hệ thống hoá và củng cố các kiến thức tiếp thu được”[16, tr.103]

- I.Ia.Lecne cho rằng: “Dạy học nêu vấn đề là phương pháp dạy học

trong đó học sinh tham gia một cách hệ thống vào quá trình giải quyết các vấn

đề và các bài toán có vấn đề được xây dựng theo nội dung tài liệu học trong chương trình”[5, tr.6]

-Tác giả Phùng Văn Bộ thì cho rằng: “Phương pháp nêu vấn đề là phương

pháp dạy học dựa trên sự điều khiển quá trình học tập, phát huy tính độc lập tư duy nhận thức của đối tượng người học”[2, tr.90]

Qua các định nghĩa của các tác giả trong và ngoài nước về phương pháp dạy học nêu vấn đề, mặc dù cũng có sự khác biệt nhưng các tác giả đều coi phương pháp dạy học nêu vấn đề là việc tổ chức quá trình dạy học bằng cách sáng tạo ra các tình huống có vấn đề, tạo ra ở học sinh nhu cầu phát hiện và giải quyết vấn đề nảy sinh, lôi cuốn học sinh tự lực trong hoạt động nhận thức

Từ những ý kiến trên, có thể nêu ra định nghĩa về phương pháp dạy học nêu vấn đề như sau: Phương pháp dạy học nêu vấn đề là phương pháp dạy học

đặt sinh viên trước một nhiệm vụ nhận thức thông qua những tình huống có vấn

đề do giáo viên đặt ra, học sinh ý thức được vấn đề đó và kích thích ở họ tính tích cực, chủ động tự lực giải quyết một cách sáng tạo hoặc dưới sự hướng dẫn

và giúp đỡ của giáo viên, học sinh giải quyết vấn đề, kiểm tra kết luận rút ra nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học

Dạy học nêu vấn đề nằm trong hệ thống phương pháp tích cực với quan điểm học sinh là trung tâm quá trình dạy học Các phương pháp dạy học khác như diễn giảng, đàm thoại, thí nghiệm… theo kiểu nêu vấn đề có hiệu quả mang lại sự hứng thú cho học sinh chuẩn bị tiếp thu kiến thức mới, tăng cường năng lực hoạt động độc lập, sáng tạo của chủ thể nhận thức

1.3.2.2 Cấu trúc bài giảng sử dụng phương pháp nêu vấn đề

Xây dựng tình huống có vấn đề

Giáo viên đưa ra tình huống có thể là câu hỏi, bài toán, thí nghiệm, làm việc sách giáo khoa, các hiện tượng học sinh biết trong tự nhiên… dưới hình thức kiểm tra bài cũ hoặc là giáo viên thông báo Tái hiện tri thức của học sinh liên quan đến vấn đề mới, giáo viên bằng phương pháp đàm thoại yêu cầu học sinh trình bày lại những kiến thức đã học để làm cơ sở cho học sinh phát hiện vấn đề mới và đề xuất giải thuyết giải quyết vấn đề đó Tình huống có vấn đề chỉ tạo được với những nội dung thích hợp và nó tồn tại ngay trong kết cấu logic của tài liệu sách giáo khoa, vì vậy giáo viên cần có kĩ thuật để truyền tải các tình huống đó đến với học sinh Sự thành công của bước này là quan trọng nhất trong dạy học nêu vấn đề

Giải quyết vấn đề

Để giải quyết vấn đề cần nêu ra một giả thuyết, đó chính là định hướng cho các hoạt động quan sát, thí nghiệm để chứng minh vấn đề mới Các giả thuyết đó chính là các ý tưởng có sơ sở khoa học, dựa vào vốn tri thức đã biết

để hình thành các phán đoán, suy luân lý giải cho vấn đề mới Đối với học sinh, giả thuyết là kết quả quá trình tư duy sáng tạo khi nhận thức về vấn đề mới và

tiếp cận với phương pháp nghiên cứu đặc thù của bộ môn Tính khoa học chính xác của giả thuyết phụ thuộc rất nhiều vào chủ thể nhận thức, vì vậy trong một vấn đề học sinh có thể đưa ra nhiều giả thuyết khác nhau

Kết luận vấn đề

Học sinh vận dụng những kiến thức vừa mới tìm tòi được đi đến kết luận vấn đề, đồng thời có thể tiếp tục phát hiện những vấn đề học tập mới Chẳng hạn, từ việc giải quyết vấn đề trên học sinh đi đến kết luận

1.3.2.3 Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp nêu vấn đề

Ưu điểm

Phương pháp nêu vấn đề giúp cho học sinh hứng thú học tập, nghiên cứu

và từng bước hình thành năng lực gắn lí luận với thực tiễn, học với hành, khắc phục lối học thuộc lòng câu chữ, thiếu sáng tạo, không phát huy được giá trị của môn học

Phương pháp nêu vấn đề góp phần định hướng, tạo tiền đề, điều kiện cho sinh viên phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập, nghiên cứu khoa học, hình thành cho học sinh khả năng nêu và giải quyết vấn đề thực tiễn linh hoạt, hiệu quả

Nêu vấn đề trong giảng dạy nhằm xây dựng, hình thành ở học sinh những phẩm chất, tác phong nghiên cứu khoa học như: Tinh thần dám nghĩ, dám làm, ý thức khắc phục và vượt qua khó khăn, tính tổ chức, kỉ luật, thận trọng, tỉ mỉ có bản lĩnh của nhà khoa học chân chính

Nêu vấn đề kết hợp với giải quyết vấn đề tại lớp thông qua thảo luận,

có sự chuẩn bị của học sinh, không chỉ tạo ra sự nỗ lực hứng thú ở học sinh

mà còn tạo cho sinh viên phương pháp giao lưu, trình bày một vấn đề trước đám đông, qua đó rèn luyện cho họ bản lĩnh tự tin trong học tập và nghiên cứu khoa học

Hạn chế

Nếu giáo viên quá lạm dụng phương pháp này sẽ dẫn tới tình trạng không đảm bảo chất lượng đồng đều trong sinh viên, sự phân hoá trình độ trong

học sinhkhông có sự cá biệt hoá, nhiều học sinh yếu kém có tâm lí sợ học hoặc chán học

Phương pháp này đòi hỏi có nhiều thời gian mới đạt kết quả tốt

1.3.3 Phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị

1.3.3.1 Khái niệm phương pháp dạy học tình huống

Trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt và sự thay đổi nhanh chóng của khoa học, kỹ thuật và công nghệ Những yêu cầu về kinh nghiệm, kỹ năng sống đối với sinh viên là một thách thức đối với việc giáo dục đào tạo tại các nhà trường Phương pháp tình huống (Case Study Method) tỏ ra khá hiệu quả trong việc đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn

Phương pháp dạy học bằng tình huống lần đầu được phát triển tại đại học MacMaster, Hamilton, Canada từ đầu thế kỷ 20 Việc sử dụng các tình huống như một phương pháp giảng dạy mới trong khoa học xã hội được phát triển bởi nhà xã hội học Barey Glaser và Anselm Strauss vào năm 1967 Tuy nhiên, phương pháp dạy học tình huống chỉ được áp dụng phổ biến trong vài thập niên gần đây, nhất là trong lĩnh vực giảng dạy pháp luật và giảng dạy kinh doanh

Hiện nay trong khoa học giáo dục có nhiều cách định nghĩa khác nhau về tình huống:

Tình huống là những câu chuyện thực tế với những thông điệp nhằm mục đích giáo dục

Tình huống là những thông tin trong đó có chứa đựng mâu thuẫn nhận thức (muốn biết mà chưa biết) không thể giải quyết chỉ bằng sự tái hiện [15,tr.29]

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Tình huống: Tình trạng và cảnh huống”

[12, tr.1129]

“Tình huống là một sự kiện có thực trong đời sống xã hội với những đặc trưng vật lý, sinh lý, tâm lý và xã hội” [9,tr.11] Con người luôn luôn sống trong những tình huống nhất định, thường xuyên phải đối mặt và chịu sự tác

động của những tình huống đó; có những tình huống đơn giản xảy ra trong sinh hoạt, trong giao tiếp hàng ngày và có những tình huống phức tạp trong hoạt động nghề nghiệp, hoạt động nghiên cứu khoa học…

“Ở mức độ phổ quát nhất thì mọi tình huống đều có giá trị dạy học, bởi

lẽ bất kỳ tình huống nào cũng đều hàm chứa những tri thức về các sự kiện, tri thức về kỹ năng và phương pháp giải quyết chúng” [9,tr.11] Tuy nhiên, dạy học không phải là một quá trình tự phát mà là một hoạt động có chủ đích, vì vậy một tình huống thông thường chưa phải là một tình huống dạy học, nó chỉ trở thành tình huống dạy học khi được giáo viên sử dụng với dụng ý tạo ra môi trường làm việc cho học sinh, và khi học sinh giải quyết tình huống sẽ đạt được mục tiêu dạy học

Tình huống cũng có thể hiểu là một hoàn cảnh diễn ra trong thực tế, trong đó chứa đựng những mâu thuẫn xung đột, mà người ta phải đưa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các phương án khác nhau Tình huống cũng có thể là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện, nhân vật có chứa xung đột, có tính phức hợp được viết ra để minh chứng cho một vấn đề trong cuộc sống

Dạy học tình huống được ra đời dựa trên thuyết kiến tạo của J.Piaget

và quan điểm giáo dục: "Giáo dục là sự chuẩn bị cho người học vào việc

giải quyết các tình huống của cuộc sống"(Soul B.Robinsoln 1967) [dẫn theo

9,tr.142]

Dạy học theo tình huống là phương pháp dạy học, trong đó việc dạy và học được tổ chức theo những chủ đề phức hợp gần với các tình huống thật của cuộc sống và nghề nghiệp Quá trình dạy học được tổ chức trong môi trường tạo điều kiện kiến tạo tri thức [19,tr.142]

Phương pháp tình huống (hay còn gọi là phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình) là một phương pháp dạy học, trong đó học sinh tự lực nghiên cứu một tình huống thực tiễn và giải quyết các vấn đề của tình huống đặt ra [19,tr.14]

Như vậy, tình huống không phải là những trường hợp bất kỳ trong thực

tế mà là những tình huống đã được điều chỉnh, nghiên cứu kỹ lưỡng để mang tính điển hình và phục vụ tốt cho mục đích và mục tiêu giáo dục, tức là giúp cho người học có thể hiểu và vận dụng tri thức cũng như rèn luyện được các kỹ năng và kỹ xảo Tình huống được sử dụng để khuyến khích người học phân tích, bình luận, đánh giá, suy xét và trình bày ý tưởng của mình để qua đó, từng bước chiếm lĩnh tri thức hay vận dụng những kiến thức đã học vào những trường hợp thực tế Tình huống yêu cầu người đọc phải từng bước nhập vai người ra quyết định cụ thể Hay như cách nhận định gọn gàng mà sâu sắc của

Herreid (1997) thì: “Tình huống là những câu chuyện ẩn chứa trong mình

những thông điệp Chúng không phải là những câu chuyện chỉ để giải trí đơn thuần Tình huống là những câu chuyện để giáo dục” [dẫn theo 9]

1.3.3.2 Các bước xây dựng và giải quyết tình huống

* Tình huống dạy học là tình huống thức tiễn, được giáo viên lựa chọn

và sử dụng nhằm đạt mục tiêu dạy học Tình huống dạy học có thể được lựa chọn từ tình huống thực trong cuộc sống, cũng có thể được hư cấu Trong cả hai trường hợp, để trở thành tình huống dạy học khi đáp ứng những yêu cầu:

- Hàm chứa nội dung học tập và giúp đạt được mục tiêu học tập

- Có tính chất điển hình mà việc giải quyết chúng giúp người học lĩnh hội được tri thức khái quát

- Trong tình huống phải hàm chứa những vấn đề, buộc người học phải vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã có hoặc phải cấu trúc lại để giải quyết vấn đề

* Cấu trúc của tình huống dạy học: Gồm ba phần:

- Phần mở đầu: Nêu vắn tắt bối cảnh xảy ra tình huống

- Phần nội dung tình huống

- Các vấn đề, các yêu cầu cần thực hiện được biểu đạt dưới dạng câu hỏi

Ví dụ:Trong buổi học tập nghị quyết Trung ương 4 khóa XII có người

đưa ra ý kiến, hiện nay có rất nhiều người cho rằng CNTB đang ngày một lớn

mạnh, còn CNXH thì chỉ có một vài nước theo, liệu có phải CNTB là ưu việt hơn CNXH, việc chúng ta đi theo con đường CNXH có phải là một sai lầm Là một người cán bộ, đảng viên khi gặp tình huống như vậy bạn sẽ nói như thế nào với người đưa ra ý kiến đó? Vì sao?

* Các bước xây dựng một tình huống dạy học:

- Bước 1: Giáo viên cần xác định tình huống thuộc lĩnh vực nào của cuộc sống

- Bước 2: Xem xét chủ đề và các mục tiêu bài học, quyết đinh tình huống xây dựng để thực hiện mục tiêu

- Bước 3: Xây dựng nội dung tình huống:

+ Xây dựng kịch tính mà việc giải quyết chúng sẽ giúp tìm ra kiến thức mới, củng cố hoặc vận dụng kiến thức

+ Viết kịch bản

+ Tình huống xây dựng dựa trên kiến thức, kỹ năng đã có của người học

+ Tình huống phải yêu cầu học viên phải sử dụng thông tin, tiến hành các thao tác tư duy, tưởng tượng để giải quyết vấn đề

* Tổ chức giải quyết tình huống

- Bước 1: Giáo viên giới thiệu tình huống

- Bước 2: Tổ chức phân tích tình huống (các dữ liệu đã cho, vấn đề cần giải quyết)

- Bước 3: Tổ chức giải quyết tình huống Sinh viên có thể được chia nhóm hoặc làm việc các nhân Người học đưa ra các giả thuyết khác nhau và luận cứ, các giả thuyết của mình và được ghi chép lại

- Bước 4: Tổ chức thảo luận giữa người học:

+ Các nhóm hoặc cá nhân trình bày và bảo vệ các giả thuyết của mình

+ Học viên lắng nghe, đồng tình, chất vấn hoặc phê phán

+ Giáo viên xác định kiến thức cần lĩnh hội, chỉ ra vị trí của nó trong hệ thống kiến thức, hướng dẫn ghi chép, ghi nhớ và vận dụng trong hoạt động thực tiễn

+ Người học tự kiểm tra, chỉnh lý, bổ sung và hoàn thiện giả thuyết của mình, tự rút ra kết luận khoa học cần thiết

1.3.3.3 Ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học tình huống

Đây là phương pháp giúp người học nâng cao khả năng tư duy độc lập, sáng tạo Nếu trong phương pháp giảng dạy truyền thống, quá trình tiếp nhận thông tin diễn ra gần như một chiều giữa giảng viên và sinh viên, trong đó người giảng viên là người truyền đạt tri thức và sinh viên là người tiếp nhận tri thức đó thì phương pháp dạy học tình huống tạo ra một môi trường học tích cực

có sự tương tác giữa học viên và giảng viên, giữa các học viên với nhau Trong

đó, học viên được đặt vào trong một hoàn cảnh buộc họ phải quyết định để giải quyết tình huống và họ phải dùng hết khả năng tư duy, kiến thức của mình để lập luận bảo vệ quyết định đó Bên cạnh đó, dạy học bằng tình huống còn giúp người học có thể chia sẻ tri thức, kinh nghiệm cho nhau để làm phong phú thêm vốn tri thức của họ

Phương pháp dạy học bằng tình huống giúp người học có cơ hội để liên kết, vận dụng các kiến thức đã được học Để giải quyết một tình huống, học viên có thể phải vận dụng nhiều kiến thức lý thuyết khác nhau trong cùng một môn học hoặc của nhiều môn học khác nhau Ví dụ: Để giải quyết một tình

huống thực tế về vụ việc một nhóm đối tượng ở địa phương bạn có hành vi lợi dụng các trang mạng xã hội và sử dụng truyền đơn tuyên truyền sai chủ chương đường lối chính sách của Đảng, để giải quyết tình huống này người học viên phải vận dụng các kiến thức đã được học cùng với kinh nghiệm thực tế để giải quyết tốt tình huống

Dạy và học bằng tình huống giúp người học có thể phát hiện ra những vấn đề cuộc sống đặt ra nhưng chưa có căn cứ pháp lý hoặc cơ sở lý thuyết để

áp dụng giải quyết Cuộc sống vốn đa dạng và phong phú nên không ngoại trừ khả năng phát sinh những sự kiện mà các nhà nghiên cứu chưa dự liệu được trước đó Trong tình huống này, khả năng tư duy độc lập, sáng tạo của người học được vận dụng, phát huy tối đa và có thể người học sẽ tìm ra được những

Phương pháp này sẽ làm tăng sự hứng thú của phần lớn sinh viên đối với môn học Trong phương pháp học bằng tình huống, người học là người chủ động tìm kiếm tri thức nào cần nghiên cứu và học hỏi Việc thảo luận nhóm cũng làm tăng hứng thú của người học đối với việc học, nó kích thích người học tham gia tích cực vào việc tìm hiểu vấn đề cần nghiên cứu, tìm ra giải pháp, tranh luận và

lý giải vấn đề khoa học để bảo vệ quan điểm của mình

Như vậy, việc áp dụng phương pháp dạy học bằng tình huống giúp người học hiểu biết sâu sắc về thế giới thật của cuộc sống và có được kỹ năng phân tích, tổng hợp, ra quyết định trên cơ sở tình huống có thật đòi hỏi sự phản ứng, tương tác, bình luận của sinh viên

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, phương pháp dạy học bằng tình huống còn có một số hạn chế nhất định

Hạn chế

Khi giảng dạy bằng tình huống đối với khoa học xã hội thì các vấn đề xã hội thường được giải thích theo nhiều quan điểm khác nhau tùy thuộc vào quan điểm, quan niệm sống, vào vốn kiến thức xã hội và pháp lý của người học Do

đó, đôi khi cuộc thảo luận về tình huống sẽ không theo hướng như người soạn thảo tình huống mong muốn

Phương pháp dạy học tình huống đòi hỏi tinh thần tự học, thái độ làm việc nghiêm túc và khả năng tư duy, sáng tạo, năng động Tuy nhiên, hiện nay

có khá nhiều học viên không quên với phương pháp dạy học này bởi họ không

có kỹ năng làm việc nhóm, thụ động, không hợp tác nên giảm hiệu quả khi áp dụng phương pháp

Bên cạnh đó, khi sử dụng phương pháp này sẽ tốn nhiều thời gian của người học Trong khi các phương pháp dạy học truyền thống, trong một khoảng thời gian nhất định, giáo viên có thể cung cấp một lượng kiến thức tương đối hoàn chỉnh, hệ thống, logic cho người học Cùng với lượng kiến thức, khi sử dụng phương pháp tình huống, sinh viên phải tự mình tìm kiếm, xử lý thông tin nên sẽ tốn nhiều thời gian gấp nhiều lần so với phương pháp dạy học khác

1.3.4 Sự cần thiết của sự vận dụng phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong dạy học chương trình lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

Trong thời đại ngày nay, lượng thông tin tri thức của nhân loại hàng năm tăng theo cấp số nhân Điều này đòi hỏi con người phải có khả năng thích ứng liên tục và nhanh chóng cả về tri thức và kỹ năng Vì vậy, nếu trước đây ưu tiên

số một của giáo dục là trang bị kiến thức cho người học, giúp cho người học ghi nhớ được một lượng thông tin, kiến thức tối đa trong khả năng của họ thì ngày nay các phương tiện lưu trữ thông tin (máy tính, internet ) sẵn sàng cung

cấp thông tin một cách nhanh chóng cho con người Do đó, ưu tiên số một của người học không phải là ghi nhớ tri thức mà là nhanh chóng tiếp cận, vận dụng tri thức mới và sáng tạo ra tri thức mới Hơn nữa tri thức của nhân loại ngày nay thay đổi nhanh chóng và sớm trở nên lỗi thời Do đó, nội dung chương trình giảng dạy cần chú trọng kiến thức nền tảng và kỹ năng tự học, tự nghiên cứu để hơn là chỉ chú trọng trang bị tri thức cho người học Như vậy sự kết hợp các phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại sẽ đáp ứng sẽ đáp ứng được được yêu cầu trên

Chúng ta đều biết rằng chỉ có đổi mới căn bản phương pháp giảng dạy thì mới có thể tạo được sự đổi mới thực sự trong ngành giáo dục, mới đảm bảo được mục tiêu chuyển từ dạy là trung tâm sang lấy học làm trung tâm Cho nên dạy học là một quá trình hoạt động diễn ra là dạy và học Đó là hai nhân tố tác động biện chứng trong một mối quan hệ thống nhất Mục đích của quá trình này là nhằm hình thành cho người học hệ thống tri thức khoa học, các kĩ năng,

kĩ xảo và khả năng vận dụng vào thực tiễn Kết quả là trang bị cho học sinh các kiến thức cơ bản, nâng cao trình độ học vấn cho người học kể cả mặt kiến thức, phương pháp hoạt động và năng lực tổ chức thực tiễn

Trong quá trình dạy và học thì nhân tố dạy của giáo viên giữ vai trò chủ đạo song nhân tố học của học sinh là chủ động hoạt động tích cực, sáng tạo, năng động để tiếp thu các kiến thức khoa học Quá trình dạy và học là hai hoạt động có sự tác động biện chứng lẫn nhau Nếu hai hoạt động này tách rời nhau thì không còn là một quá trình nữa Hoạt động dạy học chỉ có hiệu quả khi nó biết tác động kích thích, khơi dạy ở người học những nhu cầu mới Hoạt động học chỉ có hiệu quả khi nó biết phát huy tính tự giác, độc lập, sáng tạo và tích cực để lĩnh hội kiến thức

Xuất phát từ đặc điểm của môn học thường mang tính trừu tượng, việc vận dụng hai phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống trong giảng dạy LLCT giúp chho giờ học thêm sinh động cuốn hút người học, việc sử dụng hai phương pháp giảng dạy trên một cách sáng tạo, linh hoạt sẽ phát huy tính tích

cực của người học thông qua hàng loạt các tác động của giáo viên, học viên không còn ở trạng thái bị động khi tiếp thu kiến thức mà thông qua đó học viên

có thể vận dụng những kiến thức mình được học vào trong công việc

Các nhà giáo dục đang hướng tới các phương pháp dạy học tích cực, tức

là vận dụng những phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Dạy học tích cự là sự kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp phù hợp với nội dung, trình độ nhận thức của người học và điều kiện thực tế để đạt được mục tiêu bài học Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và hạn chế của nó, không

có phương pháp nào là tối ưu cả Dạy học tích cực đòi hỏi cần có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành và tăng cường liên hệ với thực tiễn cuộc sống

Xuất phát từ đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu, nội dung chương trình của môn học mà người giáo viên phải chú trọng đến vấn đề đổi mới phương pháp

Học viên là cán bộ cơ sở ở địa phương và đảng viên, họ tiếp xúc với những vấn

đề thường xuyên diễn ra trong cuộc sống, việc đổi mới phương pháp dạy học vận dụng hai phương pháp trên sẽ giúp học viên có thêm kinh nghiệm để thực hiện tốt công việc của mình Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học thì người giáo viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong việc thực hiện đổi mới

Chủ trương dạy học hiện nay là dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng nên yêu cấu người giáo viên phải đầu tư thời gian và công sức nhiều hơn để xây dựng được một hệ thống phương pháp và phương tiện dạy học thích hợp cho từng nội dung bài học Trên lớp giáo viên sẽ dạy ít hơn nhưng người học phải làm việc nhiều hơn thông qua các hoạt động tương tác hoặc các trò chơi, bài tập tình huống theo sự hướng dẫn và hỗ trợ của giáo viên Học viên sẽ được giáo viên tạo điều kiện để trao đổi với nhau và trao đổi với giáo viên Chính vì được sáng tạo, tìm tòi khám phá của học viên và sự phản biện của học viên trong mỗi giờ học sẽ góp phần làm giàu thêm kiến thức cho giáo viên Nếu tổ chức được một giờ học như thế chắc chắn người học sẽ ham học và học được nhiều hơn

* Xuất phát từ mục đích, yêu cầu, nội dung của môn học có ý nghĩa quan trọng bởi từ đây người giáo viên sẽ xác định được hình thức, phương pháp giảng dạy

Mục đích của dạy LLCT nhiều cấp độ khác nhau tùy vào từng phần, từng bài, từng tiết cụ thể để giảng viên có thể xác định mục đích khác nhau

- Mục đích nhận thức: Môn học LLCT góp phần hình thành, làm sâu sắc

và từng bước mở rộng hiểu biết của người học viên về CNXH về đường lối;

chính sách của Đảng; pháp luật của Nhà nước Những hiểu biết đó có vai trò quan trọng đối với việc hình thành tình cảm, lòng tin và thái độ đúng đắn đối với Đảng và Nhà nước

- Mục đích cảm xúc: Chủ trương đưa môn học LLCT giảng dạy cho cán

bộ, đảng viên mới trong Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện nhằm hình thành tình cảm, lòng tin và thái độ đúng đắn đối với đường lối; chính sách của Đảng

và pháp luật của Nhà nước

- Mục đích hành vi: Giảng dạy và học tập LLCT giúp người học viên vận

dụng vào trong cuộc sống, cũng như giải quyết các tình huống trong công việc

Nội dung môn LLCT là những kiến thức vừa mang tính lý luận vừa gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội, mang tính thực tế cao Qua các tình huống học viên sẽ có cách ứng xử phù hợp với những tình huống diễn ra trong công việc cũng như trong cuộc sống, biết liên hệ so sánh giữa các tình huống giả định với tình huống có thực trong cuộc sống

Việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp sử dụng tình huống là sự kết hợp khá mới có thể phát huy tính tích cực của học viên, giúp cho học viên học tập chủ động, hứng thú, dễ dàng nắm bắt được tri thức mới hơn hẳn các phương pháp dạy học truyền thống

Tiểu kết chương 1

Dạy học là một quá trình vừa mang tính khuôn mẫu, mô phạm, vừa có tính nghệ thuật, được tạo thành bởi hai yếu tố cơ bản là người dạy và người học Để quá trình đó đạt kết quả cao thì cả người dạy và người học cần tuân thủ nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Điều này có vai trò, ý nghĩa rất quan trọng trong việc xác định phương pháp dạy học phù hợp với nội dung kiến thức, với đối tượng người học

Tuy nhiên, thực trạng dạy học LLCT cho cán bộ, đảng viên còn có hạn chế và bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu của việc bồi dưỡng LLCT, kết quả học tập của học viên không cao Để khắc phục tình trạng trên, cần phải từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập LLCT, phải tiến hành hệ thống, phân tích cơ sở lý luận của phương pháp nêu vấn đề và sử dụng tình huống, đánh giá thực trạng, từ đó tiến hành thực nghiệm việc vận dụng 2 phương pháp trên trong dạy học LLCT tại các Trung tâm chính trị huyện