23 CHƯƠNG 2: THIÊN NHIÊN KỲ THÚ VÀ NHỮNG BÀI HỌC CUỘC SỐNG TRONG CÁC TÁC PHẨM VIẾT CHO THIẾU NHICỦA NHÀ VĂN VŨ HÙNG 29 2.1.. Nhà văn Vũ Hùng với những tác phẩm văn học thiếu nhi nổi danh
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Nhà văn Vũ Hùng và các tác phẩm của ông đã được các nhà nghiên cứu, phê bình văn học quan tâm:
- Bài “Nguyễn Thị Châu Giang xúc động khi đọc sách Vũ Hùng”của nhà báo
Nguyễn Thị Châu Giang, người trực tiếp biên tập bộ truyện của nhà văn Vũ Hùng, cho biết mỗi trang sách mở ra một thế giới thiên nhiên đầy cuốn hút Văn phong của Vũ Hùng nhẹ nhàng, lột tả sự hòa hợp giữa con người và tự nhiên và thể hiện một lối sống chậm mà bình yên, sâu sắc dù có lúc gặp khó khăn Bà tin rằng những tác phẩm này, khi đến với độc giả nhỏ tuổi, sẽ giúp các em hình thành trí tưởng tượng phong phú, kích thích óc sáng tạo, phát triển tư duy ngôn ngữ và nuôi dưỡng một tâm hồn đẹp.
Bài viết "Nhà văn Vũ Hùng ẩn sau thiên nhiên là những bài học cuộc đời" của phóng viên Mai Anh, đăng trên báo An ninh Thủ đô ngày 26/9/2015, khẳng định rằng thiên nhiên trong văn chương của Vũ Hùng không chỉ là bối cảnh mà là một nguồn gợi mở các bài học về đời sống Thông qua việc phân tích hình ảnh và ý nghĩa ẩn chứa, tác giả cho thấy Vũ Hùng ẩn mình sau thiên nhiên để gửi gắm những giá trị về kiên nhẫn, đồng cảm và cách đối diện với thử thách Bài viết làm nổi bật mối liên hệ giữa thiên nhiên và đời sống nội tâm, cho người đọc nhận ra những bài học đời thường được thể hiện qua sự tinh tế trong cách quan sát và cảm xúc của nhà văn.
Vũ Hùng được mô tả là một người có trái tim nhân ái, đôn hậu và có tình yêu sâu sắc với thiên nhiên Bà cũng dẫn lời nhận xét của nhà nghiên cứu Vân Thanh.
Truyện của Vũ Hùng hấp dẫn thiếu nhi bởi ông đã tạo nên một thế giới vừa kỳ ảo vừa rất thực, đủ sức lay động trái tim độc giả Nhà báo Nguyễn Như Mai cho rằng đọc sách Vũ Hùng cảm nhận được cả một thế giới động vật cựa quậy, sống động trong đó — từ những bầy hươu nai, voi đến bò tót hùng dũng, báo gấm uyển chuyển Ẩn sau thế giới muông thú ấy là những bài học sâu sắc của cuộc đời, dạy trẻ em yêu thiên nhiên, yêu quê hương và yêu đất nước.
- Bài “Vũ Hùng: Nhà văn của rừng – thiên nhiên – muôn thú” của nhà báo Tân
An đã công khai các nhận xét của một số nhà văn gồm Trần Đức Tiến, Nguyễn Như Mai, Trần Quốc Toản và Vương Trí Nhàn Tất cả các ý kiến này khẳng định một quan điểm chung về tác phẩm được đề cập, nhấn mạnh những điểm nổi bật và đưa ra nhận định có giá trị đối với độc giả, đồng thời gợi mở cho người đọc cái nhìn sâu sắc hơn về nghệ thuật viết và ý nghĩa của văn bản trong bối cảnh văn học hiện nay.
Vũ Hùng là một nhà văn có một vị trí đặc biệt trong mảng văn học thiếu nhi
Trong bài viết "Những bài học cuộc sống qua thiên nhiên trong các tác phẩm của nhà văn Vũ Hùng" của Tuyết Loan đăng trên Nhân dân ngày 28/9/2015, nhiều ý kiến đánh giá của các nhà văn về Vũ Hùng được nêu lên Nhà văn Viết Linh đánh giá cao sự hiểu biết của Vũ Hùng về phong tục của nhiều dân tộc, về tập tính và cuộc sống thiên nhiên của nhiều loài thú Nhà văn Hà Phạm Phú nhận xét: "Cuốn sách đầu tiên của Vũ Hùng mà tôi được đọc là “Mùa săn chim”, và tôi đã có ấn tượng rất mạnh mẽ Cách viết về thiên nhiên, về con vật trong các tác phẩm của ông rất tinh tế và luôn có những bài học sâu sắc" [61].
Dắt, nguyên Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng, chỉ ra bài học về tình yêu thiên nhiên và đất nước dành cho thiếu nhi qua những tác phẩm về muông thú của nhà văn Vũ Hùng Nhà văn Lê Phương Liên nêu bật một nét đặc biệt ở Vũ Hùng: cho nhân vật của mình có cái nhìn trẻ em trong một môi trường người lớn, với cách kể chuyện rất bình dị nhưng lại vô cùng hấp dẫn.
Bài viết "Nhà văn Vũ Hùng – Người lưu giữ ký ức thiên nhiên Việt Nam", đăng ngày 30/9/2015 trên tạp chí Văn nghệ do nhà báo Phi Hà viết, cho thấy quãng thời gian sống tại Lào đã mang lại cho Vũ Hùng những trải nghiệm thực tế và vốn sống dồi dào, từ đó giúp ông sáng tác các tác phẩm về thiên nhiên và loài vật có giá trị sâu sắc.
Bài viết “Tượng đài văn học thiếu nhi Vũ Hùng tái xuất” của nhà báo Tiểu Quyên đăng trên Phụ Nữ online ngày 19/3/2015 nhấn mạnh vai trò của quan sát thiên nhiên và tiếp cận thường xuyên với nhiều loài động vật nơi hoang dã để hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm và sự hình thành của tượng đài văn học thiếu nhi Qua đó, người đọc được hình dung Vũ Hùng như một biểu tượng sống động giúp trẻ em nhận diện những giá trị văn chương và tình yêu thiên nhiên thông qua ngôn ngữ giản dị mà giàu hình ảnh Bài viết gợi mở cách kết nối giữa thực tế hoang dã và thế giới tưởng tượng trong văn học thiếu nhi Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh sự tái xuất của tượng đài này có thể kích thích trí tưởng tượng và sự tò mò của độc giả nhí.
Vũ Hùng đã có được những câu chuyện về loài vật đầy sức cuốn hút
Bài viết "Nhà văn Vũ Hùng - Người kể chuyện thiên nhiên và muôn thú" trên báo Đại đoàn kết ngày 6/10/2015 của nhà báo Thư Hoàng giới thiệu Vũ Hùng như một người kể chuyện thiên nhiên đầy cảm hứng, với tình yêu dành cho muôn thú được thể hiện qua từng trang viết Bài "Thiên nhiên bí ẩn và kỳ thú qua trang sách của nhà văn Vũ Hùng" trên báo Tin tức phân tích cách ông khắc họa thế giới tự nhiên với bí ẩn và kỳ thú qua ngòi bút của mình Cả hai bài báo cùng phác họa chân dung Vũ Hùng và mở ra một lối đọc thiên nhiên khoa học, gợi sự tò mò và ngạc nhiên trước vẻ đẹp của muôn loài và các hiện tượng tự nhiên qua trang sách Từ đó độc giả có được cái nhìn sâu sắc về phong cách kể chuyện của Vũ Hùng và sự tinh tế trong việc mô tả những cảnh vật của thiên nhiên qua trang sách.
Ngày 24/9/2015, nhà báo Mỹ Bình đã đề cập đến tình yêu thiên nhiên của nhà văn Vũ Hùng, đồng thời làm rõ lòng nhân ái và cuộc sống bình dị mà ông thể hiện trong văn chương của mình Bài viết nhấn mạnh cách Vũ Hùng gắn bó với thiên nhiên như nguồn cảm hứng và nhịp đập của lối viết, phản ánh sự tử tế và nhẫn nại trong đời sống hàng ngày Sự hòa quyện giữa tình yêu thiên nhiên, lòng nhân ái và sự giản dị đã hình thành hình ảnh một nhà văn gần gũi, chân thành và dễ nhận diện trong nền văn học Việt Nam.
Các bài viết phân tích tác phẩm của nhà văn Vũ Hùng hiện mới ở mức đánh giá sơ lược về thiên nhiên và thế giới động vật, chưa hình thành một hệ thống nhận thức và chưa có cái nhìn tổng thể về sự nghiệp sáng tác cũng như nét riêng trong mảng truyện về thế giới loài vật của Vũ Hùng so với các nhà văn khác Tuy vậy, những ý kiến này vẫn vô cùng quý giá từ các nhà văn và nhà nghiên cứu, giúp tác giả đề tài có thêm định hướng trong quá trình nghiên cứu Để tăng tính thuyết phục và tối ưu hóa cho SEO, bài viết có thể làm rõ khoảng trống phân tích và đề xuất các khía cạnh so sánh về phong cách, cách thể hiện thiên nhiên và sự phát triển sự nghiệp của Vũ Hùng Việc hệ thống hóa các nhận định như vậy sẽ cung cấp nguồn tham khảo quan trọng cho người đọc và cho tác giả trong việc nhận diện nét đặc sắc của truyện về thế giới loài vật và sự khác biệt so với các tác giả cùng thời.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp phân tích và tổng hợp dựa trên việc phân tích các văn bản và từ các ý kiến nhận xét để tổng hợp và đưa ra nhận định về từng vấn đề Quá trình này khai thác nguồn dữ liệu văn bản một cách có hệ thống, lọc bỏ thông tin không liên quan, sàng lọc ý kiến trọng yếu và sắp xếp kết quả thành các nhận định có cơ sở để người đọc dễ hiểu Việc tổng hợp giúp hình thành quan điểm thống nhất, đảm bảo tính khách quan và logic cho bài viết, đồng thời tối ưu SEO bằng cách nhấn mạnh các từ khóa như phân tích, tổng hợp, văn bản, ý kiến nhận xét, nhận định và từng vấn đề.
- Phương pháp liên ngành (Văn học – Văn hóa học): để thấy được tính liên kết giữa văn học và đời sống thực tiễn
- Thao tác nghiên cứu tài liệu, giải thích, bình giảng, phân tích để khám phá vẻ đẹp và ý nghĩa của các tác phẩm.
Mục đích nghiên cứu
Với đề tài nghiên cứu như trên, luận văn hướng đến mục đích nghiên cứu sau đây:
- Tìm hiểu về văn học thiếu nhi nói chung, truyện viết về thế giới loài vật nói riêng và quá trình sáng tác của nhà văn Vũ Hùng
- Chỉ ra được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật mà nhà văn Vũ Hùng đưa ra trong tác phẩm của mình
Trên cơ sở đó, đánh giá và khẳng định những đóng góp của ông trong nền văn học nước nhà Đặc biệt là văn học thiếu nhi với mảng đề tài truyện viết về loài vật.
Bố cục
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của đề tài được chia làm ba chương:
Chương 1: Khái lược về văn học thiếu nhi và nhà văn Vũ Hùng
Chương 2: Thiên nhiên kỳ thú và những bài học cuộc sống trong các tác phẩm viết cho thiếu nhi của nhà văn Vũ Hùng
Chương 3: Những đặc trưng nghệ thuật trong sáng tác viết cho thiếu nhi của nhà văn
Đóng góp của đề tài
Đề tài làm nổi bật những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật trong truyện viết về loài vật của nhà văn Vũ Hùng Thông qua phân tích thành công của Vũ Hùng trong dòng văn học này, bài viết chỉ ra các hướng tiếp cận mới cho văn chương dành cho đối tượng thiếu nhi ở thời điểm hiện nay Luận văn cung cấp tư liệu tham khảo hữu ích cho việc tìm hiểu văn học thiếu nhi và vai trò của chủ đề truyện loài vật trong quá trình hình thành giác quan thẩm mỹ cho trẻ em Các kết quả nghiên cứu này giúp định hình chiến lược sáng tác và giảng dạy văn học thiếu nhi, đồng thời phát huy giá trị giáo dục và giải trí của truyện loài vật trong văn học Việt Nam.
KHÁI LƯỢC VỀ VĂN HỌC THIẾU NHI VÀ NHÀ VĂN VŨ HÙNG
Văn học thiếu nhi ở Việt Nam
1.1.1 Những đặc trưng cơ bản của văn học thiếu nhi
Theo Từ điển thuật ngữ văn học, văn học thiếu nhi được hiểu theo nghĩa hẹp là các tác phẩm văn học hoặc phổ cập khoa học dành cho thiếu nhi Tuy nhiên, khái niệm này thường được mở rộng, bao gồm cả những tác phẩm văn học dành cho người lớn đã vào phạm vi đọc của thiếu nhi Vì vậy, khái niệm văn học thiếu nhi vẫn mang tính mơ hồ, mới chỉ xác định được đối tượng là thiếu nhi.
Theo cuốn Bách khoa thư văn học thiếu nhi Việt Nam do hai tác giả
Vân Thanh và Nguyên An biên soạn, văn học thiếu nhi được hiểu như sau:
“Văn học thiếu nhi bao gồm:
Văn học thiếu nhi là những tác phẩm được sáng tác nhằm giáo dục và bồi dưỡng tâm hồn, tính cách cho thiếu nhi Nhân vật trung tâm của thể loại này thường là chính thiếu nhi, nhưng đôi khi cũng có thể là người lớn, hoặc một hiện tượng như cơn gió, một loài vật, một đồ vật, hay một cái cây, qua đó mở ra thế giới tưởng tượng và bài học cuộc sống Tác giả của văn học thiếu nhi không chỉ là các em nhỏ mà còn bao gồm các nhà văn ở mọi lứa tuổi, đóng góp bằng những phong cách kể chuyện đa dạng để nuôi dưỡng trí tưởng tượng và phát triển nhân cách cho trẻ.
Những tác phẩm thiếu nhi được trẻ em thích thú tìm đọc vì chúng phản ánh cách nghĩ, cảm xúc và hành động gần gũi với các em, giúp các em nhận diện bản thân và thế giới xung quanh Trong đó, văn bản còn chứa những bài học đạo đức, lời nhắc nhở, sự động viên và những dẫn dắt khéo léo, bổ ích để các em rèn luyện phẩm chất và hoàn thiện tính cách của mình Theo cách hiểu này, văn học thiếu nhi là người bạn thông minh và nhạy cảm đồng hành cùng trẻ, vừa mang lại giải trí vừa giáo dục, vừa định hướng cho sự phát triển của các em Người sáng tác văn học thiếu nhi có thể là các nhà văn ở mọi lứa tuổi, với mục tiêu nuôi dưỡng trí tưởng tượng, mở rộng vốn từ và hình thành nhân cách cho thiếu nhi.
Trong chuyên luận Thi pháp văn học thiếu nhi (2007), Bùi Thanh Truyền cho rằng văn học thiếu nhi là các tác phẩm có nhân vật trung tâm là thiếu nhi hoặc được nhìn bằng đôi mắt trẻ thơ, với những xúc cảm mạnh mẽ, tinh tế, ngây thơ và hồn nhiên Ông xác định rằng nhân vật chủ đạo của văn học thiếu nhi là trẻ em và mục đích của thể loại này là giáo dục, bồi dưỡng và hoàn thiện tính cách của trẻ Hai khía cạnh nổi bật mà ông nhắc tới là thẩm mỹ và giáo dục trong văn học thiếu nhi.
Văn học thiếu nhi Việt Nam có đối tượng tiếp nhận là trẻ em và đối tượng sáng tác là cả người lớn lẫn trẻ em, mục đích sáng tác nhằm giáo dục, nuôi dưỡng tâm hồn và định hình nhân cách cho trẻ, điểm nhìn trần thuật thường là từ góc độ của thiếu nhi, và thành phần của nó gồm văn học viết cho thiếu nhi, văn học dành cho thiếu nhi, viết về thiếu nhi hoặc văn học được thiếu nhi lựa chọn; nó đa dạng về thể loại và nội dung, đồng thời giữ đầy đủ các đặc điểm của sáng tác nghệ thuật ngôn ngữ và thực hiện các chức năng chung của văn học; do đối tượng tiếp nhận chủ yếu là trẻ em nên có những đặc trưng riêng được quy định bởi lứa tuổi Các đặc trưng cơ bản được tổng hợp từ nhiều nguồn: Giáo trình Văn học hiện đại Việt Nam do Nguyễn Văn Long làm chủ biên, bài viết Đặc trưng của văn học cho thiếu nhi từ góc độ tiếp nhận (trích từ Văn học cho thiếu nhi của Châu Minh Thùy và Lê Nhật Ký), Giáo trình văn học thiếu nhi của Lã Thị Bắc Lý, và bài “Văn học thiếu nhi và những yêu cầu đổi mới của sinh viên cao đẳng sư phạm.”
Để sáng tác cho trẻ em hiệu quả, tác giả phải nhìn bằng đôi mắt trẻ thơ và bắt nguồn từ những cảm xúc hồn nhiên, trong sáng và tự nhiên của trẻ Nội dung nên khai thác trí tưởng tượng mạnh mẽ của trẻ, biến thế giới quanh ta thành hành trình đầy màu sắc và phiêu lưu bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu và giàu hình ảnh Các tác phẩm dành cho trẻ cần nuôi dưỡng sự tò mò, sự tự tin và niềm yêu thích khám phá thế giới, đồng thời duy trì nhịp điệu nhẹ nhàng và ngôn từ phù hợp với lứa tuổi.
- Văn học thiếu nhi là tác phẩm mà các em “thấy” mình trong đó hoặc
“‘Nói hộ mình’ là nền tảng cho một cách viết có hồn, nơi cái hồn được thổi vào từng lời văn và từng câu thơ Cách viết ấy, nhờ nhịp điệu và sự chân thành, trở thành nhịp cầu thực sự nối người đọc với tác phẩm, giúp các em bước vào tác phẩm và khám phá thế giới riêng của mình qua ngôn từ.”
Phải viết bằng ngôn ngữ của các em thì các em mới dễ hiểu, dễ thuộc và ghi nhớ lâu bền
Văn học thiếu nhi đóng vai trò quan trọng trong giáo dục toàn diện nhân cách trẻ em, đồng thời nuôi dưỡng đạo đức, trí tuệ và tình cảm thẩm mỹ Chính vì lẽ đó, văn học thiếu nhi không chỉ giúp hình thành nhân cách và nâng cao trí tuệ mà còn giáo dục tư tưởng, rèn luyện lập trường kiên định và sự tự tin thông qua những câu chuyện phản ánh đời sống xã hội.
Văn học thiếu nhi đóng vai trò định hướng cho sự phát triển của trẻ, biến đời sống xã hội và tự nhiên thành những trải nghiệm mới mẻ mà các em có thể thám hiểm Vì tâm lý trẻ em cơ bản ham mê cái đẹp, cái thiện và sự thật, các nhà văn cần nắm bắt và khơi gợi nhu cầu khám phá của các em để định hướng một cách tự nhiên nhất Tâm hồn trẻ thơ được chạm đến qua những hình tượng nghệ thuật giàu giá trị nhân văn, từ đó tác động tới nhận thức, tư tưởng và quan điểm của trẻ, nuôi dưỡng sự tò mò tích cực và hình thành nhân cách.
Bắt nguồn từ bản chất ngây thơ và ngộ nghĩnh của trẻ em, văn học thiếu nhi không thể thiếu đặc trưng về sự hồn nhiên, vô tư và trong sáng Đặc tính này tồn tại vĩnh cửu trong thế giới trẻ thơ; khi mất đi sự ngây thơ, trẻ thơ sẽ không còn đúng nghĩa là trẻ thơ nữa Những tác phẩm thơ, truyện do chính các em sáng tác luôn thể hiện những xúc cảm chân thành, trong trẻo và hồn nhiên, phản ánh bản tính của trẻ thơ và mang đến cho người đọc nguồn cảm xúc tinh khiết, dễ đồng cảm.
Mọi đứa trẻ đều mang tính thơ mộng và lãng mạn, đặc biệt rõ nét từ thời ấu thơ đến tuổi thiếu niên Vì vậy, Văn học Thiếu nhi phản ánh một cách chân thực đặc tính ấy của trẻ em và thể hiện sự gần gũi với hiện thực cuộc sống, giúp độc giả nhận thấy sự đồng cảm và gắn kết giữa thế giới mơ mộng và thực tại.
Một đặc trưng nổi bật của văn học thiếu nhi là tính li kỳ và ấn tượng, bởi trẻ em luôn thích tìm tòi, khám phá, hiếu kỳ và phiêu lưu Theo M Gorki, bản chất của trẻ em là đặc biệt yêu thích những gì chói lọi, phi thường, nên dưới con mắt của trẻ thơ mọi điều mới lạ đều có sức hấp dẫn đặc biệt Văn học thiếu nhi với tính li kỳ không chỉ rèn luyện khả năng tìm tòi và phát hiện cái mới mà còn kích thích trí tưởng tượng, đưa trẻ vào một thế giới đầy màu sắc của chân - thiện - mỹ và các ý nghĩa sâu sắc Nhờ đó, các tác phẩm thiếu nhi giúp trẻ hình thành giá trị, mở rộng vốn hiểu biết và nuôi dưỡng niềm đam mê khám phá và sự sáng tạo ở trẻ.
- Văn học thiếu nhi có vai trò quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Tiếp xúc với văn học thiếu nhi giúp trẻ tiếp cận vốn từ ngữ phong phú và đa dạng, từ đó hình thành và phát triển khả năng diễn đạt của mình theo hướng tự hoàn thiện Việc làm quen với văn bản thiếu nhi không chỉ mở rộng vốn từ mà còn nâng cao tư duy và khả năng trình bày ý tưởng một cách mạch lạc, từ đó hỗ trợ trẻ giao tiếp hiệu quả.
Văn học thiếu nhi hấp dẫn trẻ em bằng sự kết hợp giữa thơ và truyện kể, tạo nên sức lôi cuốn đặc biệt cho người đọc nhí Những yếu tố kỳ diệu và bất ngờ trong truyện được cảm nhận qua chất thơ lấp lánh và lời kể cuốn hút, giúp các em dễ đồng cảm và mở lòng Từ đó, tâm hồn, tình cảm, ước mơ và khát vọng của trẻ được nuôi dưỡng từng ngày nhờ sự hòa quyện giữa tính thơ và tính truyện trong mỗi tác phẩm.
Văn học thiếu nhi nên có tính hài hước và dí dỏm, giúp độc giả nhí trải nghiệm niềm vui và sự háo hức khi đọc Mỗi tác phẩm dành cho trẻ em cần chứa đựng những tiếng cười hóm hỉnh và tinh nghịch, đồng thời thể hiện sự hồn nhiên và trong sáng, nhằm kích thích trí tưởng tượng và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ.
Nhà văn Vũ Hùng – cuộc đời và sự nghiệp
1.2.1 Cuộc đời nhà văn Vũ Hùng
Nhà văn Vũ Hùng sinh 1931, quê tại làng Láng, quận Cầu Giấy, Hà Nội
Thuở nhỏ, gia đình Vũ Hùng sống trong một ngôi nhà nhỏ nằm bên lưng dốc Cầu Giấy, nơi nhộn nhịp và ấm áp Dù thuộc vùng ngoại thành Hà Nội, căn nhà ấy vẫn cách cửa ô Kim Mã khoảng ba cây số, vừa gần thành phố vừa mang lại cảm giác yên bình phía sau dốc.
Ông sống gần nghĩa trang Phúc Thiện, nay là công viên Thủ Lệ, nơi trẻ em vùng đó không sợ bãi tha ma mà ngược lại háo hức với những đêm rằm tháng Bảy tham gia lễ chạy Đàn Tràng cầu siêu cho các vong hồn Quanh khu Cầu Giấy có nhiều di tích nổi tiếng như đền Voi Phục, chùa Láng, chùa Hà và Mộ viên quan ba, bên cạnh các quán nước, quán cơm, hàng tạp hóa, tiệm vá chữa quần áo, tiệm sửa xe đạp và trang trại Arnaud của một người Pháp Gia đình sống ở khu vực này, nhưng ký ức của ông Vũ Hùng không còn nhiều; chỉ có một lần vào mùa đông nhà bị cháy, người vú em quấn ông vào tấm chăn rồi chạy sang bên kia đường đứng dưới chân trang trại Arnaud Năm 1939, gia đình
Vũ Hùng rời căn nhà chật hẹp bên lề Cầu Giấy để chuyển đến căn nhà mới xây ở đầu đường Láng, bên bờ sông Tô Lịch, nơi đất rộng rãi và cao ráo hơn, dốc thoai thoải xuống những luống rau muống ven sông và sau hè nở đầy những vầng hoa trắng Ngôi sông Tô Lịch nhỏ và trong xanh, mang nét thơ mộng Ngôi nhà mới của nhà văn chỉ có một tầng triệt nhưng từ chật chội trở nên thoáng rộng hơn với nhiều phòng, có vườn và sân rộng, có giếng nước và khu vực cho kinh doanh sản xuất Mẹ của nhà văn thuê thợ sản xuất vàng giấy, một loại vàng mã đốt cho người đã khuất, dưới cõi âm, đây là nghề nghiệp chính của bà Mẹ ông kinh doanh nghề này năm năm, vừa nâng cao thu nhập cho gia đình vừa mở ra cho Vũ Hùng những chân trời mới: hè đến được cùng chị cả vào Nghệ An, Huế để thu tiền giúp mẹ và nghiên cứu thị trường Ngôi nhà mới đối diện với một gia đình người Ấn Độ có vợ Việt và con gái mang dòng máu lai; cách đó, xuôi về phía chùa Láng là nhà của ông Tú Mỡ Việc kinh doanh của mẹ ông rất thuận lợi và phát đạt.
Năm 1940, cha mẹ quyết định xây dựng khu nhà mới trên một mảnh đất ven đường rộng khoảng 1000 m2 Khu nhà gồm hai phần: một ngôi nhà lớn hai tầng mang tên biệt thự Song An và một ngôi nhà một tầng dành cho nhà thơ Thế.
Biệt thự Gió bốn phương là tên do một vị thi sĩ đặt cho ngôi nhà mới khang trang và khoáng đạt Tầng dưới có mái hiên rộng, tầng trên mở ra buồng học và gác sân, nằm giữa khu vườn rộng thênh thang Cổng ngoài treo biển Song An, rồi sau được thay bằng dàn hoa tigon phơn phớt hồng và sau đó dần đổi sang dàn hoa ớt lung linh màu vàng đỏ Đường vào dẫn lên phòng khách, nơi hai bên trồng một hàng tường vi nở hoa rực rỡ mỗi mùa tháng năm, và giàn hoa móng rồng che phủ hàng hiên phía Tây.
Từ năm 1939 đến 1942, Vũ Hùng học từ lớp Đồng Ấu đến Sơ đẳng tại trường tiểu học Phủ Hoài Đức, trường duy nhất ở vùng Cầu Giấy cách nhà 2 km Năm 1942–1944, cậu thi đậu bằng Sơ học yếu và vào học trường tiểu học Sinh Từ I ở ngoài Hà Nội (nay là trường tiểu học Lý Thường Kiệt) Tháng 9–1944, Vũ Hùng đậu khóa tuyển sinh cuối cùng vào trường Bưởi, sau đổi tên thành Chu Văn An, học lớp Đệ Lục ngành cổ điển Mùa hè năm 1944, quân Nhật chiếm biệt thự Song An khiến gia đình phải ở nhờ khắp nơi; ba tháng sau, Nhật kéo đi, để lại ngôi nhà bừa bộn và bẩn thỉu Mùa Đông năm sau, quân Tàu Tưởng sang; trên đường hành quân, trước khi vào thành phố, chúng thường tạm nghỉ tại ngôi nhà Song An Đêm 19 tháng 12 năm 1946, cuộc trường kỳ kháng chiến bùng nổ: pháo đài Láng bắn những quả đại bác đầu tiên vào các vị trí quân Pháp trong thành Hà Nội, từ Láng Trung vọng lại những tiếng nổ như sấm sét làm rung chuyển các cửa kính Mẹ ông cùng chị hai và các em nhỏ tản cư lên phía Tây Sơn, cha ông theo cơ quan sơ tán về phía Khúc Thủy.
Chỉ có anh em Hoàng và con chó Nica ở lại Song An giữa thời kỳ căng thẳng Họ được phân công đi vận động người làng tản cư, không ở lại với địch và viết những khẩu hiệu rất lớn trên mặt đường và trên các bức tường chưa đổ để cổ vũ người dân tham gia tản cư Sau đó, anh trai Vũ Hùng gia nhập đoàn thanh niên xung phong, còn Vũ Hùng đến nơi tản cư cùng gia đình Song An, ngôi nhà hai lần bình an, vẫn trơ trơ đứng đó.
Tường bê tông dày quá, Song An không đổ Tạm biệt Song An! Tạm biệt! Chỉ là tạm biệt thôi! Hẹn ngày trở lại!” [20;23]
Chín năm sau ngày kháng chiến thắng lợi, gia đình Vũ Hùng quay về ngôi nhà cũ với những đổi thay của thời gian Cây phù dung trước ngõ đã nhường chỗ cho một cây xoan, trong khi giàn hoa ớt, rặng tường vi và giàn móng rồng đều đã chết; chỉ còn cây ngâu lấm tấm hoa vàng im lặng nhìn đời đổi thay Cổng ngõ Song An hiu hắt trong ngày đông giá lạnh khi cây xoan – tượng trưng của sầu đông – rụng lá Mẹ Hoàng sửa sang các hốc tường ngày trước bị đục vỡ, cửa sổ đóng kín bằng cót; ngôi nhà bong tróc vì không được quét vôi lại, nền và tường vẫn còn vết rộp Tay vịn cầu thang cháy rụi không thể thay mới, lên lầu phải đi sát mép tường để khỏi ngã; may mà trên lầu bàn thờ và mọi đồ thờ vẫn còn nguyên, chỉ thiếu tấm chân dung khảm sà cừ của ông nội Tủ sách vẫn còn ở đó nhưng đã mất hết sách; cha mẹ Hoàng cũng không nghĩ tới việc treo biển Song An Dạo ấy vùng ngoại thành sắp cải cách ruộng đất và nội thành rục rịch cải tạo công thương nghiệp.
[20;25] Giai đoạn này, Vũ Hùng học thêm được hai năm, đậu Trung học phổ thông và học dở dang năm thứ hai Chuyên khoa Toán, Lý, Hóa
Năm 1950, ông nhập ngũ và học tại trường Thủy quân Việt Nam; sau đó thuyên chuyển sang Cục Thông tin Liên lạc Vì đã được huấn luyện quân sự, Vũ Hùng được cử làm chỉ huy một tiểu đội thuộc lớp Cán sự Trung cấp Vô tuyến điện.
Ông phụ trách một tiểu đội gồm ba đội viên; sau này, một trong ba đội viên nữ đó đã giúp ông biên tập lại những cuốn sách mà ông gửi in tại nhà xuất bản Kim Đồng Năm 1951, Vũ Hùng chuyển sang trường Lục Quân Trần Quốc Tuấn.
Trong giai đoạn 1952–1956, từ Việt Bắc, đại đội của ông được tung đi khắp các chiến trường Ông sang Lào để tăng cường cho điện đài của Trung đoàn quân Tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào Những cánh rừng mịt mù phủ kín sườn núi, đầy gai góc và dây leo dần nhường chỗ cho rừng phẳng bát ngát xen lẫn những ruộng lúa nước; tầm nhìn rộng thênh thang, thỉnh thoảng mới bị vướng bởi một dãy lèn đá nhô lên từ đâu đó Chỉ vượt khỏi Trường Sơn với bề ngang không quá 100 cây số, Hoàng bước vào một nền văn hóa rất khác biệt, nền văn hóa của một vùng đất cổ sơ chưa bị các cuộc chiến tranh liên miên xâu xé tàn phá — nền văn hóa của Bình Yên, của Nghỉ Ngơi, của Yêu Đương.
Năm 1956, Vũ Hùng xin giải ngũ và quay về để tiếp tục việc học tập Ngày 24/11/1956, Vũ Hùng lập gia đình và thế hệ mới được ra đời trong biệt thự Song An.
Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Bộ Văn hóa, ông từng định cư tại Pháp từ năm 1989 và đã về nước để sống những năm cuối đời vào tháng 5 năm 2014 Là nhà văn, ông nhiều lần dự định về thăm mộ bố mẹ nhưng chưa thể thực hiện vì bệnh tim. -**Support Pollinations.AI:**🌸 **Quảng cáo** 🌸 Tối ưu SEO cho nội dung tiếng Việt cùng Pollinations.AI – [Ủng hộ sứ mệnh](https://pollinations.ai/redirect/kofi) để AI luôn tiếp cận dễ dàng cho bạn.
Cuộc đời ông trải qua nhiều biến động thăng trầm: từ tuổi niên thiếu 14–15 chứng kiến sự biến động của thời cuộc và sự ly tán gia đình; trong tuổi trẻ, ông trải qua đời chiến sĩ, theo học tại trường quân đội ở nước bạn Trung Quốc, rồi làm chiến sĩ điện báo, từng sống ở Lào, ở Trường Sơn và ở vùng núi Quảng Bình, Hà Tĩnh Khi hòa bình lập lại, ông làm kỹ sư điện, sau đó lần lượt thử sức với nghề nhà văn, nhà báo, biên tập viên; có lúc giữ vị trí cán bộ quản lý cấp vụ ở Bộ Văn hóa, rồi lại sống ở trời Tây và làm nhiều nghề ở Pháp trong vòng 20 năm Toàn bộ sự nghiệp của ông dành cho viết cho trẻ em và viết về muông thú, thiên nhiên.
Trải qua đời lính, ông đã chứng kiến nhiều mất mát và hy sinh, nhưng thay vì viết về chiến tranh, ông dồn toàn bộ tài năng và tâm huyết để miêu tả đời sống của những con vật hoang dã, biến tác phẩm thành món quà quý giá dành cho thiếu nhi Văn thơ của ông mang nét duyên dáng và sự tình cờ như chính cuộc đời ông, làm cho câu chữ vừa mềm mại vừa giàu hình ảnh.
1.2.2 Sự nghiệp sáng tác của nhà văn Vũ Hùng